|| શિક્ષાપત્ર ૩૨ મું || … અને (૩૩) નમો વલ્લભાધીશ …(પદ) …

|| શિક્ષાપત્ર ૩૨ મું || …

 

 pushti prasad 33

 

 

 

૩૧ માં શિક્ષાપત્રને શ્રી હરિરાયજી ચરણે ભાવવૃધ્ધિ અને વરણ વિચારથી અલંકૃત કરેલ છે જે ૨૫ શ્લોકોની હારમાળાથી શોભી રહ્યું છે. જેમાં બતાવ્યું છે કે વરણ એટ્લે કે પસંદગી કરવી સ્વીકાર કરવો. જેમ મર્યાદા માર્ગમાં જીવ પ્રભુને પસંદ કરે છે તેમ પુષ્ટિમાર્ગમાં પ્રભુ જીવને પસંદ કરે છે અને પોતાનો કરીને સ્વીકારે છે. પુષ્ટિમાર્ગમાં પ્રભુ જીવનાં સાધન, સામર્થ્ય કે સદ્ગુણોને ધ્યાનમાં લીધા વિના જ જીવ ઉપર કૃપા કરે છે. તે જીવોનાં દોષો જોયા વગર તેનું વરણ કરે છે. ૩૧ માં શિક્ષાપત્રમાં વરણનાં પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ એમ બે પ્રકાર વર્ણવાયા છે.

 

પૃથ્વી ઉપર શ્રી મહાપ્રભુજીની કૃપા દ્વારા જીવનો અંગીકાર થાય તે પરોક્ષ પણ પરંપરાગત વરણનો પ્રકાર છે.   જ્યારે વ્રજની જે ગોપીજનોનું વરણ સીધું જ શ્રી ઠાકુરજી દ્વારા થયું છે, તે પ્રત્યક્ષ પરંપરાગત વરણ છે. આમ આ બંને વરણ પરંપરાગત છે; તેનું કારણ એ છે કે આ બંને વરણ પુષ્ટિમાર્ગની રીત અને પ્રીત વડે થયેલા છે. સાથે સાથે પરોક્ષનો બીજો પ્રકાર તે અનવતાર કાલમાં દાસપણાથી છે એટ્લે કે અવતાર દશામાં ભગવાન સાથે સંબંધ થાય તે આત્મીય વરણ છે.

 

 

શ્રી હરિરાયજી ચરણે દાસભાવનાં પણ બે પ્રકાર દર્શાવાયા છે. એક પ્રકારમાં મર્યાદા પ્રકાર છે જેમાં પ્રભુ જીવને સાધન નિષ્ઠા આપે છે, અને બીજો પ્રકાર પુષ્ટિ પ્રકાર છે જેમાં દાસ્યભાવ સ્વાભાવિક છે તેથી જીવ સ્વતંત્ર્ય નથી તેથી દાસ્ય ધર્મ સર્વથી અધિક છે. વધુમાં પુષ્ટિ જીવને ધ્યાનાસ્થ કરાતાં, પુષ્ટિજીવોએ શ્રી હરિની જ ઈચ્છા સ્વીકારવી. દુઃખ નિવૃતિ માટે શ્રી પ્રભુને પ્રાર્થના નહિ કરવાની. પરંતુ વિરહતાપથી આર્તિપૂર્વક શ્રીજીનાં સેવાસ્મરણ કરવા અને દુઃસંગથી દૂર રહેવું, શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણકમળ અને વચનામૃતનું સ્મરણ કરવું, તેમજ ભગવદ્ ભાવ અને પ્રભુ શ્રી ઠાકુરજીનાં ચરણનો આશ્રય વધારે તેવા  ભગવદીયોનો સંગ રાખવો જોઈએ જેથી કરીને શ્રીજી અને ગુરુ ચરણમાં આશ્રયભાવ દ્રઢ થાય. આમ વિચારાયા પછી શ્રી હરિરાયજીચરણ બત્રીસમાં શિક્ષાપત્રમાં પુષ્ટિજીવની અશુધ્ધિઓ અને શુધ્ધિઓનું નિરૂપણ કરે છે. જેમાં પ્રથમ શ્લોકમાં કહે છે કે

 

 

કામાડવિષ્ટે ક્રોધેયુતે સંસારાડસક્તિસંયુતે ।
લોભાડભિભૂતે સતતં ધનાડર્જન પરાયણે ।।૧।।

 

 

અર્થાત્ જેઓ કામના આવેશવાળા, લોભી, ક્રોધાવિષ્ટ, સંસારમાં આસક્તિવાળા, ધન એકત્ર કરવામાં મગ્ન છે તેવા જીવોના હૃદયમાં શ્રી હરિ વસતા નથી.

 

 

દયાવિરહિતે રૂક્ષે નિત્યં સંતોષવર્જિતે ।
શોકાડકુલે ભયાડક્રાંતે ર્વિષયધ્યાનતત્પરે ।।૨।।

 

 

જેઑ દયા, સ્નેહ વગરનાં રૂક્ષ છે, જે અસંતોષી છે, શોકથી આકુળ-વ્યાકુળ બનેલા છે, ભયભીત દશામાં રહે છે, અને વિષયોનું જ ચિંતન કર્યા કરે છે તેવા હૃદયમાં શ્રીજી વસતા નથી.

 

 

અહંકારયુતે ક્રૂરે દુષ્ટપક્ષૈક્પોષકે ।
જ્ઞાનમાર્ગે સ્થિતે સર્વસામ્યચિંતન ભાવિતે ।।૩।।

 

 

અર્થાત જેઓ અભિમાની છે, દુષ્ટોનાં પક્ષનું પોષણ કરનારા છે, જ્ઞાનમાર્ગમાં સ્થિતિ કરીને રહેલા છે, જે અન્યાશ્રય કરનારા અને તેમનું ચિંતન કરનારા છે તેમનાં હૃદયમાં શ્રી હરિ બિરાજતા નથી.

 

 

ચોથા શ્લોકમાં કહે છે કે

 

લૌકિકે સન્મુખે કૃષ્ણજનવૈમુખથ્ય સંયુતે ।
કૃષ્ણલીલાદોષદૃષ્ટૌ તથા કર્મજડેડપિ ચ ।।૪।।

 

 

જેઓ લૌકિકમાં સન્મુખ રહે છે. શ્રી કૃષ્ણની લીલામાં દોષદૃષ્ટિવાળા છે અને કર્મમાં જડની પેઠે સદા અસક્ત રહે છે તેવા જીવોના હૃદયમાં શ્રી હરી બિરાજતા નથી.

 

 

આચાર્યવિમુખે નિત્યમસદ્ધાદવિભૂષિતે ।
એતોદ્રશે તુ હૃદયે હરિર્નાડવિશતે કવચિત્ ।।૫।।

 

 

જેઓ શ્રી આચાર્યચરણથી વિમુખ થઈ, ખોટા વાદવિવાદમાં રત છે તેવા લોકોનાં હૃદયમાં કદીપણ શ્રી પ્રભુનો આવિર્ભાવ થતો નથી. કામ અને કામનાયુક્ત ચિત્તમાં પ્રભુ પધારતા નથી. તેથી શ્રી હરિરાયજી ચરણ કહે છે કે અત્રે જીવનાં વર્ણિત કરેલા બાવીશ દોષોથી સાવચેત રહેવું.

 

 

આટલું વિચારાયા બાદ ૬ ઠ્ઠા શ્લોકથી……….૧૦ માં શ્લોક સુધી જે ગુણો વડે વૈષ્ણવનાં હૃદયમાં શ્રી કૃષ્ણ સ્થિર થઈને રહે છે તેવા જ્ઞાનસભર ગુણોનું વર્ણન કરાય છે.

 

 

દીને શુધ્ધે  નિષ્પ્રપંચે લીલાચિંતન તત્પરે ।
સ્વાચાર્યશરણે નિત્યં સર્વકામ વિવર્જિતે ।।૬।।

 

 

અર્થાત જેઓ દીન છે, નિષ્પ્રપંચ છે, શ્રીકૃષ્ણની લીલાનું ચિંતન અને મનન કરવામાં તત્પર છે,શ્રી આચાર્ય ચરણોનો આશ્રય કરનારા છે, સદા કોઈપણ પ્રકારની કામના રહિત છે તેવા હૃદયમાં શ્રીજી તત્કાળ સ્થિત થાય છે. પુષ્ટિજીવોના સર્વ ગુણોનો આધાર દીનતા છે. દીનતા કેવળ વૈષ્ણવો સાથે જ નહીં પરંતુ સમસ્ત જીવસૃષ્ટિ માટે રાખવી અત્રે શ્રી આચાર્યચરણ શ્રી મહાપ્રભુજી શ્રી સુબોધિનીજીમાં કહે છે કે “પ્રભુને પ્રસન્ન કરવાનું એકમાત્ર સાધન કેવળ દીનતા છે”

 

 

વ્રજસ્ત્રીચરણાંભોજરેણુપ્રાપ્ત્યભિલાષુ કે ।
ગુણગાનપરે કૃષ્ણનામડર્થપરિભાવુકે ।।૭।।

 

 

જેઓ વ્રજભકતોનાં ચરણાંર્વિન્દની રજની પ્રાપ્તિનાં અભિલાષી છે. શ્રી પ્રભુના ગુણાનુવાદમાં તત્પર છે, શ્રી કૃષ્ણનાં નામનો અર્થ સમજવા માટે ભાવુક છે, તેમનાં માટે કૃષ્ણનામનો મહિમા દર્શાવતા આઠમા સ્કંધમાં શ્રી શુકદેવજી કહે છે કે

 

 

શ્રી શુકદેવજીનો શ્લોક

 

“તે સદ્ભાગ્યા મનુષ્યેષુ કૃતાર્થા નૃપ નિશ્ચિતમ્ ।
સ્મંરતિ સ્મારયંતોહ હરેનામ કલૌ યુગે ।।”

 

 

હે રાજા જે આ કલિયુગમાં હરિનાં નામનું સ્મરણ કરે છે અને બીજાને સ્મરણ કરાવે છે, તે મનુષ્ય બહુ સુંદર નસીબવાળો અને કૃતાર્થ પૂર્ણ છે. (દા.ખ ) શિક્ષાપત્રનાં ઉપરોક્ત વચનને સિધ્ધ કરતાં પ.પૂ. ૧૦૮ ગો.શ્રી ઇન્દિરા બેટીજીએ સન ૨૦૦૩ માં “પુષ્ટિપ્રસાદ”ને આર્શીવચન આપતાં કહ્યું કે ગ્રંથ સેવા એ સૌથી મોટી પંથ સેવા છે. પ્રભુની સન્મુખ થવું અને બીજાને પ્રભુની સન્મુખ થવા માટે પ્રેરણા આપવી એ મહાન કાર્ય છે. પ.પૂ જીજી શ્રીનાં આજ વિચારને અનુરૂપ જોઈએ તો જેઓ અનન્ય ભાવવાળા છે, અનન્ય ભક્તોની સેવા કરવા માટે સદાયે તત્પર રહે છે, ભગવદ્ ધર્મમાં પ્રીતિવાળા છે, વિરક્ત અને ભગવદ્ ગુણોથી ભૂષિત છે એવાં જ હૃદયમાં શ્રી ઠાકુરજી તત્કાળ બિરાજે છે. જેનું આઠમા શ્લોકમાં નિરૂપણ કરાય છે. જ્યારે નવમા શ્લોકમાં કહે છે કે

 

 

કૃષ્ણાડર્તિભાવસંયુક્તે સરસેડન્યરસાડ તિ ગે ।
અચંચલે કૃષ્ણલીલાચંચલે દર્શનાડકુલે ।।૯।।

 

 

અર્થાત જેઓ શ્રીકૃષ્ણની આર્તિ તથા ભાવથી ભરેલા છે, જે ભક્તિરસની ભાવનામાં તરબોળ થઈ સંસારના અન્ય સમગ્ર રસોને ભૂલી ગયા છે, જેઓ ભગવદ્ ધર્મમાં સ્થિર અને પ્રભુની લીલાનાં દર્શન કરવા માટે આકુળવ્યાકુળ રહે છે તે જીવોના હૃદયમાં પ્રભુ તત્કાળ બિરાજે છે.  

 

 

મનોરથશતાડક્રાંતે સર્વોદાસ્તસંયુતે ।
એતોદ્રશે તુ હૃદયે હરિરાવિશતે ક્ષણાત્ ।।૧૦।।

 

 

“અનન્યેડનત્ય” અર્થાત પ્રભુ શ્રીકૃષ્ણમાં અનન્યભાવવાળા, શ્રી કૃષ્ણની સેવામાં જ મગ્ન અને,કૃષ્ણ નામ લેવામાં, સેવા-સ્મરણ, તથા મનન-ચિંતન કરવામાં લીન રહેતા હોય, મન, વચન અને કર્મથી શ્રી કૃષ્ણચરણનાં અનુરાગી હોય, જે દીનભાવવાળો હોય, નિષ્પ્રપંચ હોય,દાસાનુદાસ હોય, ભગવદીયોની સેવા કરવામાં પરાયણ હોય, વૈષ્ણવો અને ભગવદીય પાસેથી માર્ગનાં નીતિનિયમો શીખવા માટે અને વ્રજભક્તોનાં ચરણકમળની રજને પ્રસાદી રૂપે લેવા માટે અભિલાષા ધરાવતો હોય, પ્રભુ પ્રત્યે આર્તિભાવ અને માર્ગ પ્રત્યે નિષ્ઠા, વિશ્વાસ અને શ્રધ્ધા ધરાવતો હોય તેવા જીવનાં હૃદયમાં શ્રી પ્રભુ સદાયે પ્રસન્ન થઈને બિરાજે છે. 

 

 

આમ અત્રે બત્રીસમુ શિક્ષાપત્ર જે ૧૦ શ્લોકોથી અલંકૃત કરાયેલ છે તેને પૂર્ણ કરવામાં આવે છે,પરંતુ શિક્ષાપત્ર ગ્રંથને સમજવા માટે મૂળ ગ્રંથનું શ્રધ્ધાપૂર્વક વાંચન કરવું જરૂરી છે.

 

 

શેષ શ્રીજી કૃપા

 

 

સંકલન : શ્રી વ્રજનિશ શાહ.
બોયડસ્. મેરીલેન્ડ.યુ એસ એ.

 

[email protected]
[email protected]

 

સંલેખ પ્રાપ્તિ : પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.
email: [email protected]

 

 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.

 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે…

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’
email: [email protected]

 

 

 
(૩૩)  નમો વલ્લભાધીશ
કવિ- સ્વામી હરિદાસજીનું પદ …

 

 

vallabh

 

 

નમો વલ્લભાધીશપદકમલયુગલે સદા વસતુ હૃદયં વિવિધભાવ રસવલિતં ।
અન્ય મહિમા ડડ ભાસવાસનાવાસિતં મા ભવતુ જાતુ નિજભાવચલિતં ।।૧।।

ભવતુ ભજનીયમતિશયિતરરુચિરં ચિરં ચરણયુગલં સકલગુણસુલલિતં ।
વદતિ હરિદાસ ઇતિ મા ભવતુ મુક્તિરપિ ભવતુ મમ દેહશતજન્મફલિતં ।।૨।।

 

 

શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજીનાં અધિશ્વર એવા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અને સ્વામિની શ્રી રાધિકાનાં બંને ચરણકમલોનો મારા હૃદયમાં નિરંતર વાસ થાય. શ્રી યુગલસ્વરૂપનાં ચરણકમલ મારા હૃદયમાં ઉઠી રહેલા તમામ મનોરથોનો ભાવ અને રસ બની રહે. મારી આસપાસ અને મારા અંતરાત્મામાં કેવળ શ્રી યુગલસ્વરૂપ જ રહે અને અન્ય દેવી દેવતાઓનો આભાસ કે છાયો શુધ્ધા ન રહે, કે ન તો હું દેવી દેવતાઓથી પ્રભાવિત થાઉં. મારુ હૃદય સદા સદૈવ શ્રી કૃષ્ણનાં ચરણાંરવિન્દનું ધ્યાન ધરે. મારુ હૃદય નિરંતર અલૌકિક ભાવોથી રસાન્વિત રહે જેથી કરીને શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યેની મારી ભાવના ભજનીય બની જાય અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનાં સમસ્ત સૌંદર્ય અને ધ્યાનમાં હું નિમગ્ન બની જાઉં. સ્વામી શ્રી હરિદાસજી કહે છે કે ભલે મને ક્યારેય મુક્તિ કે મોક્ષની દશા પ્રાપ્ત ન થાય પણ સર્વ જન્મમાં હું કેવળ અને કેવળ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનાં ચરણકમલ તેમજ શ્રી કૃષ્ણની માધુર્ય ભરેલ મૂરતમાં લીન થઈ જાઉં અને ભાવપૂર્વકની ભક્તિમાં ખોવાઈ જાઉં જેથી કરીને શ્રી વલ્લભનાં અધીશ એવા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની વિસ્મૃતિ મને ક્યારેય ન થાય. (હરિનાં ભક્તો ક્યારેય મુક્તિ ન માંગે, માંગે જન્મોજન્મ અવતાર રે ) હરિભક્તોનાં દ્વારા વારંવાર માનુષજન્મ માંગવામાં આવે છે કારણ કે તેઓને જો મુક્તિ મળી જાય તો તેઓ પ્રભુને વિસરી જશે પરિણામે ભજનાનંદનો આનંદ નહીં મળે. માટે ભજનાનંદનો આનંદ મેળવવા માટે જીવનું પોતાનું અલગ અસ્તિત્વ હોવું જરૂરી છે. અંતે……

 

 

મુક્તિ મળે કે ના મળે મારે સેવા તમારી કરવી છે.
મેવા મળે કે નાં મળે મારે ભક્તિ તમારી કરવી છે.

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.
[email protected]

 

 

આચાર્યચરણ શ્રી વ્રજેશલાલજી મહારાજ શ્રી કડી-અમદાવાદ. શ્રી ઠાકુરનાં ચરણાંરવિન્દ. 
 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

email: [email protected]

 

   

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

 

|| શિક્ષાપત્ર ૩૧ મું || … અને (૩૨) મદનમોહન પિય- કલેઉનું પદ …

|| શિક્ષાપત્ર ૩૧ મું || …

 

 

 radha  - krishna

 

આપણે શિક્ષાપત્ર ત્રીસમાં વિચાર્યું કે, બુધ્ધિનું રક્ષણ કરવા સદા સર્વદા શ્રી કૃષ્ણનું સ્મરણ અને શ્રી કૃષ્ણનું શરણ કરવું જોઈએ અને સ્મરણ કરતી વખતે અને શરણ લેતી વખતે મિથ્યા જગત ને ભૂલી જવું જોઈએ. કારણ કે, લૌકિક જગતને સતત યાદ કરવાથી શ્રી પ્રભુનું વિસ્મરણ જ થાય છે. તેથી પુષ્ટિજીવોએ સાવધ રહેવું જોઈએ. શ્રી પ્રભુમાં સ્નેહ હશે તો જ પ્રભુનું સ્મરણ સારી રીતે થશે. જગતને ભૂલી જવા માટે શ્રીઠાકોરજીની સેવા-સ્વરૂપ ભાવના, ભાવ-ભાવના અને લીલાભાવના વિચારીને કરવી. આ ભક્તિમાર્ગમાં શ્રીકૃષ્ણ બિરાજતા હોય તે ‘દેશ’, સત્સંગના કારણરૂપ ‘સમય’, પોતાનું સર્વસ્વ એ ‘સાધન’ (દ્રવ્ય), અભિમાન સહિત ‘કર્તા’ , શ્રી ભગવન્નામ એ ‘મંત્ર’ અને શ્રી કૃષ્ણ સેવા એ ‘કર્મ’ આમ આ છ (દેશ, કાળ, દ્રવ્ય, કર્તા, મંત્ર અને કર્મ) માટેનું સાધન સત્સંગ જ છે. અહંતા– મમતાનો ભાવ રાખવાથી બુદ્ધિ બગડે છે, માટે સર્વથા સાવધાન રહી દીનતાનો ભાવ કેળવવો. આચાર્યચરણ શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજીએ ‘ભક્તિવર્ધિની’ ગ્રન્થમાં આજ્ઞા કરેલ છે કે

 

 

અદૂરે વિપ્રકર્ષે વા યથા ચિતં ન દૂષ્યતિ

 

 

આથી શ્રી આચાર્યજીએ “ભક્તિવર્ધિની” ગ્રંથમાં કહ્યું છે કે હરિનાં સ્થાનમાં જેમાં ભગવદીયો રહેતા હોય, તેમની વધુ સમીપ કે તેમનાથી વધુ દૂર રહેવું ન જોઈએ. કારણ કે ભગવદીયો અગ્નિ સમાન હોય છે. જેમ અગ્નિની નજીક જતાં અગ્નિ દઝાડે છે અને અગ્નિથી દૂર જતાં જેમ શીતળતા લાગે છે તેમ ભગવદીયોનું પણ હોય છે. આથી વૈષ્ણવોએ નજીકમાં અથવા દૂર રહીને ભગવદ્ સેવામાં તત્પર હોય તેવા તદીયો ભક્તો સાથે રેહવું જોઈએ.

 

 

હવે શિક્ષાપત્ર – ૩૧ એ પચ્ચીશ શ્લોકથી નિરૂપણ કરાય છે. જેમાં શ્રીજી સેવા, સ્મરણ, ચિંતન પ્રત્યેના ભાવની બુધ્ધિ તથા વરણ વિચાર વિષે સમજાવવામાં આવે છે.( “વરણ” કરવું એટલે કે પસંદગી કરવી અથવા સ્વીકાર કરવો. )
મર્યાદામાર્ગમાં જીવ પ્રભુને પસંદ કરે છે. જ્યારે પુષ્ટિમાર્ગમાં શ્રી પ્રભુ જીવનું વરણ કરે છે, અર્થાત્ પ્રભુ જીવને પસંદ કરે છે. મર્યાદા માર્ગમાં જીવ પ્રાપ્ય સાધનથી શ્રી પ્રભુને પામવા પ્રયત્નશીલ છે. જ્યારે પુષ્ટિમાર્ગમાં શ્રી પ્રભુ જીવનાં સાધન, સામર્થ્ય અને સદ્ગુણોને ધ્યાનમાં લીધા વગર જ કૃપા કરે તેને વરણ કર્યું કહેવાય.

 

 

શ્રી હરિરાયજીનાં આ વિચાર સાથે પ્રથમ શ્લોકનું નિરૂપણ જોઈએ.

 

 

નિ:સાધનફલે માર્ગે બલં નૈવોપયુજ્યતે |
સાધનાનામતો નાયમાત્મેત્યેષોદિતા શ્રુતિ: ||૧||

 

 

અર્થાત, નિ:સાધન ફળરૂપ આ પુષ્ટિમાર્ગમાં/ ભક્તિમાર્ગમાં સાધનનું બળ ઉપયોગી નથી. શ્રુતિમાં કહેવાયું છે કે, આ આત્મા પ્રવચન કે બુદ્ધિથી બહુ સાહિત્ય સાંભળવાથી પ્રાપ્ત થઇ શકતો નથી. પ્રભુ જે જીવનું વરણ કરે છે તે જ જીવ તેને પ્રાપ્ત કરી શકે છે. આથી શ્રી પ્રભુના વરણ વગરના બીજા સાધન બળથી પ્રભુની પ્રાપ્તિ પુષ્ટિમાર્ગમાં નથી. કારણ કે પુષ્ટિમાર્ગમાં સાધન સાધ્ય નથી પણ કૃપા સાધ્ય છે.

 

 

કિન્તુ સર્વસ્વ મૂલં હરે ર્વરણમુચ્યતે |
યથૈવ વૃણુતે કૃષ્ણસ્તથા તિષ્ઠતિ વૈ જન: ||૨||

 

 

કારણ કે હરિ દ્વારા જીવનું વરણ થવું તે સર્વનું મૂળ કહેવાય છે. શ્રી કૃષ્ણ જે જીવનું જે પ્રકારે વરણ કરે છે, તે પ્રકારે જીવની નિશ્ચય સ્થિતિ ઉત્પન્ન થાય છે. આમ જીવોનું ભગવાનના દ્વારા વરણ થવાથી તેમનાં ફળની સિધ્ધિ થાય છે. શ્રી હરિરાયજી ચરણ કહે છે કે વરણ બે પ્રકારનાં છે. તે ત્રીજા શ્લોકથી નિરૂપિત કરાય છે.

 

 

વરણં તુ દ્વિધા સાક્ષાત્ પારંપર્યવિભેદત: |
લીલાસ્થિતેષુ વૈ સાક્ષાદન્યેષ્વસ્તિ પરંપરા ||૩||

 

 

અર્થાત, વરણ બે પ્રકારનાં છે. એક સાક્ષાત વરણ અને બીજુ પરંપરાગત (પરોક્ષ) વરણ. લીલાસ્થિત ભકતોમાં સાક્ષાત વરણ થાય છે, જ્યારે અન્ય ભક્તોને માટે પરંપરાથી અર્થાત્ પરોક્ષ વરણ થાય છે.

 

 

આચાર્યદ્વારકં તત્ર વરણં ન હરે સ્વત: |
લીલાસ્થેષ્વપિ ભક્તેષુ વૃતેદ્વૈવિધ્યમીક્ષ્યતે ||૪||

 

 

આચાર્યચરણ દ્વારા જીવને પ્રભુનું જે વરણ થાય છે તે સાક્ષાત અથવા સ્વતઃ નથી પરંતુ પરંપરાથી વરણ થયેલ છે. લીલસ્થ ભક્તોમાં પણ વરણ બે પ્રકારનાં જોવામાં આવે છે.

 

 

સાક્ષાત શ્રુતિષું હરિણાં વરણં વહિન સૂનુષું ।
પરંપરાપ્રકારેણ મર્યાદાપુરુષોત્તમાત્ ।।૫।।

 

 

અર્થાત, અત્રે હરિચરણ આજ્ઞા કરે છે કે, સારસ્વત ક્લ્પની લીલામાં શ્રીચંદ્રાવલી શ્રીયૂથનાં જે ભક્તો છે તેમને શ્રુતિરૂપાઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ વેદની શ્રુતિઓ છે, જેઓ વ્રજમાં ગોપિકાઓ રૂપે પ્રગટી છે. આ સર્વે ગોપીઓનું ભગવાન વ્રજચંદ્રએ સાક્ષાત વરણ કર્યું છે અને પોતાના સ્વરૂપાનંદનો સાક્ષાત અનુભવ કરાવેલ છે. આમ ગોપિકાઓનું સીધેસીધું વરણ પ્રભુ દ્વારા કરાયેલું છે.

 

 

શ્રી રામચંન્દ્રજી દ્વારા અગ્નિકુમારિકાઓને વરદાન આપ્યું હતું કે તેઓ પોતાનાં શ્રી કૃષ્ણ તરીકેનાં અવતારમાં સ્વીકાર કરશે. આજ અગ્નિકુમારિકાઑ સારસ્વત કલ્પમાં વ્રજમાં ગોપીઓ બનીને આવી અને શ્રી કાત્યાયનીજી સ્વરૂપ શ્રી યમુનાજીનું તેમણે વ્રત કર્યું, ત્યારે શ્રી કાત્યાયનીજી – શ્રીયમુનાજી દ્વારા ઋષિરૂપા અગ્નિકારિકાઓને શ્રી પ્રભુને પ્રાપ્ત થયા તે પરોક્ષ વરણ. તે રીતે આપણું પણ પરોક્ષ વરણ થાય છે કારણ કે આપણે પણ શ્રી વલ્લભ અને શ્રી યમુનાજીનાં માધ્યમથી શ્રી ઠાકુરજી પાસે જઈએ છીએ અને પ્રભુ દ્વારા આપણું પણ વરણ તેમનાં દ્વારા જ થાય છે.

 

 

અન્યથાપ્યત્ર ભેદોઙસ્તિ દાસ્તાત્મીયતાદિભિ:|
આત્મીયત્વેનાવતારે દાસ્ત્વેનાન્યદા વૃત્તિઃ ||૬||

 

 

અર્થાત, અત્રે પણ અન્ય બે પ્રકારનાં ભેદ છે. જેમ કે અવતાર દશામાં આત્મીયતાથી વરણ છે અને અનવતાર દશામાં દાસત્વ ભાવથી વરણ છે.

 

 

તથા

 

 

દાસ્ત્વેપ્યસ્તિ ભેદો હિ મર્યાદાપુષ્ટિ ભેદત: |
અતો ન જીવસ્વાતંત્ર્યં દાસ્ત્વાદ્વિ નિસર્ગત: ||૭||

 

 

અર્થાત, દાસ ભાવના મર્યાદા અને પુષ્ટિ એમ બે પ્રકાર છે. પુષ્ટિભાવમાં દાસધર્મ સ્વભાવિક રીતે હોય તેથી જીવ સ્વતંત્ર નથી. દાસધર્મથી પ્રભુનો સંબંધ છે, તેથી દાસત્વ ધર્મ સર્વથી અધિક છે. જ્યારે આગળ ૮, ૯, ૧૦ મો શ્લોક એકમેકને સંલગ્ન છે, તેથી ત્રણે શ્લોકનાં શબ્દાર્થ સાથે નિયુક્ત કરેલ છે.

 

 

યથા કૃતિસ્થા સર્વં કૃષ્ણસ્તસ્ય કરોતિ હિ |
મર્યાદાયાં વૃતૌ તસ્ય ભવેત્સાધનનિષ્ઠતા ||૮||

 

 

પુષ્ટાવનુગ્રહેદ્રષ્ટિ સત્યૈવ સકલં પુન: |
વયં ત્વનુગ્રહાચાર્યે: પુષ્ટૌ મર્યાદયા સહ ||૯||

 

 

અંગીકૃતિસમર્યાદૈ: સર્વેડપ્યંગીકૃતા: સ્વતત: |
અસ્તવદુક્તમર્યાદાસ્થિતિર્હિ હિતકારિણી ||૧૦||

 

 

 

અર્થાત, જીવનું જેવું વરણ હોય તે પ્રમાણે શ્રીકૃષ્ણ સર્વ કાર્ય કરે છે. જે જીવનું વરણ મર્યાદામાં હોય છે તેવા જીવોને સાધના કર્મ અર્થાત્ તપ, ધ્યાન, જપ, વ્રત વગેરે કાર્યોમાં નિષ્ઠા થાય છે અને જે પુષ્ટિજીવનું વરણ પુષ્ટિની રીતે થાય છે તેની દ્રષ્ટિ હંમેશા પ્રભુનાં અનુગ્રહમાં હોય છે. કારણ કે તેવાં જીવોને વિશ્વાસ છે કે જો પ્રભુ મારી ઉપર પોતાની કૃપારૂપી અનુગ્રહ કરશે તો તેનાં વડે જ મારું સર્વ કાર્ય સિધ્ધ થશે અને મને સેવાસિધ્ધિ રૂપી ફળની પ્રાપ્તિ થશે.આથી જ શ્રી હરિરાયજી ચરણ કહે છે કે આચાર્ય શ્રી વલ્લભે પ્રત્યેક પુષ્ટિજીવનો અંગીકાર મર્યાદા સહિત કર્યો છે. સાથે સાથે શ્રી હરિરાયજી ચરણ એ પણ સમજાવે છે કે સર્વ પુષ્ટિ જીવોનો આચાર્યશ્રીએ મર્યાદાપૂર્વક અંગીકાર કરેલો હોવાથી, આપણે વૈષ્ણવી જીવોએ શ્રી આચાર્યચરણનાં વચનામૃતોની મર્યાદા પ્રમાણે વર્તવું, જે વૈષ્ણવો માટે હિતકારી છે.

 

 

આમ જેવું જેનું વરણ તે પ્રકારે શ્રી કૃષ્ણ તેને તે પ્રમાણે ફળદાન કરે છે. આ આજ્ઞા શ્રીઆચાર્યચરણ મહાપ્રભુજીએ “પુષ્ટિ પ્રવાહ મર્યાદાભેદ” ગ્રંથમાં કરેલ છે.

 

 

(પુષ્ટિ પ્રવાહ મર્યાદા ગ્રંથનો શ્લોક )

“ઈચ્છા માત્રેણ મનસા પ્રવાહં સૃષ્ટિવાન્હરિઃ |
વચસા વેદમાર્ગં હિ પુષ્ટિકાયેન નિશ્ચય: ||”

 

 

અર્થાત આ વચનાનુસાર પ્રભુએ પોતાની ઈચ્છામાત્રથી મનથી અને વચનથી વેદમાર્ગીય, કર્મમાર્ગીય અને મર્યાદામાર્ગીય પ્રવાહી સૃષ્ટિ સર્જી છે આ સૃષ્ટિને મોક્ષરૂપી સંસાર ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે. જ્યારે પોતાના શ્રીઅંગમાંથી પ્રભુએ જે સૃષ્ટિ પ્રકટ કરી તે પુષ્ટિસૃષ્ટિ કહેવાય છે જે ભગવદ્ સેવા, ભગવદ્ સ્મરણ કરવામાં જ આસક્ત થઇ રહે છે. આ પુષ્ટિસૃષ્ટિનું ફળ પ્રભુના સ્વરૂપાનંદનો આનંદ છે. આ પુષ્ટિસૃષ્ટિ તે તન સ્વરૂપથી, ગુણથી તથા લિંગથી ભગવાનના જેવા સુંદર જણાય છે. જે આ પુષ્ટિ જીવોને રોગ, પીડા તથા ઉપદ્રવ વગેરે દુઃખ આપી શકતા નથી. આ પુષ્ટિ જીવ એક જ વાત જાણે છે કે, પ્રભુ કૃપા કરશે ત્યારે જ મારું કાર્ય સિદ્ધ થશે. કારણ કે, “ મારું સાધન અને તેનું ફળ તે માત્ર મારા પ્રભુ છે, પ્રભુને માટે છે અને પ્રભુ દ્વારા જ છે તેથી આજ વાતનાં અનુસંધાને અગિયારમાં શ્લોકમાં કહે છે કે,

 

 

પુષ્ટિપ્રભુત્વાદસ્માકં લૌકિક પારલૌકિકી ।
સર્વા ચિંતા હરેરેવ નિશ્ચિંતંત્વં વિભાવ્યતામ્ ।।૧૧।।

 

 

ઉપરોક્ત શ્લોકનાં સંદર્ભમાં શ્રી આચાર્યચરણ કહે છે કે આપણે પુષ્ટિજીવો હોવાને કારણે નિશ્ચિંત થઈને રહેવું કારણ કે પુષ્ટિ પ્રભુને પોતાને જ પોતાનાં જીવોના લૌકિક અલૌકિકની ચિંતા હોય છે તેથી જીવોના આ લોક અને પરલોક સંબંધી પ્રત્યેક કાર્ય માટે તેઓ સ્વયં જ કાર્યશીલ રહે છે, માટે પુષ્ટિજીવોએ પોતાની આ લોક અને પરલોકની ચિંતા ન કરતાં જે કાંઇ થશે તે પ્રભુની ઈચ્છાથી જ થશે તેવો દ્રઢ વિશ્વાસ રાખવો. આ વાતના તાત્પર્યને જોતાં એક પ્રસંગ જોઈએ. મહાભારતનાં યુધ્ધમાં અર્જુનને નચિંત બનીને સૂતેલો જોઈ યોગેશ્વર શ્રીકૃષ્ણએ તેને ઉઠાડયો અને પૂછ્યું આ યુધ્ધનાં સમયે પણ તું નચિંત બનીને શા માટે સૂઈ રહ્યો છે? ત્યારે અર્જુને જવાબ આપ્યો કે હે યોગેશ્વર મારી ચિંતા કરવાવાળા તો આપ છો માટે મારે ડરવું શા માટે? વળી યુધ્ધમાં જે કાંઇ થશે તે આપની ઇચ્છાથી જ થશે માટે હું પરિણામની કે ભવિષ્યની ચિંતા શા માટે કરું? આમ વૈષ્ણવોએ પણ પોતાના પ્રભુ પર પૂર્ણ રીતે વિશ્વાસ અને દ્રઢ શ્રધ્ધા રાખવી જોઈએ. આ જ વાતનાં સંદર્ભમાં શ્રી આચાર્યચરણ બારમા શ્લોકમાં કહે છે કે

 

 

અત એવોક્તમાચાર્યેનિજેચ્છાત: કરિષ્યતિ |
નોપેક્ષતે નિજીર્ભાતબંધુ: શ્રી ગોકુલેશ્વર: ||૧૨||

 

 

“નવરત્ન” ગ્રંથમાં શ્રીઆચાર્યચરણે કહ્યું છે કે, પ્રભુ પોતાની અને પોતાના નિજભક્તોની ઈચ્છા પ્રમાણે કરશે. એટલે કે, દીનબંધુ શ્રી ગોકુલેશ્વર પોતાના ભક્તની ઉપેક્ષા કરશે નહીં.

 

 

તેરમાં શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજીચરણ સમજાવે છે કે

 

 

હરીઈચ્છા વિપરીતાડપિ દાસદુઃખાવલોક્નાત્ |
અનુકંપાનિધાનત્વાત્ હરેર્વિપરિવર્તતે ||૧૩||

 

 

અર્થાત, હરીચ્છા વિપરિત હોવા છતાં દાસનું દુઃખ જોઈ શ્રી પ્રભુ જીવો ઉપર અનુકંપા કરે છે અને જીવોને હરિકૃતિ વિપરિત લાગે છતાં તેમા પણ પ્રભુની અનુકંપા જ રહેલી છે. કારણ કે શ્રી પ્રભુ પોતે કૃપાનિધિ હોવાથી તેઓ પોતાનો સ્વભાવ છોડી શકતાં નથી. માટે,

 

 

આર્તિમાત્રમત: સ્થાપ્યં પ્રાર્થના ન વિધીયતામ્|
કૃપાલુરેવ ભવિતા નિજાર્તજનશમ્મર્દ:||૧૪||

 

 

અર્થાત, આવી માત્ર આર્તિ કરવી. પ્રાર્થના નહીં. પોતાના આર્તજનને સુખ દેનારા પ્રભુ કૃપાળુ જ બની જશે. આ પુષ્ટિમાર્ગમાં આર્તિ માત્ર કર્તવ્ય છે. એવી આર્તિની આતુરતા કરવી. લૌકિક, અલૌકિક કોઈ પણ ફળની પ્રાર્થના ન કરવી. કારણ કે શ્રી કૃષ્ણતો પરમ દયાળુ હોય નિજજનની આર્તિ જોઈ જરૂર કૃપા કરે જ છે.

 

 

પ્રભુથી હું જીવ કેટલા સમયથી વિખુટો પડેલ છું ! મને પ્રભુનું મિલન ક્યારે થશે ? એવો તિવ્ર વિપ્રયોગ–તાપ કલેશ યા આર્તિ આ પુષ્ટિમાર્ગમાં મુખ્ય છે. પરંતુ એ આર્તિ ક્યા પ્રકારે થાય તે હવે પછીના શ્લોકથી નિરૂપિત થાય છે.

 

 

આત્યૈર્વ ક્રિયતે યત્તુ સેવાગુણકથાદિકમ્|
તદેવાસ્મત્પ્રભુક્તેડસ્મિન્માર્ગે પ્રવિશતિ ધ્રુવમ્||૧૫||

 

 

અર્થાત્ જેઓ પ્રભુ સેવા તથા પ્રભુ ગુણકથા આર્તિ સહિત કરે છે તેઓ જ શ્રી પ્રભુએ સ્થાપન કરેલા પુષ્ટિમાર્ગમાં નિશ્ચયપણે પ્રવેશ કરે છે.

 

 

અન્યથા ક્રિયમાણં તુ કૃષ્ણસાયુજ્ય સાધકમ્|
ન મુખ્યફલસંબંધ: તતો ભવતિ નિશ્ચિતમ્||૧૬||

 

 

અર્થાત, જો બીજી રીતે એટલે કે, પુષ્ટિમાર્ગ ક્રિયાનો ભાવ ન સમજી આર્તિ વિના કેવળ સાધન જાણી સેવા કરે, તો તેવા જીવોને શ્રી કૃષ્ણની લયરૂપ અને સાયુજ્યરૂપ એવી મુક્તિફળની પ્રાપ્તિ થાય છે અર્થાત મોક્ષ ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે પરંતુ પુષ્ટિમાર્ગના મુખ્ય ફળરૂપ એવી ભક્તિની પ્રાપ્તિ થતી નથી.

 

 

માટે, જીવોએ આર્તિ સહિત ભગવદ્ સેવા કરવી. આર્તિ સહિત વચનથી શ્રીજી ગુણગાન કરવા. સંયોગ દરમ્યાન (પ્રભુ સાથે મિલનમાં )સંયોગના પદ-કીર્તન કરવા તથા અનોસરમાં (પ્રભુથી છૂટા પડીને) વિપ્રયોગના પદનું ગાન કરવું અને આર્તિ સહિત શ્રી કૃષ્ણલીલાનું સ્મરણ કરવું. આ પ્રકારે પુષ્ટિમાર્ગીય વૈષ્ણવ પોતાનાં મનની સ્થિતિ કરે, ત્યારે જ તેને પુષ્ટિમાર્ગીય ફળ અર્થાત ભક્તિની પ્રાપ્તિ થાય છે. પરંતુ જો પુષ્ટિમાર્ગીય ક્રિયાનો ભાવ ન સમજી કેવળ સાધન જાણી સેવા કરે તો શ્રીકૃષ્ણની સાયુજ્ય રૂપ મુક્તિ (મોક્ષ) ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.

 

 

તદાર્તિપ્રાપ્તિરેતેષાં તદ્વપાચાર્યસેવના ત્ |
તત્કૃપાતસ્તદુદિતં વચોવૃન્દવિચારણાત્ ||૧૭||

 

 

અર્થાત, આવી આર્તિની પ્રાપ્તિ વિપ્રયોગ અગ્નિ રૂપ શ્રી આચાર્યચરણના સેવનથી થાય છે, એટલે કે શ્રી મહાપ્રભુજીના વચનામૃતનાં સમૂહના વિચારથી થાય છે.

 

 

નિવેદનાનુસન્ધાનત્ સદા સત્સંગસમ્ભવાત્ |
અન્યથા ન ભવદેવં સ્વકૃતાનન્ત સાધનૈ: ||૧૮||

 

 

અર્થાત, તેવી આર્તિ નિવેદનના અનુસંધાનથી કે સદા સત્સંગથી થાય છે. બીજી કોઈ રીતે થાય નહિ. ભલે પછી તે માટે અનેક સાધનો કરવામાં આવે.

 

 

વિપ્રયોગાત્મક આ પુષ્ટિમાર્ગીય આર્તિની પ્રાપ્તિ માટે વિપ્રયોગ અગ્નિરૂપ શ્રીવલ્લભાચાર્યજીના ચરણકમળની અત્યંત પ્રિતિથી સેવા કરવી. અન્યથા અનેકાનેક સાધના કરો તો પણ આર્તિ સિદ્ધ થતી નથી અને આ વિપ્રયોગ, આર્તિ – તાપ કલેશના ભાવ વગર કોઈ ફળ સિદ્ધ નથી.

 

 

યે ભાવં વર્દ્વયંત્યવે દ્રઢં વચનવર્ષણૈ: |
સંગોડપિ તેષાં કર્તવ્યોનાન્યેષામતિ નિશ્ચય: ||૧૯||

 

 

અર્થાત, વૈષ્ણવોએ એવા ભગવદીયોનો સંગ કરવો જે પોતાના વચનામૃત દ્વારા ભગવદ્ ભાવની વૃદ્ધિ કરે છે જે લોકો માત્ર લૌકિકમાં રૂચિ વધારે તેવા લોકોનો સંગ કરવો નહિ.

 

 

વીસમાં શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે

 

 

તદદુર્લ્લભત્વે બાધિર્યં વા વરં મતમ્ |
વાચ: પ્રભુણાં વદને દુર્ભનાનાં ભવંતિ ન ||૨૦||

 

 

અર્થાત, જો એવા ભગવદીયો મળવા દુર્લભ હોય તો બહેરાપણું કે મૂંગાપણું ઉત્તમ છે. કારણ કે, દુર્જનના મુખમાં પ્રભુનાં ગુણગાન વાણી સંભવતી જ નથી. આજ વિચારને વધારે દ્રઢપણે નિરૂપતા કહેવાય છે કે,

 

 

મ્લેચ્છાનામિવ ગાયત્રી તત: શ્રવણત: કિમુ |
તત્સધર્માસ્તત્રવર્ણા અનુભાવ તિરોહિતા: ||૨૧||

 

 

અર્થાત, જેમ મલેચ્છના (અહીં મલેચ્છનો અર્થ શ્રધ્ધા વગરની વ્યક્તિ તરીકે કરવો) મુખમાં ગાયત્રી હોય તો તે સાંભળવાથી કઈ ફળ પ્રાપ્ત થતું નથી. કારણ કે, એ મલેચ્છ મુખમાંથી નીકળતી ગાયત્રી અક્ષરો અનુભાવ રહિત અને દૈવી પ્રભાવ રહિત રહે છે. જેવો વર્ણ તેવો ધર્મ હોઈ તેમા અનુભવનો પ્રભાવ હોતો નથી.

 

 

અત: ફલં ન શ્રવણાત્ દોષ: પ્રત્યુત જાયતે |
સાવધાનતમૈ: સ્થેયમીદ્રક્શ્રવણકીર્તનાત્ ||૨૨||

 

 

અર્થાત, આજ પ્રમાણે જો અવૈષ્ણવ પાસેથી કથા, વાર્તા સાંભળવામાં આવે તો કશું જ ફળ પ્રાપ્ત થતું નથી. પરંતુ દોષ લાગે છે, માટે અવૈષ્ણવના મુખથી કથા, વાર્તા, કિર્તન સાંભળવા નહી. આથી શ્રી હરિરાયજીચરણ આજ્ઞા કરતાં કહે છે કે………….

 

 

“ હૈ પુષ્ટિમાર્ગીય વૈષ્ણવો ! તે વિષયે તમે સાવધાન રહેજો ! જે કોઈ પુષ્ટિમાર્ગમાં સ્થિતિ કરતો હોય, તથા પુષ્ટિમાર્ગને અનુસરી સર્વે ક્રિયા કરતો હોય, તથા પુષ્ટિમાર્ગને અનુસરી સર્વે ક્રિયા કરતો હોય, એવા સુંદર પાત્રના મુખથી શ્રવણ તથા કીર્તન કરજો, ત્યારે જ તમારો ભક્તિમાર્ગમાં પ્રવેશ થશે.”

 

 

નિરપેક્ષા: કૃષ્ણજના નિજાચાર્યપદાશ્વિતા: |
શ્રીભાગવતત્વજ્ઞા દુર્લભા એવ ભૂતલે||૨૩||

 

 

અર્થાત, નિરપેક્ષ શ્રીઆચાર્યજીનાચરણ કમળનો આશ્રય કરનારા શ્રી કૃષ્ણના ભક્તો ભૂતળ ઉપર દુર્લભ છે. તેથી, ચોવીસમાં શ્લોકમાં કહે છે કે……

 

 

અત:શરણમાત્રં હિ કર્તવ્યખિલં તત: |
યદુકતં તાતચરણરિતિ વાકયાદ્ ભવિષ્યતિ||૨૪||

 

 

અર્થાત, શરણમાત્ર જ કર્તવ્ય છે. શ્રી ગુંસાઈજી પ્રભુચરણે વિજ્ઞપ્તિમાં કહ્યું છે કે, “તાત ચરણ શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજીએ કહ્યું છે તે પ્રમાણે માત્ર શ્રી કૃષ્ણ જ મારું આશ્રય સ્થાન છે તેથી માત્ર અને માત્ર શ્રીકૃષ્ણનાં શરણમાં જ અમને નિશ્ચિંતતા છે.”

 

 

અને પચ્ચીસમાં અંતિમ શ્લોકમાં કહે છે કે

 

 

તથા વિધાયં કૃપયા યથા ગોવર્ધનેશ્વર: |
દર્શયત્યચિરાદેવ નિજં રૂપં તદાશ્રિત: ||૨૫||

 

 

અર્થાત, એમના આશ્રિત ભક્તોએ તેવું કાર્ય કરવું કે જેથી શ્રી ગોવર્ધનનાથજી નિજાશ્રિતજનો પર કૃપા કરી શીધ્ર નિજ સ્વરૂપનું દર્શન આપે. કારણ કે પુષ્ટિ જીવોની ઉપર જ્યારે આપશ્રી શ્રી ગોવર્ધન નાથજી કૃપા કરે ત્યારે જ સર્વ કાર્યની સિધ્ધિ થાય છે. વળી આપણાં પુષ્ટિમાર્ગ સાધન સાધ્ય નથી પણ કૃપા સાધ્ય છે. આથી શ્રી હરિરાયજી ચરણ કહે છે કે જે રીતે શ્રી ગોવર્ધન ગિરિરાજજીનાં સંબંધથી પુલિન્દીજીઑ પર પ્રભુએ કૃપા કરી હતી તે જ રીતે શ્રી આચાર્યજીના સંબંધથી પુષ્ટિ જીવો પર પણ શ્રીજી કૃપા કરે ત્યારે જ સર્વ કાર્ય સિદ્ધ થાય છે.

 

 

આમ આ શિક્ષાપત્રમાં શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે પુષ્ટિજીવોએ શ્રી હરિની ઈચ્છા સ્વીકારવી. પોતાનાં દુઃખ નિવૃત્તિ માટે શ્રી પ્રભુને પ્રાર્થના નહી કરવી. પ્રભુ પ્રત્યે, ગુરુચરણો પ્રત્યે વિરહતાપ કરવો અને આર્તિપૂર્વક સેવા, સ્મરણ કરવા તેમજ દુ:સંગથી દૂર રહેવું. ભગવદ્ ભાવ વધારે તેવા ભગવદીયોના સંગથી શ્રી ઠાકોરજીમાં દ્રઢ અને અનન્ય આશ્રય રાખી શ્રી મહાપ્રભુજીના ચરણ કમળ અને વચનામૃતનું નિત નિત સેવન, શ્રવણ અને મનન કરવું.

 

 

આમ વરણ વિચાર અને ભગવદ્ ભાવની વૃદ્ધિના પ્રકારોનું નિરૂપણ કરાતું આ શિક્ષાપત્ર પૂર્ણ કરી વૈષ્ણવ વૃંદને આ વિષયની જાણકારી માટે શિક્ષાપત્ર ગ્રંથનું વાંચન માટે વિનંતી કરાય છે.

 

 

શેષ શ્રીજી કૃપા

 

 

સંકલન : શ્રી વ્રજનિશ શાહ.

બોયડસ્. મેરીલેન્ડ.યુ એસ એ.

 

[email protected]

[email protected]

 

સંલેખ પ્રાપ્તિ : પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.

email: [email protected]

 

 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.

 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે…

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’

email: [email protected]

 

 

 

(૩૨) મદનમોહન પિય-
કલેઉનું પદ
રાગભૈરવ
કવિ-વ્રજપતિ

 

 bal krishna.3

 

 

મદનમોહન પિય કિજીયે કલેઉ ।
દૂધમેં રોટી સાનિ માખન મિશ્રી આનિ,
જોઈ જોઈ ભાવૈ લાલ સોઈ સોઈ લેહુ ।।૧।।

 

 

ખીર ખાંડધૃત મીઠાઇ મેવા,
આપ ખાઉ અરુ ગ્વાલન કોં દેહુ ।
“વ્રજપતિ” પિય ખેલનકોં જાઉ,
બલ, સુબલ, સુદામા સંગ કરિ લેહુ ।।૨।।

 

 

શ્રીને સન્મુખ નિહાળવાની ભાવનાથી આ પદ આલેખાયું છે, સાથે સાથે આ પદમાં કવિ શ્રી વ્રજપતિનાં હૃદયમાં માતા યશોદાનો વાત્સલ્યભાવ પ્રગટ થયો છે તે પણ જણાઈ આવે છે.

 

 

શ્રી યશોદાજી કહે છે કે હે વ્હાલા મદન મોહન હવે આપ કલેઉ કરો, હે લાલ એમાંથી આપને જે ભાવે છે તે ખીર, ખાંડ, મીઠાઇ, ઘી, મેવા આપ કંઇપણ આરોગો, વળી હું આપને માટે હું દૂધની રોટી પણ સાજીને લાવી છું. હે લાલ આ સમગ્ર તાજી સિધ્ધ કરેલી સામગ્રીઓમાંથી આપને જે રૂચે તે આપ અત્યંત આનંદપૂર્વક આરોગો અને સાથે સાથે આપની સંગે રહેલા આપના સખા ગ્વાલાઑને પણ આપો. “વ્રજપતિ” (રૂપી માતા યશોદા) કહે છે કે હે પ્રિય લાલ આપ ખેલવા જાઓ ત્યારે આપ દાઉજી, બલ, સુબલ, સુદામા, દામા વગેરે સખાઓને પણ સાથે લઈ જજો ( શ્રી યશોદાજીને લાગે છે કે બાલસખાઓ સર્વે સાથે મળીને મારા લાલાની સુધ લેશે તેથી તેઓ આમ કહી રહ્યાં છે).

 

 

આ પદમાં રહેલ અમુક વ્રજભાષાનાં શબ્દોનો અર્થ જાણી લઈએ.

 

 

સાનિ- તાજી સામગ્રીની તૈયારી કરી
ધૃત-ઘી
અરુ-અને
દેહુ- આપવું
લેહુ- લેશો
આનિ-અને

 

 

 

પુષ્ટિદર્શન રસસાગરને આધારિત…

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

email: [email protected]

 

  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

 

|| શિક્ષાપત્ર ૩૦ મું || … અને (૩૧) ગોવર્ધન ગિરિ કંદરા … (પદ) …

|| શિક્ષાપત્ર ૩૦ મું || …

 

 

pushti prasad 30

 

૨૯માં શિક્ષાપત્રમાં વિચારાયું છે કે શ્રી મહાપ્રભુજીનાં સિધ્ધાંતોને સમજીને તેનું આચરણ કરવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ. આ સંસારમાં રહેવા છતાં દુન્યવી બાબતોમાંથી મન ખેંચી લઈ તેને પ્રભુસેવામાં અને પ્રભુ કાર્યમાં જોડવું જોઈએ. પરંતુ મનને પ્રભુ કાર્ય અને સેવામાં તલ્લીન રાખવા માટે ચિત્તબુધ્ધિને સ્થિર કરવી જરૂરી છે. શ્રી આચાર્યચરણ કહે છે કે ચિત્તબુધ્ધિને પ્રભુકાર્યમાં સ્થિર રાખવા માટે વૈષ્ણવોએ સદૈવ ભગવદ્ સ્મરણ, ભગવદ્ સત્સંગ અને ભગવદ્સેવામાં તત્પર અને પ્રવૃત રહેવું જોઈએ. જ્યારે ૩૦ માં શિક્ષાપત્રમાં કહે છે કે જેમ મર્યાદામાર્ગમાં કર્મનું ફળ પ્રાપ્ત કરવા માટે દેશ, કાળ, હૃદય, કર્તા, મંત્ર અને કર્મ આ ૬ સાધનો શુધ્ધ હોય તેમજ જીવે કરેલા કર્મનું ફળ મળે છે તે જ પ્રમાણે પુષ્ટિમાર્ગમાં પણ આ ૬ સાધનોનો ઉપયોગ ચિત્ત બુધ્ધિને શુધ્ધ કરવા માટે જરૂરી છે. કારણ કે આ જ સાધનો વડે ધર્મ સ્વરૂપ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનું સ્મરણ શુધ્ધ અને સાત્વિકભાવે કરવું જોઈએ. આ વિચારોને પ્રમાણિત કરાતા શિક્ષાપત્ર ત્રીસનાં ૧૪ માં શ્લોકોમાંનો પ્રથમ શ્લોક …

 

 

સ્મર્તવ્યઃ સર્વદા કૃષ્ણો તિસ્મયર્તવ્યં જગત્ પુનઃ ।

પ્રપંચસ્મરણે કૃષ્ણસ્મૃતિનૈર્વ ભવેદિતી ।।૧।।

 

 

અર્થાત્ સર્વદા શ્રીકૃષ્ણનું સ્મરણ કરવું અને જગતને વિસ્મરિત કરવું, કારણ કે જો પ્રપંચની સ્મૃતિ રહે તો શ્રી કૃષ્ણની સ્મૃતિ ન થાય. તેથી બીજા શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજી ચરણ કહે છે કે

 

 

પ્રયતેત તતો જીવસ્તદભાવાય સર્વથા ।

કૃષ્ણાડર્થતાભાવેનેન ગ્રહાદેવિંસ્મૃતિ ભર્વેત ।।૨।।

 

 

અર્થાત, પ્રપંચની વિસ્મૃતિ માટે જીવ સર્વથા પ્રયત્ન કરે તો શ્રી કૃષ્ણને માટે સર્વ ક્રિયાની ભાવના કરવાથી ગ્રહાદિકની વિસ્મૃતિ થાય. અત્રે શ્રી હરિરાયજીચરણ આજ્ઞા કરે છે કે આ જગતમાં રહીને જગતની બધી લૌકિક જવાબદારીઓ વહન કરવા છતાં, જગતને ભૂલી જજો. જગતમાં કશું જ યાદ રાખવા જેવુ નથી. દુનિયામાં ભલે રહો, પણ આ દુનિયાને તમારા રસનો વિષય ન બનાવશો. રસનો વિષય દુનિયાનાં રચયિતા દીનદયાળુ પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણચંદ્રને બનાવજો. જગતને ભૂલી જવું અને પ્રભુને યાદ કરવા. તેજ બુધ્ધિને સ્થિર રાખવાનો એક માત્ર ઉપાય છે. આથી જીવે સમજપૂર્વક પૂર્ણ ધ્યાન આપીને ભ્રમિત થઈ જતી બુધ્ધિને લૌકિક વિષયો અને ગૃહમાંથી કાઢીને શ્રીકૃષ્ણમાં પરોવવી જોઈએ.

 

 

અથવા બાધકત્વેન ત્યાગભાવનયા પુનઃ ।

 

 

અખંડાડદ્વૈતભાવેન કામાદ્યાવેશતો હરૌ ।।૩।।

પ્રાપેયિકપદાર્થેષુ લીલાસૃષ્ટિત્વભાવનત્ ।

 

 

અર્થાત્ ગ્રહાદિક બાધક છે, તેથી એમનો સર્વથા ત્યાગ કરી અખંડ અને અદ્વૈતની ભાવના કરી હરિમાં લૌકિક પદાર્થો જેવા કે કામ,ક્રોધ,સ્નેહ, ભય,ઐક્ય વગેરે ભાવ રાખવાથી સર્વ પ્રપંચનાં પદાર્થો પણ ભગવાનની લીલા સૃષ્ટિની ભાવના કરવાથી ગ્રહાદિની વિસ્મૃતિ થાય છે.

 

 

કૃષ્ણસન્નિહિતો દેશઃ કાલઃ સત્સંગહેતુકઃ ।।૪।।

દ્રવ્યં સર્વસ્વમેવાડત્ર કર્તાડભિમતિવર્જિતઃ ।

 

 

મંત્રાઃ શ્રીકૃષ્ણનામાનિ ગુણલીલાસન્વિતઃ ।।૫।।

કર્માણિ કૃષ્ણસેવૈવ સર્વસાધનસંગ્રહઃ ।

 

 

એતત્ષટકસ્ય ભક્તો હિ સત્સંગઃ સાધન મતમ્ ।।૬।।

 

 

અર્થાત જ્યાં શ્રીકૃષ્ણ બિરાજતાં હોય ત્યાં તે દેશકાળ સત્સંગનાં હેતુરૂપ થાય છે. શ્રી ઠાકુરજી એજ પોતાનું હૃદય, કર્તાપણાનાં અભિમાનનો ત્યાગ, શ્રીકૃષ્ણનાં ગુણ અને લીલાયુક્ત નામ એજ મંત્રો, શ્રીકૃષ્ણની દૈન્યભાવે સેવા એજ કર્મ, ભક્તિમાર્ગમાં આ ૬ પદાર્થો છે. અને તેમાં સત્સંગ એ સાધનરૂપ છે.

 

 

આ જણાવેલ ભક્તિમાર્ગનાં ૬ પદાર્થોને વિશેષરૂપે વિચારતા, જ્યાં કૃષ્ણ બિરાજતાં હોય તે સ્થળ-દેશ ઉત્તમમાં ઉત્તમ જાણવો જેમકે “વ્રજદેશ શ્રી ગિરિરાજ રાજે” જ્યાં ભગવદીયોનો સંગ થાય છે. તે જ સમયને મહા ઉત્તમ જાણવો. જેમકે ભગવાનનાં સંગી ભક્તોનાં સંગની તુલના સ્વર્ગની કે મોક્ષની સાથે કરાતી નથી, એટ્લે કે સ્વર્ગનાં સુખ અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ પણ સત્સંગની બરોબર નથી. સત્સંગ મળે તે કાળને ઉત્તમ જાણવો. હું જ સર્વ વસ્તુઓનો કર્તા છું, આવું અભિમાન ન રાખવું. “શ્રી કૃષ્ણ શરણં મમ” આજ મહામંત્ર છે. આ મંત્રને જ મંત્ર સર્વોપરિ જાણવો. કારણ કે આ મંત્રમાં પ્રભુનું નામ પણ રહેલું છે અને પ્રભુનાં ગુણો સહિત અનેક લીલાઓ પણ રહેલી છે. આજ વાત શ્રી શુકદેવજી મહારાજ અષ્ટમ સ્કંધમાં કહે છે કે મંત્રથી, તંત્રથી, દેશકાળ અને દ્રવ્યથી જે અપૂર્ણ રહ્યું હોય તે સર્વ તમારા નામ કીર્તનથી પૂર્ણ થાય છે, અને આચાર્યચરણ શ્રી ગુંસાઈજી કહે છે કે

 

 

“હરે ત્વન્નામનિવ્યત્કિં યાહ શ્રુતિરહં સદા ।

ગૃણામિ યદ્યદા નાથ ! તત્તથૈવાસ્તુ નાન્યથા ।।”

 

 

અર્થાત હે હરિ! આપના નામનો અર્થ જે વેદ કહે છે, તેવો જ ઉચ્ચાર હું સદા કરું કારણ કે શ્રી કૃષ્ણનું નામ સર્વ વેદ શ્રુતિનો સાર છે. જે શ્રી કૃષ્ણની કૃપા હોય તો જ લઈ શકાય છે. શ્રી કૃષ્ણની સેવા એ જ ઉત્તમ છે, કૃષ્ણનું કાર્ય ઉત્તમ છે, કૃષ્ણ માટે કરવામાં આવેલું કર્મ એ જ ઉત્તમ છે. કૃષ્ણને પામવાની ઈચ્છા ધરાવનારો જે વૈષ્ણવ જીવ દેશ, કાળ, દ્રવ્ય, કર્તા, મંત્ર અને કર્મ આ ૬ ગુણ ધારણ કરે છે તેનાં જ હૃદયમાં શ્રી કૃષ્ણનું સાતમું ધર્મી રૂપ અને સ્વરૂપ બિરાજે છે. આજ વિચારની પૂર્તિ માટે સાતમા શ્લોકથી જણાવાય છે કે

 

 

કૃષ્ણસાન્નિધ્યદેશેતુ યતસ્તિન્ડંતિ સાધવઃ ।

કાલઃ પ્રસંગ હેતુએસટી મિલિતૈસ્તૈરુદેતિ હિ ।।૭।।

 

 

અર્થાત જ્યાં શ્રીકૃષ્ણ બિરાજતાં હોય, એવા સ્થળે સાધુપુરુષોનું મિલન થવાથી સત્સંગરૂપ કામનો ઉદય થાય છે, અને

 

 

સર્વસ્વસ્યોપયોગોડપિ સિધ્ધયેત્સદ્બુધ્ધિદાતૃભિઃ ।

અભિમાનનિવૃતિસ્તુઃ તદાશ્રયવતામિહ ।।૮।।

 

 

ત્યાં સદ્બુધ્ધિ આપનાર ભગવદીયોથી સર્વસ્વ કાર્યનો ઉપયોગ પણ સિધ્ધ થાય છે. શ્રી આચાર્યચરણ કહે છે કે આવા ભગવદીયોનો આશ્રય કરવાથી કર્તાપણાનું અભિમાન પણ નિવૃત થાય છે, તેમજ

 

 

કૃષ્ણનામસ્વરૂપાદિજ્ઞાનં તુ તત એવ હિ ।

ભગવત્સેવનં વાડપિ પુરુષાર્થસ્તદૈવ હિ ।।૯।।

 

 

એનાથી શ્રીકૃષ્ણનાં નામરૂપનું જ્ઞાન થાય છે, અને શ્રીકૃષ્ણની સેવાથી ઉત્તમ પુરુષાર્થરૂપ કર્મ સિધ્ધ થાય છે.

 

 

યદા તથાવિધાઃ સંતો દશ્યંતે સેવનોદ્યતાઃ ।

અતઃ સત્સંગ એવાડસ્મિન્માર્ગે સર્વસ્ય સાધનમ્ ।।૧૦।।

 

 

અર્થાત, આમ ઉપરોક્ત જણાવેલા સત્પુરુષોની સેવામાં તત્પરતા જણાય ત્યારે ઉક્ત છ પદાર્થો સિધ્ધ થાય છે. તેથી જ પુષ્ટિમાર્ગમાં સત્સંગ જ સર્વનું સાધન છે. અગિયારમાં શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજી ચરણ કહે છે કે

 

 

તદભાવે સર્વથૈવ ન કિંચિદિહ સિધ્ધયતિ ।

તસ્માત્પ્રયત્નઃ કર્તવ્યઃ સત્સંગાય સુબુધ્ધિભિઃ ।।૧૧।।

 

 

અર્થાત સત્સંગનાં અભાવમાં કશું પણ સિધ્ધ થતું નથી, માટે જ સદ્બુધ્ધિવાળા ભગવદિયોએ સત્સંગ માટે પ્રયત્ન કરવો જોઈએ. આજ સત્સંગનું માહાત્મય દર્શાવતા શ્રી ભગવાન પોતે એકાદશ સ્કંધમાં કહે છે કે “હે ઉધ્ધવ ! મને યોગ, તપ, દીન, દાન દક્ષિણા, વ્રત, યજ્ઞ,વેદ, તીર્થ, નિયમ, યમ આ સર્વમાનું કંઇ જ મને વશ કરવાને સમર્થ નથી. માત્ર અને માત્ર સર્વ સંગની નિવૃતિ કરનારો સત્સંગ જ મને વશ કરે છે.”

 

 

અત એવોક્તમાચાર્યૈર્હરિસ્થાને તદીયકૌઃ ।

અદૂરે વિપ્રકર્ષે વા યથા ચિતં ન દૂષ્યતિ ।।૧૨।।

 

 

આથી શ્રી આચાર્યજીએ “ભક્તિવર્ધિની” ગ્રંથમાં કહ્યું છે કે હરિનાં સ્થાનમાં જેમાં ભગવદીયો રહેતા હોય, તેમની વધુ સમીપ કે તેમનાથી વધુ દૂર રહેવું ન જોઈએ. કારણ કે ભગવદીયો અગ્નિ સમાન હોય છે. જેમ અગ્નિની નજીક જતાં અગ્નિ દઝાડે છે અને અગ્નિથી દૂર જતાં જેમ ઠંડી લાગે છે તેમ ભગવદીયોનું પણ હોય છે. તેરમાં શ્લોકમાં આચાર્યચરણ કહે છે કે

 

 

ચિત્તદોષે કથં સેવા ચેતસ્તત્પ્રવણં ભવેત ।

અતો વિચારઃ કર્તવ્યઃ સર્વથૈકત્રવાસકૃત્ ।।૧૩।।

 

 

જો ચિત્તમાં દોષ ઉત્પન્ન થાય તો તે દોષથી મન ભ્રમિત અને વિકૃત બને છે આવા દૂષિત અને ભ્રમિત થયેલા મનથી સેવા કેવી રીતે થાય? માટે સર્વથા એક જ સ્થળમાં વાસ કરવાનો વિચાર કરવો જોઈએ. અંતમાં આચાર્યચરણ શ્રી હરિરાયજી કહે છે કે

 

 

બુધ્યાં વિચાર્ય મત્પ્રોકનં નિધાય હૃદિ સર્વથા ।

સ્વાર્થ સંપત્ત્યે કાર્યો વાસ એકત્રે તત્પરૈઃ ।।૧૪।।

 

 

એકાંતમાં બેસીને પોતાની સુંદર બુધ્ધિથી દર્શન કરવા અને સેવાનાં સમયે સેવા કરવી, અને જ્યારે દર્શન કે સેવા ન હોય ત્યારે ભગવદીયો સાથે મળીને વિપ્રયોગથી શ્રી કૃષ્ણ લીલાસંબંધી વિચાર કરવા. આ પ્રમાણે વૈષ્ણવ સચેત રહે તો સઘળા કાર્યો સિધ્ધ થાય છે. શ્રી હરિરાયજી ચરણ જણાવે છે કે ચિત્તમાં જ્યાં સુધી દોષ હોય, ચિત્તમાં લૌકિક વિચારો ચાલતાં હોય ત્યાં સુધી ચિત્ત સેવામાં લાગતું નથી. ઉપરાંત મન કે ચિત્ત વગરની સેવા તે કેવળ ક્રિયાત્મક સેવા બની જાય છે. આમ અત્રે ૩૦ માં શિક્ષાપત્રનું સંકલન પૂર્ણ થાય છે. પરંતુ શિક્ષાપત્રને વધુ ને વધુ સમજવા માટે શિક્ષાપત્ર ગ્રંથને વારંવાર વાંચવો અને સમજવો જરૂરી છે. જેથી કરીને સેવા અને દર્શનની સાચી પ્રક્રિયા વિષે સાચું માર્ગદર્શન મળે.

 

 

શેષ શ્રીજી કૃપા

 

 

સંકલન : શ્રી વ્રજનિશ શાહ.

બોયડસ્. મેરીલેન્ડ.યુ એસ એ.

 

[email protected]

[email protected]

 

સંલેખ પ્રાપ્તિ : પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.

email: [email protected]

 

 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.

 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે…

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’

email: [email protected]

 

 mangda aarti

 

 

(૩૧) ગોવર્ધન ગિરિ કંદરા … (પદ) …

સમય-મંગળા-સન્મુખનું પદ

રાગ- બિભાસ

રચના-ચતુર્ભુજદાસજી

 

 

ગોવર્ધન ગિરિ સઘન કંદરા,

રૈન નિવાસ કિયો પિયપ્યારી,

ઊઠી ચલૈ ભોર સુરતિ રંગભીને

નંદનંદન બૃષભાન દુલારી (૧)

 

 

ઇત બિગલિત કચ, માલ મરગજી,

અટપટે-ભૂષન, રગમગી સારી

ઇત હી અધર મસિ, ફાગ રહી ધસ,

દુહું દિસ છબિ લાગત અતિ ભારી (૨)

 

 

ઘુમતિ આવતિ રતિરન જીતિ

કરિની સંગ ગજવર ગિરિધારી

“ચતુર્ભુજ દાસ” નિરખી દંપતિ સુખ

તન, મન, ધન કીનો બલિહારી (3)

 

 

સૌ પ્રથમ આ કીર્તનમાં રહેલાં વ્રજભાષાનાં કઠીન શબ્દો વિષે જાણી લઈએ.

 

 

સઘન- ઊંડી

કંદરા- ગુફા

રૈન-  રાત

પિયપ્યારી- શ્રી યુગલ સ્વરૂપ (શ્રી ઠાકુરજી અને રાધાજી)

ભોર- સવાર, પ્રભાત

ઇતિ- આ તરફ

બિગલિત કચ-  વિખરાયેલા વાળ સાથે

સુરતિ-

દાંપત્યક્રીડા

મરગજી- ચંદનવાળી થયેલી

રગમગી ચોળાયેલી

ઇત હી- તે તરફ

મસિ-  મેશ, કાજલ

દુહું- બંને

છબિ- શોભા

હરિની- હાથિણી

ગજવર- મહા હાથિ

રતિરથ- પ્રેમયુધ્ધ

સારી-  સાડી, ચુનરી

 

 

કથા

 

 

એક દિવસ ચતુર્ભુજદાસજીએ શ્રી ગુંસાઈજીચરણને પૂછ્યું જયરાજ શું શ્રી ઠાકુરજી શ્રી ગિરિરાજજીમાં લીલા કરે છે? ત્યારે શ્રી ગુંસાઈજીચરણ કહે કે હા ચતુર્ભુજદાસ ….શ્રી ઠાકુરજી તો સદૈવ પોતાની વિવિધ લીલામાં શ્રી ગિરિરાજજીને સહભાગી બનાવે છે. ત્યારે શ્રી ચતુર્ભુજદાસજીએ પૂછ્યું જયરાજ શું આપણને તેનાં દર્શન થાય? ત્યારે શ્રીગુંસાઈજી ચરણે હા કહી. બીજે દિવસે પ્રભાતે શ્રી ગુંસાઈજીએ શ્રી ચતુર્ભુજદાસજીને ભોરનાં સમયે શ્રીગિરિરાજજીની તળેટી પાસે આવેલ ફૂલવાડીમાંથી ફૂલ ચૂંટીને લઈ આવવાનું કહ્યું. શ્રી ગુરુચરણની આજ્ઞાને શિરોધાર્ય કરીને ચતુર્ભુજદાસજી શ્રી ગિરિરાજજીની તળેટીમાં ફૂલ ચૂંટવાને ગયાં ત્યારે તેમને એવા દર્શન થયા કે શ્રી ઠાકુરજી સ્વામીનિ શ્રી રાધિકા સાથે શ્રી ગિરિરાજજીની કંદરામાંથી બહાર પધારી રહ્યાં છે. ત્યારે આ યુગલસ્વરૂપ (પતિ-પત્ની)નાં દર્શન કરી શ્રી ચતુર્ભુજદાસજી…….. ગોવર્ધન ગિરિ સઘન કંદરા…….એ પદ ગાય છે.

 

ભાવાર્થ

 

શ્રી ગોવર્ધન પર્વતની ઊંડી કંદરામાં શ્રી યુગલ સ્વરૂપે રાત્રીનિવાસ કર્યો હતો. દાંપત્યક્રીડાનાં રંગથી રંગાયેલ શ્રી નંદનંદન અને શ્રી રાધેરાણી પ્રભાતનાં સમયે જાગીને કંદરામાંથી બહાર પધાર્યા ત્યારે શ્રી રાધેરાણીનાં વાળ વિખરાયેલા છે અને તેમની સારી ચોળાયેલી છે, જ્યારે શ્રી ઠાકુરજીનાં હૃદય પર ચંદનથી લેપાયેલી છે, તેમનાં અધર પર શ્રી સ્વામિનીજીનાં નેત્રોની કાજલ-મેશ લાગેલી છે. તેમનાં મસ્તકે બાંધેલી કઠણ ફાગ ઢીલી થઈ ભાલપ્રદેશ (કપાળ) પરથી સરકી ગઈ છે, બંને સ્વરૂપોની શોભા અવર્ણનીય રીતે સુંદર છે. જેમ પ્રેમરૂપી યુધ્ધ જીતી, હાથિણી સાથે મહાહાથીપાછો ફરે તેમ રાધિકાજી સાથે શ્રી ગિરિધરલાલ પધારી રહ્યા છે. ચતુર્ભુજદાસજી આ અલૌકિક યુગલ-દંપતિનાં અલૌકિક સુખને નિરખી, તેમનાં પર પોતાનું તન, મન, ધન વારી રહ્યા છે.

 

 

પુષ્ટિસાહિત્ય કીર્તનને આધારે…

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

email: [email protected]

 

  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

 

“શિક્ષાપત્ર ૨૯ મું” અને (૩૦) ચૈત્ર માસ સંવત્સર …(પદ) …

“શિક્ષાપત્ર ૨૯ મું” …

 

 

 pushti prasad 19

 

 

 

શિક્ષાપત્ર અઠ્ઠાવીસમાં રહેલાં ચોવીસ શ્લોકોમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે પ્રભુ પોતાના પર કૃપા યાચના કરે. કારણ કે સ્વદોષનું દર્શન થતાં જ જીવો સર્વ સાધન હીન અને ભગવદ્શરણાગત્ બન્યાં છે. હવે તેઓ વિરહથી વ્યાકુળ પણ બન્યા છે તેથી હવે જીવો પર પ્રભુએ કૃપા કરવી એ શ્રી પ્રભુનો ધર્મ છે. વળી શ્રી પ્રભુનું પ્રાકટ્ય ભક્તો માટે જ થયેલું  છે. આથી પ્રભુએ ભક્તોના અવગુણો અને દોષોને ધ્યાનમાં ન લેતાં નિર્ધન,નિઃસાધન, મનથી દીન અને દુઃખી થયેલા, શોક, મોહ, માયા, વિરહથી વ્યાકુળ બનેલા જીવો પર કૃપાનું દાન કરવું જોઈએ. આમ અઠ્ઠાવીસમાં શ્લોકમાં પ્રભુને અને શ્રી મહાપ્રભુજીને દીન બનીને વિનંતી કરવામાં આવી છે કે હે પ્રભુ આપ આપના જીવોનો દોષ ન જોતાં તેમને શરણે લો. જ્યારે ૨૯માં શિક્ષાપત્રમાં શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજીએ સમજાવ્યું છે કે કાળનો પ્રભાવ એ સર્વ જીવોની સદ્બુધ્ધિનો નાશ કરનાર છે તેથી જીવોએ ગુરુ અને પ્રભુનું શરણ, સત્સંગ, સ્મરણ, મનન, ચિંતન અને સેવાને આધારે પોતાની બુધ્ધિની રક્ષા કરવી જોઈએ. આથી પ્રથમ શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજી ચરણ કહે છે કે,

 

 

બુધ્ધિનાશકકાલોડયં સર્વેષાં સમુપાગતઃ ।
અતો હિ સર્વથા ગોપ્યં બુધ્ધિરત્નં સુબુધ્ધિભિઃ

 

 

સર્વની બુધ્ધિનો નાશ કરનારો સમય આવ્યો હોવાથી બુધ્ધિમાનોએ પોતાની બુધ્ધિરત્નને સર્વથા છુપાવી રાખવી જોઈએ. વર્તમાનમાં ચાલતાં કલિકાલમાં ઘણાં જ ધર્મોનું માર્ગદર્શન અપાય છે. આવા સમયમાં પોતાનામાં જ રહેલી સદ્બુધ્ધિનો ઉપયોગ કરી સ્વમાર્ગને જ અંગીકૃત થઈ રહેવું. જેથી કરીને પ્રભુથી વિમુખ ન થતાં પોતાના ધર્મની, ગુરુની, પ્રભુની વધુને વધુ સમીપ રહી શકાય. જ્યારે જીવ સેવા,સ્મરણ, ચિંતન, સત્સંગ દ્વારા પોતાનાં પ્રભુની સમીપ રહેવા લાગે છે ત્યારે પુષ્ટિ જીવને સદ્બુધ્ધિનું પ્રમાણ મળી જાય છે.

 

 

સત્સંગ કૃષ્ણસ્મરણ શરણાગતિ સાધનૈઃ ।
તદભાવે કૃતિઃ સર્વા યતૌ વૈયર્થ્યમેતિ ।।૨।।

 

 

સ્વબુધ્ધિનું રક્ષણ કરવા માટે બીજા શ્લોકમાં કહેવાયું છે કે સત્સંગ, કૃષ્ણસ્મરણ અને શરણાગતિ રૂપ સાધનો વડે બુધ્ધિની રક્ષા કરવી. ભાવ વિના જે કરવામાં આવે તે સર્વથા વ્યર્થ થઈ જાય છે. આમ અત્રે બુધ્ધિનાં રક્ષણ માટે સદા શરણની ભાવના નિરંતર કરવી અને “શ્રી કૃષ્ણ શરણં મમ” અષ્ટાક્ષરનો નિત્ય જાપ કરવો. ક્રિયામાં ભાવનું અતિ મહત્વ છે. ભાવ વિનાની સર્વ ક્રિયા કાર્ય વ્યર્થ થઈ જાય છે. તેથી જ ત્રીજા શ્લોકમાં આ પ્રમાણે કહેવાય છે.

 

 

અત એવોકતમાચાર્યેઃ સ્વકીયકરુણાત્મભિઃ ।
બુધ્ધિપ્રેરકકૃષ્ણસ્ય પાદપદ્મં પ્રસ્તદતુ ।।૩।।

 

 

પોતાનાં જનો ઉપર કરુણા કરનાર શ્રી આચાર્યચરણોએ શ્રીમુખથી કહ્યું છે કે વેદમાતા ગાયત્રી, શ્રીમદ્ભાગવત્ તેમજ ગીતાજીનાં સકળ પ્રમાણ શાસ્ત્રનાં અર્થને અનુસરીને“બુધ્ધિપ્રેરક શ્રી કૃષ્ણનાં ચરણ કમળ મારા પર પ્રસન્ન થાઓ”

 

 

આ પ્રકારે શ્રી કૃષ્ણનાં ચરણકમળની પ્રસન્નતા જીવને મળતા જીવોની બુદ્ધિ સદાયે શુધ્ધ અને સુંદર રહે છે જેને કારણે જીવો મન, વચન અને કર્મથી પ્રભુનાં જ ચરણ અને શરણમાં મગ્ન રહે છે.

 

 

ઉપકારાડપિ ગાયત્રયા ધ્યાનહેતુસ્યં મતઃ ।
ગીતાયાં હરિણાપ્યુક્તમર્જુનં પ્રતિ મોદતઃ ।।૪।।

 

 

અર્થાત્ ગાયત્રી ધ્યાનમાં આવા પ્રકારનો ઉપકાર હેતુરૂપ માનવામાં આવ્યો છે. ગીતાજીમાં શ્રી કૃષ્ણે અર્જુનને આનંદથી આ પ્રમાણે કહ્યું કે

 

 

દદામિ બુધ્ધિ યોગંતં યેન મામુપયાંતિ તે ।
બુધ્ધિસ્થૈર્યે હૃદિ સ્થૈર્ય હરેરિતિ ન સંશયઃ ।।૫।।

 

 

અર્થાત્ હું તને બુધ્ધિયોગ આપું છું જેથી તુ મને પ્રાપ્ત કરી શકે જ્યારે બુધ્ધિની સ્થિરતા થાય ત્યારે જ પ્રભુમાં સ્થિરતા થાય એ બાબતમાં સંશય નથી.

 

 

તન્નાશ એવ ગીતાયાં સર્વનાશો નિરુપતિઃ ।
અતો બુધ્ધિઃ સુસંરક્ષ્યા ભાવભાવનકારણમ્ ।।૬।।

 

 

અર્થાત્ ગીતાજીમાં એમ પણ કહેવાયું છે કે જો બુધ્ધિનો નાશ થાય તો સર્વસ્વનો નાશ થાય છે. બુધ્ધિ જ સર્વભાવોની ઉત્પત્તિનું કારણ છે, તેથી બુધ્ધિનું રક્ષણ સારી રીતે કરવું જોઈએ. આજ શ્લોકનાં અનુસંધાને બુધ્ધિનાશથી થતાં પરિણામને પ્રમાણિત કરાતાં શ્રી ભગવાન ગીતાનાં બીજા અધ્યાયનાં ૬૨ અને ૬૩માં શ્લોકમાં કહે છે કે,

 

 

ધ્યાયતો વિષયાન્પુંસઃ સંગસ્તેષૂપજાયતે ।
સંગાત્સંજાયતે કામઃ કામાત્ક્રોધોડભિજાયતે ।।૬૨।।

 

 

ક્રોધાદ્ભવતિ સંમોહઃ સમોહાત્મસ્તુતિ વિભ્રમઃ ।
સ્મૃતિભંશાદબુધ્ધિનાશો બુધ્ધિનાશાત્ પ્રણશ્યતિ ।।૬૩।।

 

 

અર્થાત્ વિષયોનું ચિંતન કરવાથી મનુષ્યમાં આસક્તિ ઉત્પન્ન થાય છે, આવી આસક્તિથી કામના અને કામનાથી મોહ  ઉત્પન્ન થાય છે. છેવટે મોહથી ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય છે, જેને કારણે સ્મરણશક્તિનો વિભ્રમ ઊભો થાય છે. સ્મરણશક્તિનો વિભ્રમ ઊભો થતાં બુધ્ધિ નષ્ટ થઈ જાય છે જેને કારણે સારઅસારનો ભેદ ભૂલી જવાય છે. જ્યારે સારાસારનો ભેદ પણ મનુષ્યનાં જીવનમાંથી જતો રહે ત્યારે મનુષ્યનું અધઃપતન થવાનું ચાલું થઈ જાય છે.

 

 

આમ જોતાં સદ્બુધ્ધિ જ ભગવદ્ભાવ જ પ્રાપ્તિ માટે કારણરૂપ હોય છે. જે શ્રી પ્રભુ પ્રાપ્તિનું સાધન બને છે. સદ્બુધ્ધિનું સર્વપ્રકારે રક્ષા કરી સદ્વિચારોથી સદ્કાર્યોથી બુધ્ધિને પ્રભુ પ્રાપ્તિ માટે સદા જાગૃત રાખવી.

 

 

પ્રસાદભક્ષણૈનીત્યં સેવાનાકરણૈરપિ ।
સત્સંગેન સદા કૃષ્ણકથા શ્રવણકીર્તનૈઃ ।।૭।।

 

 

અર્થાત્ મહાપ્રસાદનાં ભક્ષણથી, નિત્ય શ્રી પ્રભુની સેવાથી, ગુરૂચરણનાં સ્મરણથી,વૈષ્ણવજનોનાં સત્સંગથી, પ્રભુનાં ગુણગાન સમા ધોળ, કીર્તન ગાવાથી બુધ્ધિનું રક્ષણ થાય છે અને બુધ્ધિને ભ્રમિત કરનારા તત્વોથી દૂર રહી શકાય છે. ભક્તકવિ શ્રી સૂરદાસજી કહે છે કે,

 

 

“મહાપ્રસાદ ઔર જલ જમુના કો તનક તનક લિજે”

 

 

સમજણપૂર્વક, પ્રેમપૂર્વક ઇન્દ્રિયોને પ્રભુનાં માર્ગેવાળી દઇ, ભગવદ્ધર્મનાં પાલન માટે સદ્બુધ્ધિની દ્રઢતાની અતિ જરૂર છે. જે પુષ્ટિ જીવો દુનિયામાં રહેવા છતાં દુનિયાનાં લૌકિક વાતવિચારોને પોતાનાં મનમાંથી ખેંચી લઈને પ્રભુમાં જોડે તેમની બુધ્ધિ સ્થિર છે તેમ માની શકાય. અત્રે બુધ્ધિને સ્થિર રાખવા, બુધ્ધિને અલૌકિકમાં જોડવા માટેનાં ત્રણ મુખ્ય કાર્યરૂપ સાધનો શ્રી હરિરાયજી ચરણે બતાવેલાં છે. સત્સંગ,ભગવદ્સ્મરણ, અને ભગવદ્સેવાનાં વિચારો સાથે શિક્ષાપત્ર ૨૯ મુ સમાપ્ત કરાય છે. વિષયનાં સાતત્યને સમજવા માટે શિક્ષાપત્ર ગ્રંથનું ચિંતન અતિ આવશ્યક છે.

 

શેષ શ્રીજી કૃપા.

 

 

સંકલન : શ્રી વ્રજનિશ શાહ.
બોયડસ્. મેરીલેન્ડ.યુ એસ એ.
 
[email protected]
[email protected]
 
સંલેખ પ્રાપ્તિ : પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.

email: [email protected]
 

 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.
 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે…

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’
email: [email protected]

 

 

(૩૦) ચૈત્ર માસ સંવત્સર … (પદ) …
કવિ- શ્રી પરમાનંદદાસજી
રાગ-સારંગ

 

kunj

 

ચૈત્ર માસ સંવત્સર પરિવા, વરસ પ્રવેશ ભયો હૈ આજ ।
કુંજમહલ બૈઠે પિય પ્યારી, લાલન પહરે નૌતન સાજ ।।૧।।

 

આપુ હી કુસુમહાર ગુહિ લીને, ક્રીડા કરત લાલ મન ભાવત ।
બીરી દેત દાસ ‘પરમાનંદદાસ’ હરખિ નિરખિ જસ ગાવત ।।૨।।

 

આ પદમાં શ્રી પરમાનંદદાસજી કહે છે કે આજે ચૈત્ર માસના પડવાના દિવસે નવયુગ સવંત્સરનો પ્રારંભ થયો છે. આજે યુગલસ્વરૂપે અવનવાં વસ્ત્રો ધારણ કર્યા છે અને પુષ્પના કુંજમહલમાં તેઓ બિરાજેલા છે. તેઓ પોતાના શ્રી હસ્તથી પુષ્પમાળાઓ ગૂંથી રહ્યાં છે. આમ તેઓ પોતાની મનભાવતી મનોમય અને રસમય ક્રીડાઓ કરી રહ્યાં છે. યુગલ સ્વરૂપની આ લીલા જોઈ રહેલા શ્રી પરમાનંદદાસજી પોતાના આધિદૈવિક સખી સ્વરૂપે શ્રી યુગલસ્વરૂપને પાનની બીરી આરોગાવી રહ્યાં છે. પોતાનાં આરાધ્ય યુગલ સ્વરૂપને પોતાનાં હસ્તે બીરી અંગીકાર કરતાં જોઈ પરમાનંદદાસજી ખૂબ હર્ષિત થાય છે તેથી તેઓ પોતાનાં પ્રભુનાં યશોગાન અને ગુણગાન ગાઇ રહ્યાં છે.

 

 

પુષ્ટિસાહિત્ય કીર્તનને આધારે…

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

email: [email protected]
 
  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

 

“શિક્ષાપત્ર ૨૮ મું” … અને (૨૯) ગણગોરનું પદ-ચૈત્રમાસ

“શિક્ષાપત્ર ૨૮ મું” …

 

 

vallabhacharyaji

 

 

આચાર્યચરણ શિક્ષાસાગર શ્રી હરિરાયજી નિરૂપિત શિક્ષાપત્ર ૨૮ નો વિચાર કરતાં પૂર્વે ૨૭ માં શિક્ષાપત્રનો સાર જોઈ લઈએ. શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ દ્વારા ૨૭ માં શિક્ષાપત્રમાં સેવામાં બાધક એવા મનનો ઉદ્વૈગ, પ્રતિબંધ અને ભોગનો વિચાર કરાયો છે. શ્રી હરિરાયજીચરણ પુષ્ટિજીવોને એ પણ કહે છે કે જો જીવ શ્રી ઠાકુરજી અને શ્રી મહાપ્રભુ વલ્લભાચાર્યજીનું શરણ સ્વીકારી લે તો પુષ્ટિજીવોમાં રહેલાં અભિમાન, લોભ, ક્રોધ વગેરે દુષ્ટભાવો ચાલ્યાં જશે. જેથી કરીને વૈષ્ણવોમાં દીનતા આવશે અને હૃદયમાં શ્રી ઠાકુરજી અને શ્રી વલ્લભ માટેનો વિરહભાવ પ્રગટ થશે. વૈષ્ણવોમાં રહેલ આજ દીનતા અને વિરહતાપ એજ પુષ્ટિજીવોને માટે અલૌકિક ફળરૂપ છે, સાધ્ય સ્વરૂપ છે જેનાં વડે વૈષ્ણવો પુષ્ટિરાહને માર્ગે આગળ વધે છે. આ ઉપરાંત શ્રી આચાર્ય ચરણ કહે છે કે સર્વ સાધનથી રહિત,સેવાથી રહિત એવા પુષ્ટિજીવોનો પણ શ્રી આચાર્યચરણ શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણાંશ્રયથી ફળ સિધ્ધ થશે જ. આમ ૨૭ માં શિક્ષાપત્રમાં શ્રી આચાર્યચરણે અઢાર શ્લોકથી પુષ્ટિમાર્ગમાં બાધક એવા ૪૦ દોષો તથા સાધકનાં નવ ગુણ વિષે સમજાવેલ છે. જ્યારે ૨૮ મું શિક્ષાપત્ર ચોવીશ શ્લોકોથી અલંકૃત થયેલું છે. જેમાંથી પ્રથમ શ્લોક જોઈએ,

 

 

કદા નંદાત્મજઃ સ્વેષુ કૃપાદૃષ્ટિં કરિષ્યતિ ।
પ્રતીક્ષ યૈવાડસ્મદા દિમનઃ ધ્રાંતં સહેન્દ્રીયૈઃ ।।૧।।

 

 

શ્રી નંદરાયજીનાં પુત્ર નિજભક્તો પર ક્યારે કૃપા દૃષ્ટિ કરશે? આવી રીતે પ્રતિક્ષા કરવાથી અમારા સર્વનું મન ઇન્દ્રિયો સહિત શિથિલ થઈ ગયું છે. આ શ્લોકનું વિવેચન કરાતાં શ્રી હરિરાયજી “નંદાત્મજઃ શબ્દનો ઉપયોગ કરતાં કહે છે કે નંદાત્મજઃ એટ્લે કે પુષ્ટિજીવોએ જે નંદરાયજીનાં આત્માથી પ્રકટયા છે એવા શ્રી કૃષ્ણ ભાવાત્મક,રસસ્વરૂપ, લીલા વિશિષ્ટ શ્રી પૂર્ણ પુરુષોત્તમ પ્રભુનું જ સદાય સેવન કરવું જોઈએ. કારણ કે પુષ્ટિમાર્ગમાં ફક્ત તેઓ જ સેવનીય છે. આ વાક્યાર્થને વિસ્તૃત રીતે સમજાવતાં શ્રી હરિરાયજી કહે છે કે કૃષ્ણ તત્વ સ્વરૂપ ધર્મ અને ધર્મી એમ બે જુદા જુદા સ્વરૂપમાં પ્રગટ થયું છે. જેમાંથી એક ધર્મ સ્વરૂપ શ્રી વસુદેવજીને ત્યાં પ્રગટ થયું છે અને ધર્મી સ્વરૂપ એવા આપણાં સેવ્યપ્રભુ સારસ્વત કલ્પમાં નંદરાયજીને ત્યાં પ્રગટ થયાં છે. તેથી જ શ્રી શુકદેવજી મહારાજ નંદ મહોત્સવનાં અધ્યાયમાં કહે છે કે

 

 

નંદસ્ત્વાત્મજ ઉત્પન્ને જાતા હ્રલાદો મહા મનઃ

 

 

અર્થાત્ આત્મારૂપી દેહમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા પુત્ર નંદનંદનનાં જન્મ સમયે નંદરાયજી અતિ આનંદયુક્ત થઈ ઉદાર મનવાળા થયાં છે. આ વાકયમાં એમ દર્શાવાયું છે શ્રી કૃષ્ણ નંદરાયજીનાં આત્મામાંથી પ્રકટ થયાં છે, શ્રી વસુદેવજીનાં આત્મજ તરીકે ઉલ્લેખ કર્યો નથી. તેથી શુકદેવજી કહે છે કે નંદસુનુ શ્રી કૃષ્ણ જ જે ભાવાત્મક પુષ્ટિ પુરુષોત્તમ છે તે મને સ્વકીય નિજ ભક્ત સમજી, સ્વીકારી ક્યારે પોતાની કૃપા દૃષ્ટિ કરશે? એમ પ્રતિક્ષા કરતાં કરતાં અમારું મન ઇન્દ્રિયો સહિત શિથિલ થઈ ગયું છે. આવા જ ભાવ સાથે શ્રી ગુંસાઈજીચરણ વિજ્ઞપ્તિમાં કહે છે કે

 

 

(આ વિજ્ઞપ્તિનો શ્લોક છે.)

 

યાદશી તાદ્રશી નાથ ! ત્વપદાબ્જૈકકિંકરી ।
ત્વ્દ્વત્રકં કથમપ્યાશું કુરુ દગોચરં મમ ।।

 

 

અર્થાત્ હે નાથ ! હું જેવો જીવ છું તેવી જ આપની જ દાસી છું અને હું આપના ચરણની દાસી હોવાથી હે પ્રભુ મારી સમક્ષ આપનું મુખારવિંદ સદાય રહે અને મારી દૃષ્ટિ સદાય આપના જ નયન કમલ દૃષ્ટિ ગોચર થાય તેવી કૃપા કરો. (આમ શ્રી ગુંસાઈજી પ્રભુચરણે પોતાની અંદર રહેલો ગોપીભાવ વિજ્ઞપ્તિમાં રજૂ કર્યો છે) આગળ શ્રી હરિરાયજી વિનંતી કરતાં કહે છે કે હે પ્રભુ, આપની કૃપાશક્તિનો વિચાર કરતાં અમે એટલું જ કહીશું કે આપ કૃપાનિધિ છો તેથી અમારામાં રહેલાં ગુણ-અવગુણનો વિચાર ન કરતાં આપના મુખારવિંદનું અમને દર્શન કરાવો. આજ દિન ભાવને વધુ સમર્થીત કરાતાં બીજા શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે

 

 

કરુણાવારિધધિઃસ્વીયનીધિઃ સર્વાધિક પ્રભુઃ ।
ઉપેક્ષતે કુતઃ સ્વીયાનિતિ ચિંતાતુરં મનઃ ।।૨।।

 

 

અર્થાત્ દયાના સાગર, આપણાં નીધિરૂપ અને સર્વથી અધિક એવા પ્રભુ કેમ અંગીકૃત ભક્તની ઉપેક્ષા કરે છે? તે ન સમજાતા મારુ મન ચિંતાતુર થઈ રહ્યું છે. શ્રી હરિરાયચરણ પ્રભુની જેમ આજ વિચારને સમજાવતાં શ્રી ગુંસાઈજીચરણ વિજ્ઞપ્તિમાં કહે છે કે,

 

 

હા નાથ । જીવિતાધીશ રાજીવદલલોચનઃ ।
યથોચિતં વિધેહીતિ પ્રાથનં તાવકસ્ય મે ।।

 

 

હે નાથ ! હે જીવોનાં અધિશ ! હે કમલદલ રાજીવ લોચન ! જેમ યોગ્ય લાગતું હોય તેમ કરો, પરંતુ હું આપને શી રીતે પ્રાર્થનાં કરી શકું? હે પ્રભુ આપ સર્વજ્ઞ છો, અને અમારા માટે સર્વસ્વ છો વળી હું તો આપની જ કૃપાથી જીવું છું, તેથી મારે માટે વિપ્રયોગ જ ઉચિત છે.

 

 

વિપ્રયોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ જોવું હોય તો શ્રી ગુંસાઈજી પ્રભુચરણનું જ જોઈ શકાય. આચાર્યચરણ શ્રીમદ્ શ્રી વલ્લભાચાર્યજીનાં બે આત્મજ હતાં. મોટા તે શ્રી ગોપીનાથજી અને નાના શ્રી વિઠ્ઠલનાથજી શ્રી ગુંસાઈજીચરણનાં નામે પ્રસિધ્ધ છે. શ્રી ગોપીનાથજીનાં આત્મજ તે શ્રી પુરુષોત્તમ લાલજી. શ્રી ગિરિરાજ સ્થિત શ્રીનાથજી મંદિરનાં અધિકારી શ્રી કૃષ્ણદાસ અધિકારીજીએ શ્રી ગુંસાઈજી મહારાજને વિનંતી કરી શ્રી નાથજીબાવાની સેવાનો અધિકાર શ્રી ગોપીનાથજીનાં આત્મજ શ્રી પુરુષોત્તમજીનો છે. કૃષ્ણદાસ અધિકારિજીની વાત સાંભળતા શ્રી ગુંસાઈજી મહારાજ ચંદ્રસરોવર પર જઈ બિરાજી ગયાં. આમ શ્રી કૃષ્ણદાસ અધિકારિજીએ શ્રી ગુંસાઈજીને છ મહિના શ્રીજી સેવાથી વંચિત રાખ્યાં. શ્રી ગુંસાઈજી મહારાજને આ સમય દરમ્યાન શ્રીજીબાવા માટે વિપ્રયોગનો અનુભવ કરી રહ્યા હતાં ત્યારે પોતાનાં મનમાં રહેલી વ્યથાને તેઓ ભોજપત્રો પર લખી બીડા અને ફૂલમાળ સાથે રાખી દેતાં આ ફૂલમાળ અને ફૂલમાળ જ્યારે શ્રીજીબાવાને અંગીકૃત કરાતાં ત્યારે તેમાં રહેલા પત્રોને વાંચીને શ્રીજીબાવા પોતે આરોગેલા બીડાને કારણે આવેલ અધર પર આવેલ પિક વડે તે પત્રોનો ઉત્તર આપતાં. આ પત્રો જ્યારે શ્રી ગુંસાઈજી બાવા પાસે પહોંચતા ત્યારે શ્રી ગુંસાઈજી મહારાજ શ્રીજીબાવાનો ઉત્તર વાંચી લેતાં ત્યાર બાદ તે અધરામૃતને શ્રીજીબાવાની પ્રસાદી રૂપ ગણી આરોગી જતાં. આમ શ્રી ગુંસાઈજી પ્રભુચરણે શ્રીજીબાવાને પૂછેલા પ્રશ્નપત્રો આજે આપણી પાસે વિજ્ઞપ્તિઑ રૂપે રહેલા છે પરંતુ શ્રીજીબાવાનાં ઉત્તરો આપણી પાસે નથી. પરંતુ ૬ માસ પછી આ વિપ્રયોગ જ્યારે પૂર્ણ થયો ત્યારે શ્રી ગુંસાઈજી પ્રભુચરણ શ્રીજીબાવાને મળ્યાં. તે સમયે શ્રીજીબાવાએ શ્રી ગુંસાઈજી મહારાજને પૂછ્યું કે કાકાશ્રી વધુ આનંદ કોનો આવ્યો? ગુંસાઈજી પ્રભુચરણે કહ્યું જયરાજ સંયોગનો આનંદ તો સદાયે સુખકારી હોય છે પરંતુ વિપ્રયોગનો આનંદ તો અવર્ણનિય હોય છે. આમ શ્રી ગુંસાઈજી મહારાજે પણ વિપ્રયોગનાં આનંદને સુખકારી અને અતિ ઉત્તમ બતાવ્યો છે.

 

 

દરેક શ્લોકનું વધુ વિવેચન ન કરાતાં દરેક શ્લોકનાં અર્થ અને શબ્દાર્થને જ હવે વધુ સમજવા પ્રયત્ન કરીએ. શ્રી હરિરાયજીચરણ નિર્મિત આ શિક્ષાપત્રનું અતિ મહત્વ છે તેનું કારણ એ છે કે ગુરુચરણની વાણીરૂપ આ શિક્ષાપત્રનું શ્રધ્ધાપૂર્વક, દીનતાપૂર્વક પઠન કરવાથી સાક્ષાત શ્રીજીની જ પ્રાપ્તિ થાય છે. હવે શિક્ષાપત્રમાં આગળ વધતાં ત્રીજા શ્લોક અંગે જોઈએ.

 

 

નિજાનંદનિમગ્નસ્ય ભવેદ્યદ્યપિ વિસ્મૃતિઃ ।
ભકતાર્થમવતીર્ણસ્ય કૃપાલોરુચિતા ન સા ।।૩।।

 

 

હે કૃષ્ણ જ્યારે આપ આનંદાત્મક ધામમાં વિરાજો છો તે સમયે જીવ સ્મરણમાં ન આવે, પરંતુ જ્યારે આપ ભક્તોનાં માટે જ ભક્તાર્થે પ્રગટ થયા છો ત્યારે તો આપ કૃપાળુએ નિજ ભક્તોનું સ્મરણ જ રાખવું જોઈએ. ભક્તોનું સ્મરણ ન રાખવું કે તેમને ભૂલી જવું તે આપને માટે યોગ્ય નથી. શ્રી હરિરાયચરણની આ જ વાત શ્રી ગુંસાઈજીચરણ વિજ્ઞપ્તિમાં જણાવતાં કહે છે કે

 

 

ત્વદડીડગીકૃતયો જીવેષ્વધિકારો યતઃ પ્રભો ।
અતસ્તે ન વિચારાહાઃ કૃપાં કુરુ કૃપાનિધે ।।

 

 

હે નાથ, તમારો આ અંગીકૃત જીવ આપના અધિકારને યોગ્ય છે ? જે પોતાના લૌકિક સંબંધોને કારણે આપના આપેલા અધિકારને અને આપને જ ભૂલી ગયો છે. આપના આ અંગીકૃત જીવોનો આટલો મોટો દોષ હોવા છતાં તો પણ હે નાથ આપ દયાળુ અને કૃપાનિધિ છો તેથી આપ તે જીવોનો દોષ ન જોતાં તે જીવો પર કૃપા કરો જ છો.

 

 

કં પ્રાર્થયિયુસ્તે દીના વિહાય નિજનાયકમ્ ।
તદેશરણા નિત્યં વિમુક્તાઃ સર્વ સાધનૈઃ ।।૪।।

 

 

અર્થાત્ સર્વ સાધનથી રહિત, નિત્યં એક પ્રતિ શ્રી કૃષ્ણ શરણ છે. પોતાના નાયક એવા ભગવાન શ્રી કૃષ્ણને ત્યજીને ભક્તો કોની પ્રાર્થના કરે? આ વાતને સમજાવતાં વિવેચનમાં કહેવાયું છે કે હે નાથ…..અમે આપની પાસે શી પ્રાર્થના કરીએ? હે પ્રભુ અમે દીન અને હીન હોવાથી આપ અને આપની કૃપા વગરના અમે સર્વ સાધનો રહિત બન્યા છીએ. હે પ્રભુ આપ અમારી વહારે ધાઓ, હે પ્રભુ આપના વિના બીજા કોઈ અન્ય નાયકને અમે જાણતા નથી કારણ કે હે પ્રભુ અમે ફક્ત આપને જ જાણીએ છીએ. આજ વાત શ્રી મહાપ્રભુજી વિવેકધૈર્યાશ્રય ગ્રંથમાં કહે છે કે

 

 

(“વિવેકધૈર્યાશ્રયનો શ્લોક)
અશકયે વા સુષક્યે વા સર્વથા શરણં હરિઃ ।

 

 

અશક્ય અથવા સુશક્યમાં સર્વથા હરિ શરણ છે. અમે તો એક શ્રીજી આપનું શરણં જાણીએ છીએ અને આપના શરણે રહી રહ્યાં છીએ.

 

 

મન્નાથ ! નાથયે નૂનં ભવામિ વિરહાકુલઃ ।
દર્શનં સ્પર્શનં વાપિ દેહિ વેણુસ્વરશ્રૂતિમ્ ।।૫।।

 

 

એટ્લે કે આ સંસારનાં કાર્યોથી કાર્યોમાં તત્પર છુ તેથી લૌકિકમાં ફસાયેલો એવો હું સંસારાગ્નિથી પીડિત થયેલો છુ. પરંતુ હે શ્રી કૃષ્ણ તમે મારા અમારા નાથ છો, આપ અમને દર્શન આપો, આપની વેણુનો નાદ કરીને તેની શ્રૂતિનું દાન કરો, અમને આપની સેવાનું સુખ આપો, જેથી અમને આપના સ્પર્શનું સુખ પ્રાપ્ત થાય. શ્રી ગુંસાઈજીચરણ વિજ્ઞપ્તિમાં કહે છે કે તમારા દર્શન રહિત તમારા ભક્તોનું જીવન તે અશૃંગારિત સ્ત્રીના વૈભવ જેવુ છે, અર્થાત્ અત્યંત વૈભવ હોવા છતાં સ્ત્રી તે વૈભવનો આનંદ માણી શકતી નથી તેનાં જેવુ છે.

 

 

નિજાચાર્યાશ્રીતાનસ્માન્ યદિ કૃષ્ણ ! પ્રહાસ્યસિ ।
ગમિસ્યતિં હરે નાથ ! પ્રતિજ્ઞૈવ તદા તવ ।।૬।।

 

 

હે કૃષ્ણ ! જો આપ અમારા આચાર્યજીનાં આશ્રિત એવો મારો ત્યાગ કરશો તો હે નાથ,! હે હરિ ! આપણી પ્રતિજ્ઞા જતી રહેશે. આજ વાતનું વિવેચન કરતાં કહેવાય છે કે આપણાં શ્રી મહાપ્રભુજીનાં આશ્રિત પુષ્ટિજીવોને આપ અસત્ય જાણીને અથવા દૂષિત જોઈને છોડશો તો નિશ્ચયથી આપની પ્રતિજ્ઞાનો ભંગ થશે, તેથી આપને કૃપા તો કરવાની જ છે કારણ કે આપે શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજીને આજ્ઞા કરી છે કે “હે વલ્લભ આપ જે જીવોને શરણે લઈ બ્રહ્મસંબંધની દિક્ષા આપશો તે જીવોના સકલ દોષોને દૂર કરી હું તેઓનો અંગીકાર કરીશ.”

 

 

આ વાત આચાર્યશ્રી મહાપ્રભુજી સિધ્ધાંત રહસ્ય ગ્રંથમાં કરતાં કહે છે કે

 

 

બ્રહ્મસંબંધ કરણાંત્ર્સેનાં દેહજીવયોઃ ।
સર્વદોષ નિવૃત્તિ હિં દોષાઃ પંચવિધાઃ સ્મૃતાઃ ।।

 

(સિધ્ધાંત રહસ્યનો શ્લોક)

 

 

હવે સાતમા શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે

 

 

વયં તુ સર્વથા દુષ્ટાઃ સ્વધર્મવિમુખા અપિ ।
ત્વસ્મદીયાન્મા ધર્માન્ ગ્રહાણ પૂરિતઃ ।।૭।।

 

 

અર્થાત્ અમે સર્વ રીતે દુષ્ટ છીએ, અને બચપણથી જ દુષ્ટ આચરણ રાખીએ છીએ. ઉપરાંત એ પણ ઓછું હોય તેમ આપણાં માર્ગથી વિમુખ પણ છીએ. અમે કદી પણ આપણાં પુષ્ટિમાર્ગને ધ્યાનથી, ભાવથી, પ્રેમથી, પ્રીતિથી, કે સ્નેહથી સેવ્યો નથી. આ રીતે જોતાં અમે આપે બતાવેલ રાહથી અને સ્વધર્મથી વિમુખ બનીને બેસેલા છીએ. હે નાથ આપ તો સર્વ ગુણ સંપન્ન છો. આપ આ દોષોથી ભરેલાં અને અવગુણી એવા જીવો પર કૃપા કરો. આજ વાતને શ્રી ગુંસાઈજીચરણ વિજ્ઞપ્તિમાં કહે છે કે

 

 

(વિજ્ઞપ્તિનો શ્લોક)
બલિષ્ઠા અપિ મદોષાસ્ત્વત્કૃપાગ્રેડ તિદુર્બલાઃ ।
તસ્યા ઈશ્વરધર્મત્વાન્ દોષાણં જીવધર્મતઃ ।।

 

 

હે પ્રભુ અમારા અતિ બળવાન દોષો આપની કૃપા પાસે અતિ દુર્બળ બની જાય છે. આપની અમારા પરની કૃપા તે આપનો ઈશ્વરધર્મ છે અને અમારા અગણ્ય દોષ તે અમારો જીવ ધર્મ છે. આમ આપના ઈશ્વરીય ધર્મ પાસે જીવધર્મ તુચ્છ છે માટે હે પ્રભુ આપ જીવોનો દોષ ન જોતાં અમારી ઉપર પ્રભુકૃપા રાખો જેથી દોષોથી ભરેલાં આ જીવોનો ઉધ્ધાર થઈ શકે.

 

 

કૃપાલો પાલનીયાંનાં ગુણદોષ વિચારણા ।
ન કાર્યા સ્વીશરણવિહિતં વરણં યદિ ।।૮।।

 

 

હે કૃપાળુ ! આપના શરણે આવવાથી, અમે આપના વરણને યોગ્ય થયા છીએ, આપે અમારા ગુણો અને અવગુણોનો વિચાર કરવો યોગ્ય નથી. આજ વાતને અનુમોદિત કરતાં શ્રી ગુંસાઈજીકહે છે કે, જીવમાં આપની અંગીકૃતરૂપ જે અધિકાર છે તેથી તે જીવ યોગ્ય હોય અથવા દોષ દૃષ્ટિથી અયોગ્ય હોય તો પણ તેનો વિચાર કરવો યોગ્ય નથી,માટે હે કૃપાનિધિ આ દોષોથી દૂષિત થયેલા જીવો પર કૃપા કરો.

 

 

અશ્રાંતોડપિ હરે દોષગણનાયાં મમ પ્રભો ।
શ્રમમેષ્યતિ ગોપીશ તતો વિસ્મર સર્વથા ।।૯।।

 

 

હે નાથ આપ કોઈપણ રીતે હારો કે થાકો એવા છો જ નહીં, આપને કોઈ કામમાં શ્રમ પડતો નથી, પલભરમાં આપને જે ગમે તે આપ કરી શકો તેવા આપ સામર્થ્યયુક્ત છો, તેથી હે પ્રભુ આપ આ જીવનાં ગુણદોષ ન જોશો. હે પ્રભુ આપ ગોપીજન વલ્લભ છો તેથી જેવી કૃપા આપે ગોપીજનો પર કરી હતી તેવી જ કૃપા આપ અમારા પર કરો. હે વ્રજનાં અધિપતિ, નિઃસાધન જીવોનાં ફલાત્મક પ્રભુ આપ અમારા અપરાધની ગણના ન કરો કારણ કે આપ જેવા સામર્થ્યયુક્ત અને ધૈર્યયુક્ત પ્રભુને એ શોભાયમાન નથી લાગતું.

 

 

દિનેષું ગુણલીનેષું (હીનેષુ) તાવકીનેષુ મત્પ્રભો ।
પરાધીનેષુ કરુણા કરણીઐન સર્વથા ।।૧૦।।

 

 

હે નાથ, હું અત્યંત દીન છું, દુઃખી છું, પરાધીન છું, હીન છું કારણ કે માયાનાં ગુણથી સંસારાદિકમાં લીન છું. હે પ્રભુ મારામાં આટઆટલા દોષ હોવા છતાં હું તમારો છું, માટે સર્વથા મારા પર કૃપા કરો.

 

 

શ્રી ગુંસાઈજીચરણ આ માટે કહે છે કે હે સુંદર, આપ મને કાળ અને કર્મને આધીન કરો છો તે પણ અયોગ્ય છે કારણ કે હું આપનો છું અને આપનો જ રહેવા માંગુ છું, માટે હે પ્રભુ આપ મારા પર કૃપા કરી મારો અંગીકાર કરી મને આપના ચરણમાં સ્થાન આપો.

 

 

નિઃસાધના ગતધના મનોદીના સુદુઃખિતા ।
નિજાચાર્યા શ્રીતાઃ શોકલોભમોહ ભયાકુલાઃ ।।૧૧।।

 

 

ભવંતિ તે કૃપાપાત્રં મહોદારો ! દયાનિધે !
પ્રયચ્છ કરુણાં તેભ્યો દત્તં પાત્રેડક્ષયં ભવેત્ ।।૧૨।।

 

 

હે પ્રભુ જે નિઃસાધન છે, ઉપરાંત જેનાંમાં ભાવરૂપી ધનનો પણ નાશ પામ્યો છે તેવો હું જીવ શોક, લોભ, મદ,માયા વગેરે અનિષ્ટોથી ઘેરાયેલ હોવાથી વ્યાકુળ પણ બની ગયો છું અને આ જ વ્યાકુલતાને કારણે નિર્ધન અને દુઃખી પણ બની ગયો છું, તેમ છતાં હે પ્રભુ હું આપનો અને શ્રી મહાપ્રભુજીનો આશ્રિત છું. વળી હે પ્રભુ જે આશ્રયે આવે છે તે જીવ આપની કૃપા ને પાત્ર છે માટે હે કૃપાનિધાન મારા જેવા મૂઢ જીવ ઉપર આપની કૃપા વરસાવો જેથી આ જીવની કોઈ શુભગતિ થાય, વળી હે દયાળુ આપના દ્વારા મને લાયક ગણીને મને આપની કૃપાનું દાન કરવાથી હું સુપાત્ર પણ બનીશ માટે દયાનંદન મારી ઉપર દયા કરી મને આપના શરણમાં લો.

 

 

સંસારદાવદગ્ધાનાં જીમૂતજલકાંક્ષિણામ ।
ન નીલજલદાનંતજલદાનં વિના સુખમ્ ।।૧૩।।

 

 

પુષ્ટિજીવો સંસારરૂપી દાવાનળથી બળી રહ્યાં હોવાથી તેઓને મેઘજલની આકાંક્ષા છે મેઘનાં ધોધમાર વરસતા વરસાદનાં દાન વિના પુષ્ટિજીવને સુખ શાંતિ થવાની નથી.

 

 

યે મયાંગીકૃતાઃ સર્વે ત્વત્સૈવાયૈ ગૃહસ્થિતાઃ ।
ત એવ ભાવનાશાય ભવંતિ કરવૈ કિમુ ।।૧૪।।

 

 

હે પ્રભુ, મે ઘરમાં રહેલા સર્વ પદાર્થોને સેવાર્થે સ્વીકાર્યા છે, પરંતુ તે તો મારા ભાવનો જ નાશ કરવાને તત્પર થયાં છે તો હવે શું કરું?

 

 

બહિર્મુખાઃ પ્રકુર્વન્તિ સ્વસંબંધ બહિર્મુખમ્ ।
સહાયતા ભ્રમાદેવ ન હાતુમહમુત્સહે ।।૧૫।।

 

 

તે પદાર્થો મને આપની સેવામાં સહાય કરશે તેવો ભ્રમ મને થયા કરે છે તેથી તેમનો ત્યાગ કરવાની હું ઈચ્છા કરતો નથી.પરંતુ સત્યતા એ છે કે તે સર્વ પદાર્થો પોતે બહિર્મુખ હોવાથી મને પણ બહિર્મુખ બનાવે છે.

 

 

સહાયભ્રમમુત્પાદ્ય વંચયંતિ યથા જનમ્ ।
માર્ગસ્થિતં તથા વંચિતોડહં ગૃહસ્થિતૈઃ ।।૧૬।।

 

 

માર્ગમાં ઉપસ્થિત થયેલાં મનુષ્યને જેમ કોઈ ઠગ મદદ કરવાને બહાને ઠગે તેમ હે નાથ હું મારા જ ગૃહમાં મારા જ કહેવાતાં લોકોથી ઠગાયો છું.

 

 

યયાંધકૂપપતિતં મંડૂકા દુઃસ્વરૈર્જનમ્ ।
વ્યથયંતિ તથા મહયં દુર્વચોભિગૃહ સ્થિતાઃ ।।૧૭।।

 

 

જેમ અંધારા કૂવામાંનાં દેડકા (અહીં અજ્ઞાની લોકોનો અર્થ રહેલો છે.) મનુષ્યને દુષ્ટ વાણીથી દુઃખ પહોંચાડે છે તેમ મને મારા ગૃહમાં રહેલાં લોકો દુર્વચનો દ્વારા વ્યથા અને પીડા પહોંચાડી રહ્યાં છે.

 

 

કીયત્પર્યતંમેવં કિ મદુપેક્ષાં કરિષ્યસિ ।
ત્યકતો વા દોષ સાહિત્યાત્ વિમુખોડહં દયાલુના ।।૧૮।।

 

 

હે નાથ આપ કેટલા દિવસ સુધી આવી રીતે મારી ઉપેક્ષા કરશો? હું દૂષિત અને વિમુખ થયેલો જીવ છું તેથી જ શું આપે મારો ત્યાગ કર્યો છે? આ શ્લોકનાં વિવેચન માટે શ્રી ગુંસાઈજી પ્રભુચરણ વિજ્ઞપ્તિમાં કહે છે કે

 

 

વિજ્ઞપ્તિનો શ્લોક
ચિત્તેન દુષ્ટો વચસાપિદુષ્ટઃ કાયેનદુષ્ટઃ ક્રિયયા ચ દુષ્ટઃ ।
જ્ઞાનેન દુષ્ટો ભજનેન દુષ્ટો મમાપરાધઃ કતિધા વિચાર્યઃ ।।

 

 

અર્થાત્ હે પ્રભુ હું ચિત્તથી પણ દુષ્ટ છું, જ્યારે મારી વાણી તો મિથ્યાભાસીથી પણ વધુ દુષ્ટ છે, મારી કાયા આપની સેવાને અર્થે નમતું નથી, મારી ક્રિયાઑ અને કાર્ય તે ફક્ત લૌકિકાર્થે જ થાય છે, આપની સેવા, આપનું કાર્ય, આપનું ભજન વગેરે મારા દૂષિત મનને કારણે શુધ્ધ ભાવે થતાં નથી આમ મારામાં રહેલાં અનેક અવગુણને કારણે હે પ્રભુ મારુ મન આપનામાં ચોંટતું નથી. હે પ્રભુ મારામાં રહેલા અનેકગણા દોષો અને અવગુણો જોઈને ક્યાં સુધી વિચારશો? હે પ્રભુ મારા તમામ અવગુણોને અવગુણીને આપ મારી ઉપર કૃપા કરિ મને શરણે લો.

 

 

ત્યકતઃ કુત્રગમિષ્યામિ ન મેડસ્તિ શરણં કવચિત્ ।
નાવમારોપ્ય દીનં સ્વં મધ્યેધારં ન મજ્જ્ય ।।૧૯।।

 

 

હે નાથ હું ત્યાજાયેલો છુ. મારું અને મારે માટે આપનાં ચરણો સિવાય બીજું કોઈ જ શરણ નથી. માટે તમારે શરણે આવેલા આ જીવને નાવમાં બેસાડી પછી આ સંસારરૂપી ભવસાગર પાર કરાવવાને બદલે લૌકિક રૂપી જળની મધ્યમાં ન ડૂબાડો. હે નાથ હું આપને શરણે આવેલો દીન અને હીન જીવ છું.

 

 

નિજાચાર્યકુલે જન્મ કિમર્થ વિહિતં મમ ।
વિહિતં ચેન્મયિ સદા દોષપીને કૃપાં કુરુ ।।૨૦।।

 

 

જો એમ હતું, તો આપને અંગીકૃત થયેલા એવા આચાર્ય કુલમાં મારો જન્મ શા માટે કર્યો? અને જો કર્યો તો પછી દોષથી ભરેલા એવા આ જીવ પર કૃપા કરો.

 

 

અસંગઃ સર્વથા દૂયેડસત્સંગ સહિતોપ્યહમ્ ।
યથારણ્યે પરિત્યક્તઃ કાંદિશીકો મૃગાહનૈઃ ।।૨૧।।

 

 

હે નાથ હું અસંતોનાં સહવાસવાળો છું અસત્સંગે અને દુઃસંગે મને બધી બાજુએથી ઘેર્યો છે. જેને કારણે મારી બુધ્ધિ ક્ષીણ થઈ ગઈ છે. આ જ અસત્સંગ અને દુઃસંગથી હવે મને ડરની અનુભૂતિ થઈ રહી છે.

 

 

બાવીશમાં શ્લોકમાં કહેવાયું છે કે જેમ નવી નવી પાંખો મળતા બાળપક્ષી પોતાની માતાને ત્યજી જાય તેમ હું પણ ભગવદ્જનોથી ત્યાજાયેલો છું. જ્યારે ત્રેવીસમાં અને ચોવીસમા શ્રી શ્લોકમાં હરિરાયજીચરણ કહે છે કે

 

 

ચિંતાપારાવારે પતિતસ્યાત્રૈવ મગ્નસ્ય ।
એત જ્જલવડવાગ્નિઃ શરણં શ્રી વલ્લભાચાર્યાઃ।।૨૩।।

 

 

હે પ્રભુ ! હું ચિંતારૂપી મહાસાગરમાં ડૂબેલો છું, તેમ છતાં પણ જલનું શોષણ કરવાને સમર્થ અગ્નિરૂપ શ્રી વલ્લભ પ્રભુ જ મારુ શરણ છે.

 

 

હા કૃષ્ણ ! હા નંદસૂનો !! હાં યશોદાપ્રિયાડભર્ક ।
હા ગોપિકા હૃદયાધાર ધારયસ્વ કરેણમામ ।।૨૪।।

 

 

હા કૃષ્ણ ! હાં નંદસૂનો !! હાં યશોદાજીનાં પ્રિયપુત્ર !!! હાં ગોપીજનોનાં હૃદયધાર!!!!શ્રી હસ્ત વડે મને પકડી લો અને આપના ચરણકમળનો મને આશ્રિત કરો. આવી અત્યંત ભાવાત્મક દીનતા, અત્યંત ભાવસભર હૃદયથી શ્રી હરીરાયચરણ વિપ્રયોગનાં સમુદ્રમાં ડૂબી જાય છે, અને ત્યાં શ્રી પ્રભુનાં અલૌકિક સ્વરૂપનો અનુભવ થાય છે.

 

 

હે વાંચક વૃંદ, આપ સૌ પણ આજ દીનતાનાં ભાવનરૂપ આ ૨૪ શ્લોકનું વારંવાર પઠન, ચિંતન, સ્મરણ અને વાંચન કરતાં કરતાં શ્રી પ્રભુનાં અલૌકિક સ્વરૂપનો અનુભવ કરો જેથી આપની શ્રીજી અને ગુરુ પ્રત્યેની સેવા ભાવના દ્રઢ બને. શિક્ષાપત્ર ૨૮ની આજ ભાવના સાથે આ લેખનું સંકલન પૂર્ણ કરાય છે, અને સાથે શિક્ષાપત્ર ગ્રંથનું સતત વાંચન અને ચિંતન આપને શિક્ષાપત્ર વધુ સમજવા માટે મદદ કરશે.

 

 

 

શેષ શ્રીજી કૃપા.

 

 

સંકલન : શ્રી વ્રજનિશ શાહ.
બોયડસ્. મેરીલેન્ડ.યુ એસ એ.
 
[email protected]
[email protected]
 
સંલેખ પ્રાપ્તિ : પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.
email: [email protected]
 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.
 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે…

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’
email: [email protected]

 

 

(૨૯) ગણગોરનું પદ-ચૈત્રમાસ

– ઠાડે કુંજ દ્વાર……… (પદ) …

 

 

krishna -gopi

 

ગણગોરનું પદ-ચૈત્રમાસ …

-ઠાડે કુંજ દ્વાર……
રાગ: ખટ

કવિ-કૃષ્ણદાસ અધિકારીજી

 

 

ઠાડે કુંજ દ્વાર પિય પ્યારી ।
કરત પરસ્પર હસહસ બતીયાં રંગીલી તેજ ગનગોર
ભોર સજ આઈ ઘર ઘરતેં સબ સખીયાં ।।૧।।
 

 

કરત આરતી અતિ રસમાતી ।
ગાવત ગીત નિરખ મુખ અખીયા ।
“કૃષ્ણદાસ” પ્રભુ ચાતુર નાગરી કહા બરનોં નાંહી મેરી ગતિયા ।।૨।।

 

 

આ પદ શરૂ કરીએ તે પૂર્વે પદમાં રહેલાં વ્રજભાષાનાં શબ્દોનો અર્થ જોઈ લઈએ.

 
ઠાડે- ઊભા રહેવું
 
પિય પ્યારી- શ્રી રાધાજી
 
ભોર- સવારે, પ્રભાતે
 
રસમાતી- રસ ભરેલી
 
અખીયા- આંખ
 
ગણગોર ઉત્સવનો ઇતિહાસ-

 

આ પદ ગણગોરનું છે. ચૈત્રમાસમાં આ ગણગોર કે કાત્યાયની ઉત્સવ આવે છે જે શ્રીજીબાવા સાથે જોડાયેલ છે. સારસ્વત યુગમાં ( ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો સમય જેને આપણે દ્વાપરયુગ તરીકે ઓળખીએ છીએ પરંતુ વ્રજમાં આ યુગ સારસ્વતયુગ તરીકે ઓળખાય છે.) બાલકનૈયાને પતિ રૂપે પામવાની ઇચ્છાથી ગોપીજનો આ વ્રત કરતાં હતાં. સામાન્ય રીતે આપણે ત્યાં ગોર્યો-ગૌરીપુજન, નવરાત્રિ વગેરે તહેવારોમાં ઉત્સાહથી, સકામ ફળની આશા સાથે દેવીપૂજન-ગરબા ઇત્યાદિ કરવામાં આવે છે પરંતુ પુષ્ટિમાર્ગમાં તે અન્યાશ્રય છે અને તે અન્યાશ્રય ન થાય તે માટે શ્રી યમુનાજીના પૂજન અને સેવનનો પ્રકાર કાત્યાયાની પૂજન રૂપે બતાવવામાં આવ્યો છે. શ્રી યમુનાજી પુષ્ટિમાર્ગમાં ગૌરીદેવીરૂપ હોવાથી કાત્યાયાની પૂજન ને ગણગૌરપૂજન પણ કહેવામાં આવે છે. આ વ્રત દરમ્યાન શ્રી યમુનાજીની રેણુંથી કાત્યાયાની દેવીની (યમુનાજી)પ્રતિમાની પ્રથમ ઉત્પત્તિ કરી હતી તેથી આ દિવસ ઉત્પત્તિ એકાદશીના નામેથી પણ ઓળખાય છે. કુમારીકા ગૌરી કૃપાથી કુમારિકા ગોપીજનોને અલૌકિક પતિ સ્વરૂપે શ્રીઠાકુરજી મળ્યા હતાં. વ્રજનાં ઈશ્વર દેવદમન પ્યારેલાલ શ્રીજીબાવા સ્વરૂપે વ્રજ છોડીને રાજસ્થાન પધાર્યા ત્યારે વ્રજના સમસ્ત આનંદ સાથે ઉત્સવો પણ રાજસ્થાનની મરુભૂમિનાં ભાગ બન્યાં આમ ગણગોર ઉત્સવની ઉજવણી મુખ્યતઃ ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાનમાં કરવામાં આવે છે.

 

 

પદનો સાર

 

 

પિયપ્યારી શ્રી રાધિકા પ્રભાતનાં સમયે કુંજનાં દ્વારે ઊભેલી છે અને પરસ્પર કિલકારીઓ કરતી, સાજ સજીને આવતી સર્વે સખીઓને નિહાળી રહી છે. કારણ કે આજે ગણગોર ઉત્સવ છે તેથી સર્વે સખીઓ સુંદર શૃંગાર ધારણ કરીને, મધુરાસ્વરે મંગલ ગાન કરતી આવી છે, તેમનાં હસ્તમાં આરતીની સામગ્રી ભરેલ થાળ છે જેમાં સર્વ સામગ્રીઓ સાથે પોતાના પતિ થનાર શ્રી બાલકનૈયાને માટે આરોગી શકાય એવી પ્રિય સામગ્રીઓ પણ છે. શ્રી રાધિકાજી આ બધુ જોઈને અત્યંત પ્રસન્ન થઈ રસમાતી અર્થાત પ્રેમથી, રસસભર આંખોએ નિહાળી રહ્યાં છે. શ્રી કૃષ્ણદાસ અધિકારીજી કહે છે કે પ્રભુ ચતુરનાગર માટેની આ લીલા જોઈ મને કેવી અનુભૂતિ થાય છે તેને હું શબ્દોમાં શી રીતે વર્ણવું ? આ પદ દ્વારા શ્રી કૃષ્ણદાસ અધિકારીજી પોતાનો મનોભાવ પણ રજૂ કરે છે અને કહે છે કે નાગરનટવરને મારે મારા કરવા હોય તો મારે પણ ગોપીભાવે તેમને આ જ રીતે મનાવવા જોઈએ જેમ અત્યારે ગોપીજનો કરી રહ્યાં છે.

 

 

પુષ્ટિસાહિત્ય કીર્તનને આધારે…

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

email: [email protected]
 
  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

 

શિક્ષાપત્ર મું ૨૭ … અને (૨૮) સૂરદાસ નૈન ન મેરે હાથ અર્હે … (પદ) …

|| શિક્ષાપત્ર મું ૨૭ || …

 

 

mahaprabhuji.1

 

 

૨૭ મું શિક્ષાપત્ર સમજીએ તે પૂર્વે ૨૬ માં શિક્ષાપત્રનો સાર જોઈ લઈએ. પુષ્ટિ જીવોનાં મુખ્ય ચાર કર્તવ્યો જાણી લેવા જરૂરી છે. પ્રથમ તો દુઃસંગથી દૂર રહેવું જોઈએ, બીજું લૌકિક સંબંધીઓથી ભગવદ્ભાવ ગુપ્ત રાખવો, ત્રીજું ભક્તોના વચન અને સત્સંગથી આપણાં ભગવદ્ભાવની સતત વૃધ્ધિ કરવી અને ચોથું લૌકિક વૈદિક પ્રવૃતિઓમાં ચિત્ત ઓછું રાખવું.

 

એજ પ્રમાણે શ્રી પ્રભુનાં પણ ભક્ત પ્રત્યેના મુખ્ય બે કાર્યો છે. પોતાના ભક્તોને ભક્તિથી પોષાતા એવાં સેવા સ્મરણમાં સતત પ્રવૃત રાખવા અને ભક્તિમાં અવરોધક લૌકિક વૈદિક સાધનોથી દૂર દૂર રાખવા. પુષ્ટિ વૈષ્ણવ જીવે શ્રી ઠાકુરજીની જેમ શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણ કમળનું રાતદિવસ ધ્યાન કરવું, અને આજ વિચારને નિરૂપિત કરાતું શિક્ષાપત્ર સત્યાવીશનો પ્રથમ શ્લોક

 

નિજાચાર્યપદાંભોજ યુગલાશ્રયણં સદા ।
વિધેયં તેન નિખિલં ફલં ભાવિ વિના શ્રમમ્ ।।૧।।

 

જો શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ઉભય ચરણકમળનો સદા આશ્રય કરવામાં આવે, તો શ્રમ વિના અને સાધન વિના પ્રભુની કૃપાએ સર્વ ફળની સિધ્ધી થાય છે. પુષ્ટિમાર્ગીય ફળ પ્રાપ્તિમાં મુખ્ય ચાલીશ દોષો બાધક છે. જેનું વર્ણન બીજા શ્લોકથી અગિયારમાં શ્લોક સુધી આ ચાલીસ દોષોનું વર્ણન છે.

 

ધનં ગ્રહં ગૃહાસક્તિઃ પ્રતિષ્ઠા લોકવેદયોઃ ।
કર્માદિનિષ્ઠા સ્વર્ગાદિફલ કાંક્ષિણમ્ ।।૨।।

 

ધન, ઘર, ગૃહમાં આસક્તિ, પ્રતિષ્ઠા, લોક-વેદમાં, કર્મ નિષ્ઠા, સ્વર્ગ વગેરે ફળની ઈચ્છા આ વર્ણિત દોષો તથા ત્રીજા શ્લોકમાં અતિ પ્રેમ ભક્તિ વિરોધી વિષયોમાં આસક્તિ, વિષય ભોગની ઈચ્છાથી લાલસાથી કરાયેલું ભોજન વગેરે શ્રી પ્રભુને ભૂલાવનારા છે.

 

દેહાભિમાનઃ કુલજો નિદ્યાદિનિહિતોડપિચ
ભગવદ્સેવનાંભાવસહિતં, દેહપોષણંમ્ ।।૪।।

 

અસત્સંગૈઃ સદા દુષ્ટઃ કૃષ્ણાનુચ્છિષ્ટભક્ષણમ્ ।
નિવેદનાનુ સંધાનત્યાગઃ શરણવિસ્મૃતિઃ ।।૫।।

 

ઉપરોક્ત શ્લોકોનાં શબ્દાર્થ જ પૂર્ણ સમજાય એવા છે. જેમકે અભિમાન, દેહાભિમાન, કુલાભિમાન, વિદ્યાપ્રાપ્તિનુ અભિમાન, ભગવદ્સેવાનાં ભાવ વગરથી પોષાયેલું શરીર વગેરે ભગવદ્ સેવામાં અવરોધક છે, તેમજ અસત્પુરુષનો સહેવાસ, પ્રભુને ગ્રહણ કરાવ્યાં વગરનું ભોજન આરોગવું, નિવેદન મંત્રનાં અનુસંધાનનો ત્યાગ, પોતાના પ્રભુ અને ગુરૂ પ્રત્યે શરણારગતિનિ વિસ્મૃતિ, દોષોથી ભગવદ્ પ્રાપ્તિ માટે અવરોધ રૂપ છે. જ્યારે જીવનાં વધારે દોષો છઠ્ઠા, સાતમા અને આત્મા શ્લોકમાં આ પ્રમાણે નિરૂપિત કરાયા છે. જેવા કે સકામ ફળની પ્રાપ્તિનાં લોભ લાલચથી અન્ય દેવોનો આશ્રય અને તેમની પૂજા, પ્રાર્થના કરવી, મનને ભ્રમિત કરાતી લૌકિક વેપાર વૃતિ તથા ગુરૂનો દ્રોહ ભગવદીયો કરતાં પોતાની જાતને વધુ મહાન સમજવી, પોતે વધુ જ્ઞાની અને ઉચ્ચવર્ગ અથવા ઉચ્ચકુલનો છે તેવું ગુમાન રાખવું, સર્વ શક્તિમાન હોવાનો ભાવ રાખવો, ઇન્દ્રિયોનું વધુ પડતું પોષણ કરવું, સ્ત્રી, પુત્ર….વગેરે સંસારનાં સંબંધો માટે મનમાં લગાવ ઊભો કરવો, જ્યાં પોતાનો સ્વધર્મ ન હોય તેવી જગ્યાઓમાં વધુ રહેવું, અને ત્યાં રહેતાં લોકોનાં હસ્તે ખાનપાન કરવું વગેરે દોષો ભગવદ્ પ્રાપ્તિ માટે બાધક અને અવરોધક બને છે.

નવમા, દસમા અને અગિયારમાં શ્લોકથી કહેવામાં આવ્યું છે કે

 

હર્ષશોકૌ લોકલા ભસ્તદ ભાવકૃતૌ તથા ।
સ્વાતંત્ર્યભાવનં સ્વસ્ય જીવસ્વાભાવિકો હઠઃ ।।૯।।

 

અધિકારઃ પાપરતિઃ પક્ષપાતો દુરાત્મનામ્ ।
હૃદયક્રૂરતા દીનજનોપેક્ષાડક્ષમા પુનઃ ।।૧૦।।

 

એતે ચાડન્યે ચ બોધ્વા દોષા વિસ્મારકા હરેઃ ।
સાવધાનીભૂય દાસેઃ કૃષ્ણસ્ય સ્થેય માહરાત્ ।।૧૧।।

 

અર્થાત્ લૌકિકમાં લાભહાનિથી આનંદ કે આઘાતની લાગણી અનુભવવી, હર્ષ કે શોક કરવો, પોતાનાંમાં રહેલી સ્વાતંત્ર્ય અને સ્વહકની ભાવનાને પોષણ આપવું, અધિકારપણું જમાવવું, બીજી વ્યક્તિઓને તુચ્છ માનવાં, પાપ કરવામાં અને દુષ્ટ લોકો સાથે જ પ્રીતિ રાખવી, હૃદયમાં ક્રૂરતાની ભાવનાને પોષવી, નબળા લોકો સાથે ઉપેક્ષાભર્યું વર્તન રાખવું, વેરઝેર રાખવા…….આમ આવા અનેક દોષોનો આશ્રય વૈષ્ણવોને શ્રી હરિથી દૂર લઈ જાય છે, માટે કૃષ્ણનાં દાસોએ અને સેવકોએ સદાયે સાવધાન રહેવું જોઈએ.

 

“સાવધાની ભૂય દાસૈઃ કૃષ્ણસ્ય સ્થેયમાદરાત્”।

 

પુષ્ટિમાર્ગમાં બાધક ઉપરોક્ત ચાલીસ દોષોને વિચારાયા છે. આમાંના ઘણા દોષોનું મૂળ કારણ ધન, લોભ, મોહ, મદ ઈર્ષા વગેરે પોતાની પાસે રહેલી શક્તિ છે. આપણે સૌ વૈષ્ણવો શ્રીજી અને શ્રીજીનાં અંશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા પુષ્ટિજીવો છીએ, તેથી આપણે પુષ્ટિજીવોએ આપણાં ગુરૂ શ્રી વલ્લભ અને શ્રી વલ્લભકુલ બાલકો અને શ્રીજી એ બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવું જોઈએ અને કૃષ્ણ સેવામાં મગ્ન રહેવું જોઈએ.

 

પુષ્ટિમાર્ગમાં સાધક એવા ગુણનો હવે પછીનાં શ્લોકમાં ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું છે કે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનાં અને મહાપ્રભુજી શ્રી વલ્લભનાં ચરણાર્વિંન્દને જ સર્વસ્વ માનીને પુષ્ટિજીવોએ તેમનાં ચરણાર્વિંન્દમાં જ અત્યંત આદર રાખવો જરૂરી છે.

 

ભગવન્નમાર્ગમાત્રસ્થૈસ્તન્માર્ગ ફલાંકાંક્ષિભિઃ ।
વિરક્તૈરન્યતઃ કૃષ્ણગુણાસકતાંતરાત્મભિઃ ।।૧૨।।

 

અર્થાત્ જે વૈષ્ણવો ભક્તિમાર્ગમાં જ સ્થિતિ કરી રહેલા છે. આ ભક્તિમાર્ગનાં ફળની ઈચ્છાવાળા છે, અન્યથી વિરક્તિ છે, અને તેમના અંતરાત્મા શ્રી કૃષ્ણનાં ગુણમાં જ આસક્ત છે. આમ આ શ્લોકોથી શ્રી હરિરાયચરણ ઉપરોક્ત જણાવેલ દોષોથી દૂર રહેવા ભગવદ્માર્ગમાં આસક્ત રહેવા જણાવે છે. તથા

 

સ્વાચાર્યશરણં યાતૈસ્તદ્ વિશ્વાસસમન્વિતૈઃ ।
પરિત્યકતાખિલૈઃ સ્થેયં સદા તદ્રુર્શનોત્સુકૈઃ ।।૧૩।।

 

અર્થાત્, શ્રી મહાપ્રભુજીને શરણાંગત, તેમનામાં વિશ્વાસયુક્ત સદા હોય સર્વનો પરિત્યાગ કરનારા અને સદા શ્રી કૃષ્ણનાં દર્શનમાં ઉત્સાહવાળા વૈષ્ણવને એવા ભગવદ્માર્ગમાં સ્થિતિ કરવી.

 

પુષ્ટિજીવે લૌકિકમાં રહેવા છતાં લૌકિકનો રંગ ન લાગે તે રીતે વિરક્તિ કેળવવી, અને લૌકિક સંબંધો, વિષયોની વચ્ચે પણ જલકમલવત્ રહેવું. વળી પુષ્ટિમાર્ગીય વૈષ્ણવો પાસે તો પ્રભુને પામવાનો ઇચ્છનીય ગુણ છે તે ગુણને જ પુષ્ટિ સેવકોએ વળગી રહેવું જોઈએ. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણમાં આસક્તિ દ્વારા સર્વાત્માભાવની મક્કમતા અને દ્રઢતા એ ચોથો ગુણ છે. પ્રભુ સિવાય બીજો કોઈ વિચાર, બીજું કોઈ કર્તવ્ય જ નથી. સેવા સ્મરણ દ્વારા હૃદયમાં સર્વાત્માભાવ પ્રકટાવવાની આવશ્યકતા છે. શ્રી હરિરાયજી મહાપ્રભુજી તો ત્યાં સુધી કહે છે કે કે ફક્ત પ્રકટાવવાની જ નહીં પરંતુ તે સર્વાત્માભાવ દ્રઢ કરવો જોઈએ, અને દ્રઢ હોવો જોઈએ.

 

પાંચમો ગુણ તે સત્સંગ છે. ભગવદીયોનાં સંગમાં રહેવું અને ભગવદીયોનાં મુખેથી ભગવદ્કથાનું શ્રવણ પાન કરવું અને શ્રવણ કર્યા બાદ સતત સ્મરણ કરવું તેનું નામ જ સત્સંગ છે. છઠ્ઠો ગુણ તે ભગવાન શ્રી શ્રીજી અને શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણાર્વિન્દમાં દ્રઢ આશ્રય કરવો. સાતમો ગુણ તે પુષ્ટિમાર્ગીય જીવથી વિરુધ્ધ જે કંઇ લૌકિક વૈદિક, વિષય વિચાર હોય અને જે આપણને શ્રી પ્રભુથી વિમુખ કરતાં હોય તેવા તત્વોથી અલગ રહેવું. પ્રભુનો નવમો ગુણ તે શ્રીજી ચરણની અને ગુરૂ ચરણનાં દર્શનની સતત અભિલાષા અને એ અભિલાષાનો દીવો સતત પ્રજાળીને રાખવો તે પુષ્ટિજીવોનું કર્તવ્ય છે. પ્રભુ અને ગુરૂના દર્શન પહેલા વિરહ ભાવનાને કેળવવી અને દર્શન કરતી વખતે ઉત્સાહભાવ રાખવો. આમ હરિરાયજીચરણે કહ્યું છે કે પુષ્ટિજીવોએ નવ પ્રકારનાં ગુણ હૃદયમાં સ્થિત કર્યા હોય ત્યારે જ પુષ્ટિજીવ સર્વ દોષોથી મુક્ત રહી શકે છે. પરંતુ આ સર્વ દોષોથી જીવ ત્યારે જ મુક્ત થાય જ્યારે પ્રભુની કૃપા ઉતરે છે. જો પુષ્ટિસેવકોએ પ્રભુની કૃપા પોતાના પર ઇચ્છતા હોય તો તેમણે ભગવદીયનો સંગ કરવો જોઈએ.

 

હવે સેવામાં જે વિઘ્નરૂપ બને છે અને આપણને જે પ્રભુથી વિમુખ રાખે છે તેવા મુખ્ય ત્રણ પ્રતિબંધનું વર્ણન ત્રણ શ્લોકથી નિરૂપિત કરવામાં આવ્યું છે. જેમાં પહેલો પ્રતિબંધ ઉદ્વેગ બતાવે છે.

 

ઉદ્વૈગઃ પ્રતિબાંધો વા ભોગશ્વાડપિ પ્રજાયતે ।
પ્રતિબંધ સવનં તૈઃ પ્રત્યાશા કા ફલસ્ય હિ ।।૧૭।।

 

ઉદ્વેગ, પ્રતિબંધ અને ભોગ ઉતપન્ન થાય છે તે સેવામાં બાધક બને છે. કારણ કે આ તત્વો મનમાં ચિંતા ઉત્પન્ન કરાવે છે જેનાં કારણે મન સેવામાંથી નીકળી ભટકવા લાગે છે, અને જ્યારે મન જ ભટકવામાં હોય ત્યારે સારી સેવા શી રીતે થવાની? આથી આપણને સેવાનું ફળ અર્થાત્ આપણાં શ્રી પ્રભુની સેવાનો આનંદ મળતો નથી.

 

તથાપિ શ્રીમદાચાર્ય ચરણાશ્રયમણાન્મ્મ ।
નિર્વતતે નિરાશં સન્ન મનઃ ફલલબ્ધિતઃ ।।૧૮।।

 

આમ છતાં પણ શ્રીમદાચાર્યનાં આશ્રયને લીધે મારી નિરાશા નિવૃત થાય છે અને મને પુષ્ટિમાર્ગીય ફળ પ્રાપ્ત થશે તેવા ભાવથી મનમાં વિશ્વાસ આવે છે.

 

આમ અત્રે શ્રી હરિરાયજીચરણ પુષ્ટિમાર્ગીય વૈષ્ણવે આ શિક્ષાપત્રમાં વર્ણવાયેલા ચાલીસ દોષોથી અને ઉદ્વિગ, પ્રતિબંધ અને ભોગોથી પ્રયત્નપૂર્વક અને સમજણપૂર્વક નિવૃત થઈ, નવ ગુણોને ગ્રહણ કરી પ્રભુ અને ગુરૂસેવા અર્થે તત્પર થવું જોઈએ અને સદાયે તેમનાં ચરણનો અને શરણનો આશ્રય રાખવો જોઈએ. કારણ કે ગુરૂ અને પ્રભુની શરણાર્ગતિ અને તેમનાં શ્રધ્ધા, વિશ્વાસપૂર્વક આશ્રયને કારણે જ પુષ્ટિજીવોને સમસ્ત ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે જેને કારણે તેમને પુષ્ટિમાર્ગીય ફલ અર્થાત શ્રી ઠાકુરજીની પ્રાપ્તિ સરળતાથી થાય છે. આમ અત્રે શિક્ષાપત્ર ૨૭ સમાપ્ત કરાય છે આ વિષયની સંપૂર્ણ જાણકારી માટે અવશ્ય શિક્ષાપત્ર ગ્રંથનું વાંચન શ્રધ્ધાપૂર્વક કરવું જરૂરી છે.

 

શેષ શ્રીજી કૃપા.

 

સંકલન : શ્રી વ્રજનિશ શાહ.
બોયડસ્. મેરીલેન્ડ.યુ એસ એ.
 
[email protected]
[email protected]
 
સંલેખ પ્રાપ્તિ : પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.
email: [email protected]
 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.
 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે…

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’
email: [email protected]

 

 

(૨૮) સૂરદાસ નૈન ન મેરે હાથ અર્હે … (પદ) …

 

kaano n surdas

 

નૈન ન મેરે હાથ અર્હે
દેખત દરસ સ્યામ સુન્દરકૌ, જલ કી ઢરનિ બહે.
વહ નીચે કૌં ધાવત આતુર, વૈસિહિ નૈન ભએ.
વહ તો જાઇ સમાત ઉદધિ મૈં, યે પ્રતિ અંગ રએ.
વહ અગાધ કહું વાર પાર નહિં, યેઉ સોભા નહિં પાર.
લોચન મિલે ત્રિવેના હ્યૈકૈ, સૂર સમુદ્ર અપાર.

 

ગોપીઓ કહે છે કે સુંદર શ્યામનાં દર્શન કરતાં જ અમારી આંખો અમારા વશમાં નથી રહેતી. સુંદર શ્યામનાં દર્શન થતાં જ પાણીની જેમ તે શ્યામસુંદર ઉપર ઢોળાઇ જાય છે. પાણી જેમ નીચેના ઢાળ તરફ વહે તેમ અમારી આંખો પણ કેવળ શ્યામસુંદરને જ જોવા લાગે છે. પાણી તો જઇને નદી સમુદ્રમાં સમાઇ જાય છે, પણ આ અમારી આંખો તો કૃષ્ણના પ્રત્યેક અંગની આરપાર મોહિત થઇ જાય છે. (અહીં આ વાક્યનો અર્થ લૌકિકમાં ન કરવો) સમુદ્ર અગાધ છે, એને આરો કે ઓવારો નથી, તેમ અમારા કૃષ્ણની પણ શોભાનો પાર નથી “સુરદાસજી” કહે છે કે ગોપીઓની આંખો ત્રિવેણીસંગમ થઇને અપાર સમુદ્રરૂપી કૃષ્ણમાં ભળી ગઇ છે.

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

email: [email protected]
 
  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

 

હોળી પર્વની આપ સર્વેને ‘દાદીમા ની પોટલી’ પરિવાર તરફથી ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઑ.

૨૬ મુ શિક્ષાપત્ર … અને (૨૭) ચલો સખીયન બરસાને જઈશું …

૨૬ મુ શિક્ષાપત્ર …

 

 shyam sangini

આજે ૨૬મું શિક્ષાપત્રમાં આગળ વધીએ તે પહેલા, આપણે ગતાંકમાં જોઈ ગયેલ … ૨૫મું શિક્ષાપત્ર તરફ થોડુ ધ્યાન કરી લઈએ …

 
આજ સત્યને વધારે સાતત્ય પ્રદાન કરાવતાં શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ ૨૫ માં શિક્ષાપત્રનાં ૧૬ શ્લોકથી કહે છે કે શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણકમળનાં ભજન-ભક્તિમાં સદૈવ રહેવામાં આવે તો શ્રી હરિ ક્યારેય પોતાનાં ભક્તજીવને છોડતાં નથી. જે શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણે પ્રથમ શ્લોકથી નિરૂપિત કરેલ છે.

 

।।મેરો તો આધાર શ્રી વલ્લભ કે ચરણાર્વિન્દ ।।

 

આ પદ દર્શાવે છે કે શ્રી મહાપ્રભુજીનાં બે ચરણ કમળનો દ્રઢ આશ્રય એ જ પુષ્ટિભક્તોનું જીવન અને આચરણ છે જે વિષે ૨૫ માં શિક્ષાપત્રમાં વિચારાયું છે. શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ જણાવે છે કે પૃથ્વી ઉપર પુષ્ટિજીવો અને વૈષ્ણવો માટે શ્રી પ્રભુનું પ્રાકટ્ય, શ્રી મહાપ્રભુજી રચિત શ્રી ભાગવત અને ભાગવતજીનાં વિચાર અને વિવેચન રૂપી શ્રી સુબોધિનીજી, ભગવદીયો અને ભક્તિ માર્ગનાં ગ્રંથો ઉપલબ્ધ છે તે ઉપરાંત શ્રી વલ્લભકુલની કૃતિ અને આકૃતિ પણ વિદ્યમાન હોવાં છતાં જીવો અને મનુષ્યોનું એ દુર્ભાગ્ય છે કે તેઓ ભક્તિ માર્ગે નથી વળતાં. આથી જીવોને ભક્તિની પ્રાપ્તિ સરળતાથી થાય તે હેતુથી શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણે ૨૫ માં શિક્ષાપત્રમાં શ્રી ઠાકોરજીનાં ચરણાર્વિન્દની સરળ અને શીતલ ભક્તિ તથા શ્રી ઠાકુરજીનાં મુખારવિન્દની ઉગ્ર ભક્તિનું વર્ણન અને નિરૂપણ સોળ શ્લોકોથી વર્ણવેલ છે જેમાં જ્ઞાનનો નિષેધ બતાવી માત્ર પ્રેમ જ મુખ્ય વસ્તુ છે તે દર્શાવેલ છે, સાથે કહ્યું છે કે શ્રી પ્રભુ હંમેશા માતાપિતાની જેમ પોતાના બાળકોની રક્ષા કરે છે માટે જીવોએ શ્રી પ્રભુ અને ગુરૂની ઉપર દ્રઢ વિશ્વાસ અને આશ્રય રાખી દુઃસંગથી સદા ડરતુ રહેવું જોઈએ. ગમે તેવી પરિસ્થિતી હોય પરંતુ કોઈપણ સ્થિતિમાં પ્રભુ પ્રત્યે અવિશ્વાસને પોતાનાં મનમાં ન પ્રવેશવા દેવો.

 

પુષ્ટિમાર્ગીય બધી જ સામગ્રીઑ શ્રી કૃષ્ણસેવા માટે પ્રાપ્ય હોવા છતાં શ્રી કૃષ્ણની કૃપા વગર ભક્તિમાર્ગે પ્રવૃત થવાતું નથી. તેથી શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ પ્રથમ શ્લોકમાં આજ્ઞા કરતાં કહે છે કે

 

સ્વકીયાનાંમૈહીકં યદયવા પારલૌકિકમ્ ।
અકસેત્ કુરુતે કર્તા પ્રભુરેવ ન સંશયઃ ।।૧।।

 

પરમકૃપાળુ પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણ પોતાનાં અંતરંગ ભક્તનો આલોક અને પરલોક બેઉ સિધ્ધ કરે છે તેમાં સંશય ન રાખવો. જીવ પોતાની લૌકિક બુધ્ધિથી, અજ્ઞાનતાથી અનેક સાધનરૂપ પ્રયત્ન લૌકિક કાર્યોને વધુ મહત્તા આપે છે અને પોતાનાં મનમાં અનેક પ્રકારનાં સાધન-પ્રયત્ન તેમજ લૌકિક કાર્યો કરવામાં મગ્ન રહે છે, તેમ છતાં શ્રી પ્રભુ પરમકૃપાળુ અને કૃપાનિધિ છે તેથી તેઓ જીવોના તમામ અપરાધ ક્ષમા કરે છે અને પોતાના ભક્તોનાં તમામ લૌકિક અને અલૌકિક કાર્યો સિધ્ધ કરે છે.

 

“અંતઃકરણપ્રબોધ” ગ્રંથમાં શ્રી મહાપ્રભુજી આજ્ઞા કરતાં કહે છે કે બ્રહ્મસંબંધિત જે જીવને પ્રભુ અંગીકાર કરે છે તેમને તેઓ ક્યારેય છોડતાં નથી. શરણે આવેલો જીવ તેમનો જ છે તેવો તેમનો દ્રઢ ભાવ છે તેમ છતાં પણ જીવ અજ્ઞાનતાથી વશ હોવાને કારણે ભૂલી જાય છે. પરંતુ પ્રભુ પોતાનાં ભક્તોને એમ સરળતાથી શી રીતે ભૂલી શકે ? પોતાનાં ભક્તોને ભૂલી જવાની બાબતને તો પ્રભુ વિચાર પણ કરી શકતાં નથી. તેથી શ્રી મહાપ્રભુજી કહે છે કે…….

 

“સત્ય સંકલ્પતો વિષ્ણુનાર્ન્ય થા તુ કરિષ્યતિ” અર્થાત્ “શ્રી કૃષ્ણ સત્ય સંકલ્પ” છે.

 

ત્રીજા શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે

 

અવિરુધ્ધં પ્રકુરુતે વિરુધ્ધં વારયત્યપિ ।
દાસેષુ કૃષ્ણો બાલેષુ પિતેવ કુરુતે હિતમ્ ।।૩।।

 

અર્થાત્ શ્રી પ્રભુ પોતાનાં દાસોને માટે જે યોગ્ય હોય તે કરે છે અને દાસોને માટે જે અયોગ્ય હોય તેને દૂર રાખે છે. જેમ બાળકનું હિત પિતા વિચારે છે તેમ ભક્તોનું હિત પણ પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણ કરે છે. આજ વિચારને વધુ સમર્થિત કરતાં શ્રી મહાપ્રભુજી “સન્યાસ નિર્ણયમાં” આજ્ઞા કરતાં કહે છે કે

 

હરિરત્ર ન શકનોતિ, કર્તુ બાધાં કુતો પરે ।
અન્યથા માતરો બાલાન્, ન સ્તન્યૈઃ પુપુષુઃ કવચિત્ ।।

 

“આ માર્ગમાં ભગવાન પોતે પણ પોતાનાં ભક્તોનો પરિત્યાગ કરિ શકતાં નથી કે પોતાના ભક્તો માટેના શુભ કાર્યોમાં વિઘ્ન નાખી શકતાં નથી, તો પછી ભક્તોને માટે કાલ તો સમર્થ બને જ ક્યાંથી? જો ભગવાન પોતાના ભક્તોનાં કાર્યોમાં વિઘ્ન કરી શકતાં હોત તો માતાઑનાં સ્તનપાન દ્વારા પોતાના બાલકોનું પોષણ થયું ન હોત.” ભક્તિ માર્ગમાં શ્રી હરિ પોતાનાં ભક્તોનાં જીવનમાં બાધા, વિઘ્ન નાખવા માટે સમર્થ નથી તો બીજા એવા કોઈ નથી કે જેઓ ભક્તોનું કાંઇ જ ખરાબ કરી શકે. વળી જે પ્રભુ ભક્તોની ભક્તિ વધે અને ભક્તોનું કલ્યાણ જ ઇચ્છતા હોય તેનું અને તેવા જીવોનું પ્રભુ ખરાબ શા માટે કરે? અને એમાંયે જે જીવ પ્રભુને શરણે ગયો છે તે જીવે તો પોતાનું સર્વસ્વ પ્રભુને શરણે ધરી દીધું છે તેવા જીવોને તો પ્રભુ નડતાં જ નથી તો પ્રભુ તેમનાં કાર્યોમાં વિઘ્ન નાખવા ક્યાંથી આવવાના? આમ જીવોએ વિચાર કરવો જોઈએ અને વિચાર કર્યા બાદ મનમાં રહેલો તમામ સંશય રૂપી અવિશ્વાસ કાઢીને પ્રભુ પ્રત્યે અને પ્રભુનાં કાર્યો પ્રત્યે દ્રઢ વિશ્વાસ અને પ્રભુનાં ચરણમાં દ્રઢ આશ્રય રાખવો જોઈએ.

 

જીવ કેવો છે તે સમજાવતાં શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે જીવ અજ્ઞાની હોવાથી પોતાનાંમાં રહેલા અસંખ્ય દોષોને તે જોતો નથી વળી પ્રભુએ પોતા પર કરેલાં ઉપકારોને અને પ્રભુ કૃપાને જાણતો નથી, તેથી તે કૃતઘ્ન બનીને ફર્યા કરે છે. ગુણસાગર પ્રભુ અત્યંત કૃપાળુ છે, ગુણનાં નિધિ છે તેની સામે જીવ અસંખ્ય દોષોથી ભરેલો અને દોષોનો નિધિ અર્થાત્ સ્વામી છે. આવો દોષો અને દૂષિત મનવાળો જીવ હોવાં છતાં શ્રી વલ્લભકુલ આચાર્યો દ્વારા જીવોને પ્રભુનું શરણ અને નિવેદન મળે છે તે જ જીવો માટે મોટી વાત છે. આ વાતનું તાત્પર્ય અને શ્રી વલ્લભચરણની કૃપાને સમજતાં જીવોએ શ્રી વલ્લભનાં અને શ્રી પ્રભુનાં ચરણકમળનું સદાયે ધ્યાન ધરવું.

 

સાતમા શ્લોકથી દુઃસંગથી ભગવદીયોએ કેવી રીતે સુરક્ષિત રહેવું તે વિષે શ્રી હરિરાયજી સમજાવે છે. જેમ માતા ડાકણથી દૂર રહે છે અને બાળકને પણ તેનાંથી દૂર રાખે છે તે જ પ્રમાણે પુષ્ટિમાર્ગીય ભગવદીયએ પોતાનાં ભગવદ્ભાવ રૂપ બાળકની રક્ષા કરવા માટે દુઃસંગરૂપ ડાકણથી દૂર રહેવું જોઈએ. શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે વૈષ્ણવો માટે તો દુઃસંગ અતિ બાધક છે માટે પોતાનાં ભક્તિભાવનું રક્ષણ કરવા હેતુથી વૈષ્ણવોએ દુઃસંગથી દૂર રહેવું જોઈએ, અને જેમ પતિવ્રતા સ્ત્રી પોતાનાં પતિ પ્રત્યેનાં સ્નેહભાવ અને હૃદયભાવને બીજા કોઈના આગળ કહેતી નથી તેજ રીતે ભગવદીયોએ પણ પોતાનાં હૃદયમાં જે સ્નેહભાવ અને ભગવદ્ભાવ છે તે સર્વનાં આગળ ગુપ્ત રાખવો કોઈને કહેવો નહીં. નવમા શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ દ્વારા જણાવાય છે કે વૈષ્ણવોને તાદ્રશી ભગવદીય મળે તો ભગવાનમાં ભાવ વધે છે આ ભાવ દર્શનીય છે. ભગવદીય ભગવાનની કથા એવી ભાવાત્મક ભાવથી કહેવાય છે કે, જેથી હૃદયમાં ભગવદ્ભાવ પ્રકટ થઈ જાય છે, માટે પુષ્ટિમાર્ગીય ભગવદીય હોય તેવા વૈષ્ણવ ભગવદીયનો સંગ અવશ્ય કરવો. સાથે સાથે શ્રી હરિરાયજીચરણ એ પણ સમજાવે છે કે જેણે આશ્રય કર્યો છે એવા ભગવદીયે પોતાનું મન, ગૃહ, દેહ સંબંધી લૌકિક વૈદિક કાર્યોમાં પોતાનું મન ન લગાડતાં ફક્ત શ્રી પ્રભુની વાર્તા અને પ્રભુની સેવામાં જ મનને પરોવવું.

 

આમ ૨૬માં શિક્ષાપત્રનું સંકલન કરતાં પુષ્ટિજીવોનાં ચાર મુખ્ય કર્તવ્યોનો વિચાર કરી લેવો. લૌકિક-વૈદિકમાં મન ન રાખતાં દુઃસંગથી ડરતા રહેવું, લૌકિક સંબંધીઓથી ભગવદ્ભાવને ગુપ્ત રાખી ભક્તોનાં વચન અને સંગથી આપણાં ભગવદ્ભાવની વૃધ્ધિ કરવી, અને શ્રી પ્રભુ પર અને પોતાનાં ગુરૂચરણો પર, તેમનાં વચનો પર દ્રઢ વિશ્વાસ રાખવો અને માત્ર અને માત્ર શ્રી પ્રભુનાં તેમજ ગુરૂચરણોનું જ નિશદિન ધ્યાન ધરવું. શ્રી આચાર્યચરણ એ પણ કહે છે કે પુષ્ટિજીવોની જેમ શ્રી પ્રભુનાં પણ બે કાર્યો છે પોતાનાં ભક્તોને ભક્તિથી વિરુધ્ધ એવા લૌકિક-વૈદિક સાધનોથી રોકવા અને પોતાના ભક્તોને ભક્તિમાં અને સેવા સ્મરણમાં જોડવા.

 

આમ ૨૬માં શિક્ષાપત્રનું સમાપન કરતાં સૌને વિશેષ જાણકારી માટે શિક્ષાપત્ર અને માર્ગનાં અન્ય ગ્રંથોનું વાંચન કરવું જરૂરી છે.

 

 

સંકલન : શ્રી વ્રજનિશ શાહ.
બોયડસ્. મેરીલેન્ડ.યુ એસ એ.
 
[email protected]
[email protected]
 
સંલેખ પ્રાપ્તિ : પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.
email: [email protected]
 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.
 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે…

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’
email: [email protected]

 

(૨૭)  ચલો  સખીયન બસાને જઈશું  … 

 

barsana holi1

 

 

બરસાના ખેલે હોળી, ખેલે વ્રજવાસી હોરી ………ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
ક્યાંથી રે આવ્યાં કૃષ્ણ કનૈયા

ક્યાંથી આવ્યાંરે રાધા ગોરી, સખીઓ સંગે…..ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
ગોકુલસો આવ્યાં કૃષ્ણ કનૈયા

બરસાનાથી રે આવ્યાં રાધિકા ગોરી ….. ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
પાંચ વરસ કો હૈ કૃષ્ણ કનૈયા

ને સાત વરસ કી હૈ રાધિકા ગોરી…..ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
કીનકે હાથ કનક પિચકારી

કીનકે હાથ ગુલાલ કી હૈ જોરી…….ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
કૃષ્ણ કે હાથ હૈ કનક પિચકારી

ઔર રાધા કે હાથ હૈ ગુલાલ કી જોરી……ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
કૃષ્ણ ને છેડી કનક પિચકારી

રાધિકા ને ઉડારી ગુલાલ કી જોરી……ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
રાધા રંગ મેં રંગાયા હૈ નંદ કા છોરા

નંદ કે છોરે મેં રંગાઈ હૈ રાધિકા ગોરી……..ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
જમુના કે આરે કીચડ મચ્યો

કૃષ્ણ રાધિકા ખેલે હૈ રંગભરી હોરી…….ચલો સખીયન બરસાને જઈશું
બરસાના ખેલે હોળી , ખેલે વ્રજવાસી હોરી ………ચલો સખીયન બરસાને જઈશું

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

email: [email protected]
 
  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

 

હોળી પર્વની આપ સર્વેને ‘દાદીમા ની પોટલી’ પરિવાર તરફથી ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઑ.

૨૫ મું શિક્ષાપત્ર … અને (૨૬) સોભિત કર નવનીત લિયે … (પદ)

૨૫ મું શિક્ષાપત્ર …

 

 

pushti prasad 31

 

આજે ૨૫મું શિક્ષાપત્રમાં આગળ વધીએ તે પહેલા, આપણે ગતાંકમાં જોઈ ગયેલ … ૨૪મું શિક્ષાપત્ર તરફ થોડુ ધ્યાન કરી લઈએ …

 

સાધનો દ્વારા ભગવદ્ પ્રાપ્તિ થતી નથી એ વિષયોનાં આધારે ચોવીસમાં શિક્ષાપત્રમાં વિચારવાંમાં આવ્યું છે કે પુષ્ટિમાર્ગ એટ્લે પ્રભુની કૃપાનો માર્ગ. જે માર્ગ દ્વારા શ્રી પ્રભુ જીવ પર કૃપા દર્શાવે છે તે પુષ્ટિમાર્ગ છે. પુષ્ટિમાર્ગમાં પ્રભુ કૃપા જ સૌથી મોટું અને મુખ્ય કારણ છે. શ્રી હરિરાયજી પ્રભુચરણ ભાવપ્રકાશમાં આજ્ઞા કરતાં કહે છે કે શ્રી ઠાકુરજીની સેવા તન, મન અને ધનથી સહપરિવાર કરવી જોઈએ.

 

બ્રહ્મસંબંધ લીધેલા જીવની એક ને એક માત્ર ફરજ ભગવદ્ સેવા કરવાની જ છે પરંતુ પુષ્ટિમાર્ગમાં સાધનથી પ્રભુ મેળવી શકાતા નથી. જ્યારે જીવ નિઃસાધન થઈ દીનતાપૂર્વક શ્રી પ્રભુની સેવા કરે ત્યારે જ તે જીવ પર પ્રભુની કૃપા અને પુષ્ટિ કૃપા ઉતરે છે. શ્રી વિઠ્ઠલેશપ્રભુચરણ કહે છે શ્રી મહાપ્રભુજીની કૃપા એ જ વૈષ્ણવોની શક્તિ છે માટે પ્રત્યેક વૈષ્ણવોએ શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણાર્વિન્દમાં, શ્રી વલ્લભની વાણીમાં, અધરામૃતમાં અને શ્રી વલ્લભની કૃપા શક્તિ પર દ્રઢ વિશ્વાસ અને શ્રધ્ધા રાખવી કારણ કે શ્રી વલ્લભ પરની દ્રઢ આસ્થા, શ્રધ્ધા અને વિશ્વાસથી જ જીવો પર શ્રી વલ્લભ અને શ્રી પ્રભુની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે. ભક્ત કવિ શ્રી સૂરદાસજીનું અંતિમ કીર્તન “દ્રઢ ઇન ચરણન કેરો ભરોસો” એ પદ વૈષ્ણવોએ નિત નિત યાદ કરવું.

 

આજ સત્યને વધારે સાતત્ય પ્રદાન કરાવતાં શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ ૨૫ માં શિક્ષાપત્રનાં ૧૬ શ્લોકથી કહે છે કે શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણકમળનાં ભજન-ભક્તિમાં સદૈવ રહેવામાં આવે તો શ્રી હરિ ક્યારેય પોતાનાં ભક્તજીવને છોડતાં નથી. જે શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણે પ્રથમ શ્લોકથી નિરૂપિત કરેલ છે.

 

શ્રી વલ્લભપદાંભોજભજના હરણાદપિ ।
દયાપરઃ કદાચિતં ન જહાતિજનં હરિઃ ।। ૧।।

 

બીજા શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ કહે છે કે જે વૈષ્ણવનાં ઉપર આપશ્રી મહાપ્રભુજી કૃપાકટાક્ષ કરે છે તેનો પક્ષપાત શ્રી ઠાકુરજી પોતે કરે છે. ત્રીજા શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે જે વૈષ્ણવ ભક્તનાં હૃદયમાં શ્રી મહાપ્રભુજીનાં બંને ચરણ બિરાજે છે તેવા જીવનાં લાખો, કરોડો દોષ અને જીવનાં પ્રતિબંધ શ્રી મહાપ્રભુજીની કૃપાથી દૂર થાય છે. ચોથા શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ કહે છે કે,

 

યદંગુલિનાનંદચંદ્રશૈત્યં સદાહ્રદિ ।
તાપં હરતિ ભકતાનાં તદાનંદ પદાંબુજમ્ ।।૪।।

 

જે ભક્તોના હૃદયમાં શ્રી મહાપ્રભુજીની દસ આંગળીઑનાં નખરૂપી ચંદ્રનો શીતળ પ્રકાશ પ્રસરી રહ્યો હોય તેવા ભક્ત જીવનાં હૃદયનો તાપ તેઓશ્રી હરી લે છે અને ભક્તજીવોને આનંદનું દાન શ્રી મહાપ્રભુજી દ્વારા થાય છે. પ્રતિ વૈષ્ણવોનાં હૃદયમાં આધિભૌતિક, આધ્યાત્મિક અને આધિદૈવીક એમ ત્રણેય પ્રકારનાં તાપો તેમજ કાયિક, વાચિક, અને માનસિક એ ત્રણેય પ્રકારનાં અંતરાયો, પ્રતિબંધો અને વિઘ્ન દૂર થાય છે. આમ શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણકમળનાં નખચંદ્ર સેવકોને આનંદનું દાન કરે છે. આચાર્યચરણ શ્રી હરિરાયજી કહે છે કે લોકમાં અને વેદમાં એવી સેંકડો વસ્તુઓ અને બાબતો હોય છે જે જીવને માટે સારી હોય છે પરંતુ વૈષ્ણવ જીવોને માટે તો સૌથી સુંદર ફળસ્વરૂપ તો કેવળ અને કેવળ શ્રી મહાપ્રભુજીનાં બેઉ ચરણકમળ જ છે, અને જે વૈષ્ણવો શ્રી આચાર્યચરણમાં દ્રઢ વિશ્વાસ ધરાવે છે તેમને જ ઠાકુર શ્રી કૃષ્ણનાં અધરામૃતની સિધ્ધી પ્રાપ્ત થાય છે. શાસ્ત્રોમાં પણ કહ્યું છે કે વેદોક્ત કર્મ ક્ષણિક ફલરૂપ હોઈ તે અવિનાશી ફળ આપી શકતાં નથી. કારણ કે ભગવાનનાં ચરિત્રથી જુદા પ્રકારનાં વિચારો સ્મરણથી, મનનથી, ચિંતનથી, શ્રવણથી ચિત્ત કલુષિત થઈ જાય છે જેનાં કારણે જીવ કૃષ્ણભક્તિથી વિમુખ અને બહિર્મુખ થઈ જાય છે.

 

વેદોમાં, પુરાણો અને ઉપનિષદોમાં અનેક પ્રકારનાં કર્મ બતાવેલા છે. જ્ઞાનમાર્ગ, યોગમાર્ગ, કર્મમાર્ગ, ઉપાસનામાર્ગ, વિવિધ પ્રકારનાં વ્રત, નિયમ, સંયમ વગેરે પ્રકારનાં સાધનો બતાવેલા છે, તેથી તે અનેક સાધનોનું શું ફળ છે કે શું ફળ મળે છે તે જાણી શકાતું નથી. કારણ કે પુષ્ટિમાર્ગમાં તો કેવળ વ્રજભકતો અને વૈષ્ણવોરૂપી વ્રજભકતોનો ભાવનાત્મક ભાવ જ સર્વોપરી છે, જે શ્રી વલ્લભની કૃપાથી જ વૈષ્ણવજીવોને પ્રાપ્ત થાય છે, અને પ્રાપ્ત થઈ શકે છે. આથી જ કહેવાયું છે કે જે જીવનું મન, ચિત્ત અને ઇન્દ્રિયો શ્રી હરિની કથારૂપ અમૃતથી, ભગવદ્સેવાથી અને ભગવદ્ધર્મથી બહિર્મુખ થઇ જાય છે તે જીવ અનેક પ્રકારનાં ધર્મો કરતો હોવાં છતાં તે અધૂરો જ છે. આવો જીવ જો કોઈપણ પ્રકારનો ભગવદ્ધર્મ પણ કરે તોયે તેને તે ભગવદ્ધર્મ સોહાતો નથી.જ્ઞાનં તુ (મુક્તિ) ભક્તિહેતુત્વાત્ સા નૈવ ફલરૂપિણી ।

 

યતો જીવસ્ય દાસત્વં હેતુભેદનિવર્તિકા ।।૭।।

 

અર્થાત જ્ઞાન મર્યાદાભક્તિનાં હેતુરૂપે છે તેથી તે ફળરૂપ કહી શકાય, પણ મર્યાદા ભક્તિ ફળરૂપ નથી. કારણ કે જીવનાં દાસત્વમાં જે ભેદપણું રહેલું છે. તેવા ભેદપણા રૂપ મર્યાદાભક્તિને દૂર કરવાની છે. દાસત્વભાવ એટ્લે કે જીવ અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ વચ્ચેનો સંબંધ એ સેવક અને શેઠની ભાવના છે. આપણાં પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણ એ શેઠ છે, અને જીવ એ સેવક છે. “દાસોડહમ કૃષ્ણ ત્વાસ્મિ ” એ ભાવ પ્રભુનાં સેવકનો હોવો જોઈએ. ત્યારપછીનાં શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ ભક્તિનું સ્વરૂપ સમજાવતાં કહે છે કે ભક્તિનાં બે પ્રકાર છે.

 

પુષ્ટિભક્તિ હરેરાસ્યં તત્વસ્મત્પ્રભવઃ સ્વયમ્ ।
ત એવ સંશ્રિતાઃ સંતઃ ફલરૂપા ભવંતિ હિ ।। ૯ ।।

 

-પ્રથમ ભક્તિમાં પ્રભુનાં ચરણાર્વિન્દની શીતળ ભક્તિ આવે છે, જે સેવક અને દાસ્યભાવને પ્રગટ કરે છે. શ્રી આચાર્યચરણ હરિરાયજી જણાવે છે કે પ્રભુનાં ચરણાર્વિન્દની ભક્તિ એ શીતળ છે કારણ કે એ આપણે વૈષ્ણવો દીન ભાવે શ્રી ઠાકુરજી અને શ્રી વલ્લભ તેમજ શ્રી વલ્લભકુલનાં શરણે રહી તેમનું સ્મરણ, મનન અને ચિંતન કરતાં રહીએ છીએ. જ્યારે આપણે વૈષ્ણવો શ્રી મહાપ્રભુજી અને શ્રી ઠાકુરજીનાં ચરણમાં દ્રઢ વિશ્વાસ અને શ્રધ્ધા દર્શાવી છીએ ત્યારે આપણાં વિચારો પણ શ્રી ઠાકુરજી અને શ્રી મહાપ્રભુજીને સમર્પિત થઈ જાય છે. જ્યારે વિચારો પ્રભુ અને ગુરૂનાં ચરણોમાં સ્થાપિત થઈ જાય છે ત્યારે શ્રી ઠાકુરજી અને શ્રી વલ્લભ આપણાં લૌકિક- અલૌકિક સર્વનું આપ જ કૃપા કરીને સિધ્ધ કરશે તેવો દ્રઢ ભાવ હૃદયમાં સ્થાપિત થઇ જાય છે. શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ કહે છે પ્રભુ પરનો દ્રઢ વિશ્વાસ એજ વૈષ્ણવોનાં હૃદયનો શીતળ ભાવ છે.

 

-બીજી ભક્તિમાં પ્રભુનાં મુખારવિન્દની ઉગ્ર ભક્તિ આવે છે, જે ભગવદ્ ભાવને પ્રગટ કરે છે. પરંતુ ભગવદ્ ભાવ વૈષ્ણવોમાં ક્યારે આવે અને મુખારવિન્દની સેવા શી રીતે થાય? શ્રી આચાર્યચરણ હરિરાયજી જણાવે છે કે મુખારવિન્દની ભક્તિ એટ્લે સાક્ષાત ભગવદ્સેવા. શ્રી ઠાકુરજીની સેવામાં આપણી તત્પરતા થાય અતિ જરૂરી છે. વિવિધ સામગ્રી દ્વારા શ્રીજીને ભોગ ધરવાનો, કીર્તન દ્વારા રાગ અને આલાપ દ્વારા, વિવિધ આભૂષણો દ્વારા શ્રી પ્રભુને અને શ્રી મહાપ્રભુજીને શૃંગારથી મનુહાર કરીએ, ગુરૂ અને પ્રભુની સેવા કરતાં કરતાં હૃદયમાં સતત તાપ, કલેશ, વિરહ ભાવનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ કરતાં રહીએ અને પ્રભુને વિનંતી કરીએ હે પ્રભુ આપ અમારી ભાવપૂર્વક કરાયેલી તમામ સેવાનો અંગીકાર કરો અને આપના સાક્ષાત સ્વરૂપનાં દર્શન કરવો. આમ વારંવાર જ્યારે વૈષ્ણવોનાં હૃદયમાં તાપ કલેશ રહે તે માટે શ્રી મહાપ્રભુજી આજ્ઞા કરે છે કે “કૃષ્ણ સેવા સદા કાર્યાઃ।”. ચતુઃશ્લોકી ગ્રંથમાં પણ આજ્ઞા કરે છે કે ” સર્વદા સર્વે ભાવેન ભજનિયો વ્રજાધિપઃ ।। “ શ્રી ઠાકુરજીની સેવા પુષ્ટિમાર્ગીય વૈષ્ણવોનું એક માત્ર કર્તવ્ય છે. શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ કહે છે કે “ચેતસ્તન્પ્રવણં સેવા” અર્થાત્ ચિત્ત પ્રભુમાં મગ્ન રહે તે હેતુથી વૈષ્ણવોએ સેવા કરવા માટે સદાયે તત્પર રહેવું જોઈએ.

 

શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ ૧૩, ૧૪માં શ્લોકમાં કહે છે કે આ પૃથ્વી ઉપર શ્રી પ્રભુએ અવતાર ધારણ કરીને આ પૃથ્વીને અલંકૃત કરી છે તે જ રીતે કલિયુગમાં શ્રી પ્રભુ શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજી રૂપે પધાર્યા છે. શ્રી હરિરાયજીચરણ કહે છે કે કલિયુગ હોવા છતાં શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજી વિવિધ રીતે આપણી પાસે બિરાજે છે તેઓ શ્રી ઠાકુરજીનાં મુખારવિન્દમાં, શ્રી વલ્લભકુલ બાલકો અને વચનામૃતમાં, ગ્રંથોમાં, હસ્તાક્ષરમાં, તેમની બેઠકજીમાં, તેમનાં ચરણપાદુકાજીમાં બિરાજે છે. ૧૫માં શ્લોકમાં શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ કહે છે કે શ્રીમદ્ભાગવત્જી એ શ્રી ઠાકુરજીનું વાંગમય સ્વરૂપ છે જ્યારે શ્રીમદ્ભાગવત્જીનાં ટીકા સ્વરૂપ શ્રી સુબોધિનીજીમાં આચાર્યચરણ શ્રી વલ્લભનું સ્વામિની સ્વરૂપ બિરાજે છે. તદ્પરાંત ભૂતલ પર હજુયે આપણાં શ્રી વલ્લભનાં, શ્રી વલ્લભકુલ બાલકોનાં, ભગવદીયોનાં ગ્રંથો બિરાજે છે આમ આટલાં બધાં સ્વરૂપે શ્રીજી ભૂતલ પર બિરાજતાં હોવા છતાં કેટલાક પુષ્ટિજીવો માર્ગથી અને ભક્તિથી વિમુખ થઈને ચાલી રહ્યાં છે જેને શ્રી હરિરાયજી કેવળ ભગવદ્ ઈચ્છા માની રહ્યાં છે. શ્રી હરિરાયજી ચરણ કહે છે કે વૈષ્ણવોએ ભક્તિની પ્રાપ્તિ માટે દિનપ્રતિદિન સેવામાં અને સ્મરણમાં તત્પર રહી શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણકમળનો દ્રઢ આશ્રય રાખવો જોઈએ, પરંતુ આ ત્યારે જ થઈ શકશે જ્યારે પ્રભુ તે જીવ પર કૃપા કરશે અને જે જીવ પર પ્રભુકૃપા થશે તે જ જીવ પુષ્ટિભક્તિનાં માર્ગે ચાલી શકશે.

 

શ્રી હરિરાયચરણ સૌ વૈષ્ણવો અને પુષ્ટિજીવોને અનુરોધ કરતાં કહે છે કે ભક્તિની પ્રાપ્તિ માટે શ્રી મહાપ્રભુજીના ચરણકમળનો દ્રઢ આશ્રય રાખવો. દિન પ્રતિદિન પ્રભુનાં અને પ્રભુ સ્વરૂપ ગુરૂનાં ચરણાર્વિન્દ અને મુખારવિંદની ભક્તિમાં એટ્લે કે સેવા અને સ્મરણમાં તત્પર રહેવું.

 

“મેરો તો આધાર શ્રી વલ્લભ કે ચરણાર્વિન્દ”

 

શિક્ષાપત્ર ગ્રંથ ખોલી વારંવાર શિક્ષાપત્રનું આચમન કરતાં રહો એજ ભાવભાવના સાથે પચ્ચીસમાં શિક્ષાપત્રનું સમાપન અંતે કરાય છે “શેષ શ્રીજી કૃપા”

 

 

લેખક સંકલન-વ્રજનિશ શાહ BOYDS-MD-U S A
[email protected]
[email protected]

 
ઇ મીડિયા સંલેખ પ્રાપ્તિ પૂર્વી મોદી મલકાણ.યુ એસ એ..

 

 
નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.

 

 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે… 

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’

email: [email protected]

 

 

(૨૬)  સોભિત કર નવનીત લિયે … (પદ) 
કવિ- સૂરદાસજી

 

 

makhan chor

 

 

સોભિત કર નવનીત લિયે

 
ઘુટુરુનિ ચલત રેનુ તન મંડિત, મુખ દધિ લેપ કિયે,
ચારુ કપોલ, લોલ લોચન, ગોરોચન—તિલક દિયે.

 
લટ—લટકનિ મનુ મત્ત મધુપ-ગન માદક મધુહિં પિએ.
ક્ઠુલા—કંઠ, બજ કેહરિ—નખ, રાજત રુચિર હિએ.

 
ધન્ય સુર એકૌ પલ ઇહિં સુખ, કા સત કલ્પ જિએ.

 

 

 

હાથમાં માખણ લીધેલા (બાલકૃષ્ણ) શોભી રહ્યા છે. દેહે ધૂળથી સુંદર લાગતા મોઢે દહીંના લેપવાળા તે ઘૂંટણિયે ચાલી રહ્યાં છે. તેમનાં ગાલ અત્યંત સુંદર છે, તેમનાં નેત્ર અતિ ચંચલ છે, તેમણે ચંદનનું તિલક કરેલું છે. તેમની ઘૂંઘરિયાળી લટો ઉન્મત્ત ભ્રમર માદક મધુપાન કરતું હોય એ રીતે લટકી રહી છે, તેમનાં કંઠમાં હાંસડી શોભી રહી છે અને છાતી પર સિંહનખનું માદળિયું શોભી રહ્યું છે. શ્યામસુંદરનું આ સ્વરૂપ જોઈને “શ્રી સુરદાસજી” કહે છે કે આ છબી જોવાનું એક એક ક્ષણનું સુખ પણ ધન્ય કરી દેનાર છે, અન્યથા સેંકડો યુગ જીવવાથી ય શું ?

 

કીર્તન સાહિત્યને આધારે…

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

પુષ્ટિદર્શન કિર્તનસાગરને આધારિત. ….

  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

૨૪ મું શિક્ષાપત્ર … અને (૨૫) જગતમેં શ્રી યમુનાજી પરમ દયાલ (પદ) …

૨૪ મું શિક્ષાપત્ર …

 

 

આપ સર્વેને વિદિત કરવાનું કે રવિવાર નાં રોજ ‘શિવરાત્રી’ હોઈ, ‘પુષ્ટિપ્રસાદ’  ની કોલમમાં નિયમિત પ્રસિદ્ધ થતી  ‘શિક્ષાપત્ર’ ની પોસ્ટ, રવિવારને બદલે  આજે  બ્લોગ પર અહીં મૂકેલ છે.  

 

pushti prasad 27 shrinathji zankhi

 

 

આજે ૨૪મું શિક્ષાપત્રમાં આગળ વધીએ તે પહેલા, આપણે ગતાંકમાં જોઈ ગયેલ … ૨૩મું શિક્ષાપત્ર તરફ થોડુ ધ્યાન કરી લઈએ …

 

૨૪માં શિક્ષાપત્રને આપણે સવિસ્તાર જોઈએ તે અગાઉ ૨૩ માં શિક્ષાપત્રને ટૂંકમાં જોઈ લઈએ.  ૨૩માં શિક્ષાપત્રમાં કહેવાયું છે કે અહંતા મમતા અને લૌકિક વિષયોનાં આવેગને કારણે જીવોમાં પ્રભુ પ્રત્યેનો વિશ્વાસ અને શ્રધ્ધા ઓછી થઈ જાય છે. પ્રભુ પ્રત્યેની શ્રધ્ધા ઓછી થતાં જીવોમાં લૌકિક ચિંતાઓ જન્મ લે છે. આપણને પ્રશ્ન થાય કે આ લૌકિક ચિંતાઓ શી રીતે દૂર થાય ?  અથવા શી રીતે દૂર કરવી ?  શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજી સમજાવે છે કે પ્રભુ સર્વ સમર્થ છે તે ક્યારેય પોતાનાં ભક્તોનું ક્યારેય અહિત કરતાં નથી કે અહિત થવા દેતાં નથી. ફક્ત શ્રી વલ્લભચરણકમળની રજ અને શ્રી વલ્લભચરણની શરણાર્ગતિ જીવોની તમામ લૌકિક ચિંતાઓ દૂર કરવા માટે સક્ષમ છે.  પરંતુ આ ચિંતાઓ દૂર કરવા માટે જીવોએ પોતાના થકી થોડો પ્રયત્ન કરવો રહ્યો. આ પ્રયત્ન ક્યો છે ?

 

શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજી કહે છે કે શ્રી ભાગવતજી અને શ્રી વલ્લભચરણનાં ગ્રંથોનું વાંચન, સત્સંગ, શ્રી અષ્ટાક્ષર મંત્ર, બ્રહ્મસબંધ દિક્ષાનાં ભાવનું સ્મરણ, મનન, નવરત્ન સ્તોત્રનો પાઠ, શ્રી યમુનાજીનું ચિંતન, નિત્ય નિયમ વગેરે કરવાથી લૌકિક ચિંતાઑ દૂર થાય છે.  શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજીનાં આજ વચનને નુસરીને શિક્ષાપત્રનાં ૨૪માં શ્લોકમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે  “ભક્તિમાર્ગે કૃપામાત્રં કારણં પરમુચ્યતે ।”  અર્થાત્ ભક્તિમાર્ગમાં ભગવદ કૃપાને જ ઉત્તમ કારણ તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે.   ભગવદ કૃપાથી જ જીવોને સફળતા અને સિધ્ધી મળે છે તેમાં કોઈ સંશય નથી.  આચાર્યચરણ શ્રી વલ્લભે પુષ્ટિ જીવોને જે માર્ગ બતાવ્યો છે તે કૃપામાર્ગ છે.   શ્રી મહાપ્રભુજી કહે છે કે સાધનથી પુષ્ટિમાર્ગમાં ફલની પ્રાપ્તિ થતી નથી પરંતુ શ્રી વલ્લભની શરણાર્ગતિ અને શ્રી ઠાકુરજીની કૃપા એજ પુષ્ટિ માર્ગનું ફલસ્વરૂપ છે, એજ કૃપારૂપી ફલથી વૈષ્ણવ જીવોને શ્રી ઠાકુરજીની સેવારૂપી ફલની પ્રાપ્તિ થાય છે.  ૨૪ માં શિક્ષાપત્રમાં ૩૧ શ્લોકોથી અલંકૃત છે.  ઘણી વખત વાત પણ થયેલી છે કે આ બધાં જ શિક્ષાપત્રો એકમેકનાં પૂરક છે.  પ્રથમ શિક્ષાપત્રને રસમય, જ્ઞાનમય અને ફલદાયી બનાવવા માટે બીજા શિક્ષાપત્રનો પરિચય, બીજાને ત્રીજા શિક્ષાપત્રનો પરિચય, ત્રીજાને ચોથાનો……એમ ૪૧ શિક્ષાપત્ર એક એકનાં અનુસંધાનમાં પૂરક છે. પુષ્ટિજીવો અને વૈષ્ણવો માટે દરેક શિક્ષાપત્રમાં પુષ્ટિમાર્ગ અને ભક્તિમાર્ગને આધારીત સેવા, સ્મરણ અને સત્સંગને સર્વસ્વ માનીને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે.  આજ વાતને અનુમોદિત કરતા બીજા શ્લોકમાં કહે છે કે

 

સા તુ સ્વાચાર્યશરણાગતૌ તેજ્ઞાર્પિતઃ પ્રભુઃ।
યદૈવ કુરુતે કૃષ્ણઃ તદા ભવતિ સર્વથા ।।

 

કૃષ્ણ કૃપાથી જીવો જ્યારે આચાર્યશ્રીને શરણે આવે છે ત્યારે તેને શ્રી પ્રભુના સ્વરૂપનું જ્ઞાન થાય છે. સારસ્વતયુગમાં ગોપીજનો અને ગોપાંગનાંઓએ શ્યામ સ્વરૂપ શ્રી શ્યામાનો (યમુનાજીનો), પુલિંદીઓએ હરિદાસવર્ય શ્રી ગિરિરાજજીનો, અને કુમારિકા ગોપીજનોએ કાત્યાયની વ્રત દ્વારા શ્રી યમુનાજીનો આશ્રય કર્યો ત્યારે તેઓ પ્રભુકૃપાનાં અધિકારી બન્યાં છે.  ભક્તજનોને પોતાની પ્રાપ્તિ થાય તે હેતુથી જે શ્રી ઠાકુરજી સારસ્વત કલ્પમાં પ્રગટ થયાં છે, એજ શ્રી ઠાકુરજી પુષ્ટિજીવોને ભગવત્કૃપાની સિધ્ધી પ્રાપ્ત થાય તે હેતુથી કળિયુગમાં શ્રી વલ્લભ રૂપે પણ પ્રગટ થયાં છે, આમ પુષ્ટિજીવોનો ભગવત્પ્રાપ્તિ માટે શ્રી વલ્લભ સાથે સંબંધ બંધાયો છે.  “શ્રીમદાચાર્ય સંબંધો નાન્યદસ્તિ હિ સાધને ।।”

 

અત એવોડઆચાર્યેઃ સ્તોત્રે કૃષ્ણશ્રયાભિધે ।
સરલસ્થ સમુદ્વારં કૃષ્ણ્ં વિજ્ઞાપયામ્યહમ્ ।।

 

એથી જ શ્રી આચાર્યચરણે શ્રી કૃષ્ણાશ્રયમાં કહ્યું છે કે શરણમાં સ્થિતિ કરતાં જીવોનો ઉધ્ધાર કરનાર એવા શ્રી કૃષ્ણને હું વિનંતી કરું છું

 

વિશ્વાસાર્થા વરમદાદિતિ શ્રી વલ્લભોડબ્રવત।
અતો નાન્ય પ્રકારેણફલં સ્વાહૃદિ ચિંત્યતાંમ્ ।।

 

પુષ્ટિમાર્ગસ્થ સેવકોને વિશ્વાસ આવે તે માટે શ્રી મહાપ્રભુજીએ “કૃષ્ણાશ્રય” ગ્રંથની ફળશ્રુતિમાં એવું કહ્યું છે કે જે પુષ્ટિજીવ શ્રી કૃષ્ણની સમીપ જઇ આ શ્રી કૃષ્ણાશ્રયનો પાઠ કરશે તે પુષ્ટિજીવને પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણનો આશ્રય અવશ્ય પ્રાપ્ત થશે. શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજી કહે છે કે આ પ્રકારે શ્રી કૃષ્ણનાં આશ્રયમાં જવાનું કહી શ્રી મહાપ્રભુજી પુષ્ટિજીવોને ધૈર્યનું દાન આપે છે જેથી વૈષ્ણવોનો દ્રઢ વિશ્વાસ પોતાના પ્રભુની શરણાર્ગતિમાં બન્યો રહે.  પોતાના પરનાં વૈષ્ણવોનાં દ્રઢ શ્રધ્ધા અને વિશ્વાસને કારણે જ પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણ પણ સર્વ કરવાને સમર્થ થાય છે, જેમ વિશ્વાસથી ચાતક પક્ષી સ્વાતિ જળ બિંદુની પ્રતિક્ષા કરે છે અને સ્વાતિ નક્ષત્રમાં જ સ્વાતિ જળબિંદુની પ્રાપ્તિ કરે છે તેમ વૈષ્ણવજીવોને દૃઢ વિશ્વાસ હશે તો તેઓને સર્વ સિધ્ધી પ્રાપ્ત થશે જ., કારણ કે આપણાં સ્વામી શ્રી કૃષ્ણ સર્વશક્તિમાન છે. એમ આ  “સર્વ કરતું ક્ષમો મતઃ” થી દર્શાવાય છે.   આમ આપ શ્રી મહાપ્રભુજીએ વૈષ્ણવોની પોતાનાં પ્રભુ અને ગુરુમાં દ્રઢ આસ્થાને સર્વશક્તિમાન બતાવી છે. આથી જ ૧૧માં શ્લોકમાં શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજી જણાવે છે કે આપણાં સ્વામી ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ પોતે જ કર્તુમ, અકર્તુમ અને અન્યથા અકર્તુમ એમ સર્વ સમર્થ છે.  પ્રભુ પોતાના નિજ સેવકનાં સાધનની અપેક્ષા રાખ્યા વગર તેમને અલૌકિક લૌકિક ફલદાન કરે છે.  જ્યારે આસુરી જીવોને શ્રી પ્રભુમાં અવિશ્વાસ હોય છે.  આવા આસુરીજીવોને કોઈપણ અસંગસ્થ (એટ્લે કે જેમનો સંગ કરવા માટે યોગ્ય ન હોય તેવી વ્યક્તિઓનો સંગ) સંગ થાય તો અતિ મોહરૂપ મહાદોષનાં નિધાનનો ખાસ સંભવ છે. “મતિ મોહો મહાદોષ નિધાનં સંભવવિષ્યતે” જ્યારે આવા આસુરી જીવો ભગવદભક્તોની અથવા ભગવદગુણોની કથા કે મહાનુભાવોનાં વચનામૃત સાંભળે છે ત્યારે તેમનામાં આસુરીભાવ નષ્ટ થતાં તેમનામાં દૈન્યભાવ આવતા સાધનોનો નાશ થાય છે અને તેઓ દૈન્યભાવે પ્રભુનું શરણ લે છે.

 

તદીયાનાં સર્વમસ્તિ સિધ્ધ્ં વદ્ભાવ ભાવિનામ્ ।
ઇતિરેષામ્ કાલિકાનાં કાલેન નિખિલં જગત ।।

 

હંમેશા ભગવદભાવથી ભાવિત થયેલા એવા તદીયોને સર્વ સિધ્ધ થાય છે. જેઓ ભગવદભાવ વગરના હોય છે તેઓ સર્વોનાં સાધનો આ કાળક્રમમાં ખોવાઈ જાય છે.  કારણ કે કાળ સર્વનો સંહાર કરનાર છે કાળના એ ચક્રમાં જગત અને આસુરીભાવવાળા જીવોનો નાશ થાય છે.  જે કાળમાં જગતનો સંહાર થાય છે તે કાળ કોણ છે તેવો સહજ પ્રશ્ન આપણને થાય છે. શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુ સમજાવે છે કે પણ પરમપ્રભુની જ ઈચ્છાશક્તિનું સ્વરૂપ તે કાળ છે, કાળ તે ભગવાનની વિભૂતિ અને ભગવાનની શક્તિ છે

 

યતઃ કાલસ્તદ્ર વિભૂતિઃ કાલઃ કલયતામહમ્ ।
મુખ્યાધિકદૃપિ હરેચ્છાશક્તિ સ્વરૂપવન ।।
તદંતરંગ દાસેષુ ન તત્સાસમર્થ્ય મિષ્યતે ।

 

આ ૨૪ માં શ્લોકમાં કહે છે કે કાળ ભગવાનની વિભૂતિ અને અધિકારી હોવા છતાં જેઓ શ્રી પ્રભુનાં સેવકો છે તેમના પર કાળનું બળ ચાલતું નથી.  તેમનાં જીવનમાં જે કાંઇ લૌકિક અલૌકિક થાય છે તે પ્રભુકૃપાએ અને પ્રભુ લીલાને કારણે થાય છે તેવો વિશ્વાસ રાખવો.  કારણ કે પ્રભુ પરના અને ગુરુ પરના દ્રઢ વિશ્વાસ ને કારણે કાળની સાથે નિયતિ પણ તેમની પાસે હારી જાય છે.  શ્રી ગુંસાઈજી પ્રભુચરણે કાળને સર્પની ઉપમા આપતાં કહ્યું છે કે કાળ સર્પ જેવો હોવા છતાં જે જીવો ભગવદ કથારૂપી અમૃતનું પાન કરનારને કાળ ગ્રહી શકતો નથી. શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજી કહે છે કે પ્રભુ પણ પોતાના પર દ્રઢ વિશ્વાસ રાખનાર વૈષ્ણવની આસ્થા અને ધર્મ ખંડિત થાય તેવું કશું કરતાં નથી.   ભગવાન તો વૈષ્ણવો, ભગવદીયો, બ્રાહ્મણો અને ગાયોનાં ઈશ્વર અને વેદ ધર્મોનાં પાલન કર્તા છે. જે આસુરી જીવો, વેદ, બ્રાહ્મણ અને વૈષ્ણવોનો દ્રોહ કરતાં હોય તેવા તેમનાં કાર્યને શ્રી ઠાકુરજી કેવી રીતે સહન કરે ?

 

૨૫માં શ્લોકમાં કહે છે કે

 

પરમાનંદ સંદેહો દયાલુઃ સુતરામપિ ।
સકથં સહતે કૃષ્ણો દયાભાવં જનેષ્વપિ ।।
અતોત્ર યદદિં જાતં તત્સવદોષેણ સર્વથા ।। ૨૫ ।।

 

ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ પરમઆનંદ હોવાની સાથે અત્યંત દયાળુ પણ છે તેઓ પોતાના ભક્તોમાં દયાનો અભાવ સહન કેવી રીતે કરી શકે ? માટે આહીં જે કાંઇ બને છે તે જીવોનાં પોતાના દોષોને કારણે બને છે.

 

નિર્દોષપૂર્ણગુણતઃ હરૌ નિત્ય વિરાજતે ।
કદાચિત સ્વપ્રભોદોષો નોડ્નેયઃ સર્વથા હહ્દિ ।। ૨૬।।

 

હરિમાં નિર્દોષપણું સંપૂર્ણરૂપે બિરાજે છે, માટે કોઈપણ વખત હૃદયમાં શ્રી પ્રભુનો દોષ ન વિચારવો અને અંતમાં આચાર્ય શ્રી હરિરાયચરણ જણાવે છે કે આપણાં શ્રી પ્રભુ સદાય નિત્ય અખંડિત રૂપે બિરાજમાન છે માટે મનમાં દુઃખ લાવવું નહીં.

 

અસ્માકં તુ પ્રભુનિર્ત્યજ્ઞતાડવ્યાહતોડધુના ।
વિરાજતે તતો દુઃખં ન વિધેયં મનસ્યપિ ।। ૨૯।।

 

શ્રી હરિરાયચરણ શ્રી ગોપેશ્વરજીને પુષ્ટિમાર્ગીય ભગવદીયોનાં સંગમાં વિચારવા જણાવે છે અને કહે છે કે આ શિક્ષા દ્વારા જેથી કરીને બુધ્ધિમાં અને હૃદયસ્થમાં જે કંઇ સંદેહજન્ય અને ચિંતારૂપ તે સર્વ દૂર થાય છે અને સુંદર બુધ્ધિ પ્રગટ થશે. સંપતિ અને સુખમાં તેમજ આપત્તિ અને દુઃખમાં એક જ શ્રી કૃષ્ણનું શરણં જ કરીએ છીએ.તેથી શ્રી ગુંસાઈજીચરણ વિજ્ઞપ્તિમાં કહે છે કે

 

યદુત્કં તાતચરણેઃ શ્રીકૃષ્ણઃ શરણં મમ ।
તત એ વાસ્તિ નૈવિષયમૈહિકે પારલૌકિકે ।।

 

પિતૃચરણ શ્રી મહાપ્રભુજીએ અમને શ્રી કૃષ્ણઃ શરણંમ મમ નો મંત્ર પ્રકટ કરી ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનું શરણ અમને બતાવ્યું છે., તેથી જ અમને આ લોક અને પરલોક સંબંધી સર્વે વસ્તુઓમાં નિશ્ચિંતતા છે. આચાર્યચરણ વલ્લભાચાર્યજીએ શ્રી કૃષ્ણઃ શરણંમ મમ રૂપી આ અષ્ટાક્ષર મંત્ર પ્રગટ કરીને શ્રી કૃષ્ણશરણ સિધ્ધ કર્યું છે. આથી જ શ્રી વલ્લભવંશજ કહે છે કે જે કાર્ય સાધન અને સિધ્ધીથી સિધ્ધ નથી થતું તે કાર્ય આ એક અષ્ટાક્ષર મંત્રથી સિધ્ધ થતાં જીવોના આ લોક અને પરલોક બંને સારા થઈ જાય છે, માટે મન, વચન અને કર્મથી શ્રી કૃષ્ણનું જ શરણ જાણીએ છીએ અને એજ પ્રકારે સાધન અને સાધ્યરૂપ સમજીએ છીએ.

 

શ્રી મહાપ્રભુજી કહે છે કે જીવોએ પ્રત્યેક આપત્તિ અને સંપતિ બંનેમાં કેવળ અને કેવળ પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણનાં દ્રઢ ચરણનો આશ્રય રાખવો જોઈએ. આ સર્વ વિવેચન વિચારતા એમ ફલિત કરાય કે પુષ્ટિમાર્ગ એટ્લે શ્રી પ્રભુની કૃપાનો માર્ગ છે, અને પ્રભુની કૃપા પામવા માટે શ્રી મહાપ્રભુજીએ ગૃહ સેવા અને ગૃહમાં બિરાજતાં શ્રી ઠાકુરજીની સેવા પર વધુ ભાર મૂક્યો છે. વૈષ્ણવોની બ્રહ્મસંબંધી એક માત્ર ફરજ દૈન્ય ભાવે ભગવદ્સેવા કરવાની છે. શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજી કહે છે કે પુષ્ટિમાર્ગમાં સાધનનું બળ શ્રી ઠાકુરજીની પ્રાપ્તિ છે, પરંતુ લૌકિક સાધન એ પુષ્ટિજીવોને પ્રભુકૃપા અને પ્રભુ પ્રાપ્તિ કરવામાં પ્રતિબંધિત બને છે.  શ્રી હરિરાય મહાપ્રભુજી પુષ્ટિજીવોને આજ્ઞા આપતાં કહે છે કે શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણાર્વિન્દમાં દ્રઢ આશ્રય અને મહાપ્રભુજીનાં અધરામૃત રૂપી તેમનાં વચનામૃતથી કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે માટે સદૈવ શ્રી ઠાકુરજી, શ્રી વલ્લભ અને શ્રી વલ્લભકુલ પર પોતાનો વિશ્વાસ બનાવી રાખવો અને સતત એમના રટણ દ્વારા તેમને મન, ચિત્ત અને હૃદયમાં ધારણ કરી રાખવા, તેમજ અષ્ટાક્ષર મંત્રનું સદાયે સેવન કરવું, રટણ કરવું અને મનન કરવું. શ્રી મહાપ્રભુજી શક્તિસ્વરૂપ હોવાને કારણે તેમની કૃપા કરવાની શક્તિમાં વૈષ્ણવ જીવો અને પુષ્ટિજીવોએ સંપૂર્ણ વિશ્વાસ રાખવો.

 

ઇતિ શ્રી ૨૪ મુ શિક્ષાપત્ર સંપૂર્ણ____

 

 

લેખક સંકલનવ્રજનિશ શાહ BOYDS-MDU S A
[email protected]
[email protected]

 

ઇ મીડિયા સંલેખ પ્રાપ્તિ પૂર્વી મોદી મલકાણ.યુ એસ એ..

 

 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.

 

 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે… 

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’

email: [email protected]

 

 

(૨૫) જગતમેં શ્રી યમુનાજી પરમ દયાલ … (પદ)
કવિ-વ્રજપતિ
રાગ-રામકલી

 

yamunaji1

 

 

જગતમેં શ્રી યમુનાજી પરમ કૃપાલ ।
બિનતી કરત તુરત સુનિ લીની, ભયે મોંપેં દયાલ ।।૧।।

 
જો કોઉ મજ્જન કરત નિરંતર, તાતેં ડરપત હૈ જમકાલ ।
“વ્રજપતિ” હી કી અતિ હી પિયારી, કાલિંદી સુમિરત હોત નિહાલ ।।૨।।

 

 

જગતમાં શ્રી યમુનાજી પરમ કૃપાળુ છે મારી વિનંતીથી તેઓએ સાંભળી અને તરત તેઓ મારે માટે દયાળુ થયાં.

 

હે યમુનાજી જે કોઈ જીવ આપના જલમાં સ્નાન કરે છે તેનાંથી યમ અને કાળ બંને ડરે છે “ વ્રજપતિ” કહે છે કે હે યમુનાજી આપ પ્રભુને અત્યંત પ્રિય છો આપનું સ્મરણ જે જીવ કરે છે તે જીવ સુખી અને કૃતાર્થ થઈ જાય છે.

 

આ પદમાં રહેલ અમુક વ્રજભાષાનાં શબ્દોનો અર્થ જાણી લઈએ.

 

મજ્જન-સ્નાન

નિહાલ-સુખી

મોંપેં-મારી ઉપર

સુમિરત-સ્મરણ કરે છે.

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

પુષ્ટિદર્શન કિર્તનસાગરને આધારિત. ….

  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

|| શિક્ષાપત્ર ૨૩મું || અને (૨૪) વ્રજ મૈ એક અચંભો દેખ્યો … (પદ) …

|| શિક્ષાપત્ર ૨૩મું || …

 

 

pushti prasad 25

આજે ૨૩મું શિક્ષાપત્રમાં આગળ વધીએ તે પહેલા, આપણે ગતાંકમાં જોઈ ગયેલ … ૨૨મું શિક્ષાપત્ર  તરફ થોડુ ધ્યાન કરી લઈએ …

 

 

૪૧ શિક્ષાપત્ર પૈકી બાવીસમું શિક્ષાપત્ર નાનામાં નાનું ફક્ત પાંચ જ શ્લોકથી અલંકૃત છે. પાંચ શ્લોકમાં શ્રીહરિરાય આચાર્ય  ચરણ પુષ્ટિમાર્ગનું અલૌકિક ભાવ સ્વરૂપ સૌને અતિ સુંદર રીતે પ્રમાણિત કરે છે. સમાવે છે.

 

 

ચિન્તાસન્તાન હન્તારો, યત્પદામ્બુજરેણવ: |

 

શ્રી મહાપ્રભુજીનાં ચરણવિંદની રજ પોતાના સેવકોની ચિંતાના સમૂહનો નાશ કરનારી છે.

 

મંગલાચરણનો પ્રથમ શ્લોક, પ્રથમ ટૂંક –કડી સમસ્ત પુષ્ટિ સૃષ્ટિનો હર કોઈ વૈષ્ણવ હરરોજ મનન કરે છે, ચિંતન કરે છે પરંતુ ચિંતા છોડવાનું મન કરતો નથી. ચિંતાને છોડવા ઈચ્છતો જ નથી.

 

આચાર્યચરણ શ્રીમદ્દ જગતગુરુ શ્રી વલ્લભાચાર્યજી ‘નવરત્ન’ ગ્રંથમાં પ્રથમ જ પંકિતમાં આજ્ઞા કરે છે કે,

 

ચિન્તા કાપિ ન કાર્યા, નિવેદિતાત્મભિ: કદાપીતિ |

 

જેમણે આત્મ નિવેદન કર્યું છે એવા વૈષ્ણવોએ ક્યારે પણ સેવામાં ચિત્તનો વિક્ષેપ કરાવનારી કોઇપણ પ્રકારના વિચારો કરવા જોઈએ નહિ. કારણ કે,

 

ભગવાનપિ પુષ્ટિસ્થો, ન કરિષ્યતિ લૌકિકીં ચ ગતિમ્ ||

 

ભગવાન કૃપાળુ છે. તેઓ આત્મનિવેદન જીવોની લૌકિક ગતિ કરતા નથી.

 

આ પ્રમાણ છતાં પણ જીવ માનતો જ નથી. ચિંતા છોડવાની કોશિષ, વિચાર કરતો જ નથી.

 

આજ વાત શિક્ષાપત્ર ૨૩નાં માધ્યમે ચિંતા, ચિંતાની જ વાત, વિચાર શ્રી હરિરાયજી આચાર્યચરણ સત્તર શ્લોકના વિવેચનથી વૈષ્ણવોને ચિંતા નિવૃત્તિનો ઉપાય બતાવે છે.

 

તે પહેલા બાવીસમાં શિક્ષાપત્રમાં શ્રીહરિરાયજી મહાપ્રભુજીએ ભાવનું સ્વરૂપ દર્શાવ્યુ અને તે ભાવનું સ્વરૂપ મર્યાદા પ્રમાણ, પ્રમેય, સાધન અને ફળ કરતાં પુષ્ટિમાર્ગીય પ્રમાણ, પ્રમેય, સાધન અને ફળ જુદા છે.

 

પુષ્ટિમાર્ગમાં સેવા પરમાણ છે. શ્રી પ્રભુ-ઠાકોરજી અને તેની કૃપા જ પ્રમેય છે. હૃદયનો શુદ્ધ અને સાત્વિક ભાવ એ સાધન છે. ભાવાત્મક શ્રી ઠાકોરજીનું સાક્ષાત ફેળ છે.

 

ભાવ શાક્ષાત્ ભગવદ્દસ્વરૂપ અને અલૌકિક નિધિ છે. તાદ્દ્શી વૈષ્ણવનો સત્સંગથી ભાવ-ભગવાન-ભગવદ્દ સ્વરૂપનું સંરક્ષણ અને વૃદ્ધિ થાય છે.

 

આ સાથે જ સત્તર શ્લોકથી અલંકૃત ત્રેવીસમાં શિક્ષાપત્રનો વિચાર કરીએ. શ્રી આચાર્યચરણ હરિરાયજી શ્રી ગોપેશ્વરજીને સંબોધિત કરે છે. “ધ્રુતિ, સ્મૃતિ, વેદ, પુરાણ અને શ્રીભાગવત સર્વના સિદ્ધાંતને જાણો છો તો આ લૌકિકમાં મોહ સાથી પામો છે ?”

 

ભવતં: ધ્રુતિ સિદ્ધાંતા: કર્ય મુહ યંતિ લૌકિકે |

 

શ્રી ગોપેશ્વરજીને નિમિત્ત બનાવીને સૌ વૈષ્ણવ જીવને જણાવે છે. અલૌકિકમાં જે ચિંતા થાય છે તે તો વિષયના અભાવથી થતી નથી. એ ચિંતા અકારણ છે. “હે વૈષ્ણવો પુષ્ટિમાર્ગના સિદ્ધાંતોને, શ્રીમહાપ્રભુજીની આજ્ઞાને બહુ જ સારી રીતે જાણતા, સમજતા હોવા છતાં પણ આપ સૌ લૌકિક બાબતોમાં, લૌકિક વિષયોમાં આટલા બધા આશક્ત ! આટલા બધા મોહિત કેમ છો ?

 

અત્રે શ્રી હરિરાયચરણ સ્પષ્ટ આજ્ઞા કરે છે, જેને સેવા સ્મરણે છે, જેણે પુષ્ટિમાર્ગનો સિદ્ધાંતોનો, શ્રી મહાપ્રભુજીની આજ્ઞા સારી રીતે જાણી છે, સમજી છે તેને લૌકિકમાંથી મન કાઢી લેવું જ પડશે. ચિંતા થવાનું કારણ એક ને એક જ છે. હૃદયની અંદરના લૌકિક વિષયોમાં મન હજી પણ સંલગ્ન છે. હજી પણ મન ઓતપ્રોત છે.

 

અને પુષ્ટિમાર્ગના સિદ્ધાંતો જોતા, જ્યાં સુધી લૌકિક વિષય હૃદયમાંથી નિવૃત્ત થતા નથી ત્યાં સુધી અલૌકિક ભાવ હૃદયમાં સ્થિર થતો નથી. તેથી જ ક્ષણે ક્ષણે અકારણ ચિંતા થાય છે. જ્યારે હૃદયમાં વિષયનો અભાવ થાય ત્યારે જ ચિંતા થતી નથી. આ પ્રકારે આપણા પુષ્ટિમાર્ગમાં લૌકિક તેમજ અલૌકિક એમ બંને પ્રકારની ચિંતા ન કરવી જોઈએ.

 

આપણા પુષ્ટિ પ્રભુ સર્વ સમર્થ છે. તેથી પિતાની જેમ અથવા પતિની જેમ પોતાના દાસોનું લૌકિક અને પારલૌકિક –બંન્ને આવશ્ય સિદ્ધ કરશે જ.

 

શ્રી ગુંસાઈજીચરણ વિજ્ઞાપ્તિમાં કહે છે કે, શ્રીકૃષ્ણ કર્તું, અકર્તું, અન્યથાકરતુ સર્વ સામર્થ્યવાન છે. તે પ્રભુ ભગવદીયોનું સર્વ કાંઈ પણ સિદ્ધ કરશે.

 

આથી જ ભગવાન સ્વયં પુષ્ટિમાર્ગમાં બિરાજમાન છે. તે લૌકિક ગતિ નહિ કરશે. પુષ્ટિમાર્ગ સમાન બીજો કોઈ માર્ગ નથી કે, જેમાં શરણે આવ્યા પછી લૌકિક ગતિ થતી નથી.

 

અને આમ, ચોથા શ્લોકમાં કહેવાય છે કે, પુષ્ટિમાર્ગીય વૈષ્ણવને મર્યાદામાર્ગનાં વૈરાગ્યઆદિ સાધનનો અભાવ હોય તો પણ સત્ પુરુષની ગતિ પ્રાપ્ત થાય છે પરંતુ પુષ્ટિમાર્ગમાં તો શ્રીમહાચાર્યજીના ચરણારવિંદની રજકણ પણ ચિંતાના વિસ્તારનો નાશ કરે એવી બિરાજમાન છે.

 

|| ચિન્તાસન્તાન હ્ન્તારો, યત્પદામ્બુજરેણવ: ||

 

મર્યાદામાર્ગની એવી રીતિ છે કે, જ્ઞાન વૈરાગ્યની પરમગતિ થાય છે. જેટલા સાધન જીવ કરે તે પ્રમાણે ઉત્તમ ગતિની કક્ષાએ જીવ પ્રાપ્ત કરે. જો જીવ વધારે સાધન કરે તો વધારે કક્ષાઓ – વધારે સારું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.

 

અહીં તો ભગવદાશ્રય દ્વારા બૌધિક શુદ્ધિ થઇ જતાં, ગમે તે પરિસ્થિતિમાં માનવી ભગવદ્દપ્રાપ્તિનો અધિકારી બની શકે છે, એ દર્શાવ્યું. ‘વિવેકધૈર્યાશ્રય’ માં સાધનરૂપ આશ્રયનું અને ‘કૃષ્ણાશ્રય’ માં ફલરૂપ આશ્રયનું નિરૂપણ છે. ‘નવરત્ન’ ગ્રન્થમાં અષ્ટાક્ષર મંત્રનું વાચિક રટણ કરવાની આજ્ઞા કરી. ‘વિવેકધૈર્યાશ્રય’ ગ્રન્થમાં ‘સર્વથા – સર્વાથિ શરણં હરિ:’ આ વાક્ય સતત રટવાની આજ્ઞા કરી અને ‘કૃષ્ણાશ્રય’ સ્તોત્રમાં એ સ્તોત્રનો પાઠ પ્રભુ સમક્ષ કરવાની આજ્ઞા કરી.

 

‘યમુનાષ્ટક’ માં પણ ‘તાવાષ્ટ્કમિદં મુદા પઠિત સૂરસૂતે સદા’ એમ છેલ્લે કહીને જણાવ્યું કે આ સ્તોત્રના પાઠમાત્રથી જ પાંચ પ્રકારનાં ફળ મળશે. : (૧) સમસ્ત દૂરતિનો નાશ, (૨) મુરારિ પ્રભુની પ્રસન્નતા (૩) સ્વભાવ-વિજય (૪) સકલ સિદ્ધિની પ્રાપ્તિ અને (૫) મુકુંદ ભગવાનનાં રતિ. ષોડશ ગ્રંથોમાં વાચિક નિરોધની આ ભૂમિકા ધ્યાન ખેંચે એવી છે. આ દ્વારા આપશ્રી આડકતરી રીતે પોતાની વાણીમાં રહેલી મંત્રસિદ્ધિનું દર્શન કરાવે છે.

 

‘યમુનાષ્ટક’ અને ‘કૃષ્ણાશ્રય’ ના આખા જ પાઠ કરવાના છે; જ્યારે ‘નવરત્નનો’ અષ્ટાક્ષરમંત્ર અને ‘વિવેકધૈર્યાશ્રય’ નાં ‘સર્વથા – સર્વાથે શરણં હરિ:’ આ વાક્ય સતત રટવાનાં છે; અને બન્ને ગ્રંથોના અર્થોનું અનુસંધાન અંત:કર્ણ માં રાખવાનું છે. અર્થનુસંધાન વગર કરાતા પાઠથી ચિંતાની નિવૃત્તિ થતી નથી તેમજ વિવેક, ધૈર્ય અને આશ્રયની પ્રાપ્તિ થતી નથી.

 

આ બન્ને ગ્રંથો અર્થાનુંસંધાન માટે જ છે. વારંવાર એનું મનન, મંથન કરવું જરૂરી છે.

 

‘વિવેકધૈર્યાશ્રય’ ગ્રંથ અને અંત:કરણની શુદ્ધિ માનવ કેવળ શરીરનો બનેલો લાખનો લખોટો નથી; તેમ જ મનબુદ્ધિનો તેજલિસોટો પણ નથી; પરંતુ પ્રભુ પાસેથી ટન અને મનની અખૂટ સંપત્તિ અને સમૃદ્ધિ લઈને આવેલો મોટો શેઠિયો હોવા છતાં વેઠિયો બની ગયો છે, જેથી ટન અને મનની ગુલામગીરી કર્યા કરે છે. જ્યારે તન-મન પ્રભુને સમર્પિત કરે, પછી એ શેઠિયો નહીં સેવક બની જાય છે. સેવક બનવું એ જ ભગવદીય જીવન માટેનું પ્રથમ સોપાન છે. બ્રહ્મસંબંધ –આત્મનિવેદન કરાવી શ્રીમહાપ્રભુજી એ શેઠિયાને સેવક બનાવે છે.

 

‘સેવક’ ભાવ અવિરત હૃદયમાં વહેતો રહે, તે માટે ‘સેવાધર્મ’ નું દાન કરે છે. શ્રીમહાપ્રભુજીએ પ્રકટ કરેલો આ ‘સેવામાર્ગ’ કે ‘સેવાધર્મ’ દૈવી જીવને મળેલું એક દિવ્ય દર્શન છે.

 

આમ અત્રે ૨૩મું શિક્ષાપત્ર સંપૂર્ણ કરાય છે. સાચી અને વધુ જાણકારી માટે શિક્ષાપત્ર ગ્રંથનો અનુસંધાન સ્વીકારો એજ જરૂરી છે.

 

 

લેખક સંકલન-વ્રજનિશ શાહBOYDS-MD-U S A
[email protected]
[email protected]

 

 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.

 

 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે… 

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’

email: [email protected]

 

 

(૨૪)  વ્રજ મૈ એક અચંભો દેખ્યો … (પદ) …

 

 

 

 

મોરમુકુટ પીતાંબર ધારે, તુમ ગાઇનિ સંગ પેખ્યો
ગોપબાલ સંગ ધાવત તુમ્હરેં, તું ઘર ઘર પ્રતિ જાત
દૂધ દહી અરુ મહી લૈ ઢારત, ચોરી માખન ખાત
ગોપી સબ મિલિ પકરતી તુમકો, તુમ છુડાઈ કર ભાગત
“સૂરસ્યામ” નિતપ્રતિ યહ લીલા, દેખિ દેખિ મન લાગત

 

 

ઉધ્ધવજી ૬ માસ પછી વ્રજ છોડીને મથુરા પધાર્યા ત્યારે કૃષ્ણને કહે છે કે મે એક અચંભો (કૌતુક) જોયો વ્રજમાં મને ખબર હતી કે આપ મથુરામાં છો તેમ છતાંયે મે આપને વ્રજમાં મોરમુકુટ પીતાંબર ધારણ કરીને ગાયોનાં ટોળાંઑ વચ્ચે વાંસળી વગાડતાં જોયેલા, ક્યારેક મે આપને ગોપબાલકો સંગે ઘર ઘરમાં પ્રતિદિન દોડતાં જોયેલા, ક્યારેક આપને મે દહી, દૂધ, માખણની ચોરી કરતાં પણ જોયેલા તો ક્યારેક કોઈક ગોપીનો હાથમાંથી હાથ છોડાવીને ભાગતા પણ જોયેલા. હું આશ્ચર્યમાં છું કે આપની હાજરી મથુરામાં છે તેમ છતાંયે આપને મે ગોકુલમાં શી રીતે જોયા? સૂરદાસજી કહે છે કે ઠાકુર આપની આ લીલા નિત નિત જોઈને મારું મન તેમાં લાગેલું રહે છે. ભ્રમરગીત પર આધારિત આ પદમાં એમ કહી શકાય કે ઉધ્ધવજીએ જોયેલી આ લીલામાં તેમણે કૃષ્ણને ગોકુલમાં નથી જોયાં પરંતુ કૃષ્ણરૂપ ગોપીઓ હતી, જેઑ આ ક્રીડાઓ કરી રહી હતી. તેથી જ એક જ સમયે ઉધ્ધવજીએ અલગ અલગ લીલાઑ થતી જોઈ.

નોંધ-સુરસ્યામ રચિત પદોની રચના શ્રી ઠાકુરજીએ કરેલી છે.

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

ભ્રમરગીત પર આધારિત ….

  

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …