ચર્મરોગો – અને હોમીઓપેથી … (૭)

ચર્મરોગો –  અને હોમીઓપેથી  … (૭)…એવા  રોગ કે  જેમાં ક્યારે મટશે નો કોઈ જવાબ નથી – પણ હોમીઓપેથીમાં મટશે એવો જવાબ જરૂર છે :
-ડો. પાર્થ માંકડM.D. (HOM)
(સ્વાસ્થ્યની વાત મનમાં આવે એટલે તરત જ આપણા મનમાં ડર મિશ્રિત ચિંતા ડોકાય,  ને થોડા attention (વિચારણામાં)માં પણ આવી જઈએ. મોટેભાગે આપણે બધા જ પૈસા, સંબંધો અને સ્વાથ્ય આ ત્રણેય માટે હંમેશ અસુરક્ષિતતા ની લાગણી ને સતત સાથે લઇ ને ચાલીએ છીએ. આવા સંજોગોમાં સ્વસ્થ જીવન જીવવા માટે ની જરૂરી બાબતો જાણવીને એનું જરૂરિયાત મુજબ નું application આ બને બાબતો કદાચ આપણને નીરોગી રાખવામાં બહુ અગત્ય નો role play- (ભૂમિકા ભજવી) કરી શકે. ડૉ.પાર્થ માંકડ દ્વારા અહી અપાતા લેખ એ સ્વાસ્થ્ય જાગૃતિ તેમજ એમાં હોમીઓપેથી ના role ની, (ભૂમિકાની) જાગૃતિ ના  હેતુ થી શરુ કરાયેલું ખિસકોલી કાર્ય છે…. ડૉ.પાર્થ માંકડ દ્વારા ‘દાદીમા ની પોટલી’ -http://das.desais.net – બ્લોગ પર નિયમિત રીતે  પાઠવવામાં આવતા સ્વાસ્થયના લેખ બદલ અમો તેમના આભારી  છીએ. તેમના અન્ય લેખ વાંચવા અને સાથે સાથે અન્ય સામગ્રીઓ  માણવા આપ સર્વે બ્લોગર મિત્રો તેમજ ફેશબુક પર ના મિત્રો  આપના મંતવ્યો – પ્રતિભાવ  બ્લોગ પોસ્ટ મૂકી આભારી કરશો.)



ચામડી ના દર્દો – આ વિષય કોઈ પણ ડોક્ટર માટે આમ જોવા જઈએ તો સૌથી સહેલો ને આમ જોવા જઈએ તો સહુથી અઘરો કહી શકાય. અઘરો એટલા માટે કે ચામડીનું કોઈ પણ દર્દ મોટેભાગે ખુબ હઠીલું હોય છે. શિવાય કે એ માત્ર ને માત્ર કોઈ બાહ્ય ઇન્ફેકશન ને કારણે થયેલું હોય. એ શેનાથી થયું એ સમજાવવું પણ મુશ્કેલ અને એ ક્યારે મટશે એ કહેવું  એથી વધુ મુશ્કેલ. હજી જાણે એ ઓછું હોય એમ એ ફરી પાછું તો નહિ થાય ને એ કહેવું તો જાણે અશક્ય. કારણ કે મોટા ભાગના ચામડીના દર્દો પછી એ ખરજવું હોય, દાદર હોય કે સોરીઆસીસ  હોય એક ય બીજા રસ્તે ફરી પાછો ઉથલો મારતા જ હોય છે.
આવું શા માટે ?… કારણ એટલું જ કે મોટેભાગે આપણે ચામડીના દર્દને બહારથી ઠીક કરવા નો પ્રયત્ન કરતા હોઈએ છીએ . એના મૂળને શોધીને એના  કારણને અંદરથી દુર કરવાને બદલે, મોટેભાગે આપણે બહારથી એ દેખાતું કેટલું બંધ થયું એના પર જ આપણું ફોકસ રાખતા હોઈએ છીએ.

એક વાત ખુબ જ સરળ છે કે કોઈ પણ ખરજવું કે ચામડી નો રોગ કઈ બહારથી આવીને તો ચામડી પર લાગી નથી ગયો, એ પેદા થયો છે અંદરથી…તો એની દવા પણ અંદરથી જ કરવી પડે જેના પરિણામ સ્વરૂપ બહારથી એના ચિન્હો દેખાવાના બંધ થાય. આ વાત ઉપર હું ભાર ખાસ એટલે આપું છું કે, એક ક્લાસિકલ હોમિઓપેથિક પ્રેક્ટીસ કરતા હોવાના કારણે હું મોટેભાગે કોઈ પ્રકારના બહારથી લગાડવાના ક્રીમ વગેરે આપતો નથી, ત્યારે મોટેભાગે દર્દી ને એ સવાલ રહેતો  હોય છે કે ક્રીમ કે એવું ચોપડવાનું કઈ જ નહિ ? પણ એનો જવાબ એ જ છે પ્રિય વાચકો કે, ….
ક્રીમ વગેરે લગાડવાથી જે કઈ પણ ચામડી પરનું ચિન્હ હશે એ તો જતું રહેશે, પણ અંદરથી રોગ દુર થયો કે નહિ એનો અંદાજ કઈ રીતે આવશે?

યાદ  રહે ,રોગ નો ઉપચાર કરવો  એટલે સૌ પ્રથમ અંદરથી એ રોગનું મૂળ કે જડ દુર થવી ને પછી એની બહાર દેખાતું ચિન્હ આપોઆપ દુર થવું, નહિ કે બહારનું ચિન્હ દુર થવું ને રોગનું મૂળ યથાવત રહેવું.
આ વાત માત્ર ચામડીના રોગમાં જ નહિ પણ પ્રત્યેક રોગમાં પણ એટલી જ લાગુ પડે છે.
ઘરમાં મચ્છરનો ઉપદ્રવ બંધ કરવો હોય તો મચ્છર માર્યા કરવા એનો ઉપાય નથી, એના ઉપદ્રવ પાછળ જવાબદાર બહાર ભરાયેલું ગંદકીનું ખાબોચિયું દુર કરવું પડે.
આપણે આગળ ઉપર ના લેખોમાં એક પછી એક બધા જ ચર્મરોગો વિષે અલગ અલગ વાત કરીશું પણ આ વાત એવી લાગી જે એ પહેલા કહેવી ખુબ જરૂરી હતી એમ લાગ્યું.

આ પ્રકારની ઘણી બધી ચર્મરોગની વાતો ને વર્ણનના  સ્વરૂપમાં લખીશ તો પાછુ ખુબ લાંબુ થશે પણ મુદ્દાસર કહી દઉં:

૧.] ચામડીના મોટાભાગના રોગ ખુબ જ હઠીલા હોય છે આથી એની સારવાર સતત બદલ્યા કરી ને સમય ગણ્યા કરશો તો ક્યારેય ફાયદો નહિ થાય.
૨.] મોટેભાગે એક સરખી એક ડોક્ટર પાસે લાંબો સમય, ધીરજ પૂર્વક દવા ચાલુ રાખવી.  જો કોઈ જ ફાયદો ના થાય તો જ ડોક્ટર બદલવા અને બદલ્યા પછી એમને પણ પુરતો સમય આપવો.
૩.] દવા લેવામાં ખુબ નિયમિતતા રાખવી.
૪.] ચામડીનો રોગ એટલે કઈ ગંદુ અથવા છુપાવા જેવું, અથવા કૈક ખોટું કાર્યની સજા ( ખાસ કરી ને કોઢ માટે ) – આવી તમામ માન્યતાઓ સદંતર ખોટી છે એટલે આવી ગ્રંથીઓથી દુર રહેવું. જે રીતે કોઈ ને ડાયાબીટીસ કે બ્લડ પ્રેશર હોઈ શકે કોઈ ને ખરજવું કે કોઢ કે સફેદ દાગ હોઈ શકે . – રોગ એટલે રોગ એમાં કઈ સારું ખોટું કે સાચું ખોટું હોઈ શકે જ નહિ.
૫.] ચામડીના દર્દો ને બહારના ક્રીમ વગેરે લગાવવાથી દબાવી  શકાશે, મટાડી નહિ જ શકાય; એટલે એવા બધામાં પડવા  ને બદલે હોમીઓપેથી કે આયુર્વેદ જેવી જડમૂળમાંથી રોગ દુર કરતી પેથીઓનો ઉપયોગ કરી શકાય. આપણને  જાણીને નવીન  લાગશે કે અમારા કેટલાક  dermatologist – ચર્મ રોગ નિષ્ણાંત મિત્રો પણ હોમીઓપેથીક દવાઓ વાપરે છે એમના કલીનીકે, ને એ સ્વાભાવિક છે કારણ કે આ પ્રશ્ન પેથીનો નથી પણ દર્દી પર કયું ઔષધ વધુ સારું અને કાયમી કામ કરે છે એનો છે.
૬.] હોમીઓપેથી પેહેલા દર્દને બહાર કાઢશે એટલે બધું ચામડી પર બહાર આવશે તો? એવો ડર જો મનમાં હોય તો એને બિલકુલ દુર કરવો, હા, હોમીઓપેથીમાં ક્યારેક જરૂર કરતા દવાનો  પાવર વધુ   અપાઈ  જાય તો,  એને  માત્ર જ પ્રથમ ૨ – ૩ દિવસ જ દર્દ થોડું વધ્યું હોય એવું લાગે, પછી તરત સારું થવા લાગે. આથી ચામડીનો જુનો રોગ બહાર આવશે કે રોગ વધી જશે એવો ડર જરા પણ રાખવો નહિ.
ટૂંકમાં ધીરજ રાખીને ચામડીના રોગની મૂળમાંથી દવા કરાય તો તે જરૂર મટી શકે છે.  હા, સમય ૩ મહિના થી ૬ મહિના કે તેથી વધુ  ૧ વર્ષ થી ૫ વર્ષ સુધી નો હોઈ શકે. પેથી કોઈ પણ હોય આ વૈદક શાસ્ત્રની મર્યાદા છે, એ મનમાં સ્પષ્ટ કરી ને જ ચાલવું.
હોમીઓપેથીમાં એક તો આડઅસર નથી એટલે દવા લાંબો સમય લઈએ તો પણ વાંધો નહિ અને બીજું એ મૂળમાંથી રોગ ઓળખીને અપાય છે એટલે અકસીર ઈલાજ તરીકે પણ કામ કરે છે એથી ચામડીના દર્દ માટે તો ખાસ હોમીઓપેથના પગથીયા વિના સંકોચ ચડવા. આ વખતે દવાના નામ લખતો નથી કારણ કે આવનારા લેખોમાં જે તે દર્દ ની સાથે એના નામ આપવા વધુ હિતાવહ છે.
પ્લેસીબો :
” દર્દ દબાવવું અને દર્દ દુર કરવું એ બંનેમાં બહારથી એકસરખો જ ફેરફાર છે – દર્દના ચિન્હનું અનુભવાવું કે દેખાવું દુર થવું – પણ ફેરફાર  શરીરની અંદર છે.  એકમાં રોગ ફરી બેઠો થઇને દેખાવાની તૈયારી કરવા પુરતો શાંત રહે છે, ને બીજામાં એ રોગ શરીરમાંથી જ વિદાય લે છે. “
– ડૉ.પાર્થ માંકડ …
“આપ  આપના પ્રતિભાવો તેમજ આપને સતાવતા કે મનમાં ઉદભવતા પ્રશ્નો બ્લોગ પર જરૂર પૂછી શકો છો. ડો.પાર્થ માંકડ… આપને શક્ય એટલો ઝડપી એનો જવાબ બ્લોગ પર જરૂર આપવા પ્રયત્ન કરશે.  જો કોઈને એમના ઉદભવતા કે તેમને મુંજવણ આપતા  પ્રશ્ન કે રોગ બાબતે secrecy / અંગતતા રાખવાનો  પ્રશ્ન નડતો હોય તો તેમણે [email protected] ઉપર  અથવા તો [email protected] પર તેમની પૂરી વિગત પ્રશ્ન  સાથે જણાવવી. જેનો જવાબ તેમને  તેમના email ID પર મોકલી આપીશું. ” –

આધાશીશી -માથાના દુ:ખાવા જેવો જ પણ જરા હઠીલો રોગ …અને હોમીઓપેથી… (૬)

આધાશીશી –  માથાના દુ:ખાવા જેવો જ પણ જરા હઠીલો રોગ …અને હોમીઓપેથી… (૬)
-ડૉ.પાર્થ માંકડ …

આધાશીશી – migraine  એ મૂળ ગ્રીક ભાષામાંથી આવેલો શબ્દ છે અને જેનો અર્થ અડધું માથું કે અડધો ખોપરીનો ભાગ એવો થાય છે. અને એનું નામ જ એનું મુખ્ય લક્ષણ પરથી જ પડેલું છે .. કારણ કે આધાશીશીમાં મોટેભાગે વ્યક્તિ ને બિલકુલ અડધું માથું દુ:ખે છે, ડાબી કે જમણી કોઈ પણ તરફનું.
કારણો: …
માઈગ્રેન થવા પાછળનું કોઈ એક કારણ તો જાણી શકાયું નથી પણ  આપણા મગજમાં જરૂરી  કેમિકલ – સિરેતોનીનની માત્રમાં ફેરફાર થવા ને કારણે મુખ્યત્વે થતું હોય છે. આધાશીશીમાં થવા પાછળ ની પ્રોસેસ જે થાય એના કરતા એ જે કારણે ટ્રીગર થાય એ એક દર્દી તરીકે જાણવું વધુ જરૂરી છે.
આધાશીશીને શરુ કરવાની જરૂરી કિક આપતા પરિબળો ઘણા હોઈ શકે જેમ કે, …
૧. જમવા ના સમયમાં ફેરફાર.
૨. ઊંઘમાં  ફેરફાર.
૩. વાતાવરણમાં ફેરફાર.
૪. માનસિક તાણમાં કોઈ કારણસર થયેલો વધારો.
આમાંના કોઈ પણ કારણે જો વારંવાર માથા નો દુ:ખાવો થાય અને એ પણ પાછો એક જ તરફ થાય અને વારંવાર થાય તો એમ કહી શકાય કે તમને આધાશીશી છે.
ચિન્હો :
આધાશીશી બે પ્રકારની હોય છે : …
એક તો ઓરા સાથેની આધાશીશી અને બીજી ઓરા વિનાની. ઓરા વિનાની આધાશીશી ના ચિન્હો પહેલા જાણી લઈએ.
૧.]  એક તરફ થતો અસહ્ય માથાનો દુ:ખાવો.
૨.]  ઉબકા આવવા કે ઉલટી જેવું થાઉં.
૩.]  ઊંઘ વધુ આવવી.
૪.]  સ્વભાવમાં ચિડીયાપણું આવવું.
૫.]  થાક વધારે લાગવો.
૬.]  વધુ પડતા બગાસા આવવા.  વિગેરે ..
હવે જો ઓરા સાથે ની આધાશીશી હોય તો એમાં કેટલાક ચિન્હો ઉમેરાય છે જેમ કે : ..
૧.]   દ્રશ્ય જોવામાં તકલીફ પડે કે ઘણી વાર અડધું કે ઝાંખું દેખાય.
૨.]  આંખ  સામે લાઈટ ના ઝબકારા દેખાય કે કોઈ જગ્યા એ કાળું ટપકું દેખાય.
૩.]  ચક્કર આવે.
આ પ્રકારના ચિન્હો દુ:ખાવો શરૂ થવાના કેટલાક કલાકો પહેલા અનુભવવાના શરૂ થાય અને પછી દુ:ખાવો શરૂ  થાય.

ઉપાયો : ..
આધાશીશીના ભોગ બનવાથી બચવું હોય અને જો બનેલા હોઈએ તો એનો એટેક ના આવવા દેવો હોય, તો એનો ઉપાય બે  શબ્દોમાં જ કહી શકાય :
” નિયમિત રહેવું .”
નિયમિત આહાર, નિયમિત ઊંઘ  અને ઓછી માનસિક તાણ આ ત્રણેય જો સાથે રહે તો મોટેભાગે આધાશીશી નડતો નથી…પણ જો નિયમિતતાની આગળ ‘ અ ‘ લાગી ગયો, એટલે કે  ‘અનિયમિતતા’  તો  … આધાશીશી પરેશાન કરી મુકે છે.
હોમીઓપેથીમાં આધાશીશીને લઇને ઘણી અસરકાર દવાઓ છે ..
જેમ કે :
૧] glononie , Cocculus Indicus , Iris versicolor – ખાસ કરી ને ઓરા સાથે ની આધાશીશી માટે,
૨] spigelia , Cyclamen વગેરે.
વધુ એકવાર માથાના દુ:ખાવા… એક જ પ્રકારના જ લેખમાં આજે ફરી ગયો છું, જેના કારણ બે છે ..
૧] એક તો એનાથી આપણામાંના ઘણા લોકો હેરાન થાય છે અને
૨] બીજું તો એને મટાડવા ખવાતી દવાઓ ખુબ જ આડઅસર કરનારી અને નુકસાનકારક છે. જેની જાગૃતિ આપવા માટે…
એટલે હોમીઓપેથી કે આયુર્વેદ કે યોગ જેવા વધુ અસરકારક અને ઓછા નુકસાનકારક ઉપાયો કરતા રહેવા એ મારો એની પાછળનો સ્પષ્ટ સંદેશ છે.
અને હા, જો આપણે આ બાબતને માનતા હોઈએ તો આજુબાજુમાં પણ ચણા મમરા ની જેમ વારે તહેવારે પેઈન કીલરનો નાસ્તો કરનારાઓને પણ આ બાબતની જાગૃતિ આપતા રહીએ.
ફરી મળીશું આવતા સપ્તાહે વધુ એક રોગના સંદર્ભ સાથે ત્યાં સુધી… “શુભમ્ ભવતુ.”
પ્લેસીબો :
”  રોગનું દુર થવું એટલે નહિ કે રોગના ચિન્હો અનુભવવાના બંધ થવા..આ ચિન્હો તો ભાષા છે આપણા મન અને શરીરની આપણને કહેવા માટેની કે ‘મિત્ર જરા સ્વસ્થ મન અને સ્વસ્થ તન રાખો – હું અસ્વસ્થ છું’  “
-ડૉ. પાર્થ માંકડ …
“આપ  આપના પ્રતિભાવો તેમજ આપને સતાવતા કે મનમાં ઉદભવતા પ્રશ્નો બ્લોગ પર જરૂર પૂછી શકો છો. ડો.પાર્થ માંકડ…  આપને શક્ય એટલો ઝડપી એનો જવાબ બ્લોગ પર જરૂર આપવા પ્રયત્ન કરશે.  જો કોઈને એમના ઉદભવતા કે તેમને મુંજવણ આપતા  પ્રશ્ન કે રોગ બાબતે secrecy / અંગતતા રાખવાનો  પ્રશ્ન નડતો હોય તો તેમણે  [email protected] ઉપર  અથવા તો [email protected] પર તેમની પૂરી વિગત પ્રશ્ન  સાથે જણાવવી. જેનો જવાબ તેમને  તેમના email ID પર મોકલી આપીશું. ” –

(સ્વાસ્થ્યની વાત મનમાં આવે એટલે તરત જ આપણા મનમાં ડર મિશ્રિત ચિંતા ડોકાય,  ને થોડા attention (વિચારણામાં)માં પણ આવી જઈએ. મોટેભાગે આપણે બધા જ પૈસા, સંબંધો અને સ્વાથ્ય આ ત્રણેય માટે હંમેશ અસુરક્ષિતતા ની લાગણી ને સતત સાથે લઇ ને ચાલીએ છીએ. આવા સંજોગોમાં સ્વસ્થ જીવન જીવવા માટે ની જરૂરી બાબતો જાણવીને એનું જરૂરિયાત મુજબ નું application આ બને બાબતો કદાચ આપણને નીરોગી રાખવામાં બહુ અગત્ય નો role play- (ભૂમિકા ભજવી) કરી શકે. ડૉ.પાર્થ માંકડ દ્વારા અહી અપાતા લેખ એ સ્વાસ્થ્ય જાગૃતિ તેમજ એમાં હોમીઓપેથી ના role ની, (ભૂમિકાની) જાગૃતિ ના  હેતુ થી શરુ કરાયેલું ખિસકોલી કાર્ય છે…. ડૉ.પાર્થ માંકડ દ્વારા ‘દાદીમા ની પોટલી’http://das.desais.net બ્લોગ પર નિયમિત રીતે  પાઠવવામાં આવતા સ્વાસ્થયના લેખ બદલ અમો તેમના આભારી  છીએ. તેમના અન્ય લેખ વાંચવા અને સાથે સાથે અન્ય સામગ્રીઓ  માણવા આપ સૌ ફેશબુક પર ના મિત્રો  ‘દાદીમા ની પોટલીની’ જરૂર મુલાકાત લેશો અને આપના મંતવ્યો પણ બ્લોગ પોસ્ટ મૂકી આભારી કરશો.)


માથા નો દુ:ખાવો…(કારણો,પ્રકારો અને અકસીર ઈલાજ) હોમીઓપેથી ….(૫)

માથા નો દુ:ખાવો :…. કારણો,પ્રકારો અને અકસીર ઈલાજ … હોમીઓપેથી ….(૫)
– ડો. પાર્થ માંકડ

Headache  – માથાનો દુ:ખાવો એક એવી તકલીફ છે જે કદાચ મોટાભાગના વ્યક્તિઓ એ ક્યારેક ને ક્યારેક તો અનુભવી હશે જ. આરબ સંસ્કૃતિમાં એક રૂઢીપ્રયોગ છે કે “Every Head  is having its  own headache “ એટલે એવું કહીએ તો ચાલે કે પ્રત્યેક વ્યક્તિને એના જીવનમાં કૈક તો માથા નો દુ:ખાવો ચાલતો જ હોય. પણ જયારે એ ખરેખરા દુ:ખાવાનું સ્વરૂપ ધારણ કરી લે ..ત્યારે એ ખરેખર ખુબ જ તકલીફ દાયક પ્રોબ્લેમ બની જાય છે. મારા એક દર્દી મને યાદ છે જે ખરેખર દીવાલમાં માથું પછાડતા એટલો દુ:ખાવો એમને રહેતો. બીજો એક કેસ ધ્યાનમાં આવે છે જે છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી થતા માથાના દુ:ખાવાથી ત્રાસીને આપઘાતની સ્થિતિમાં આવી ગયેલા. અને આવા કદાચ મેં જોયેલા ઘણા ઘણા  કેસીસ માંથી મને એક પણ એવો ધ્યાનમાં નથી આવતો જેને હોમીઓપેથીની સાવ જ આડઅસર વિનાની દવાથી એકદમ સરળતા પૂર્વક ફાયદો ના થયો હોય. માથાના દુ:ખાવો પોતે તો જાણે આપત્તિ જનક છે જ, પણ સાથે સાથે એના માટે જે બજારમાં મળતી ગોળીઓ લેવાની લોકો ને ટેવ છે ..જો એમાં ના કોઈ પણ આ લેખમાળા વાચતા હો તો મહેરબાની કરી ને તમારી આ ટેવ પર રોક લગાવો એવી મારી લાગણીભરી વિનંતી છે. એ દવા દેખીતી રીતે સાવ જ નાના મૂલ્યની ને ઝડપી અસર કારક છે; પણ એ દવા ની આડઅસરો એ વ્યક્તિ ની કીડની અને વ્યક્તિનું પાચન તંત્ર બંને પર એટલી હદે ખરાબ અસર પડે છે કે પછી એ સારવારની સીમા ઓની બહાર જતું રહે છે. સાચા અર્થમાં એ ” બકરું કાઢી ને ઊંટ પેસાડવા ની વાત છે. “
માથાના દુ:ખાવાના પ્રકાર ને કારણો :
હું બહુ ટેકનીકલ વર્ણન પર નહિ જાઉં કારણ કે બધી terminology  ને ગુજરાતીમાં વ્યાખ્યાયિત કરવી થોડી અઘરી પડે પણ મેડીકલ વિજ્ઞાન મુખ્યત્વે માથાના દુ:ખાવાને ભાગમાં વિભાજીત કરે છે ..
૧. Primary  Headache :
જેમાં tension  headache  કે migraine  એટલે કે આધાશીશી પ્રકારના તમામ માથાના દુ:ખાવા આવી જાય. બીજા શબ્દોમાં  કહું તો માથામાં દેખીતી રીતે અંદર કોઈ જ પ્રકારનો પ્રોબ્લેમ ના હોય છતાં દુ:ખાવો રહે.
૨. Secondary  Headache :
એમાં મગજની ગાંઠ, મગજ નું કવર – meninges  એમાં આવેલો સોજો એટલે કે meningitis વગેરે જેવા કારણો હોય.
૩. Cranial  Headache  :
ચેતાતંત્રને કારણે થતો દુ:ખાવો..
એક વાત ખાસ જાણ કરવાનું મન થાય કે , આપણને થતા દુ:ખાવાઓ માંથી ૯૦ % એ પહેલા પ્રકારના headache માં આવે છે એટલે કે એમાં અંદર કોઈ તકલીફ હોતી નથી, એટલે માથાનો દુ:ખાવો રહે તો તરત જ મને “મગજમાં ગાંઠ તો નહિ હોય ને?” કહી ને ગભરાવા ની કોઈ જરૂર નથી.

કારણો …..માથાના દુ:ખાવાના કારણો ઘણા ઘણા છે ..ઘણી વાર તો શોધી પણ શકાય કે કયા કારણે થયું પણ છતાં જો લીસ્ટ બનવું હોય તો ;
૧. શરદી કે તાવ
૨. દાંતમાં કોઈ તકલીફ કે દુ:ખાવો .
૩.આંખોનો વધુ ઉપયોગ કે ખેંચાણ. 

૪.માનસિક ચિંતા, તનાવ કે tension  વાળો સ્વભાવ.

૫.શારીરિક અને માનસિક થાક.

૬. સાયનસ.

૭. સિગરેટ,તમાકુ, દારૂ જેવા વ્યસનો.
૮.ચા / કોફી – વધુ પડતા લેવાવા કે આદત બંધ કરવી. 

૯.સુવામાં ઘણી વાર એવા પ્રકારની position.

૧૦. કબજિયાત. / ગેસ.

૧૧. Hypertension.
૧૨ . Sunstroke.
ચિન્હો :-
વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ આમ તો ચિન્હો બદલાય, પણ આમ છતાં,
૧. માથામાં દબાણ લાગવું,
૨. કોઈ હથોડા મારતા હોય એવું લાગવું.
૩. માથામાં કૈક બાંધ્યું હોય એવું લાગવું.
૪. લબક લબક જેવું રહેવું.
૫. આંખો ભારે લાગવી.
૬. કેટલાક કિસ્સામાં બેચેની અને ચક્કર જેવું લાગવું.
૭. ઉલટી કે ઉબકા આવવા.

ઉપાયો :
માથાના દુ:ખાવા નો સૌ પ્રથમ ઉપાય તો આરામ છે. પુરતી ઊંઘ, પુરતો આહાર અને પ્રસન્ન મન હોય તો ભાગ્યે જ માથા નો દુ:ખાવો થાય અને થાય તો એ તરત મટી પણ જાય. એ માટે દર વખતે દવા, ગોળી લેવા ની જરૂર નથી. પણ જો ..વારંવાર માથા નો દુ:ખાવો રહેતો હોય કે આધાશીશી હોય, તો જાણે દવા લેવી જરૂરી થઈ જાય છે.
હોમીઓપેથીમાં તો તમામ પ્રકારના માથાના દુ:ખાવાની અકસીર દવા ઘણી છે.
જેમ કે,
૧. Belladona – કોઈ પણ પ્રકારનો માથાનો દુ:ખાવો મટાડતી અકસીર દવા.
૨ . Spigelia
૩. Nux Vomica- ગેસ ને કારણે, અપચાને કારણે કે ઉજાગરાને કારણે થતા દુ:ખાવા માટે.
૪. Tabacum
૫. Natrum Mur.- sunstroke  ને કારણે થતા દુ:ખાવામાં.
૬. Natrum Carb.
૭. Sanguinaria.
૮. Gelsemium – વધુ પડતા થાકને કારણે થતા દુ:ખાવા માટે.
૯. Glonoine. – sunstroke  ને કારણે થતા દુ:ખાવામાં અને બીજી ઘણી ઘણી.
હજી તો  ટૂંકમાં કહું તો કારણ અને પ્રકૃતિ ને અનુરૂપ દવા નક્કી કરીએ તો જરૂર ગમે તેટલો જુનો કે હઠીલો માથા નો દુ:ખાવો સ્વાસ્થ્ય આપતી આ મીઠી ગોળી ઓછું કરી શકે છે એ ની:શંક છે.

 

પ્લેસીબો :

“Homoeopathic treatment is my first choice not only for me but also for my family. Homoeopathy should be developed as full-fledged alternative system of medicine. Moreresearch and more development are essential to make Homoeopathy more popular anduseful Homoeopath treats their patients in more compassionate way. Homeopathy issecond largest system of medicine being practiced in India.”
-Sardar VallabhBhai Patel
– ડૉ.પાર્થ માંકડ
નોંધ :
“ આપ  આપના પ્રતિભાવો તેમ જ આપને  ઉદભવતા  પ્રશ્નો બ્લોગ પોસ્ટ પર જરૂર મૂકશો. ડૉ.પાર્થ માંકડ શક્ય એટલો ઝડપી આપના પ્રશ્નો  જવાબ બ્લોગ પર જરૂર આપવા પ્રયત્ન કરશે. જો કોઈને  એમના પ્રશ્ન કે રોગ બાબતે secrecy / અંગતતા રાખવાનો પ્રશ્ન  નડતો હોય તો તેમણે [email protected] ઉપર  અથવા  તો [email protected] પર તેમની વિગત પ્રશ્ન  સાથે જણાવવી. જેનો જવાબ તેમને  તેમના e mail ID પર સત્વરે મોકલી આપવા કોશીશ કરીશું ” –

 


એલર્જી અને હોમીઓપેથી …(૪)

એલર્જી અને હોમીઓપેથી …(૪)

એલર્જી અને હોમીઓપેથી – રોગ મટાડે ને રોગ પ્રતીકારકતા એટલી જ જાળવી રાખે.
એક દર્દી કન્સલ્ટીંગ રૂમમાં આવ્યો લગભગ ૧૭ એક વર્ષનો  …વધી ગયેલું કે ખુબ બધી દવાઓ ને કારણે ફૂલી ગયેલું શરીર, તરત જ થાકીને  કલીનીકમાં બેસી ગયો. લાગ્યું જ કે આ કોઈ જૂની કહેવાય એવી તકલીફ ને લઇ ને આવેલો વ્યક્તિ છે. પછી અંદાઝ મુજબ જ ખબર પડી કે એને લગભગ ૩ વર્ષનો હતો ત્યારથી જ એલેર્જીની તકલીફ હતી, એ થોડી પણ ધૂળ, રજ, ધુમાડો કે ખાટી વસ્તુના કોન્ટેક્ટમાં આવે એટલે એને તરત જ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે  અને ગભરામણ થાય ….
પછી પાછો એ પંપ લે પરિણામે શ્વાસ લેવાય  ..આવું તો દિવસમાં ૨ એક વખત થાય જ, બીજો એક કેસ યાદ આવે છે જેમાં લગભગ ૨૪ વર્ષ ની ઉમરના બહેન ને  હજી તો અગરબત્તીનો  ધુમાડો થોડો નાકમાં જાય કે તરત જ છીંકો પર છીંકો આવવાનું ચાલુ થઇ જાય એટલી  હદે કે એમને એ વખતે થોડો પેશાબ પણ થઇ જાય .. પછી માથું દુ:ખે જે છેવટે બીજે દિવસે ઉતરે.
આ બધાની દવા ..માત્ર જે તે સમયગાળા પર એ વખતે અસર ઓછી કરી આપે પણ જો ફરી પાછા એ પદાર્થ કે બાબતના સંપર્કમાં આવ્યા એટલે યથાવત્ત. આખરે શું કરી શકાય? મોટેભાગે આપણે રોગ મટાડવાનું વિચારીને મૂળ સુધી પહોચવાને બદલે એના ચિન્હો પર જ અટકી જઈએ. દવા આપને એ આવતી છીંકો કે એલર્જીક અસ્થમામાં શ્વાસ લેવામાં પડતી તકલીફની જ નથી કરવાની પણ દવા કરવાની છે આપણી એલર્જીની. કોઈ પદાર્થ કે બાબતને લઇને આપના દ્વારા રજુ થતી આ hypersensitivity  મટાડવાની છે, એલેર્જી એટલે જો medical  science  ની દ્રષ્ટી એ સમજવા જઈએ તો ઘણું બધું technical  કહેવા જવું પડે એટલા ઊંડાણમાં નથી પડતો પણ સરળ ભાષામાં કહું તો, જે વ્યક્તિમાં કોઈ પણ પદાર્થ કે બાબતો કે વાતાવરણમાં થતા ફેરફારો આ બધા ને કે આ બધામાંથી કોઈ પણ એક બાબત ને લઇને ખુબ વધારે પ્રમાણમાં sensitivity  હોય, એટલી વધારે કે શરીર  જાણે એ પદાર્થ કે બાબત એની દુશ્મન હોય ને તાત્કાલિક એ ને શરીરમાંથી દુર કરવું જરૂર હોય, એટલે શરીર એની સામે જરૂર કરતા વધુ પ્રમાણ માં react  કરે.
એક જ વાક્યમાં કહું તો આપણી કોઈ બાબતને લઇને hypersensitivity એટલે એલેર્જી. ઘણાને કોઈ ખાદ્ય પદાર્થની હોય, કેટલાકને વાતાવરણની હોય, કેટલાકને અમુક પ્રકારની ગંધની હોય અને હજી ઘણા ઘણા પ્રકાર ની..
આ એલર્જી ખરેખર આપણી અંદર શા માટે ઉદ્ભવે છે એની કોઈ બહુ ક્લીઅર  થીઅરી નથી પણ એના પણ વારસાગત તેમાં જ પ્રકૃતિગત કારણો હોઈ શકે એવું માનવામાં આવે છે.
હા, વ્યક્તિની પ્રકૃતિગત વધુ પડતી સંવેદનશીલતા પણ એનું અગત્યનું કારણ હોય છે.
એ વાત પર ખાસ વિચાર આપવા જેવો છે કે મોટેભાગે વ્યક્તિ નો સ્વભાવ એનો રોગ ઘડવામાં બહુ જ જરૂરી ભાગ ભજવે છે. એ સ્વભાવ ઘણીવાર કૈક એવો અનુભવ કરાવે છે જેની  શરીર અને મન બંને પર અસર પડે ..  બંને લાગે અલગ અલગ પણ હોય એક જ : એક સામાન્ય ઉદાહરણ લઈએ તો મોટેભાગે ચિંતા કે જવાબદારી કે માનસિક તાણ ને હાઈ બ્લડ પ્રેશરનું કારણ મનાય છે, અને જે વ્યક્તિ ખુબ બધી ચિંતા, કામ કે તાણ વાળા સમયમાંથી પસાર થતો હોય એ વ્યક્તિ મન માટે પણ એમ જ કહેશે કે આ જ કાલ કામનું ખુબ દબાણ છે કે ખુબ લોડ છે કે વર્ક પ્રેશર ખુબ વધુ છે. અહી પ્રેશર એ અનુભવ છે જે મન અને શરીર બંનેથી અભિવ્યક્ત થાય છે મનમાં ચિંતા, ચિડીયાપણું, ઘટેલી ઊંઘ વગેરે દ્વારા અને શરીરમાં વધેલા લોહીના દબાણ દ્વારા. કૈક આવું જ એલર્જીમાં છે કે એલર્જી એ વધુ પડતી સંવેદનશીલતા છે શરીર ની પ્રતિકારક શક્તિ ની પણ એ વ્યક્તિઓ મોટેભાગે મનથી પણ ખુબ સંવેદનશીલ હોય છે જરૂર કરતા વધારે. એ સંવેદનશીલતા પણ નોર્મલ થવી જોઈએ શરીર ની એલર્જી  સાથે.  તો જ સાચા અર્થમાં સ્વાસ્થ્ય નિર્માણ થાય.
હોમીઓપેથીમાં આ પ્રકાર ની hypersensitivity  જે આમ તો આપણી રોગપ્રતિકારકતા નો જ ભાગ છે એને અતિમાંથી સામાન્ય પર લાવવાની ઘણી દવાઓ છે, કયા પ્રકાર ની ને શેની એલર્જી છે એના પર આધારિત દવાઓ આપી શકાય.
પણ મુખ્યત્વે Ars.-alb, Histamanium, nat. – mur, phos., sulph, carcinocinum,calcarea carb.,piper nigricum, piper methasticum, sinnapis alba, Baryta carb, aethusa જેવી દવાઓ આપી શકાય.આમાંની કોઈ પણ દવા યોગ્ય રીતે પ્રકૃતિ ને ઓળખીને આપવામાં આવે તો તે વ્યક્તિની સંવેદનશીલતા નોર્મલ થાય છે અને એલેર્જી દુર થાય છે. હા, એલર્જીમાં વ્યક્તિ જો પદાર્થના સંપર્કમાં આવવાનું ચાલું  રાખે તો તેને દવા થોડા લાંબા ગાળે અસર કરે છે, આથી એલેર્જી મટતા થોડી વાર જરૂર લાગે છે એટલે ધીરજ ધરવી જરૂરી.

પ્લેસીબો:
શરીર અને મન બંને એક બીજા થી એટલા બધા જોડાયેલા છે કે બંનેમાંથી એક પણ બીમાર હોય તો બીજું આપો આપ બીમાર પડી જાય છે. શરીર અને મન બંને એક જ ભાષા બોલે છે, સાથે જ રોગ અભિવ્યક્ત કરે છે અને સાથે જ સ્વસ્થ પણ થાય છે, એક બીમાર ને બીજું મજામાં એ શક્ય જ નથી.

“આપ  આપના પ્રતિભાવો તેમ જ પ્રશ્નો બ્લોગ પર જરૂર પૂછશો  ડો.પાર્થ માંકડ શક્ય એટલો ઝડપી એનો જવાબ બ્લોગ પર જરૂર આપવા પ્રયત્ન કરશે. જો કોઈને  એમના પ્રશ્ન કે રોગ બાબતે secrecy / અંગતતા રાખવાનો  પ્રશ્ન  નડતો હોય તો તેમણે [email protected] ઉપર  અથવા તો [email protected] પર તેમની વિગત પ્રશ્ન  સાથે જણાવવી. જેનો જવાબ તેમને  તેમના મેલ પર મોકલી આપીશું.” –

 

રોજબરોજ ની શરદી… હોમીઓપેથી ..(૩)

રોજબરોજ ની શરદી… હોમીઓપેથી ..(૩)

રોજબરોજ ની શરદી – ત્રાસદાયક રોગ ને હાશદાયક ઉપચાર – હોમીઓપેથી…
શરદી / ઉધરસ થયા છે એવું વાતમાં આવે એટલે સામે વાળાના ચહેરા પર તો બધું ચિંતાના ભાવ પ્રગટ ના થાય ને કહી દે કે ઓહ એમાં શું મટી જશે થોડા દિવસોમાં, પણ જેને એ થયું હોય એ વ્યક્તિ બિચારી…એક જ વાક્ય બોલી શકે …” ત્રાસ
ત્રાસ છે આનો તો…” સતત છીંકો આવ્યા કરે, વહેતું નાક ફ્રેશનેસ ના લાગે, કંટાળો આવે, ઉઘ વધી જાય, તાવ જેવું લાગ્યા કરે, કોઈ કામમાં ચિત્ત ના ચોંટે. અને..બીજું ઘણું ઘણું…
આ પ્રકાર ની રોજબરોજ ની શરદી સામાન્ય વાયરસ ને કારણે પણ હોઈ શકે કે પછી લાગતી રોજબરોજ ની શરદી કોઈ વસ્તુની એલર્જી ને કારણે પણ હોઈ શકે. આમ તો એના કારણો નું લીસ્ટ બહુ લાંબુ છે પણ એમાં થી આપણાં માના મોટાભાગ ના લોકો ને આવરી લે એવા કારણો ને લીસ્ટ કરવા હોય તો :
૧. વાયરસ
૨. એલર્જી – (ધૂળની, ધુમાડા ની અને ઋતુ બદલાય ત્યારની…એ પછી ખુબ જ લોકોમાં જોવા મળતી તકલીફ છે )
૩. વાંકો નાક નો પડદો
૪. સાઈનુંસાઇટીસ
આ કારણોમાં મોટાભાગના આવી જાય, બાકી હજી બીજા ઘણા કારણો તો છે જ.
ને હા, વગર વાંકે શિકાર બનવાની શક્યતા પાછી આ રોગમાં સૌથી વધારે કારણકે, આ રોગ ચેપી છે. ઘરમાં એક ને શરદી થઇ એટલે..આપણે તૈયાર જ રહેવાનું. કોઈ પણ વ્યક્તિ એક છીંક ખાય ને એમાંએ  જો એનો રૂમાલ એ ઘેર ભૂલી આવ્યો હોય તો ..ગમે કે ના ગમે ..પણ આપણે શરદી સ્વીકારવી જ રહી.
એના ચિન્હો આમ તો,
૧. નાક વહેવું
૨.ગળામાં ચરચરાટી જેવું થવું
૩. નાક બંધ થઇ જવું
૪. માથાનો દુ:ખાવો
૫. આંખો ભારે ભારે લાગવી
૬. છીંકો આવવી
૭. તાવ આવવો ( આવે પણ અને ના પણ આવે)
૮. ઉધરસ થવી
૯. સુસ્તી લાગવી અને કંટાળો આવવો.
ઉપરાંત વ્યક્તિ ની પ્રકૃતિ પ્રમાણે હજી પણ અલગ અલગ પ્રકાર ના ચિન્હો  હોઈ શકે. પણ આટલા તો મોટેભાગ હોય જ છે.
પણ આ હળવા રોગ ની થોડી સીરીયસ નોટ ઉપર આવીએ :
એક તો, વર્ષે દિવસે ક્યારેક એકાદ વાર થાય તો હજી ચાલે પણ ઘણા બધા લોકો ને તો હમેશ રહે એવી શરદી હોય છે ..બારે મહિના. જે એમની કાર્યક્ષમતા, સ્વભાવ બધા પર વિપરીત અસર પડે છે, અને બીજું કે શરદી થાય એટલે આપણે તરત જ નજીક ના જાણીતા ને માનીતા ડોક્ટર પાસે જઈ ને કે કદાચ હવે તો જાતે જ મેડીકલ ની દુકાને જઈ ને જે દવા ઓ લઇ આવીએ છીએ તેનો વારંવાર થતો ઉપયોગ અનહદ નુકસાનકારક છે. એના થી વધુ સુસ્તી લાગવી, ઊંઘ આવવી, યાદ રાખવા ની ક્ષમતા ઉપર વિપરીત અસર થવી, પાચનતંત્ર પર વિપરીત અસર થવી, kidneys ની કાર્યક્ષમતા ઉપર વિપરીત અસર થવી, આવી તો કેટલીયે આડઅસરો છે અને લાંબેગાળે આપણે મોટા રોગ ના શિકાર બનીએ છીએ.
એના કરતા આ સરળ રોગ ને સરળતા થી જ દુર કરવો હોય તો હોમીઓપેથી પાસે ઘણું છે. આમ તો આયુર્વેદ ના ઘરગત્થું ઉપચારો પણ ખુબ જ કામ આવી શકે પણ ઘણી વાર એ ઘણા ને ગરમ પડતા હોય છે એવા સંજોગોમાં હોમીઓપેથી એનું ખુબ સરળ સોલ્યુશન છે.

હોમીઓપેથીમાં આ પ્રકાર ની શરદી માટે ઘણી દવાઓ છે. અલેર્જી અને સાઈનુસાઇટીસ ને આપણે અલગ થી સમજીશું પણ નોર્મલ થતી વાઇરલ પ્રકાર ની શરદી માટે પણ હોમીઓપેથીમાં અકસીર દવાઓ છે.

 

જેમ કે,
Gelsemium – જેલ્સેમીઅમ – જે શરદી, અને એને કારણે આવેલો તાવ અને સુસ્તી વત્તા માથા નો દુખાવો આ ત્રણેય દુર કરે છે, આ ઉપરાંત allium cepa – અલીઅમ સેપા -પણ શરદી અને સળેખમ ને મટાડી દે છે ખાસ કરી ને જયારે નાકમાંથી નીકળતું પાણી બળતરા કરતુ હોય ત્યારે, સાબડીલા કરી ને દવા છે જે ખાસ કરી ને છીંક બહુ જ આવે ત્યારે અકસીર ઈલાજ છે, આ ઉપરાંત arum triph .-એરમ ટ્રીફ. , phos. -ફોસફરસ ,dulcamara – દલ્કામારા ,rhus tox – રસ તોક્ષ , kali bich. જેવી દવાઓ ચિન્હો પ્રમાણે અપાય તો હંમેશ માટે શરદી ને દુર કરે છે. ફરી થી ઉલ્લેખ કરું છું કે કાયમ માટે રહેતી શરદી નો ઈલાજ કરવો હોમીઓપેથી દ્વારા પૂર્ણતઃ શક્ય છે એ માટે ચણા મમરા ખાતા હોઈએ એ ઉત્સાહ થી અલોપેથી ની દવા તરત લેવા દોડી ના જવું.
હા, જરૂરિયાતના સંદર્ભમાં એલોપેથી નો જરા પણ વિરુદ્ધ નથી પણ મારો અંગુલી નિર્દેશ આપની તરત દવા ખાઈ લેવા ની ટેવ પર છે.
આવતી વખતે પાછા કોઈ બીજા રોગ પર વાત કરશું . જતા જતા એક વાત …ગરમ હુંફાળું પાણી દરરોજ સવારે લેશો તો શરદી મોટેભાગે દુર જ રહેશે. ને તોએ થાય તો તો હોમીઓપેથી છે જ. ફરી મળીશું ત્યાં સુધી ….शुभम भवतु !
પ્લેસીબો :
મોટેભાગે  શરૂઆતમાં દરેક રોગ રાઈ જેવડો જ હોય છે, પણ આપણે એના ચિન્હો અનુભવાતા બંધ થાય એ રીતે એ રોગ ને  દબાવ્યા કરીએ છીએ જેમ કે માથા ના દુખાવા માટે ગોળી ગળી લીધી, શરદી ની દવા ખાઈ લીધી ….અને પરિણામે આ તમામ દવાઓની વિપરીત અસર તો ખરી, વત્તા રોગ મૂળમાં તો એમ જ હોય એટલે એની વધતી જતી તીવ્રતા આ બંને મળી ને રાઈનો પહાડ બનાવે છે. ત્યારે પણ આપણા અજ્ઞાનની મજા જુઓ, આપણે એ રાઈ અને એ પહાડ ને અલગ અલગ માનીએ છીએ.
હકીકતમાં એ બંને નું મૂળ એક જ છે. જરૂર છે એ મૂળ ને શોધી ને દવા કરવાની.
” આપ  આપના પ્રતિભાવો તેમ જ પ્રશ્નો બ્લોગ પર જરૂર પૂછશો  ડો. પાર્થ શક્ય એટલો ઝડપી એનો જવાબ બ્લોગ પર જરૂર આપવા પ્રયત્ન કરશે. જો કોઈ ને  એમના પ્રશ્ન કે રોગ બાબતે secrecy રાખવાનો  પ્રશ્ન હોય નડતો હોય તો તેમણે drparthhomoeopath @ gmail .com પર પૂછવી.” –

– સ્વાસ્થ્ય નો મીઠો સ્વાદ – હોમીઓપેથી- (૨) …

– સ્વાસ્થ્ય નો મીઠો સ્વાદ – હોમીઓપેથી- (૨) …

 


હોમીઓપેથી આખરે આ ગળી (મીઠી) ગોળી છે શું ? એનો ઉદભવ, ઉત્ક્રાંતિ અને એની આજ :


હોમીઓપેથી નો ઉદભવ ૧૭૯૬ માં ડૉ. સમ્યુએલ હનેમાન દ્વારા Germany માં થયેલ. એના ઉદભવના બનાવ અને background-પૂર્વભૂમિકામાં જવા જેવું છે. બન્યું એવું કે સાવ જ અંધારામાં લાગે તો તીર નહિ તો તુક્કો જેવી logic – તર્ક વિનાની અને અંધશ્રદ્ધા, વહેમ અને ખોટા ખ્યાલો થી ભરપુર એવી medical practice – ચિકત્સાસારવારના વ્યવસાયથી ડૉ.હનેમાન ખુબ દુઃખી થયા અને એમણે વ્યવસાય – practice છોડી ને medical field ની books નું translation – અનુવાદન (ભાષાંતર) કરવાનું શરુ  કર્યું.આ વાત લગભગ ૧૮મી સદીની છે.

Translation –અનુવાદન કરતાં કરતાં એમના ધ્યાનમાં એક વાક્ય આવ્યું જે કૈક આમ હતું : ” તજ ની છાલ મલેરિયા મટાડી શકે છે કારણ કે તે કડવી છે ” ડો. હનેમાનના ગળે આ વાત ઉતરી નહિ, એમણે થયું કે દુનિયામાં હજારો વસ્તુઓ કડવી છે તો કેમ તજ જ મેલરિયા મટાડી શકે છે ? અને એમણે પ્રયોગ કરવાના શરુ કર્યા. ઘણા બધા પ્રયોગોના અંતે એ એવા તારણ ઉપર આવ્યા કે ” તજની  છાલ મેલરિયા મટાડી શકે છે કારણ કે તેને જો નિયમિત માત્રમાં લાંબો સમય લેવામાં આવે તો તે સામાન્ય માણસમાં મેલરિયા જેવા જ symptoms produce  લક્ષણો – ચિન્હો સર્જન –ઉત્પન કરી શકે છે.આ તારણ આવ્યું લગભગ ૧૭૯૦માં અને પછી તો એમણે ૬ વર્ષ સતત પ્રયોગો પર પ્રયોગો કર્યા અને છેવટે એવા તારણ પર આવ્યા કે જે તત્વ જે પ્રકાર નો રોગ કે ચિન્હો સર્જી શકે તે જ તત્વ જો એના અર્ક સ્વરૂપે લેવામાં આવે તો એને જ મટાડી શકે.

આપણી સાદી ભાષામાં કહીએ તો ” ઝેર નું મારણ ઝેર ” કે પછી ” लोहा लोहे को काटता है ” કે પછી કવિ કલાપી ના શબ્દોમાં ” જે પોષતું તે મારતું તે ક્રમ દિશે છે કુદરતી” નું vice -versa .આ મૂળ સિદ્ધાંત ની સાથે એમણે વૈદક શાસ્ત્રના તમામ મૂળ સિદ્ધાંતો ને સાથે લીધા અને હોમીઓપેથીનું સર્જન થયું.

આમ તો આયુર્વેદમાં પણ ચરક સંહિતામાં આ બાબત નો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે જેમાં ઋષિ ચરક લખે છે ” सम: समं शमयति “

વધુ ઊંડાણમાં ના જતા આટલે થી ઈતિહાસની વાત અટકાવીને ટૂંકમાં હોમીઓપેથીની વિશેષતાઓ જણાવું તો કૈક આમ કહી શકાય :

૧. હોમીઓપેથીમાં રોગની દવા નથી પરંતુ રોગીની દવા છે . એટલે કે એક વ્યક્તિના રોગની સાથે સાથે એના પ્રકૃતિના પણ તમામ symptoms – લક્ષણો –ચિન્હો દવામાં સાથે આવરી લેવાય છે જેથી તે ખુબ અકસીર નીવડે છે.

૨. હોમીઓપેથીમાં દવા મૂળ કુદરતી તત્વો એટલે કે વનસ્પતિ કે ધાતુઓમાંથી જ બનાવાય છે જેથી તેની આડઅસર ની શક્યતા નહીવત હોય છે.

૩. હોમીઓપેથીમાં દવામાં રહેલું તત્વ એના અર્ક સ્વરૂપે રહેલું હોવાથી તે ખુબ જ effective  રહે છે. જેમકે ચામાં ૨૫૦ ગ્રામ આદું એમ જ નાખીએને એને બદલે ૧૦ ગ્રામ આદુંને વાટીને તેમાંથી નીકળેલા રસનું એક ટીપું નાખીએ તો તે ખુબ વધુ effective –અસરકારક  હોય છે. હોમીઓપેથીમાં પ્રત્યેક દવા આ રીતે તૈયાર થાય છે.

૪. હોમીઓપેથીની દવાની જેટલી અસર શરીર પર છે એટલી જ મન પર પણ છે. એટલે આ દવાથી વ્યક્તિની શારીરિક બીમારીઓ તો દુર થાય જ છે પણ સાથે સાથે વધુ પડતો ગુસ્સો, વધારે પડતો લાગણીશીલ સ્વભાવ, દુઃખ, depression-ખિન્નતા, જેવી સ્વભાવગત તમામ વિષમતાઓ દુર થઇ emotional  stability generate –ભાવનાઓ- ઉર્મિલ સ્થિરતા ઉત્પન થાય છે.

૫. હોમીઓપેથી પ્રમાણે પ્રત્યેક રોગનું મૂળ તેનામાં રહેલી energy-ક્રિયાશક્તિ –ઉર્જાના disturbance –ખલેલ પહોચાડવામાં રહેલું છે. શરીર દ્વારા કે મન  દ્વારા આવતા ચિન્હો તો તેના દર્પણ માત્ર છે. હોમિઓપેથ આ છેક અંદર પડેલા રોગને ઓળખીને એનો ઈલાજ કરે છે આથી રોગ ના માત્ર ચિન્હો દુર નથી થતા પણ અંદર જ energy –ઉર્જાનું એક પ્રકારનું balance – સ્થિરતા સર્જાય છે. જેથી સ્વાથ્ય આકાર લે છે.

૬. હોમીઓપેથી વ્યક્તિની પ્રકૃતિને એકદમ અનુરુપ હોવાથી પણ આડઅસર અને ધીમી અસર આ બંને કરતી નથી. જો રોગ થયા પછી તાત્કાલિક હોમિઓપેથનો સંપર્ક  કરવામાં આવે તો  રોગ તરત જ દુર થાય છે.

૭. મોટેભાગે હોમીઓપેથીની દવાઓ તો પ્રવાહી સ્વરૂપમાં હોય છે પણ એનો dose –દવાની માત્રા  ખુબ જ ઓછો આપવાનો હોવાથી એક ટીપાના વધુ ભાગ ના કરી શકાય. એટલે અપાતી ગળી (મીઠી) ગોળી તો માત્ર વાહક છે જેમાં દવાના ટીપા નાખેલા હોય છે.

હજી ઘણું કહી શકાય પણ હવે એટલા technical area માં જવા ને બદલે ટૂંકમાં એટલું સમજી લઈએ કેહોમીઓપેથી એક અસરકારક ચિકિત્સા પદ્ધતી છે જે આડઅસર વિના,ઝડપી કોઈ પણ રોગને મટાડીને સાચા અર્થમાં સ્વાસ્થ્ય આપવા સક્ષમ છે. હોમીઓપેથીમાં આજે લગભગ ૫૦૦૦ થી પણ વધારે પુરેપુરી પ્રમાણભૂત થયેલી દવાઓ છે જે આજના સમયના કોઈ પણ રોગ ની સામે રામબાણ ઈલાજ તરીકે કામ કરે છે.


આ વાતથી જ આ લેખ પૂરો કરું છું, આવતા વખતથી આપણે દર વખતે અલગ અલગ રોગ વિષે જરા general – સામાન્ય  માહિતી મેળવીશું ને સાથે સાથે એની હોમીઓપેથીની દવાઓ અને એમાં હોમીઓપેથીના role – કાર્ય  વિષે પણ જાણીશું. આપના પ્રતિભાવો અને સવાલો ની પ્રતીક્ષા મને બિલકુલ રહેશે.

પ્લેસીબો :

china (cinchona ) એ હોમીઓપેથીની એવી દવા છે જેનાથી મેલરિયા કોઈ પણ પ્રકારની ઉથલો મારવાની શક્યતા વિના અને આડઅસર વિના મટે છે. મોટેભાગે વ્યક્તિ ને કોઈ પણ પ્રકાર ના hospitalization – હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા વગર મેલરિયા મટાડતી આ શ્રેષ્ઠ દવા છે.

ડૉ.પાર્થ માંકડ

M.D.(HOM)

( નોંધ : કોઈ પણ દવા નિષ્ણાતના માર્ગદર્શન હેઠળ જ લેવી હિતાવહ છે.)

આ વિશે વધુ જાણકારી મેળવવા માટે કે તમારા મનમાં  ઉદભાવતા પ્રશ્નો માટે …આપ અહીં આપના પતિભાવ મૂકી શકો છો કે અમોને લખી શકો છો, જે અમો ડૉ.પાર્થ માંકડ ને તેમના પ્રતિભાવ  આપવા મોકલી આપીશું. આ સાઈટ કોમર્શીયલ -વેપાર કરવાના હેતુથી ના હોઈ, ફક્ત આપની સુખાકારી ની જાણકારી માટે જ  હોય નોંધ લેવા વિનતી. 

” આપ આપના પ્રતિભાવો તેમ જ પ્રશ્નો બ્લોગ પર જરૂર પૂછશો ડો. પાર્થ માંકડ શક્ય એટલો ઝડપી એનો જવાબ બ્લોગ પર જરૂર આપવા પ્રયત્ન કરશે. જો કોઈ ને એમના પ્રશ્ન કે રોગ બાબતે secrecy રાખવાનો પ્રશ્ન હોય નડતો હોય તો તેમણે drparthhomoeopath @ gmail .com પર અમોને જાણ કરવી જેનો જવાબ અમો તેમેન તેમના મેઈલ આઈડી પર મોકલી આપવા કોશિશ કરીશું..”

 

 

 

સ્વાસ્થ્ય નો મીઠો સ્વાદ .. હોમીઓપેથી…

– સ્વાસ્થ્ય નો મીઠો સ્વાદ .. હોમીઓપેથી… (૧)
ડો. પાર્થ માંકડની કલમે …


ડો.પાર્થ માંકડ જેઓ યુવાન તેમજ જાણીતા (Homoeopathic Dotctor) – હોમીઓપેથિક ડૉકટર છે, તેઓ હોમીઓપેથીમાં M.D. ની ડિગ્રી ધરાવે છે.આ ઉપરાંત તેમણે Music Therapy, Spiritual Healing જેવા વિષયો સાથે Alternative medicines માં પણ M.D. કરેલું છે. તેમનું મુખ્ય ક્લિનિક અમદાવાદ માં अथ  homeo cure છે. આ ઉપરાંત હાલમાં ગુજરાતના વિવિધ સ્થળો જેમ કે મહેમદાબાદ, હાથીજણ તેમ જ ભુજ ખાતે પણ તેમના ક્લિનિક ધરાવે છે. આ ઉપરાંત ખાસ કરી ને ભારત ની બહાર વસતા ગુજરાતીઓ ને યોગ્ય treatment – સારવાર મળી રહે એ હેતુથી તેઓ ગુજરાતનું પ્રથમ e – clinic :’www.homeoeclinic.com’ પણ ધરાવે છે. જેમાં કોઈપણ દેશમાં રહેતી વ્યક્તિ એમને આ website  પર મળી ને જરૂરી માર્ગદર્શન તેમ જ દવા મેળવી શકે છે, તેઓ વ્યક્તિ સાથે રૂબરૂ મળ્યા ની જેમ જ detail માં –વિસ્તારથી વાત કરી તેમને courier – આંગડિયા દ્વારા નિયમિત દવા મોકલતા રહે છે અને તેમના નિયમિત સંપર્કમાં – touchમાં  પણ રહે છે.
ડો.પાર્થ patient / દર્દીના માત્ર દર્દને જ જાણીને દવા ના આપતા તેઓ પ્રત્યેક કિસ્સામાં વ્યક્તિની પ્રકૃતિ નો ઊંડાણ પૂર્વક અભ્યાસ કરે છે અને ત્યાર બાદ દવા કરે છે. જેથી વ્યક્તિ મન તેમ જ શરીર બંનેથી સાચા અર્થમાં તંદુરસ્તી મેળવી શકે. તેઓ પોતે હોમીઓપેથીની નવી દવાઓ ના સંશોધનો, હોમીઓપેથીના વિદ્યાર્થીઓનું ટીચિંગ વગેરે જેવી પ્રવૃત્તિઓ સાથે પણ સંકળયેલા છે. વ્યક્તિના મનનો પૂર્ણ અભ્યાસ અને રોગના મૂળ સુધી પહોચીને એને પારખવાની આવડત ને પરિણામે સચોટ prescription એ એમની મુખ્ય વિશેષતાઓ છે. તેમનું specialization stress તેમજ અયોગ્ય life style પરિણામે થતા રોગ છે. તેઓ ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત પર આધારિત ઉપચાર પર પણ હાલમાં research કરી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત તેઓ ગુજરાતી લેખન, સંચાલન જેવી સાહિત્યિક પ્રવૃત્તિઓ સાથે પણ સંકળાયેલા છે. હોમીઓપેથી તેમ જ સ્વાસ્થ્ય જેવા વિષયો પર તેઓ હાલમાં પુસ્તક પણ લખી રહ્યા છે. સતત ઉત્સાહ સાથે શક્ય એટલું  સ્વાસ્થ્ય લોકો સુધી પહોચાડવું એ તેમનો શોખ પણ છે અને profession/ વ્યવાસ્ય પણ છે.
આજથી દર અઠવાડિયે નિયમિત રીતે આપણે … સ્વાસ્થ્ય નો મીઠો સ્વાદ .. હોમીઓપેથી … પર તેમની અનુભવી કલમનો  લાભ લઈશું, ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર તેમની કલમનો લાભ આપવા બદલ અત્રે  અમો તેમના આભારી છીએ…
હોમીઓપેથીનો ટૂંકો પરિચય ….(૧)



સ્વાસ્થ્યની વાત મનમાં આવે એટલે તરત જ આપણા મનમાં ડર મિશ્રિત ચિંતા ડોકાય,  ને થોડા attention (વિચારણામાં)માં પણ આવી જઈએ. મોટેભાગે આપણે બધા જ પૈસા, સંબંધો અને સ્વાથ્ય આ ત્રણેય માટે હંમેશ અસુરક્ષિતતા ની લાગણી ને સતત સાથે લઇ ને ચાલીએ છીએ. આવા સંજોગોમાં સ્વસ્થ જીવન જીવવા માટે ની જરૂરી બાબતો જાણવીને એનું જરૂરિયાત મુજબ નું application આ બને બાબતો કદાચ આપણને નીરોગી રાખવામાં બહુ અગત્ય નો role play- (ભૂમિકા ભજવી) કરી શકે. ડૉ.પાર્થ માંકડ દ્વારા અહી અપાતા લેખ એ સ્વાસ્થ્ય જાગૃતિ તેમજ એમાં હોમીઓપેથી ના role ની, (ભૂમિકાની) જાગૃતિ ના  હેતુ થી શરુ કરાયેલું ખિસકોલી કાર્ય છે.
અહી આપણે હોમીઓપેથી ની વાતો પણ કરીશું અને સાથે સાથે અન્ય ચિકિત્સા પધ્તિઓ સાથે એનો comparative study/તુલનાત્મક અભ્યાસ, સ્વાસ્થ્ય વિષે ની ગેરમાન્યતાઓ, રોગ વિષે ની ગેરમાન્યતાઓ, સ્વાસ્થ્યનો સાચો અર્થ, રોગ નું મૂળ વગેરે જેવી ઘણી બધી બાબતો ને આવરી લેવા નો પ્રયત્ન કરીશું. વાચકો ને ખાસ બે  વિનંતી ..
એક તો આપ વાંચ્યા પછી બને ત્યાં સુધી આપના સંલગ્ન સવાલો તેમજ પ્રતિભાવ /comments સતત આપતા રહેશો જેથી આપની જરૂરિયાત પ્રમાણે ની માહિતી પીરસી શકાય અને બીજું એ વિનંતી કે પ્રત્યેક પોસ્ટ /article માંથી, મારા રોગ ની દવા કઈ જેવો સંકુચિત અભિગમ ના રાખવો, આ લેખ જાગૃતિ ફેલાવા માટે છે, નહિ કે તમને/જાતે ડોક્ટર બનાવા માટે. વ્યક્તિ પોતે જ પોતાનો ઉપચાર ચાલુ કરવા માંડે તો ઘણા જોખમો ઉભા થાય કારણ કે નીરોગી હોવું એ માત્ર કોઈ અંકગણિત ની ઘટના નથી કે જેમાં ૨ +૨ =૪ જ થાય, હા, પણ છતાં આપ આપના રોગ તેમજ ઉપચાર સંબંધી ઘણું  જાણી શકો અને એનો ઉપયોગ પણ કરી શકો  એ પ્રયત્ન હંમેશ રહેશે જ…
હોમીઓપેથી વિષે કે અન્ય કોઈ પણ પ્રકારની  રોગ મટાડી આપતી પદ્ધતીઓ વિષે વાત શરુ કરીએ એ પહેલા એક ડોકિયું કરીએ એ સમયગાળામાં જ્યાંથી આ બધી જ શાખાઓ નો ઉદ્દભવ થયો ..
તો ચાલો …જરા જઈએ ખુબ રસપ્રદ કહી શકાય એવા વૈદકશાસ્ત્ર ના ઈતિહાસમાં …
science of theraputics ( ઉપચાર સંબંધી વિજ્ઞાન ) નો ઉત્ક્રાંતિ ને ઉદ્દભવ :
ભારતમાં વૈદક શાસ્ત્રના મૂળ ખુબ જ જુના છે, છેક વૈદિક કાળથી આપણે ત્યાં આયુર્વેદની મદદથી રોગ, એનો ઉદભવ એની પાછળનું વિજ્ઞાન બધું જ ભારતમાં એ સમયે પ્રાપ્ત હતું અને વૈદરાજો વિજ્ઞાન અને શ્રદ્ધા આ બંને ને સાથે રાખી ને આરોગ્ય સમાજમાં પ્રસ્થાપિત કરવા પૂરતા યત્નો કરતા.
ઋષિ ચરક અને શુશ્રુત આયુર્વેદના development-વિકાસના  એ સમયના milestones – માર્ગસૂચકસ્થંભ કહી શકાય. કૈક આવા જ સમયે એટલે કે ચરકના કાળની આજુબાજુ જ ભારત સિવાયના અન્યઅવિકસિત દેશોમાં પણ સંસ્કૃતિ વિકસી રહી હતી … જેમાં એ સમયની સૌથી ઝડપથી વિકસતી સંસ્કૃતિ હોય તો એ હતી ગ્રીક સંસ્કૃતિ. ઈતિહાસના બહુ ઊંડાણોમાં જતો નથી પણ એ સંસ્કૃતિમાં વૈદક શાસ્ત્ર ની દિશામાં ખુબ મોટો અંધકાર  વ્યાપેલો  હતો. અંધશ્રદ્ધા અને વહેમોથી જ માણસ નો રોગ ઠીક  કરવામાં આવતો. મોટેભાગે રોગ એ પાપ ને કારણે  જ થાય અને રોગી  એટલે પાપી  એવું  મનાતું. રોગ  થવો  એટલે ઈશ્વર  દ્વારા કરવામાં  આવતો  દંડ  એવી માન્યતા  રૂઢ  થયેલી  હતી. ત્યારે  father   of   modern   medicine – આધુનિક દવા/ઉપચારના પિતા  કહેવાય  એવા  Hippocrates ની  entry (આગમન)  થઇ, એમણે ખુબ  બધા  સંશોધનો કર્યા  ને  સિદ્ધાંતોએ  આપ્યા  જેથી  વૈદક  શાસ્ત્ર  થોડી  યોગ્ય  દિશામાં વળ્યું, પણ  ત્યાર  પછી  ફરી  અંધારું … માત્ર  ગ્રીસ  કે યુરોપમાં જ  નહિ, પણ ભારતમાં પણ.
મુઘલ  આક્રમણો  અને  અન્ય  કારણો  થી  ૧૦  થી  ૧૫મી  સદી  સુધીમાં આવતા  આવતા  આપણે  પણ આયુર્વેદ ઘણું ખરું ભૂલતા ગયા અને વૈદક શાસ્ત્ર  ફરી એક  વાર  ભારતમાં ભુવાઓ  અને બહાર  ના  દેશોમાં પાદરીઓ ના હાથમાં ગયું.   લોકો  ને રોગ  મટાડવા  માટે  ચેન/સાંકળથી મારતા,  લોહી  લેવાતું, જળો  લગાડી  ને ખરજવું  મટાડતું  અને હજી  તો  બીજા કઈ  કેટલાયે  અંધશ્રદ્ધાઓ અને વહેમો ઉમેરતા ગયા. એલોપેથીમાં એ વખતે વધુ ને વધુ સંશોધનો જરૂર થતા ગયા પણ એમાં કેટલાક પાયાના મુદ્દા ભુલાયા … જેનો ભોગ આપણે અત્યારે ઘણી બધી આડઅસરો રૂપે આપણને આપી રહ્યા છીએ .. હા, એમાં ક્યાંય પણ એલોપેથી એ જે કઈ શ્રેષ્ઠ આપ્યું છે એનો વિરોધ નથી પણ એની પણ મર્યાદા ઓ જરૂર છે .. (એ વિષે ક્યારેક ખુબ વિસ્તારથી – detail માં વાત કરીશું ) પણ ટૂંકમાં આવા સમયે  સમગ્ર માનવ જગત ઉપચાર સંબંધી અજ્ઞાનના અંધકારમાં અથડાયા કરતુ તું …
આવામાં  સારવાર માટે ની યોગ્ય પદ્ધતી કઈ ? કઈ રીતે રોગ  ને જડમૂળથી દુર કરી શકાય ? નવા અને સતત ઉદ્દભવતા રોગો ને કઈ રીતે નાથી શકાય ? આ બધા પ્રશ્નો થયા.. અને … હોમીઓપેથીનો જન્મ થયો …
હોમીઓપેથીના જન્મ ની સ્ટોરી- વાર્તા કૈક અંશે ગુરુત્વાકર્ષણ ના સિદ્ધાંત ની શોધ જેટલી જ રસપ્રદ છતાં સિમ્પલ-સરળ છે…આવતા અંકે તે વાત માંડીશું તો મજા આવશે… આજે આટલું બસ …
ડૉ.પાર્થ માંકડ
M.D. (HOM)

 

પ્લેસીબો :
“Homeopathy …cures a larger percentage of cases than any other method of treatment, and is beyond all doubt safer and more economical, and the most complete medical science”
-Mahatma Gandhi
ડૉ.પાર્થ માંકડ
M.D. (HOM)
સુજાવ:

” આપ  આપના પ્રતિભાવો તેમ જ પ્રશ્નો બ્લોગ પર જરૂર પૂછશો  ડો. પાર્થ શક્ય એટલો ઝડપી એનો જવાબ બ્લોગ પર જરૂર આપવા પ્રયત્ન કરશે. જો કોઈ ને  એમના પ્રશ્ન કે રોગ બાબતે secrecy રાખવાનો  પ્રશ્ન હોય નડતો હોય તો તેમણે drparthhomoeopath @ gmail .com પર પૂછવી.”

આ વિશે વધુ જાણકારી મેળવવા માટે કે તમારા મનમાં  ઉદભાવતા પ્રશ્નો માટે …આપ અહીં આપના પતિભાવ મૂકી શકો છો કે અમોને લખી શકો છો, જે અમો ડૉ.પાર્થ માંકડ ને તેમના પ્રતિભાવ  આપવા મોકલી આપીશું. આ સાઈટ કોમર્શીયલ -વેપાર કરવાના હેતુથી ના હોઈ, ફક્ત આપની સુખાકારી ની જાણકારી માટે જ  હોય નોંધ લેવા વિનતી.