આ છે રસોનો રસથાળ (આરોગ્ય અને ઔષધ ) …

આ છે રસોનો રસથાળ (આરોગ્ય અને ઔષધ)  …

આયુર્વેદ : વૈદ્ય મનુભાઈ ગૌદાની …

 

 

 
masala

 

 

આયુર્વેદના  મતે દ્રવ્ય બે પ્રકારનાં ગણાય છે. એક આહાર દ્રવ્ય અને બીજું ઔષધ દ્રવ્ય. આમાં નિત્ય લેવાતું હોવાથી શરીર તથા શરીર ક્રિયાનો વિશેષ સંબંધ આહાર દ્રવ્યો સાથે છે. આહાર દ્રવ્યોનો ઔષધ દ્રવ્યથી તફાવત એ છે કે, આહાર દ્રવ્યોમાં રસની પ્રધાનતા હોય છે. જ્યારે ઔષધ દ્રવ્યોમાં વીર્યની (અહીં વીર્ય એ આયુર્વેદીય પારિભાષિક શબ્દ છે. જેનો અર્થ સ્વભાવ પણ કરી શકાય છે. ઔષધ દ્રવ્યોનો સ્વભાવ અથવા વીર્ય ઉષ્ણ અથવા શીત એમ બેમાંથી કોઈ પણ એક હોય છે). આહાર દ્રવ્યોનો રસની સાથે વિશેષ સંબંધ હોવાથી શરીર પર આહાર રસોની અસરનું જ્ઞાાન ખૂબ જરૂરી હોવાથી અહીં આહાર રસો વિશે આયુર્વેદીય મતે સંક્ષિપ્ત નિરૂપણ કરું છું. આધુનિક ચિકિત્સકો (નવ્ય વિજ્ઞાાન) મૂળ ચાર રસો જ માને છે. મધુર, કડવો, ખાટો અને ખારો, પરંતુ અહીં હું આયુર્વેદીય મતના છ રસો વિશે જ જણાવું છું.

 

(૧) મધુરઃ ગોળ, ખાંડ, દ્રાક્ષ, મધ વગેરે.

(૨) ખાટોઃ આમલી, લીંબુ, કરમદા, કાચી કેરી વગેરે.

(૩) ખારો : સમુદ્રનું મીઠું, સિંધાલુણ, સંચળ વગેરે.

(૪) તીખોઃ મરી, મરચાં, સૂંઠ, લીંડીપીપર વગેરે.

(૫) કડવોઃ લીમડો, કરિયાતું, કડુ, કારેલાં વગેરે.

(૬) તુરોઃ હરડે, બાવળ, સોપારી વગેરે.

 

જગત અગ્નિષોમીય હોવાને લીધે આ છ રસોને પણ બે વર્ગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યા છે. આગ્નેય એટલે ઉષ્ણ અને સૌમ્ય એટલે શીત. તીખો, ખાટો અને ખારો આ ત્રણ રસ આગ્નેય અથવા ઉષ્ણ અને મધુર-ગળ્યો, કડવો અને તૂરો, આ ત્રણ રસ સૌમ્ય એટલે શીત ગણાય છે. આગ્નેય રસો ઉષ્ણ હોય છે, તેથી મૂર્છા અને વિદાહ (બળતરા) ઉત્પન્ન કરે છે. આથી તેને વિદાહી પણ કહે છે. આથી ઊલટું સૌમ્ય રસો શીત હોય છે, તેથી મૂર્છા અને વિદાહ (બળતરા)શામક હોય છે, તેથી તેને અવિદાહી કહેવામાં આવે છે.

 

 

રસોનાં લક્ષણ …

 

રસોનાં લક્ષણ નિર્ધારિત કરવામાં આવે છે, જે આ પ્રમાણે છે.

મધુર રસ : સ્નેહ, તર્પણ, આહ્લાદક, કફ કરનાર વગેરે.

 

ખાટો રસ : દાંત અંબાડનાર, મુખ રસોનો સ્રાવ કરાવનાર, મુખની શુદ્ધિ કરનાર, ખાવામાં રુચિ ઉત્પન્ન કરનાર, નેત્રનું સંકોચન કરનાર, મુખ અને કંઠમાં દાહ કરનાર, રોમાંચકારી તથા હૃદયને બળ આપનાર છે.

 

ખારો રસ : તરલ, વિલયન થનાર, કલેદન કરનાર, માર્દવ કરનાર, રુચિ ઉત્પન્ન કરનાર, મોઢું, તાળવું, ગળું, છાતી, કપાળ વગેરેમાં બળતરા કરાવનાર ગણાવાય છે.

 

તીખો રસ : જીભનો ઉદ્વેજક, બળતરા સાથે મુખ, નાક અને નેત્રમાંથી સ્રાવ કરાવનાર તથા માથું દુખાડનાર ગણાવાય છે.

 

કડવો રસ : તરત જ જીભના અન્ય આસ્વાદોનો નાશ કરનાર, સ્વયં અપ્રિય હોવા છતાં રુચિ વધારનાર, કંઠની, દાંતની શુદ્ધિ કરનાર, મુખશોષકર વગેરે.

 

તુરો રસ : જીભ અને મુખનું સ્થંભન કરનાર, જડતા લાવનારો મુખશોષક, હૃદયરોગ કરનાર, કફનાશક અને ગૌરવ કરનાર છે.

 

ધાતુ કર્મ …

 

 

આપણાં શરીરમાં રસ, રક્ત, માંસ, મેદ, અસ્તિ, મજ્જા અને શુક્ર એમ સાત ધાતુઓ રહેલી હોય છે. આ છએ રસોનો ધાતુઓ ઉપર પ્રભાવ પડે છે, તે જોઈએ.

 

(૧) મધુર : મધુર રસ શરીરની સાતે ધાતુઓને વધારે છે તથા ધાતુઓનો સાર ભાગ ઓજ (કેટલાકના મતે હોર્મોન્સ)ની વૃદ્ધિ કરનાર હોવાથી બળ આપનાર, જીવન ટકાવનાર, આયુષ્ય વધારનાર તથા ધાવણ વધારનાર ગણાય છે.

 

(૨) ખાટો : નાગાર્જુન નામના વિદ્વાને અમ્લ રસને શરીરનું વજન વધારનાર, બળ આપનાર, વાજીકરણ તથા જીવનીય કહ્યો છે, પરંતુ ચરક મર્હિષએ વજન વધારનાર અને બળ આપનાર કહ્યો છે.

 

(૩) ખારો : ધાતુઓ રસ, રક્ત, માંસ, મેદાદિનો નાશ કરનાર, બળનાશક અને શિથિલતા લાવનાર છે.

 

(૪) તીખો : ધાતુઓનો નાશ કરનાર, ધાતુઓને ખોતરીને બહાર કાઢનાર તથા કામશક્તિ ક્ષીણ કરનાર છે.

 

(૫) કડવો : મેદ, ચરબી, વીર્ય, મજ્જા એવં લસિકાનું શોષણ કરનાર છે.

 

(૬) તૂરો : બધી ધાતુઓનું શોષણ કરનારો અને ખળભળાવી દેનારો છે.

 

 

સૌજન્ય : સંદેશ દૈનિક

 

 

ફળોમાં ઉત્તમ ખાટીમીઠી દ્રાક્ષના ગવાય …
 

 
GRAPES.2
 

 

મોંમા પાણી આવે તેવી મનમોહક ખટમીઠી દ્રાક્ષ હવે સર્વત્ર મળે છે. સરખામણીમાં સોંઘી પણ મળે છે. તમને જાણીને આનંદ થશે કે દ્રાક્ષને આયુર્વેદે ‘ફલોત્તમ’ કહીને બધાં ફળમાં સર્વોત્તમ કહી છે. રોજિંદા આહારમાં હંમેશા લીલી કે સુકી દ્રાક્ષ ખાવાનું પણ ‘અષ્ટાંગ હૃદય’માં કહેવામાં આવેલું છે.

 
કુદરતે માનવજીવનની રક્ષા અને ઉપકારરૂપે અનેક ભેટો આપી છે. બદલાતી ૠતુઓ મુજબ જાત-જાતનાં ફળોનો રસથાળ ઉભરાય છે. જેના ગુણકર્મો અને ગુણધર્મો જેતે ૠતુમાં થતા રોગો સાથે સંબંધિત હોવાનું અનુમાન કરી શકાય. અનેક જાતનાં ફળોમાંથી ઘણાંને અમુક જ ફળો ભાવે તેવું બની શકે. પરંતુ દ્રાક્ષ એક એવું ફળ છે જે મોટાભાગે બધાને ભાવતું જ હોય છે. બાળકથી માંડીને વૃદ્ધસ્ત્રી- પુરૂષ, અમીર-ગરીબ તમામ વર્ગના લોકોને દ્રાક્ષ અતિપ્રિય અને સુલભ પણ છે. કુદરતી મેવામાં ગણાતી આ દ્રાક્ષ, કાજુ, બદામ જેવા સૂકા મેવા કરતા પ્રમાણમાં સસ્તી હોવાથી તે બધાનાં નસીબની મર્યાદામાં આવી શકે છે. બાકી અમુક વર્ષો બાદ તો એવું બનશે કે કાજુ-બદામ કે અંજીર જેવા મેવાનો ભાવ પૂછીશું તો યે પૈસા આપવા પડશે. ટૂંકમાં મોંઘવારીની અતિ ઝડપી સવારી જે રીતે આગળ વધે છે તે રીતે જોતા અમુક સમયબાદ આજે આપણે સરળતાથી જોઇ, ખાઇ શકીએ છીએ. તેમાનું ઘણું બઘું ભવિષ્યમાં માત્ર જોઇ જ શકીશું. દ્રાક્ષની આવી સ્થિતિ આવે તે પહેલાં ખાઇ લેવાની તક મેળવી લેવા જેવી છે. દ્રાક્ષની મીઠાશની બાબતમાં વઘુ જણાવવાની એટલા માટે જરૂર નથી રહેતી કે અન્ય મીઠી (ગળી) વસ્તુને દ્રાક્ષની ઉપમા આપી તેની મીઠાશ દર્શાવવામાં આવે છે.

 
યુરોપ અને અમેરિકામાં દ્રાક્ષનું મોટા પ્રમાણમાં વાવેતર થાય છે. દુનિયાભરમાં સૌથી વઘુ દ્રાક્ષ ફ્રાંસના દક્ષિણ ભાગમાં થાય છે. ત્યાં વિશાળ, લીલાછમ બગીચાઓ જોવા મળે છે. ભારતમાં દ્રાક્ષનું વાવેતર પંજાબ, હરિયાણા અને મહારાષ્ટ્રમાં ઘણા સમયથી થતું રહ્યું છે. પૂના, સતારા, નાસિક અને ખાનદેશ તેનો મુખ્ય પ્રદેશ મનાય છે. હવે ગુજરાતમાં પણ ઘણી જગ્યાએ છૂટક છૂટક દ્રાક્ષનું વાવેતર થાય છે. તેમાં ખેડા જિલ્લો મુખ્ય છે. દ્રાક્ષનું વાવેતર સારી કમાણી આપી શકે છે. તેના વેલા બે-ત્રણ વર્ષે ફળવા લાગે છે. જોકે વર્તમાન જગતની સંશોધન પદ્ધતિઓ અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમથી આ ગાળો ઘટી શક્યો હોવાનું જોવા મળ્યું છે. ફેબુ્રઆરી અને માર્ચમાં લીલી દ્રાક્ષ-કાળી દ્રાક્ષ પુષ્કળ જોવા મળે છે. અને લોકો તેને મન અને પેટ ભરીને માણતા પણ જોવા મળે છે.

 
દ્રાક્ષની ઘણી જાતો છે. બેદાણા, મુનક્કા, કિસમીસ એ દ્રાક્ષની મુખ્ય જાતો છે. આ નામો સૂકી દ્રાક્ષ માટેના છે. લીલી દ્રાક્ષ એ સર્વસામાન્ય અને સુપાચ્ય જાત છે. કાળી દ્રાક્ષ, લાલ દ્રાક્ષ અને ધોળી દ્રાક્ષ તેવા પણ પ્રકારો જોવા મળે છે. તેમાંથી ધોળી દ્રાક્ષ વઘુ મીઠી અને મોંઘી હોય છે અને તે અપ્રાપ્ય કે સામાન્ય માણસોને ઓછી જોવા મળતી જાત છે. કાળી દ્રાક્ષ બધી જ પ્રકૃત્તિવાળા લોકોને, સર્વ રોગોમાં લાભપ્રદ અને ગુણકારી ગણાય છે. કાળી દ્રાક્ષમાંથી અનેક જાતની દવાઓ બનાવી શકાય છે. બે દાણા નામની જાત કંઇક અંશે ધોળી હોય છે અને તેમાં બી હોતા નથી. કિસમિસ બે દાણા જેવી જ પરંતુ પ્રમાણમાં નાની હોય છે. ભારત જેવા ગરમીવાળા દેશના લોકોની તરસ અને ભૂખનું શમન કરવામાં દ્રાક્ષ અમૃતનું કાર્ય કરે છે. વ્યાપકપણે જોવા અને ખાવા મળતી લીલી (તાજી) દ્રાક્ષ કંઇક અંશે કફકારક ગણાય છે. પરંતુ મીઠું અથવા સંધિવ સાથે ખાવાથી કફ થવાનો ભય રહેતો નથી. દ્રાક્ષ બધાને ખાવી ગમે છે. માંદા-સાજા અને સગર્ભા તથા પ્રસૂતા પણ દ્રાક્ષનું સેવન કરી શકે છે.
 

 
દ્રાક્ષના ગુણઃ …
 

 
આયુર્વેદના ગ્રંથોમાં દ્રાક્ષની જાતો અને ગુણોનું ઠીકઠીક વર્ણન જોવા મળ્યું છે. દરેક ક્ષેત્રમાં થયેલી વૈજ્ઞાનિક ક્રાંતિ અને સાધન-સવલતોની ઉપ લબ્ધિઓના કારણે અનેક નવા સમીકરણો અને ઉત્પાદનો સર્જાયા છે. વનસ્પતિ ફળફળાદિ વગેરેના બિયારણોમાં પણ ઘણા પરિવર્તનો આવ્યા છે તેથી તેના ફળની ગુણવત્તા પર શું અસરો થઇ તે જોવું અને જાણવું એ અનુસંધાનનો વિષય છે. શાસ્ત્રીય મત મુજબ દ્રાક્ષ સારક ગુણવાળી, સ્વર (અવાજ)ને સારો કરનારી, મીઠા રસવાળી ને ચીકાશયુક્ત શીતળ ગુણ યુક્ત છે તે ઉત્તમ પથ્ય છે. તેથી કોઇપણ સ્થિતિમાં તે યુગોથી અપાતી આવી છે. તાવ, ક્ષય વગેરે રોગોમાં આવેલી અશક્તિમાં દ્રાક્ષ અને તેની બનાવટો અમૃત સમાન ફાયદાકારક છે. દ્રાક્ષ શીતવર્ય, રસ તથા વિપાકમાં મઘુર, પાછળથી સહેજ તૂરી, હર્ષદાયક, રોચક, તર્પણ (તૃપ્તિ કરનાર), વાયુનું અનુલોમન કરનાર, સ્નિગ્ધ, આંખોને હિતકર, કંઠ્ય તથા શ્રમહર છે. દ્રાક્ષ, તરસ, દાહ, તાવ, શ્વાસ, રક્તપિત, ક્ષત, ક્ષય, વાયુપ્રકોપ, પિતપ્રકોપ, ઉદાવર્ત, સ્વરભેદ, મહાભય, મોઢાની કડવાશ, મૂળશોખ, ઉધરસ, ઉલ્ટી, ભ્રમ, શોષ અને મૂત્રાવરોધનો નાશ કરનારી છે. શરીરને તુરંત શક્તિ અને તાજગી તથા તૃપ્તિ દ્રાક્ષથી મળે છે. હોજરી અને આંતરડામાં કે શરીરમાં અન્યત્ર થયેલા ચાંદાને (અમુક સ્થિતિએ હોય ત્યાં સુધી) દ્રાક્ષ રૂઝવી શકે છે. ત્વચા અને લોહીના રોગોને મટાડે છે. લોહીમાં રહેલી ખોટી ગરમી તથા વિકૃતિ દૂર કરી લોહીને સ્વસ્થ, નીરોગી અને શરીરને તાકાતવાન તથા સક્ષમ બનાવે છે.

 
યુનાની વૈદ્યોના મત મુજબ દ્રાક્ષ કફને પાતળો કરીને બહાર કાઢનાર મુખ્ય દવા છે. તે ઉપરાંત સ્ત્રીઓના માસિક ધર્મને તે નિયમિત કરે છે, કબજીયાત દૂર કરે છે. લોહી તથા માંસને વધારે છે. ખાટી-મીઠી અને દીપન-પાચનનું કામ કરતી દ્રાક્ષ ફેંફસા, યકૃત તથા મૂત્રાશયના રોગો અને જીર્ણજવરમાં લાભદાયક છે. દ્રાક્ષના બી શીતળ, કામોત્તેજક અને ગ્રાહી છે. તેના પાન હરસને મટાડે છે. દ્રાક્ષના વેલાની ડાળીઓ મૂત્રાશય, અંડકોષના સોજામાં ફાયદાકારક છે. તેના વેલાની ભસ્મ મૂત્રાશયની પથરીને ઓગાળીને કાઢવામાં મદદરૂપ થાય છે તેમ જ સાંધાની પીડા મટાડનાર તથા અર્શ – મસાના ભરાવા કે સોજાને માટે હિતકારી છે. આઘુનિક વિજ્ઞાનના મત મુજબ દ્રાક્ષમાં વિટામીન એ, બી અને સી તથા લોહતત્વ રહેલું છે. અન્ય પૌષ્ટિક દ્રવ્યોની સાથે-સાથે તેમાં પોટેશિયમ, સેલ્યુલોઝ, શર્કરા તથા કાર્બનિક અમ્લ હોવાથી તે કબજીયાત દૂર કરે છે. દ્રાક્ષના રસનું સેવન યકૃતને બળ આપે છે. દ્રાક્ષમાં શર્કરા અને કાર્બોહાઇડ્રેટ વિપુલ પ્રમાણમાં હોવાથી તેની પૌષ્ટિકતા અન્ય ફળોની સરખામણીએ ચઢિયાતી છે. વૈજ્ઞાનિકોમાં તે બાબતે થોડો વિખવાદ છે. અમુક નિષ્ણાતો દ્રાક્ષનાં પોષણમૂલ્યને ઊચું નથી ગણતા. પરંતુ તે મુદ્દો અત્રે અગત્યનો નથી.

 
જૂની કબજીયાતના દર્દીઓ માટે દ્રાક્ષનું સેવન એક ઉત્તમ ઔષધનું કાર્ય કરે છે. નિયમિતરૂપે દ્રાક્ષ ખાવાથી પાચક રસોના આલ્પતર સ્ત્રાવ યથાર્થ રીતે ઝરવાથી પાચન પણ સારી રીતે થાય છે અને કબજીયાત દૂર થાય છે. આજ કારણે ગુદાભંશ કે મસાના દર્દીઓને પણ દ્રાક્ષથી ફાયદો કે રાહત રહે છે. મસાએ કબજીયાતનું મુખ્ય પરિણામ છે. કબજીયાત ન રહે તો મસાનું દર્દ સહન થઇ શકે તેવું મર્યાદિત રહે છે. પરંતુ કબજીયાતની સ્થિતિમાં તે ભયંકર વેદનાનું છે, પરંતુ કબજીયાતનું નિવારણ થઇ જાય તો તેનો દુઃખાવો ઓછો કે નગણ્ય સ્થિતિમાં આવી જવાથી તેને કઢાવવાનું મોકૂફ રહી શકે છે. કદાચિત બંધ પણ રાખી શકાય છે. પિત્ત એ ગરમીયુક્ત શારીરિક દોષ છે. જે લોકોને પિત્તપ્રકોપ થયો હોય તેમણે દ્રાક્ષ ખાવાથી શરીરમાં થતી બળતરા મટે છે. ઊલ્ટી થતી હોય તો બંધ થાય છે. શરીરની નબળાઇ વઘુ હોય, વજન વધતું ન હોય, ચામડી શુષ્ક બની ગઇ હોય, આંખોમાં ઝાંખપ લાગતી હોય અને બળતરા રહેતી હોય તો દ્રાક્ષ ખાવાથી એ બધી ફરિયાદો દૂર થાય છે. દ્રાક્ષમાં રહેલ વિટામીન ‘સી’ના લીધે ચામડીના રોગો તથા સ્કર્વી જેવા રોગો સામે રક્ષણ મળે છે. મનોવૈચિત્ય શ્વાસ જેવા ફેંફસાના રોગોની સ્થિતિમાં અન્ય જે કંઇ દવા ચાલુ હોય તે ચાલુ રાખી સાથે સાથે દ્રાક્ષ કે તેની અન્ય કોઇપણ બનાવટોનું સેવન કરાવવું જોઇએ. અહીં દ્રાક્ષ ઔષધહારનું કાર્ય કરશે.

 
બધા ફળોમાં શ્રેષ્ઠ ગણાવાયેલી દ્રાક્ષ અમુક સ્થિતિમાં ન ખાવાની પણ સૂચના ઘણા શાસ્ત્રકારોએ આપેલી છે. જે લોકોને કફ, શરદી સળેખમ લાંબા સમયથી રહેતા હોય તેમણે દ્રાક્ષનો ઉપયોગ ન કરવો કે વિચારપૂર્વક મર્યાદિત માત્રામાં કરવો તેવી સલાહ છે. કેમકે દ્રાક્ષ સ્વભાવતઃ ઠંડી છે. તેથી જેને ઠંડી વસ્તુ માફક જ ન આવતી હોય તેમણે આવી બાબતે પોતાની શરીર પ્રકૃતિ અને જીવનપદ્ધતિ મુજબ મર્યાદિત પ્રમાણમાં દ્રાક્ષનો ઉપયોગ કરવો જોઇએ. આ ઉપરાંત ખાટી અને કાચી દ્રાક્ષ ન ખાવાનું પણ વિધાન છે. એકલી ખાવાની પણ સલાહ નથી કેમ કે તે સારક અને મૂત્રલ ગુણ ધરાવે છે તેથી અન્ય નિયમિત ખોરાકની સાથે-સાથે લેવાથી વજન વધારી શકે છે. પરંતુ માત્ર તે જ લેવાથી શરીરને કૃશ કરે છે. ધોયા વિનાની દ્રાક્ષ ન ખાવી. બને તો ગરમ પાણીથી ધોયા પછી જ તેનો ઉપયોગ કરવો જોઇએ. જેથી કચરો અને જંતુઓ તથા તેના ઉપર છાંટેલી દવાઓના અંશો નીકળી જાય.
 

 
ઔષધરૂપે દ્રાક્ષ …
 

 
એક તોલો સૂંઠ, એક તોલો મરી, એક તોલો પીપર અને એક તોલો સંધિવ લઇ તેને ખાંડી તેનું કપડાથી ગાળેલુ ચૂર્ણ તૈયાર કરવું, પછી ચાલીસ તોલા કાળી દ્રાક્ષ (બી કાઢેલી) સાથે મેળવી ચટણીની માફક પીસીને બરણીમાં ભરી લેવું. આ તૈયાર થયેલ ચાટણને ‘પંચામૃત ચાટણ’ કહેવાય છે. આ ચાટણ અડધા તોલાથી બે તોલા જેટલું સવાર-સાંજ ચાટવાથી અરૂચિ, વાયુ, મંદાગ્નિ, કબજીયાત શૂળ, મોળ કફ વગેરે મટે છે.

 
ધોળી (બી વિનાની) દ્રાક્ષ તોલા લઇ તેને લીંબુના રસમાં વાટી તેમાં એટલું જ પાણી મેળવી એકરસ કરી વસ્ત્રથી તેનો રસ ગાળી લેવો. પછી તેમાં પાકા દાડમના દાણાનો ચાળીસ તોલા રસ મેળવવો. પછી તેમાં એંસી તોલા સાકર નાંખી ચાસણી કરીને શરબત બનાવવું. આ શરબત બે-અઢી તોલા પીવાથી રૂચિ પેદા થાય છે, પિત શમે છે અને મંદાગ્નિ મટે છે. કાળી દ્રાક્ષ રાત્રે પલાળી રાખવી. સવારે મસળી તેને ગાળીને તેમાં જીરાની ભૂકી અને સાકર નાંખીને પીવાથી શરીરની બળતરા મટે છે. એસિડિટી એ વર્તમાન સમાજનો વ્યાપક વ્યાધિ છે. આમ તો તે આઘુનિકતાની દોડાદોડની આડપેદાશ છે તેવું કહી શકાય. તેમાં પાછા જીભના અમર્યાદિત સ્વાદની ઝંખના તેને વધારવામાં મદદ કરે છે.

 
દ્રાક્ષ અને વરિયાળી બબ્બે તોલા લઇ રાત્રે અડધા રતલ પાણીમાં ભીંજવી રાખવું. સવારે મસળીને ગાળી લેવું અને તેમાં એક તોલો સાકર નાખી પીવું. આવું થોડા દિવસ નિયમિત રીતે કરવાથી અમ્લપિત્ત- ખાટા ઓડકાર, ખાટી ઉલ્ટી, મોંના ચાંદા, છાતીની બળતરા તથા પેટનું ભારેપણુ વગેરે લક્ષણો શમી જાય છે. કબજીયાતના કાયમી દર્દીઓ જાતજાતની દવાઓના અખતરા કરતા રહે છે. તેમાં દવાના નામ બદલાયા કરે છે. રોગી અને રોગ જેના તે જ રહે છે. પરંતુ ત્રણ-ચાર તોલા કાળી દ્રાક્ષને રાત્રે ઠંડા પાણીમાં પલાળી રાખી સવારે મસળી-ગાળીને પીવાથી લાંબા ગાળે કાયમી ફાયદો કરે છે. આયુર્વેદિક ઉપચારો એ એક-બે દિવસની રમત નથી તેનું અનુશીલન જરૂરી છે. બે દિવસ લઇને ‘‘આમાં મજા ન આવી’’ તેવું નિવેદન કરવાવાળા માટે અન્ય શાસ્ત્રીય કે શાસ્ત્ર બહારના થીગડાં મારવા એ જ ઉપાય છે. હવે બજારમાં મળતી દ્રાક્ષને ઘરમાં લાવશો અને આરોગ્ય જાળવશો તો આ લેખ વાંચ્યો સાર્થક ગણાશે.

 

 

સૌજન્ય : સંદેશ દૈનિક

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

પથરીના પથ્થરો ‘ચૂર-ચૂર’ થઈ જશે, ઘરે જાતે જ બનાવો  ૧૩  દવાઓ …

પથરીના પથ્થરો ‘ચૂર-ચૂર’ થઈ જશે, ઘરે જાતે જ બનાવો  ૧૩  દવાઓ …

 

 
KALTHI
 

 

પથરીના દર્દથી આ ઉપાયો ઝડપથી છુટકારો આપી શકે છે…

 

પથરી એક કષ્ટદાયક રોગ છે, સામાન્ય રીતે 30થી 60 વર્ષની ઉંમર ધરાવતા લોકોમાં આ દર્દ જોવા મળે છે. તેમાંય પુરૂષોમાં સ્ત્રીઓની સરખામણીમાં પથરીની સમસ્યા થવાની સંભાવના ચાર ગણી વધારે હોય છે. આજે ભારતના 2000 પરિવારોમાંથી એક પરિવારના સભ્યોને આ સમસ્યા હોય છે. પરંતુ દુઃખની વાત એ છે કે આમાંથી ઘણાં ઓછા લોકો એવા હોય છે તેનો યોગ્ય ઇલાજ કરાવી શકે છે. એલોપથીમાં ઓપરેશન જ તેનો એકમાત્ર ઉપચાર છે. પરંતુ આર્યુવેદમાં કેટલાંક એવા ઉપચાર અને વનસ્પતિ છે જેની મદદથી તમે પથરીના દર્દમાં રાહત મેળવી શકો છો.    જાણો, પથરીના દર્દમાંથી હંમેશા માટે છૂટકારો મેળવવાના ઉપાયો અંગે…

 

પથરી થયા પછી તેનું દર્દ કેવું હોય તે તો એ તો પથરીનો દર્દી જ બતાવી શકે!  ભલભલાને રડાવી નાખતા પથરીના પથ્થરો જો શરીરમાં કિડની, મૂત્રાશય, મૂત્રનળી કે પિત્તાશયમાં જામ્યા હોય તો તે વ્યક્તિનું જીવવું દુષ્કર બની જાય છે. રખે ને કોઈને આ પરેશાની થાય.

 

તમને લાગે કે તમને પથરીની સમસ્યા છે કે તમારા સંબંધીને પથરીની તકલીફ છે તો તેમની માટે લાખો-લાખોના ખર્ચે ઓપરેશાન કરતા પહેલા આ આર્ટિકલમાં આપેલ ઘરેલું ઉપચાર ચોક્કસ અજમાવી લેજો. જે વ્યક્તિને આ ઉપચાર અનુકૂળ આવી જશે તેમને ઝડપથી પથરીની સમસ્યાથી છુટકારો મળી જશે. આગળ જાણો પથરીને ચૂર-ચૂર કરવાના ૧૩ આસાન ઘરેલુ ઉપાયો….

 

 

૧-  ડુંગળીના રસમાં ખાંડ મેળવીને શરબત બનાવો અને પથરીના દર્દીને પીવડાવો. આ રસ ખાલી પેટે જ પીવો. મૂત્રાશય વાટે પથરી નાના-નાના કણ રૂપે બહાર નિકળી જશે. પરંતુ એક વાતનું ધ્યાન રાખવું કે આ રસનું સેવન વધુ ન કરવું.

 

૨-  કળથીનો સુપ બનાવી તેમાં ચપટી સુરોખાર મેળવી પીવાથી પથરી ઓગળી જાય છે અને પથરીને લીધે થતી ભયંકર પીડા મટે છે. કળથીનો બીજો ઉપાય છે જેમાં કળથી 50 ગ્રામ રાત્રે પલાળી રાખી, સવારે મસળી, ગાળી એ પાણી રોજ સવારે પીવાથી પથરી મટે છે.

 

૩-  મૂળાના બી ચાર તોલા લઈ અર્ધો શેર પાણીમાં ઉકાળો, અરધુ પાણી બાકી રહે ત્યારે ઊતારીને તે પાણી પીવાથી પથરી ઓગળી જાય છે.

 

૪-  ચાર ગ્રામ ગોખરુનું ચૂરણ મધમાં મેળવીને સવાર-બપોર-સાંજ ચાટવું અને એની ઉપર એકથી દોઢ કપ ઘેટીનું દૂધ પીવાથી એક સપ્તાહમાં પથરી તૂટી જાય છે. આ પ્રયોગ ફક્ત સાત દિવસ કરવાનો હોય છે.

 

૫-  પથરીના રોગમાં દર્દીને પપૈયાના થડની 20 ગ્રામ છાલને 200 ગ્રામ પાણીમાં લસોટી, વાટીને ગળી લો. દર્દીને જ્યારે જ્યારે તરસ લાગે ત્યારે આ પાણી આપો. આ પ્રયોગ સતત 21 દિવસ કરવાથી પથરી આપોઆપ ભાંગીને ભૂક્કો થઈ બહાર નિકળી જશે.

 

૬-  મકાઈના દાણા કાઢી લીધા પછી ખાલી ડોડાને બાળી, તેનું ભસ્મ બનાવી, ચાળીન આ ભસ્મ 1 ગ્રામ જેટલુ સવાર-સાંજ પાણી સાતે લેવાથી પથરીનું દર્દ અને પેશાબની અટકાયત દૂર થાય છે.

 

૭-  લીંબુના રસમાં સિંધવ-મીઠું મેળવીને ઊભા-ઊભા પીવાથી પથરી ઓગળી જાય છે. ગાયના દૂધની છાશમાં સિંધવ-મીઠું નાખીને રોજ ઊભા-ઊભા સવારે 12 દિવસ સુધી પીવાથી પથરી પેશાબ વાટે બહાર નિકળી જાય છે અને આરામ થાય છે.

 

૮-  ઘઉં અને ચણાને સાથે ઉકાળીને આ ઉકાળામાં ચપટી સૂરોખાર નાખી ઉકાળીને પીવાથી પથરી ભાંગીને ભૂક્કો થઈ જાય છે અને પેશાબ વાટે બહાર નિકળી જાય છે.

 

૯-  નારિયેળના પાણીમાં લીંબુનો રસ મેળવીને પીવાથી પથરીની તકલીફમાં રાહત થાય છે. રિંગણાનું શાક ખાવાથી પેશાબની છૂટ થાય છે. શરૂઆતની નાની પથરી ઓગળી જાય છે.

 

૧૦-  કારેલાંનો રસ છાશ સાથે પીવાથી પથરી મટી જાય છે.

 

૧૧-  પાલકની ભાજીનો રસ પીવાથી પથરી ઓગળી જાય છે.

 

૧૨-  કાળી દ્રક્ષનો ઉકાળો પીવાથી પથરી ઓગળી જાય છે.

 

૧૩-  દૂધીના બી પેશાબ સાફ લાવે છે અને પથરી તોડવામાં મદદ કરે છે. 

 

૧૪.  પથરીના દર્દમાં કુલથી એક ખાસ દવા છે, તેને ગુજરાતીમાં ઘોડા ગ્રામ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કુલથીનો દેખાવ અડદની દાળ જેવો હોય છે અને તેનો રંગ લાલ હોય છે. કુલથીને આર્યુવેદમાં પથરીનાશક ગણવામાં આવી છે. કીડની અને પિત્તાશયની પથરી માટે ફાયદાકારક ઔષધિ છે. આર્યુવેદના ગુણધર્મ અનુસાર કુલથીમાં વિટામિન એ જોવા મળે છે. આ શરીરમાં વિટામિન એની પૂર્તિ કરીને પથરીને રોકવામાં મદદરૂપ છે. બજારમાં આ કોઇ પણ કરિયાણાની દુકાનમાં આસાનીથી મળી શકે છે.  પ્રભાવ  કુલથીના સેવનથી પથરી તૂટીને અથવા નાના કણ થઇ જાય છે, તેનાથી પથરી સરળતાતી મૂત્રાશયમાં જઇને પેશાબના રસ્તેથી બહાર આવી જાય છે. મત્રલ  ગુણ હોવાના કારણે આના સેવનથી પેશાબની માત્રા અને ગતિ વધી જાય છે, તેનાથી રોકાયેલા પથરીના કણ પર દબાણ વધારે પડવાના કારણે પથરી નીચેની તરફ ખસીને બહાર થઇ જાય છે.

 

૧૫.  ઉપયોગ  1 સેન્ટિમીટરથી નાની પથરીમાં આ સફળ ઔષધિ છે. 25 ગ્રામ કુલથીને 40 મિલિમીટર પાણી બાકી રહેવા પર 50-50 મિલિલીટર સવાર સાંજ એક માસ  રોગીએ પીવાથી પેશાબની સાથે નિકળી જાય છે. આ ઔષધિ લેવાના પહેલા અને ત્યારબાદ તમારી તપાસ કરાવી લો, તેનાથી પરિણામ સામે આવી જાશે. તેને સામાન્ય દાળની માફક પણ ખાઇ શકાય છે. કુલથી 25 ગ્રામ લઇને મોટી મોટી દળી લો, હવે તેને 16 ગણા પાણીમાં પકાવો. ચોથા ભાગનું પાણી બાકી રહેવા પર તેને ઉતારીને છાણી લો. તેમાંથી 50 મિલિમીટર સવાર સાંજ લેતા રહો અને સ્વાદ માટે તેમાં થોડું સિંધવ નમક મેળવી શકો છો.    ફરીથી પથરી નહીં થાય  જે વ્યક્તિને પથરી એકવાર થઇ જાય છે, તેઓને ફરીથી પણ પથરી થવાનો ભય રહેલો હોય છે. તેથી પથરી નિકળી ગયા બાદ પણ રોગીએ ક્યારેક ક્યારેક તેનું સેવન કરતા રહેવું જોઇએ. કુલથી પથરીમાં અમૃત સમાન છે.

 

 

(કોઇપણ ઉપચાર અપનાવતા પહેલાં તમારી તાસીર નો ખ્યાલ રાખવો બહુજ જરૂરી  અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી જ્યાં જરૂર જણાય ત્યાં  આયુર્વેદિક નિષ્ણાંતના સંપર્કમા રહી તેઓના માર્ગદર્શન હેઠળ પ્રયોગ કરવા જરૂરી છે. અહીં દર્શાવેલ દરેક પ્રયોગ નિર્દોષ છે. )

 

 

સાભાર :  દિવ્યભાસ્કર દૈનિક

સૌજન્ય :  KIRAN SHAH <[email protected]>

MUKESH MEHTA <[email protected]>

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

દાડમ … (રોગ અને ઔષધ) ….

દાડમ … (રોગ અને ઔષધ) …

 

 

આપણને કુદરતે અનેક ઉત્તમ ફળો ભેટરૂપે આપ્યાં છે. જેમાંનું એક ઉમદા અને સુંદર ફળ છે – ‘દાડમ’.  આ દાડમની આપણા સંસ્કૃત કવિઓએ પોતાના ગ્રંથોમાં અનેક વાર પ્રશંસા કરી છે.  ઉપમા અલંકારમાં તો એનો ભરપૂર પ્રયોગ કર્યો છે, કારણ કે એના નાના-નાના દાણા મણિ સમાન કાંતિયુક્ત અને વિશિષ્ટ શોભા ધરાવે છે. દાડમના આ દાણા અને તેના છોડનાં બીજાં અંગો ઔષધ ઉપચારમાં ઘણા ઉપયોગી છે.   આ વખતે આયુર્વેદની દૃષ્ટિએ તેનો થોડો પરિચય મેળવીએ.

 

 

દાદા  ગમી   દાડમડી   મજાની

એથીય વ્હાલી તમ  આ ખુશાલી

બોલી અમારી ‘ખુશીજાનું’ નાની

છે ને મજાની મધુરી કહાણી  …

રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

 

 

 

 
Pomegranate.1
 

 

દાડમનું સ્થળાન્તર ઇરાકથી ભારતમાં થયું છે. દાડમની ખેતી ભારતમાં મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, કણૉટક, આંધ્રપ્રદેશ, તામિલનાડુ તથા રાજસ્થાનમાં થાય છે. દાડમનો રસ, લેપ્રોસીના દર્દી માટે ઉપયોગી છે.  અને તેની છાલ ઝાડા અને ઊલટી માટે દવા તરીકે વપરાય છે.  ગુજરાતમાં દાડમની ખેતી ખાસ કરીને ભાવનગર, ધોળકા, સાબરકાંઠા તથા હાલ બનાસકાંઠા જિલ્લામાં વાવેતર વધારે વિસ્તારમાં થઇ રહ્યું છે.

 

 
Pomegranate.5
 

 

ભારતમાં દાડમના ૫થી ૧૫ ફીટના છોડ-મધ્યમ કદનાં વૃક્ષો સર્વત્ર થાય છે.  હિમાલય, જમ્મુ-કાશ્મીરની પહાડીઓમાં તે ખાસ થાય છે. દાડમના છોડ બે જાતના થાય છે.  નરજાતિના અને નારીજાતિ.  જેમાંથી નરજાતિના છોડને માત્ર ફૂલ જ્યારે નારીજાતિને ફૂલ અને ફળ બન્ને આવે છે.  જે દાડમના છોડ ને ફક્ત ફૂલો જ આવે શોભા માટે તેને ગુલનાર કહેવાય છે.  કસુંબી રંગના પીળી ઝળકીવાળા ફૂલોમાં દાડમ બેસે તેના ઘણા ઔષધીય ગુણો છે.

 

 
Pomegranate.4
 

 

ઈરાન, અરબસ્તાન, કાબુલ અને અફઘાનિસ્તાન તરફ થતાં મસ્કતી દાડમ ઘણી મુદૄત સુધી ટકી શકે છે. દાડમમાં નર ને માદાનાં ઝાડ થાય

 

આમ તો કુદરત દ્વારા આપણને અનેક ઉત્તમ ફળો ભેંટરૂપે મળ્યા છે.  તેમાંથી જ એક ગુણકારી ફળ છે ‘દાડમ’.   દાડમ ભારતના તમામ રાજ્યમાં ઉગે છે.   દાડમના ફળ ઉપરાંત તેના ઝાડના તમામ ભાગ ગુણોથી ભરપૂર છે.   તેની કાચી કળી તથા ફળની છાલમાં સૌથી વધારે ઔષધીય ગુણ હોય છે.   જેથી આજે અમે તમને દાડમના એવા ગુણો અને ફાયદાઓ વિશે જણાવવાના છે જે તમે નહીં જાણતા હોવ. સાથે અનેક રોગોમાં તે કઈ રીતે ઉપયોગી છે તે પણ જણાવીશું.   આગળ જાણો આ લાલ ચટાક દાડમના અજાણ્યા ફાયદાઓ વિશે….

 

 
Pomegranate.2
 

  

ગુણકર્મો  :

  

સ્વાદ પ્રમાણે દાડમ મીઠાં, ખટમીઠાં અને ખાટાં એમ ત્રણ પ્રકારનાં હોય છે.  મીઠાં દાડમ પચવામાં હળવાં, ત્રિદોષનાશક, કબજિયાત કરનાર, મધુર અને તૂરાં, બળવર્ધક, ભૂખ લગાડનાર તેમજ હૃદયરોગ, દાહ, તાવ, કૃમિ, ઊલટી તથા કંઠરોગ મટાડનાર છે.  ખાટાં દાડમ પિત્ત કરનાર, વાત-કફનાશક અને રક્તપિત્તકારક છે.   ખટમીઠાં દાડમ ભૂખવર્ધક પચવામાં હળવાં, વાત-પિત્તનાશક તથા લૂ, તૃષા અને ઝાડા મટાડનાર છે.  ફળની છાલ મળાવરોધક, ઉધરસ, કૃમિ તથા લોહીયુક્ત ઝાડા મટાડનાર છે.

 

દાડમમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ ૧૪.૫%, પ્રોટીન ૧.૬%, ચરબી ૦.૧%, ખનિજ પદાર્થો ૦.૭% તેમજ વિટામિન-સી, વિટામિન બી-૧,વિટામિન બી-૨ વગેરે પદાર્થો રહેલા છે.

 

 

દાડમ એક ઔષધીય ફળ અને તેનામાં અનેક રોગ મટાડવાની ભરપુર શકિત છે.  દાડમ દરેક ઋતુમાં મળતું ઊત્તમ ફળ છે.  તેમાં અનેક રસાયણ છે.  પોષક તત્ત્વો તથા વિટામિન, પ્રોટીન, ખનીજ, કાર્બોહાઇટ્રેડ, ચરબી, રેષા વગેરે ખૂબ છે.   દાડમમાં વિટામિન એ,બી,સી, ખૂબ માત્રામાં છે. સપ્ટેમ્બર પછી દાડમ ખૂબ આવે છે.  દાડમ સ્વાદમાં મીઠા તથા મધુર અને ખટમીઠાં હોય છે. દાડમના ઔષધીય ગુણ દાડમમાં કેન્સરને રોકવામાં ખુબ ઉપયોગી છે.

  

 

દાડમના ઔષધિ પ્રયોગ :

 

 
Pomegranate.3
 

 

૧]  દાડમથી પ્રોસ્ટેટનું કેન્સર પણ મટી જાય છે.  ઊધરસ ખૂબ ઊઘરસ થઇ ગઇ હોય તો દાડમ છોલીને તેના દાણા ઊપર સઘવ તથા કાળાં મરીનો ભુકો ભભરાવી દિવસમાં બે દાડમ ખાવ.

 

૨]  સૂકી ઊઘરસ હોય તો દાડમની છાલ ચુસવી. હરસ મસા લોહી પડતા મસા કે હરસ હોય તો દાડમની છાલનો ઊકાળો બનાવી તેમાં સૂંઠ ઊમેરી પીવો. ખૂબ લાભ થશે.

 

૩]  નસકોરી ફૂટે તો વારંવાર ફૂટતી નસકોરીમાં રાહત મળે તે માટે દાડમના ફૂલને છુંદીને તેના રસમાં બે બે ટીપાં નાકવાં નાખવાં.

 

૪]  મંદાગ્નિ ભૂખ ન લાગતી હોય તો ૧ કપ દાડમના રસમાં બે ચમચા મધ નાખી, થોડું સઘવ નાખી પીવાથી ભૂખ ખૂબ ઉઘડે છે.

 

૫]   દુખાવો એક કમ દાડમના રસમાં બે ગ્રામ મરીનો ભુકો તથા ચપટી સઘવ ભેળવી સેવન કરવું. અપચો અડધા કપ દાડમના રસમાં અડધો અપચો જીરું શેકીને તેનો ભુકો કરીને સવાર-સાંજ પીઓ.  ગમે તેવો અપચો મટી જશે.

 

૬]  મૂત્ર સંબંધી તકલીફ પેશાબ અટકી અટકીને આવવો, પેશાબમાં બળતરા વગેરેમાં નિયમિત એક દાડમ ખાવ. બધી તકલીફ તથા સંબંધોદાહ બંધ થઇ જશે.   હેડકી અટકી અટકીને કે પછી સતત હેડકી આવ્યા કરતી હોય તો રોજ એક એક દાડમ સવાર-સાંજ ખાવ બહુ સરસ તથા જલદી ફાયદો થશે.

 

૭]   દાડમના દાણાનો રસ કાઢી, તેમાં જાયફળ, લવીંગ અને સુંઠનું થોડું ચુર્ણ તેમજ મધ મેળવી પીવાથી સંગ્રહણી મટે છે.

 

૮]   સુકા દાડમની છાલ ઘસી, પાણી મેળવી પીવાથી સંગ્રહણી મટે છે.

 

૯]   દાડમની છાલનો અથવા તેના છોડ કે મુળની છાલનો ઉકાળો કરી તેમાં તલનું તેલ નાખી ત્રણ દીવસ સુધી પીવાથી પેટમાંના કૃમી નીકળી જાય છે.

 

૧૦] દાડમડીના મુળની લીલી છાલ ૫૦ ગ્રામ (તેના નાના નાના કકડા કરવા), ખાખરાના બીનું ચુર્ણ ૫ ગ્રામ, વાવડીંગ ૧૦ ગ્રામ અને ૧ લીટર પાણીમાં અર્ધું પાણી બાકી રહે ત્યાં સુધી ઉકાળી ઠંડુ થાય ત્યારે ગાળી, દીવસમાં ચાર વાર અર્ધા અર્ધા કલાકે ૫૦-૫૦ ગ્રામ પીવાથી અને પછી એરંડીયાનો જુલાબ લેવાથી તમામ પ્રકારના ઉદરકૃમી નીકળી જાય છે.

 

દાડમના ઉપયોગો :

 

 

૧]   દાડમ ‘ગ્રાહી’ (એટલે કે મળનું સંગ્રહણ કરી ઝાડાને અટકાવનાર) છે.  આયુર્વેદના મર્હિષ શારંગધરે એટલા માટે જ ઝાડામાં ‘લઘુ દાડિમાષ્ટક ચૂર્ણ’નો નિર્દેશ કર્યો છે.  દાડમના સૂકા દાણા ૮૦ ગ્રામ, સાકર ૪૦૦ ગ્રામ, તજ, તમાલપત્ર અને એલચી એ ત્રણેય થઈને ૪૦ ગ્રામ તથા સૂંઠ, મરી અને પીપર એ ત્રણે ૪૦-૪૦ ગ્રામ લઈ આ ઔષધોનું ચૂર્ણ બનાવી લેવું.  ઝાડાના રોગીએ આ ચૂર્ણ તાજી મોળી છાશ સાથે અડધી ચમચી દિવસમાં ત્રણ વખત લેવું.  આ ચૂર્ણ જઠરાગ્નિવર્ધક, કંઠ વિશોધક તેમજ ખાંસી અને તાવને પણ મટાડનાર છે.

 

૨]   દાડમનાં ફળની છાલ એ લાહીનાં ઝાડાનું ઉત્તમ ઔષધ છે.  દાડમનાં ફળની છાલ અને કડાછાલ એક-એક ચમચી લઈ બન્નેને ખાંડી, મિશ્ર કરી એક ગ્લાસ પાણીમાં ઉકાળવી.  ઉકળતાં અડધો કપ જેટલું પાણી બાકી રહે એટલે ગાળી, ઠંડં પાડી, એક ચમચી મધ મેળવીને પી જવું.  સવારે અને સાંજે આ રીતે તાજેતાજો ઉકાળો કરીને પીવાથી ભયંકર રક્તાતિસાર પણ મટે છે.  આ ઉપચાર આયુર્વેદના મર્હિષ ભાવમિશ્રજીએ બતાવ્યો છે.

 

૩]   દાડમનાં ફૂલ પણ ઔષધ ઉપચારમાં ઉપયોગી છે.  દાડમનાં ફૂલ અને લીલી ધરોને વાટીને, કપડામાં દબાવીને એનો રસ કાઢવો.  આ રસનાં બે-બે ટીપાં નાકમાં મૂકવાથી થોડા સમયમાં રક્તસ્ત્રાવ-નસકોરી ફૂટી હોય તો બંધ થાય છે. દાડમનાં ફૂલનો રસ એકલો પણ લાભકારી છે.

 

૪]   દાડમનાં મૂળની છાલ ઉત્તમ કૃમિનાશક છે.  કૃમિ એટલે અહીં પેટ-આંતરડાંના કૃમિ-કરમિયા સમજવા. નાનાં બાળકો કે મોટાઓને પેટના કૃમિની તકલીફ જણાતી હોય, તો તેમને દાડમનાં મૂળની છાલનો ઉકાળો કરી દિવસમાં થોડો થોડો ત્રણ-ચાર વખત આપવો. પછી એરંડિયાનો જુલાબ આપવો.  તમામ પ્રકારના કૃમિ નષ્ટ થઈને નીકળી જશે.

 

૫]   દાડિમાષ્ટક ચૂર્ણની જેમ દાડિમાદિ ચૂર્ણ, દાડિમાદ્ય ઘૃત, દાડિમાદ્ય તેલ વગેરે આયુર્વેદીય ઔષધોમાં પણ દાડમ મુખ્ય ઔષધદ્રવ્ય તરીકે પ્રયોજાય છે.  આ ઔષધો ઘણા રોગોમાં ઉપયોગી છે.

 

 

 

ઉપરોક્ત ફયદાઓ તેમજ તે ઉપરાંતનાં થોડાં વિશેષ ઉપયોગો ….

 

 
Pomegranate.juice
 

 

૧]   -દાડમમાં ભરપૂર માત્રામાં એન્ટીઓક્સીડેન્ટ મેળવવામાં આવે છે.  આ શરીરને તરોતાજા તથા એનર્જીથી ભરપૂર રાખવાની સાથે જ બીમારીઓથી આપને બચાવે છે તથા આપની સ્કિનને હંમેશા યંગ રાખે છે. ગરમીમાં તેનું જૂસ શરીર માટે વિશેષ રીતે લાભકારી છે.

૨]   – આ જ્યૂસ વ્યક્તિને યુવાન પણ રાખે છે. જી હાં, દાડમથી કરચલીઓ પડતી નથી.   સ્પેનના એક શોધકર્તાના જણાવ્યાં પ્રમાણે દરરોજ થોડી માત્રામાં જ્યૂસ પીવાથી ડીએનએની ઉંમર ઘટવાની પ્રક્રિયા ધીમી પડી જાય છે. એટલું જ નહીં તેનાથી ઘણી બધી શારીરિક સમસ્યાઓ દૂર થાય છે.

 

૩]   -સ્કિન ટોન સુધરવો, મગજ તંદુરસ્ત બનવું,  લિવર તેમજ કિડનીનું કાર્ય કરવાની ક્ષમતા વધવી જેવા અનેક ફાયદાઓ છે. દાડમમાં વિટામિન એ, સી અને ઈનું પ્રમાણ સારુ એવું હોય છે આ ઉપરાંત તેમાં આયરન અને એન્ટીઓક્સીડન્ટની માત્રા પણ ભરપૂર હોય છે.

૪]   – હાર્ટથી સંબંધિત બીમારીઓને દૂર રાખવા માટે દાડમ એક કારગર દવાની જેમ કામ કરે છે. રક્તવાહિનીમાં કોલેસ્ટ્રોલ જામી જાય છે, જેનાથી લોહીના વહાવમાં અવરોધ પેદા થાય છે.  દાડમના એન્ટિઓક્સીડેન્ટ ગુણો ઓછું ઘનત્વ વાળા લિપોપ્રોટીન અને કોલેસ્ટ્રોલને ઓક્સીડાઈજિંગથી રોકે છે. એટલે કે દાડમ રક્તવાહિનીમાં ચરબી જમા થતી અટકાવે છે.

 

૫]   -દાડમ પિત્તનાશક,કૃમિનો નાશ કરનાર,પેટના રોગો માટે હિતકારી તથા ગભરામણ દુર કરનાર છે.દાડમ સ્વરતંત્ર,ફેફસા,યકૃત તથા આંતરડાના રોગમાં લાભકારક છે.  દાડમમાં એંટીઓકિસડેંટ, એંટીવાયરલ અને એંટીવાયરલ અને એંટી-ટયુમર જેવા તત્વો સમાયેલા છે.  દાડમ વિટામિન્સનો સારામાં સારો સ્ત્રોત છે.તેમાં વિટામિન એ,સી અને ઈ ભરપુર માત્રામાં સમાયેલા હોય છે.  

૬]  -દાડમ ઈલેક્ટાઈલ ડિસફંક્શનને સામાન્ય રીતે જ સુધારે છે.  જો કે આ વિષને લઈને શોધ કાર્ય શરૂ છે પણ મેડિકલ કહે છે કે પ્રોસ્ટેટ કેન્સર અને હૃદરોગની બીમારી માટે દાડમ સુરક્ષાકવચ તૈયાર કરી શકે છે. દાડમનું જૂસ પ્રોસ્ટેટ કેન્સર સામે લડવામાં મદદ કરે છે.  દાડમનું જ્યૂસ કેન્સરના સેલને આગળ વધતા અટકાવે છે.   લોહી શુદ્ધ કરવામાં પણ ઉપયોગી સાબિત થાય છે.  એક અન્ય પ્રયોગમાં આ તથ્ય સામે આવ્યું છે કે હૃદયની બીમારી પણ દૂર કરી સ્વાસ્થ હૃદય આપે છે.

 

૭]    -દાડમ હદય રોગોથી લઈને પેટની ગરબડ અને મધુમેહના રોગમાં ફાયદાકારક છે.દાડમની છાલ અને પાન ખાવાથી પણ પેટના રોગમાં રાહત મળે છે.પાચન તંત્રની તમામ સમસ્યાઓના નિદાનમાં દાડમ કારગર છે.

૮]   – દાડમમાં લોહ તત્વ ભરપુર માત્રામાં હોય છે,જે લાહીમાં આયરનની ઉણપ દુર કરે છે.

 

૯]   – સુકા દાડમના દાણાનુ ચુર્ણ દિવસમાં 2-3 વાર એક-એક ચમચી તાજા પાણી સાથે લેવાથી વારંવાર પેશાબની સમસ્યામાં રાહત મળે છે.

 

૧૦]   -દાડામના પાનની ચા બનાવી પીવાથી પાચન સંબંધી સમસ્યામાં આરામ મળે છે.દમ અને કોલેરા જેવી બીમારીમાં દાડમનુ જ્યુસ પીવાથી રાહત થાય છે.મધુમેહના રોગીઓને દાડમ ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.તેનાથી કોરોનરીનો ખતરો ટળે છે.

 

૧૧]  -દાડમના દાણા પાણીમાં ઉકાળી તેના કોગળા કરવાથી શ્વાસમાંની દુર્ગધ દુર થાય છે.દાડમાના દાણાનુ ચુરણ સવાર-સાંજ એક-એક ચમચી સેવન કરવાથી હરસના રોગ દુર થાય છે.ખાંસીમાં દાડમના દાણા મોં માં રાખી ધીરે ધીરે ચુસવાનુ શરુ કરી દો.

  

૧૨]  -દાડમમાં વિટામીન એ, સી અને ઈની માત્રા ખૂબજ જોવા મળે છે. તે તાણથી મુક્તિ અપાવે છે તેમજ સેક્સ લાઈફ પણ સુધારે છે.

 

૧૩]  -21 થી 64 વર્ષની ઉંમરનાં લોકો પર કરવામાં આવેલા આ પ્રયોગમાં જાણવા મળ્યું છે કે દાડમના જ્યુસનો આ પુરૂષો અને મહિલાઓ એમ બંન્નેમાં કામેચ્છાની બાબતમાં બહુ ફાયદાકારક નીવડ્યો છે. દાડમમાં એન્ટિ ઓકિસડન્ટ તત્વ સૌથી વધારે પ્રમાણમાં જોવા મળે છે અને તેને હૃદય માટે સારું ગણવામાં આવે છે અને જે વસ્તુ હૃદય માટે સારી તે સેક્સ અને આખા શરીર માટે પણ ઉત્તમ જ ગણાય. – દરરોજ માત્ર એક જ દાડમનો પણ જ્યુસ પીશો તો, તમારે તમારી સેક્સ માટેની કામેચ્છા વધારવા વાયેગ્રા લેવાની કોઇ જ જરૂર નહીં પડે. એડિનબર્ગની એક યુનિવર્સિટીમાં થયેલ એક રિસર્ચમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે,  દરરોજના માત્ર એક દાડમના જ્યુસથી પણ વધી શકે છે કામેચ્છા.

 

૧૪]  -આ રિસર્ચમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, દાડમમાં કામેચ્છા જગાડતા હોર્મોન ટેસ્ટોસ્ટેરોનની માત્રા ઘણી વધારે હોય છે. દરરોજના એક દાડમના જ્યુસથી આ હોર્મોનમાં 16 થી 30 ટકાનો વધારો થાય છે. દરરોજના એક ગ્લાસ દાડમના જ્યુસથી કામેચ્છા વધવાની સાથે-સાથે યાદશક્તિ પણ સુધરે છે અને મૂડ પણ સુધરે છે.

 

ચાલો તો જાણીએ  ‘દાડમ’ની ઉપયોગીતા  …

 

 

(૧) દાડમનો રસ ઉલટી મટાડે છે.

 

(૨) ઝાડા રોકવા માટે ઈંદ્રજવ અને દાડમની છાલનો પાઉડર પાણી સાથે લેવો.

 

(૩) નાના બાળકને ૧/૨ વાલ છાલ, ૧ રતી જાયફળ અને થોડું કેસર મેળવી થોડા દીવસ આપવાથી ઝાડા મટી જશે અને ભુખ લાગશે.

 

(૪)  પાકા મોટા દાડમ પર ચીકણી માટીનો બે આંગળ જેટલો જાડો થર કરી અગ્નીમાં શેકવું. માટી લાલચોળ થઈ જાય ત્યારે તેને ઉતારી, માટી દુર કરી દાડમનો રસ કાઢવો. આ રસ પચવામાં ખુબ જ સુપાચ્ય, જઠરાગ્નીને પ્રદીપ્ત કરનાર અને અતીસારના પાતળા ઝાડાને રોકે છે. દાડમનો મધુર રસ બળપ્રદ, ત્રણે દોષોને દુર કરનાર,શુક્રવર્ધક, મેધાપ્રદ અને હૃદય માટે હીતકર છે.

 

(૫) જેમને રોજ પાતળા ઝાડા થતા હોય તેમણે ફળની છાલનો ભુકો પાણી સાથે લેવો.

 

(૬) દાડમની છાલ મોંમાં રાખવાથી મોંનાં ચાંદાં મટે છે. ઉધરસમાં પણ છાલ મોંમાં રાખી શકાય.

 

(૭) દાડમના રસમાં મરી અને સીંધવ નાખી પીવાથી અગ્ની પ્રદીપ્ત થાય છે, અને ભુખ ઉઘડે છે.

 

(૮) દાડમના  રસમાં સાકર કે ગ્લુકોઝ નાખી પીવાથી પીત્તનું શમન થાય છે.

 

(૯) તાવમાં મોં બગડી જાય તો દાડમના દાણા ખાવા કે તેનો રસ કાઢી પીવો.

 

(૧૦) દાડમ પીત્તનું શમન કરે છે; હૃદયનું રક્ષણ કરે છે. છાતીમાં દુ:ખતું હોય તો રોજ સાકર નાખી દાડમનો રસ પીવો. કફમાં પણ દાડમનો રસ ગુણકારી છે.

 

(૧૧) નાકમાંથી લોહી પડતું હોય તો દાડમના રસનો છુટથી ઉપયોગ કરવો.

 

(૧૨) ૧ તોલો દાડમની છાલ અને ૧ તોલો કડાની છાલનો ઉકાળો કરી પીવાથી મસામાં કે ઝાડામાં પડતું લોહી તરત જ બંધ થાય છે.

 

(૧૩) છાલ સહીત કાઢેલો દાડમનો રસ ઉત્તમ એન્ટી ઑક્સીડંટ છે. આથી એ ઑક્સીડેશનની અસર ઓછી કરે છે, કૉલેસ્ટરોલ ઘટાડે છે અને ધમનીઓને બરડ થતી અટકાવે છે. દરરોજ ૫૦-૮૦ મી.લી. રસ લેવો જોઈએ.

 

(૧૪) દાડમની છાલ ૨૦ ગ્રામ અને અતીવીષ પાંચ ગ્રામનો અધકચરો ભુકો એક ગ્લાસ પાણીમાં ઉકાળી અડધું પાણી બાકી રહે ત્યારે ગાળીને ઠંડુ પાડી સવાર-સાંજ પીવાથી પાતળા ઝાડા, નવો મરડો અને આમ-ચીકાશયુક્ત ઝાડા મટે છે. આ ઉપચારથી આંતરડાંને નવું બળ મળે છે.

 

(૧૫) એક કપ દાડમના રસમાં એક ચમચી જીરાનું ચુર્ણ મેળવી સવાર-સાંજ પીવાથી ગમે તેવો આમાતીસાર મટી જાય છે.

 

(૧૬) દાડમની છાલનું ચુર્ણ એક ચમચી જેટલું દીવસમાં ત્રણ વાર લેવાથી ઝાડા મટે છે. બાળકને પાથી અડધી ચમચી આપવું.

 

(૧૭) ગરમીના દીવસોમાં નસકોરી ફુટતી હોય, માસીક વધારે આવતું હોય, હરસમાં લોહી પડતું હોય તો સાકર નાખી દાડમનો રસ પીવાથી લાભ થાય છે.

 

(૧૮) દાડમની છાલનું પા (૧/૪) ચમચી ચુર્ણ બાળકને અને વયસ્કને એક ચમચી ચુર્ણ આપવાથી ઝાડા મટે છે.

 

(૧૯) દાડમની છાલનું ચુર્ણ મધ સાથે આપવાથી બાળકની ઉધરસ મટે છે.

 

(૨૦) દાડમની છાલ છાસમાં લસોટી પેસ્ટ બનાવી એક ચમચી જેટલી સવાર, બપોર, સાંજ લેવાથી જુનો મરડો અને સંગ્રહણી મટે છે.

 

(૨૧) દાડમડીના મુળની છાલનો ઉકાળો સવાર-સાંજ ત્રણ-ચાર દીવસ લેવાથી પેટના કૃમીઓ નીકળી જાય છે.

 

(૨૨) લીલા દાડમના અડધા કપ રસમાં એક એક ચપટી જાયફળ, લવીંગ અને સુંઠ નાખી સવાર-સાંજ પીવાથી જુની સંગ્રહણી અને જુનો મરડો મટે છે.

 

(૨૩) દાડમની છાલ અને ઈંદ્રીયજવના ભુકાનો ઉકાળો સવાર-સાંજ પીવાથી રક્તાતીસાર મટે છે.

 

જો આપને ઝાડા થઈ ગયા હોય તો દાડમ ખાવાથી સારું રહે છે.  તેનુ જૂયસ ઉલ્ટીથી પણ બચાવે છે.  દાડમથી વજન નથી વધતું, કારણ કે તે કેલેરી વગરનું ફળ છે . આ માટે જો વજન ઘટાડવું હોય તો પણ દાડમ જરૂર ખાવો.  આ ફળથી હાડકાને જરૂરી કેલ્શિયમ મળે છે અને કાર્ટિલેગને વિકૃત થતાં બચાવે છે.  બ્લડપ્રેશરને ઓછું કરે છે.  દાડમથી નાઇટ્રિક ઓકસાઇડનું ઉત્પાદન શરીરમાં વધે છે અને આનાથી લોહીની નળીઓ વધારે પહોળી થાય છે અને લોહીનો પ્રવાહ વધે છે.  આ નાઇટ્રિક ઓકસાઇડ માત્ર હૃદયની નળીઓને શરીરમાં તેની અસર દેખાય છે.  ઇન્દ્રિય ઉપર પણ જ્યારે ઇન્દ્રિયમાં લોહીની નળીઓ પહોળી થાય છે ત્યારે તેમાં લોહીનો ભરાવો થાય છે જેથી ઇન્દ્રિયમાં ઉત્તેજના આવે છે અને સંભોગ કરવા કાબેલ બને છે.  દાડમની સાથે અડદની દાળનો વપરાશ પણ અઠવાડિયામાં એક-બે વાર કરવો જોઇએ.  કારણ કે અડદની દાળમાં પુરુષત્વના હોર્મોન્સનું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોય છે.

 

 

 

સૌજન્ય :  priteshbhatt.wordpress.com, https://gandabhaivallabh.wordpress.com, વિશ્વ ગુજરાત,

 

  

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  Join us /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

ડાયાબિટીસ શું છે ? જાણો દર્દીએ શું ખાવું અને શું નહીં ? તેમજ બેકાબૂ ડાયાબિટીસની વિકટ વિષમતાઓ… (ભાગ-૪) ….

ડાયાબિટીસ શું છે ?  જાણો દર્દીએ શું ખાવું અને શું નહીં ?  તેમજ બેકાબૂ ડાયાબિટીસની વિકટ વિષમતાઓ … (ભાગ-૪) ….

 

diabitic.food.1a

 

 

આ અગાઉના લેખમાં આપણે  ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ ખોટી માન્યતાઓ જો નહિ જાણીએ તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં ! …  વિશે  … પ્રાથમિક જાણકારી મેળવી, આ શ્રેણી અંર્ગત આપ સર્વેને વધુને વધુ માહિતી એકઠી કરી અહીં આપવાની અમારી કોશિશ આજ સુધી રહેલ છે, અમોએ અગાઉ જણાવ્યા મુજબ  આ શ્રેણીને આજની પોસ્ટ દ્વારા અંતિમ પોસ્ટ ગણી અને આજે અહીં પૂર્ણ કરી આપવામાં આવે તેમ નક્કી કરેલ હતું.

 

પરંતુ આ  વિષયની ગહનતામાં જવા થોડી વધુ  શોધખોળ ગુગલ મહારાજના સહારે  આ અંગે કરતાં, તેમાં હજુ થોડી મહત્વની પ્રાથમિક જાણકારી આપવાની રહી જાય છે તેવું અમોને જાણવા મળ્યું, જેવી કે …   ડાયાબિટીસ ટાઇ૫-૧,  ટાઇપ-ર ના લક્ષણોની સરખામણી, કુટુંબમાં ડાયાબિટીસ, સગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન થતો ડાયાબિટીસ, લોહીમાં સુગરની તપાસ કોને માટે, લોહીમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ (બ્લડ સુગર લેવલ), ગ્લુકોમીટર સાધન અને તેનો વપરાશ, લેબોરેટરી તપાસ, ગ્લુકોમીટર ખરીદતી વખતે શું ધ્યાનમાં રાખશો? ગ્લુકોમીટરના રીડીંગ અને લેબોરેટરીના રીપોર્ટમાં કેમ ફેર આવે છે ?  ડાયાબિટીસમાં પેશાબની તપાસ, ડાયાબિટીસના દર્દીએ કરાવવાની તપાસનું ચેકલીસ્ટ (ડાયાબિટીસ : કઇ તપાસ કયારે કરાવવી ?) આ તેમજ આવા અનેક વિષયો ની જાણકારી આપવી હજુ જરૂરી લાગી.  ….

 

તો આ પ્રકારની માહિતી શા માટે તમોને ન આપવી ? તે બાબત અમો હવે નક્કી કરી શકતા નથી,  આપની મદદની જરૂર છે.  આપ સર્વેનો આ સાથે અમો અભિપ્રાય ઈચ્છીએ છીએ કે શું હજુ આ શ્રેણી જરૂરિયાત પૂરતી લંબાવી અને  વધારાની ઉપર દર્શાવેલ ખૂટતી અગત્યની માહિતી તમે ઈચ્છો છો કે આટલું બસ તમોને છે  ? તમારા અભિપ્રાય બ્લોગ પોસ્ટ પર જાણ્યા બાદ જ્ અમો હવે પછી વિશેષ રહી ગયેલ માહિતી મૂકવી કે નહિ ? તે નક્કી કરીશું.  કંટાળો આવતો હોય કે પર્યાપ્ત માહિતી મળી ગયાનો સંતોષ અનુભવતા હો, તો આ પોસ્ટને આખરી પોસ્ટ ગણશો.  આપ સર્વેના સહકાર બદલ આભાર.

 

આશા છે કે આપના અભિપ્રાયો, જો  આ શ્રેણી આપને પસંદ આવી હોય તો જરૂરથી બ્લોગ પોસ્ટ પર કોમેન્ટ્સ બોક્ષ દ્વારા, ફેશબુક દ્વારા, કે અમારા ઈ મેઈલ આઈડી દ્વારા સ્પષ્ટ પણે જણાવશો, આપના અમૂલ્ય અભિપ્રાય અમોને આગળ ઉપર આ શ્રેણી ચાલુ રાખવી કે બંધ કરી દેવી ? શું કરવું ? તે નક્કી કરવામાં મદદરૂપ થશે.

 

આપની સરળતા માટે અગાઉનાં ત્રણેય ભાગની પોસ્ટ લીંક આ સાથે નીચે દર્શાવેલ છે, ભાગ-૧, ભાગ-૨ અને ભાગ-૩  જો આપે હજુ વાંચ્યા ન હોય તો અહીં દર્શાવેલ લીંક  પર ક્લિક કરવાથી તે ભાગ અહીં માણી શકશો.  …

 

બ્લોગ લીંક :  

ડાયાબિટીસ શું છે ? ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ ખોટી માન્યતાઓ જો નહિ જાણીએ તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં ! … … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૩)

 

ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૨)

 

 ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૧)

 

ચાલો મિત્રો,  આજે આપણે ડાયાબિટીસ શ્રેણી અંતર્ગત થોડી વિશેષ જાણકારી મેળવવા કોશિશ કરીશું …. જેવી કે ….દર્દીએ શું ખાવું અને શું નહીં ?  તેમજ બેકાબૂ ડાયાબિટીસની કેટલીક વિકટ વિષમતાઓ…

 

 

diabitic.food.1

 

 

ડાયાબિટીસમાં ખોરાક, મુળભૂત સિદ્ધાંતો :-

 

ડાયાબિટીસ ખરા અર્થમાં જીવન શૈલીનો રોગ છે. એટલાં જ માટે ડાયાબિટીસની સારવાર માટે બે-ચાર ટીકડીઓ ગળવાથી કામ પુરૂ થતું નથી.

 

ડાયાબિટીસના દર્દીએ સારા કાબૂ સારા કાબૂ માટે ખોરાક, કસરત અને દવાઓ, ત્રણેય પાસા પર એક સાથે ધ્યાન આપવું પડે છે. જેમ સરકસનો જોકર એક સાથે ત્રણ દડાને સાચવે છે. એવો કંઇ ખેલ કરવો પડે છે.

 

ડાયાબિટીસની સારવારમાં ખોરાકની પરેજી સૌથી પહેલી છે અને ખૂબ અગત્યની છે. આ પરેજી વિષે વિગતવાર જાણીએ.

 

ડાયાબિટીસમાં ખોરાકની પરેજી શા માટે ?:-

 

ડાયાબિટીસની સારવારમાં સૌથી પહેલું પગલું ખોરાક છે. ખોરાકમાં જો પરેજી પાળવામાં નહીં આવે તો દવા મદદ ન કરી શકે. ખોરાકમાં પરેજી પાળવાથી ડાયાબિટીસનો સારો કાબૂ થઇ શકે છે.

 

 

diabitic.food.2

 

 

કેલરી શું છે ?

 

ખોરાક આપણે શક્તિ અને જરૂરી પોષક તત્વો જેવા કે વિટામીન્સ અને મીનરલ્સ આપે છે. ખોરાકનું પાચન થયા પછી તેનું શરીરમાં શક્તિમાં રૂપાંતર થાય છે. જે રીતે પૈસો માપવાનું એકદમ રૂપિયો છે. તેમ શક્તિ માપવાનું એકમ કેલરી છે.

 

સામાન્ય રીત કોઇ પણ પુખ્ત વયની, બેઠાડુ જીવન જીવતી વ્યક્તિને ૧૫૦૦ થી ૧૮૦૦ કેલેરીની જરૂરીયાત હોય છે. જો કે ખૂબ મહેનત મજુરીનું કામ કરતા દર્દીને વધારે કેલેરી જોઇએ છે અને સાવ બેઠાડું જીવન હોય તો થોડી ઓછી કેલેરી પણ ચાલે.

 

આપણા ખોરાકમાં કેલેરી આપણા મુખ્ય ઘટકો કાર્બોહાઇડેટ અને પ્રોટીન છે. આ ઘટકો એક ગ્રામમાંથી ચાર કેલેરી આપે છે.

 

જ્યારે ચરબી યુક્ત પદાર્થો એક ગ્રામમાંથી નવ કેલરી આપે છે. કોઇપણ ખોરાક લેવાથી તેના પાચન દ્વારા તે લોહીમાં સુગરનું પ્રમાણ વધારે છે.

 

અહીં એ વાત યાદ રાખવી ખુબ જરૂરી છે કે જેમ લોહીમાં સુગર ખૂબ વધી ન જાય એ જોવું જરૂરી છે તેમ એ ઘટી ન જાય એ વાતનું ધ્યાન રાખવું પણ અત્યંત જરૂરી છે.

 

ક્યો ખોરાક લેવો ? ક્યો ન લેવો ? ગ્લાયસેમીક ઇન્ડેકસ સિદ્ધાંત :-

 

સુગરનું લોહીમાં પ્રમાણ વધારવાની ઝડપને જે તે પદાર્થની ગ્લાયસેમીક ઇન્ડેકસ કહે છે. આ ગ્લાયસેમીક ઇન્ડેકસ કહે છે. આ ગ્લાયસેમીક ઇન્ડેકસ દરેક ખાદ્યપદાર્થની નક્કી કરવામાં આવેલ છે. ઇન્ડેક્સ પ્રમાણે ખોરાકનું વર્ગકરણ કરી જે ખોરાકની ઇન્ડેક્સ ઓછામાં ઓછી હોય તે ડાયાબિટીસના દર્દી માટે સારો ગણી શકાય.

 

વધુ ગ્લાયસેમીક ઇન્ડેક્સવાળો ખોરાક :-

 

ખાંડ, ગોળ, સાકર, મધ, મીઠાઇ,

 

ઓછી ગ્લાસેમીક ઇન્ડેક્સવાળો ખોરાક :-

 

ફણગાવેલા કઠોળ, રોટલી, ભાખરી, કાકડી, ટમેટા નારંગી, સફરજન.

 

વધુ ગ્લાયસેમીક ઇન્ડેકસવાળો ખોરાક તાત્કાલિક લોહીમાં સુગર વધારે છે આથી ડાયાબીટીશના દર્દીએ આવો ખોરાક ન લેવો જોઇએ જ્યારે ઓછી ગ્લાયમેસીક ઇન્ડેકસવાળો ખોરાક ડાયાબિટીસના દર્દી માટે હિતાવહ છે.

 

 

diabitic.food.3

 

 

કુપોષણથી બચો…. સમતોલ આહાર લો :-

 

ડાયાબિટીસના દર્દી ઘણી વખત ઓછી કેલરી લેવા માટે ઘણો ઓછો ખોરાક લેતા પણ જોવા મળેલ છે. પરંતુ શરીરની જરૂરીયાત મુજબ ખોરાક નહીં લેવાથીMalnutrition એટલે કે કુપોષણ પણ થઇ શકે છે. જરૂરીયાત કરતા ઓછી કેલેરી લેવાથી ડાયાબિટીસ જતો રહેતો નથી. જરૂરી પોષક દ્રવ્યો શરીરને મળવા જ જોઇએ.

 

ડાયાબિટીસના દર્દીએ સમતોલ આહાર લેવાનો છે. જેમાં લગભગ ૭૦% કાર્બોહાઇડ્રેટ, ૨૦% પ્રોટીન અને ૧૦% ફેટ એટલે કે તૈલી પદાર્થો લેવા જોઇએ.

 

સામાન્ય ખોરાકમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ ઘઉં, ચોખા, જુવાર, બાજરી જેવા અનાજમાંથી બટેટા અને શક્કરિયા જેવા કંદમુળમાંથી, કઠોળ અને ફળોમાંથી મળી શકે છે.

 

પ્રોટીન્સ દુધ, ચીઝ, માંસ, માછલી, ઇંડા, કઠોળ, અને દાળમાંથી મળી શકે છે.

 

તૈલી પદાર્થો અથવા ચરબી માખણ, ઘી, મગફળી, રાઇ, તલ, સુર્યમુખી, કોપરા વગેરેના તેલમાંથી અને આ ઉપરાંત માંસાહરી ખોરાકમાં શાર્ક અને કોડ લીવરના તેલમાંથી મળે છે.

 

શું ધ્યાન રાખશો ?

 

ક્યો ખોરાક લેવો ? ક્યો ન લેવો  ? ગ્લાયસેમીક ઇન્ડેક્સ સિદ્ધાંત :-

 

ઘણીવાર મેરેજ ફંકશનમાં સામે જબરૂ મોટું બૂફે ડીનર ગોઠવેલ હોય ત્યાં અમારા ડાયાબિટીસના દર્દીના નિશ્વાસ સંભાળાય છે. “બીજા બધા રોગ સારાં પણ આ સુગર નહિં સારી…. બીજા બધા રોગની પરેજી બે-ચાર દિવસ કે મહિનો દિવસ પણ આ તો જીંદગીભરની ગુલામી…”

 

વાત પણ સાચી છે…. બીજા રોગ દર્દીના ખોરાક જેવી અંગત વાતમાં આવો કાયમી ઘાંચપરોણો કરતા નથી. ઘણાં દર્દીઓનાં સદ્દભાગ્યે કે દુર્ભાગ્યે : પરેજીનું “કડક” પાલન કરનાર પત્ની તેમની થાળી પર બિલાડીની જેમ તાક લગાવી બેસે છે ! આજે થોડું વધારે ડાયાબિટીસમાં ખોરાક અંગે સમજીએ.

 

 

 diabitic.8

 

 

ડાયાબિટીસ વધવાનું મૂળ કારણ છે ભોજન, જાણો દર્દીએ શું ખાવું અને શું નહીં ?  …

 

ઘણીવાર મેરેજ ફંકશનમાં મોટું બૂફે ડીનર ગોઠવેલ હોય ત્યાં આપણા ડાયાબિટીસના દર્દીઓના નિશ્વાસ સંભાળાય છે. “બીજા બધા રોગ સારાં પણ આ સુગર સારી નહિં…. બીજા બધા રોગની પરેજી બે-ચાર દિવસ કે મહિનો દિવસ પણ આ તો જીંદગીભરની ગુલામી…” વાત પણ સાચી છે…. બીજા રોગ દર્દીના ખોરાક જેવી અંગત વાતમાં આવો કાયમી ઘાંચપરોણો કરતા નથી. ઘણાં દર્દીઓનાં સદ્દભાગ્યે કે દુર્ભાગ્યે : પરેજીનું “કડક” પાલન કરનાર પત્ની તેમની થાળી પર બિલાડીની જેમ તાક લગાવી બેસે છે! આજે થોડું વધારે ડાયાબિટીસમાં ખોરાક અંગે સમજો અને તમે જ નક્કી કરો કે તમારે ડાયાબિટીસને કંટ્રોલ કરવું છે કે થતા રોકવું છે.

 

 

diabitic.food.4

 

 

સામાન્ય માણસનો તંદુરસ્ત ખોરાક એ જ ડાયાબિટીસના દર્દીનો ખોરાક :-

 

ડાયાબિટીસના દર્દીએ કોઇ “વિશિષ્ટ” ખોરાક લેવાનો નથી પણ સામાન્ય માણસ, તંદુરસ્ત રહેવા માટે જે ખોરાક લે છે તેવો જ ખોરાક લેવાનો હોય છે. આવો ખોરાક લેવા અમુક સાદા નિયમોનું પાલન કરવાનું છે.

 

ડાયાબિટીસમાં આહારઃ- ડાયાબિટિસના રોગીઓને પોતાના સ્વાસ્થ્ય માટે યોગ્ય આહાર લેવો જરૂરી હોય છે. જો ડાયાબિટિસના રોગીઓ અયોગ્ય ખોરાક લે તો તેમને સ્વાસ્થ્ય બગડવાની સાથે-સાથે અનેક અન્ય બીમારીઓ થવાનું જોખમ પણ વધી જાય છે. પરંતુ તેની સાથે જ જરૂરી છે કે ડાયાબિટીસના દર્દીને જાણ હોવી જોઈએ કે ખોરાકમાં શું લેવું જોઈએ અર્થાત્ અનુચિત આહાર કયો છે અને યોગ્ય આહાર કયો છે. આવો જાણીએ ડાયાબિટીસના દર્દીને ડાયાબિટીસ દરમિયાન શું ખાવું જોઈએ અને શું નહીં.

 

(૧) યોગ્ય કેલેરી માત્રાવાળો ખોરાક લો :-

 

સામાન્ય બેઠાડું જીવન જીવતા દર્દીએ ૧૮૦૦ કેલેરીનો ખોરાક લેવો જોઇએ. આ કારણથી વધુ કેલેરીવાળો ખોરાક ન લેવો જોઇએ. સામાન્ય ખોરાકનું કેલેરી મૂલ્ય આ સાથેના ચાર્ટમાં આપેલ છે.

 

 (ર) દિવસમાં થોડું- થોડું વખત ખાઓઃ-

 

ડાયાબિટીસના દર્દીએ એક સાથે ઝાઝું ન ખાવું જોઇએ. સવારનો નાસ્તો, બપોરે ૪ વાગ્યે હળવો નાસ્તો અને ઈન્સ્યુલીન લેતા દર્દીઓએ રાત્રે સૂતાં પહેલા દૂધ કે ફળ લેવા જોઇએ. માત્ર બપોરે અને રાત્રે “પેટ ભરીને” જમવાની ટેવ ડાયાબિટીસના દર્દી માટે સારી નથી.

 

 

 diabitic.food.1b

 

 

(૩) ઝડપથી સુગર વધારે એવો ખોરાક ન લેવો :-

 

ખાંડ, સાકર, ગળ્યા પીણાં, મીઠાઇ, મધ, ખુબ ગળ્યા ફળો, ગોળ, કેક પેસ્ટ્રી આ બધાં ખોરાકના ગ્લાયસેમીક ઇન્ડેક્સ વધારે છે માટે આ ખોરાક ન લેવા કે ઓછી માત્રામાં લેવા.

 

(૪) રેસાવાળો ખોરાક અને કાચા શાકભાજી વધુ પ્રમાણમાં લેવા :-

 

 

 diabitic.food.5

 

 

પોતાના દરેક ભોજનમાં ડાયાબિટીસના દર્દીએ ૨૫% કાંચા સલાડ કે ફણગાવેલા કઠોળ જેવા રેસાવાળાં ખોરાક લેવા જોઇએ જેનાથી સુગર ધીમે ધીમે વધે છે.

 

(૫) તળેલો ખોરાક-ઘીવાળો ખોરાક ન લેવો :-

 

તળેલો ખોરાક આડકતરી રીતે ડાયાબિટીસનો કંટ્રોલ ઓછો કરે છે આની પણ પરેજી ખાસ જરૂરી છે.

 

(૬) ઉપવાસ-એકટાણાં કે રોજા બને ત્યાં સુધી ન કરવા :-

 

ઉપવાસ દરમિયાન સુગર ઘટીજવાનો ભય રહે છે તેમજ ડાયાબિટીસનો કંટ્રોલ ચાલ્યો જાય છે. ડાયાબિટીસ ટાઇપ-૧ ના બાળકો માટે બહુ કડક ખોરાક પરેજીનું ખાસ મહત્વ નથી. આ વિકાસ પામતાં બાળકો હોય છે માટે તેઓ યોગ્ય પ્રમાણમાં યોગ્ય કેલેરીનો ખોરાક લે અને સામે તેટલું ઈન્સ્યુલીન લે એવી અપેક્ષા હોય છે. જો કે આ બાળકોએ પણ ગળપણ અને તેલ ઓછું, રેસા વધારે અને દર ૩ કલાકે થોડું થોડું ખાવું સામાન્ય સિદ્ધાંતોનું પાલન કરવાનું રહે છે. આ બાળકોમાં ખાસ કરીને ફાસ્ટફુડ અને જંક ફૂડનું જબરદસ્ત આકર્ષણ મુશ્કેલી આપી શકે છે.

 

ડાયાબિટીસના દર્દીએ કોઇ “વિશિષ્ટ” ખોરાક લેવાનો નથી પણ સામાન્ય માણસ, તંદુરસ્ત રહેવા માટે જે ખોરાક લે છે તેવો જ ખોરાક લેવાનો હોય છે. તેમને ભાવતા એવા અને “તંદુરસ્ત” ફાસ્ટફુડ ઘરે બનાવી આપવો એ જ ઉપાય છે. આવો ખોરાક લેવા અમુક સાદા નિયમોનું પાલન કરવાનું છે.

 

 

 diabitic.6.1c

 

 

લીલા શાકભાજીઃ-

 

લીલા પત્તાદાર શાકભાજીમાં કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ તથા અન્ય ખનિજ પદાર્થો પ્રચુર માત્રામાં જોવા મળે છે. જે ધમનીઓને મજબૂત તથા સાફ કરે છે. આ ખનિજ પદાર્થો અગ્નાશય અર્થાત્ પેનક્રિયાસને પણ સ્વસ્થ રાખે છે. તેનાથી શરીરમાં ઈન્સ્યુલિનની ગડબડી પેદા નથી થતી અને તમે ડાયાબિટીસથી બચીને રહો છો.

 

ફળોઃ-

 

સામાન્ય રીતે એવી ધારણા છે કે ડાયાબિટીસમાં ગળ્યું ન ખાવું. એવું વિચારીને જ એવો નિર્ણય કરી લે છે કે ડાયાબિટીસના દર્દીઓને મીઠા ફળ પણ ન ખાવા જોઈએ, જ્યારે ફળોની મીઠાશથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓને કોઈ નુકસાન નથી થતું પણ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે પણ ઘણા ફાયદાકારક રહે છે. ફળોમાં પ્રાપ્ત થતા ફાઈબર અને વિટામીન ડાયાબિટીસ દર્દીઓના ઈમ્યુન સિસ્ટમને ઘણી મજબૂત બનાવે છે.

 

 

 jaitun oil

 

 

જેતુનનું તેલઃ-

 

જેતનનું તેલ સૌથી સ્વાસ્થ્યવર્ધક ખાદ્ય તેલ છે. આ તેલનો ઉપયોગથી હૃદય રોગ અને ડાયાબિટીસ જેવી બીમારીથી રક્ષણ મળે છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે આ ઘણું ફાયદાકારક છે. શરીરમાં શુગરની માત્રાને સંતુલિત રાખવા માટે તેમાં ખાસ ભૂમિકા છે. નિષ્ણઆતોના મત પ્રમાણે ભૂમધ્ય સાગરના દેશોમાં હૃદય રોગના દર્દીઓ અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓની ઓછી સંખ્યા હોવાનું મુખ્ય કારણ છે જૈતુનના તેલનો વધુ ઉપયોગ. અન્ય દેશોની સરખામણીમાં લોકોની સરેરાશ સંખ્યા પણ વધુ હોય છે.

 

તજઃ-

 

તજ એક મસાલો જ નથી, પણ એક ઔષધી પણ છે. તજ કેલ્શિયમ અને ફાઈબરનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. તજ ડાયાબિટીસને સંતુલિત કરવા માટે ખૂબ જ અસરકારક ઔષધી છે, એટલા માટે તેને ગરીબ માણસોનું ઈન્સ્યુલિન કહે છે. તજથી ખાવાનો સ્વાદ વધે છે સાથે જ શરીરમાં રક્ત શર્કરાને પણ નિયંત્રિત રાખે છે. જે લોકોને ડાયાબિટીસ નથી તેઓ પણ તેનું સેવન કરીને ડાયાબિટીસથી બચી શકે છે. અને જેઓ ડાયાબિટીસથી ગ્રસ્ત તેઓ તજનું સેવન કરી શુગરને કંટ્રોલ કરી શકે છે.

 

 

 soda

 

 

સોડાઃ-

 

તેમાં વધુ માત્રામાં ખાંડ હોય છે, જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સારી નથી હોતી. તેનાથી હાડકાંમાં નબળાઈ, પોટેશિયમની ખામી, વજન વધવું, દાંતને નુકાસન, કિડનીની પથરી, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને અનેક બીમારીઓ થઈ શકે છે. સાથે જ ડાયટ સોડામાં જોવા મળતા કૃત્રિમ મિઠાશને પણ નિયંત્રિત કરવામાં ઈન્સ્યુલિન લેવું પડે છે.

 

ચોખાઃ-

 

જો તમે રોજ એક મોટો વાડકો સફેદ ચોખા ખાતા હોવ તો તમારે ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસ થવાનો ખતરો સામાન્ય કરતા 11 ટકા વધુ રહે છે. ચોખાને રાંધવાની રીત ઉપર જ તેનાથી થતો નુકસાન નક્કી થઈ જાય છે. જો ચોખાની બિરિયાની બનાવવામાં આવે કે ચોખાને માંસ કે સોયાબીનની સાથે ખાવામાં આવે તો ડાયાબિટીસ થવાનો ખતરો વધુ રહે છે, કારણ કે તેનાથી રક્તમાં શર્કરાની માત્રા વધી જાય છે.

 

 

 french fries

 

 

ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝઃ-

 

તેલમાં ફ્રાય કરેલી હોવાને કારણે ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સારી નથી માનવામાં આવતી. ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝનો અર્થ છે હાઈ બ્લડ શુગર જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સૌથી વધુ નુકસાન કારક હોઈ શકે છે. એવા ખાદ્ય પદાર્થોથી દૂર રહેવું તે જ સારો ઉપાય છે. સારું રહેશે કે તમે હેલ્ધી વિકલ્પો જોવાનું શરૂ કરી દો.

 

બ્રેડઃ-

 

બ્રેડમાં કાર્બોહાઈડ્રેટથી ભરપૂર હોય છે જે બ્લડ સુગરના સ્તરને વધારી દે છે. બ્રેડમાં લેક્ટિંસ અને ફ્યટેટ હોય છે. લેક્ટિંસ, શરીરમાં ઝેરીલા પદાર્થ પેદા થવાનું કારણ બને છે. જેનાથી રોગ પ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે. ફ્યટેટ પોષક તત્વોનું અવશોષણને બ્લોક કરી દે છે જેનાથી શરીરની ક્રિયા પ્રણાલી ઉપર અસર પડે છે. જેથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ બ્રેડ ન ખાવી જોઈએ.

  

ડાયાબિટીસના દર્દી માટે દિવસમાં ૧૮૦૦ કેલેરી ખોરાકનો ચાર્ટ :  

  

સવારનો નાસ્તો : દુધ/ચા ૧૦૦ એમએલ ખાંડ વગર
સવારે ૧૦:૩૦ : ર-રોટલી/૪ ખાખરા/પ૦ ગ્રા.ઊપમા કે પૌઆ, ૧ ગ્લાસ છાશ કે ૧ ફળ
બપોરે જમણ : બાજરાનો રોટલો-૧/૩, રોટલી (ઘી વગરની) ૧ વાટકી શાક (ઓછાં તેલવાળુ) ૧ વાટકી દાળ
કઠોળ : ૧ વાટકી ભાત (જાડાં) ૧।। વાટકી સલાડ, ૧ ગ્લાસ, છાશ
સાંજનો નાસ્તો : ચા ૧૦૦ એમએલ ખાંડ વગર, ૧ વાટકી વઘારેલા મમરા/ર ખાખરા/૧ ફળ
રાતનું વાળું : બાજરાનો રોટલો-૧/ભાખરી-ર(ઓછા તેલવાળી)/રોટલી-૩, ૧ વાટકી શાક,૧ વાટકી ખીચડી, ૧ ગ્લાસ છાશ/ અડધી વાટકી દહ (મહાઇ વગર), ૧।।વાટકી સલાડ
રાત્રે સૂતા પહેલાં : ૧ ગ્લાસ દૂધ કે ૧ ફળ

 

  

સામાન્ય રોજીંદા ખોરાકમાં કેટલી કેલેરી હોય છે ? 

 

 

ઘઉંની રોટલી કોરી                                    :-                    ૪૦

ઘઉંની રોટલી ફુલકા ચોપડેલી                 :-                     ૬૦

ભાખરી                                                       :-                    ૮૦

રોટલો બાજરાનો ૬”                                :-                  ૧૪૦

ભાત વાડકી-૧                                          :-                 ૧૦૦

કઠોળ વાડકી -૧                                       :-                    ૫૦

લીલોતરી શાક-૧૦૦ ગ્રામ                      :-                   ૫૦

બટેટાં-૫૦ ગ્રામ                                       :-                 ૧૦૦

કચુંબર -૧૦૦ ગ્રામ                                 :-                   ૧૦

 

 

 

સૌજન્ય : http://diabetesingujarati.com/ડાયાબિટીસ ઇન ગુજરાતી.કોમ

 

  

મૂળ તો ડાયાબિટીસની વિષમતાને લીધે  આપણે હેરાન થતા હોય છીએ. ડાયાબિટીસ કારણે કોઈપણ પ્રકારની તકલીફો ન સર્જાય એટલા માટે ડાયાબિટીસની અન્ય વિષમતાઓ વિશે જાણવું જરૂરી છે.

 

બેકાબૂ ડાયાબિટીસની વિકટ વિષમતાઓ

 

ઠંડા પીણાંનું સેવન ડાયાબિટીસમાં અતિ હાનિકારક પુરવાર થાય છે. ડાયાબિટીસ હૃદયરોગ, આંખના પડદાની ખરાબી, કિડનીની, જ્ઞાનતંતુની તકલીફ, અને આંતરડાની મંદ ગતિ વગેરે વિષમતાઓને નોતરે છે.

 

ડાયાબિટીસ અને હૃદયરોગ:

 

ઘણા ડાયાબિટીસના દર્દીઓ વારંવાર એક વાત કહે છે, “મારી સુગર તો ૩૦૦ની ઉપર રહે છે, તેમ છતાં મને કોઇ તકલીફ થતી નથી.’ આવા દર્દીનો ખ્યાલ ખોટો છે કેમ કે ડાયાબિટીસ જ્યારે કાબૂમાં હોય ત્યારે હૃદયરોગ, આંખના પડદાની ખરાબી, કિડનીની તકલીફ, જ્ઞાનતંતુની તકલીફ, પગનો સડો, નપુંસકતા અને આંતરડાની મંદ ગતિ એવી ઘણી વિષમતાઓને નોતરે છે. જેમ અનેક પ્રોડક્ટની જાહેર ખબરમાં આવે છે કે “એક સાથે ત્રણ મફત’ એમ ડાયાબિટીસ પોતાની આંગળીએ બીજા ત્રણ-ચાર રોગોને લઇને આવે છે.

 

આમાનો એક હૃદયરોગ છે. એક ડોક્ટર પ્રમાણે, ડાયાબિટીસના દર્દીને હૃદયરોગ થવાની શક્યતા ત્રણ ગણી વધારે હોય છે. એટલું નહીં, વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ (WHO) જાહેર કર્યું છે કે દરેક ડાયાબિટીસનો દર્દી હૃદયરોગનો દર્દી છે અને તે એક હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો હોય તેટલું જોખમ ધરાવે છે.’

 

લોહીની નળીઓની દીવાલ પર છારી બાઝવી

 

ડાયાબિટીસના દર્દીઓની લોહીની નળીઓનાં અંદરના ભાગે વધુ પ્રમાણમાં છારી બાઝે છે અને પરિણામે હૃદય, શરીર કે શરીરના બહારના હિસ્સાને લોહી ઓછું મળે છે. જો હૃદયને અમુક માત્રાથી ઓછું લોહી પહોંચે તો સ્થિતિને હાર્ટ એટેક કહેવાય છે અને તેના પરિણામે મૃત્યુ પણ થઇ શકે છે. આ જ રીતે જો મગજને લોહી ન મળે તો લકવો અને પગને લોહી ન મળે તો પગનું ગેન્ગરિન થઇ શકે છે.

 

લોહીનું ઊચું દબાણ (હાઇ બ્લડપ્રેશર)

 

હાઇ બી.પી. રોગ આમ જુઓ તો ડાયાબિટીસનો નજીકનો સગો છે. ડાયાબિટીસના દર્દીને હાઇ બી.પી. થવાની શક્યતા બમણી હોય છે. લગભગ ૬૦ ટકાથી વધારે ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં હાઇ બી.પી. જોવા મળે છે. ડાયાબિટીસની ઘણી તકલીફો જેવી કે હૃદયરોગ, આંખના પડદાની ખરાબી, કિડનીની ખરાબી, બધી વિષમતાઓ ઉત્પન્ન કરવામાં હાઇ બ્લડપ્રેશરનો અગત્યનો ફાળો છે.

 

ડાયાબિટીસના દર્દીને હાર્ટ એટેક વખતે દુખાવો ન થાય અથવા સાવ હળવો થાય એવું બને છે જેને ‘Silent Ischemia’ કહે છે. આ કારણથી છાતીમાં ભાર, ગભરામણ, શ્વાસ કે લોહીનું નીચું દબાણ જણાય તો તાત્કાલિક ડોક્ટર કે હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરો. જેથી વહેલી સારવાર મળી શકે. ડાયાબિટીસના દર્દીને હાર્ટ એટેક મોટા ભાગે તીવ્રતાથી આવે છે અને બી.પી. લો થઇ જતું હોય છે. તે (Cardiogenic Shock) જેવા ગંભીર પરિણામો લાવી શકે છે. ડાયાબિટીસના દર્દીને હાર્ટ એટેક આવે તો તેની મૃત્યુ પામવાની શક્યતા ખૂબ વધારે હોય છે. આ કારણોથી વધુ તકેદારી રાખવી જરૂરી છે.

 

ડાયાબિટીસની હોજરી – આંતરડાં પર અસર

 

જ્યારે ડાયાબિટીસ કાબૂમાં ન હોય ત્યારે હોજરી-આંતરડાની ગતિ મંદ પડી જાય અને પેટમાં ખોરાક ગેસનો ભરાવો થાય, ઊલટી થાય- ઊબકા આવે અને કબજિયાત રહે છે. ડાયાબિટીસ પરનો કાબૂ અને હોજરીની ગતિ વધારે એવી દવાઓ જરૂરી છે.

 

લીવરની સમસ્યા:

 

ડાયાબિટીસના અમુક દરદીઓને લીવરમાં ચરબીનો ભરાવો થાય છે અને જેને લીધે ભૂખ ન લાગે, અશક્તિ રહે એવાં લક્ષણો જોવા મળે છે.

 

નપુંસકતા:

 

ડાયાબિટીસના પુરુષ દર્દીઓમાં આ તકલીફ જોવા મળે છે. દર્દી પોતાના જાતીય જીવન વિશે વાત કરતાં અચકાય છે અને બીજુ તો ઠીક પણ પોતાના ડોક્ટરને પણ ફરિયાદ કરતાં નથી. જાતીય સુખ જીવનની મૂળભુત જરૂરિયાત છે અને જાતીય સુખનાં અભાવે માનસિક તાણ ,ઉદાસી કે લગ્નજીવનમાં ભંગાણ આવી શકે છે. ડાયાબિટીસને ચુસ્ત રીતે કાબૂમાં રાખવો પહેલી જરૂરી સારવાર છે. ઉપરાંત, વાયગ્રા પ્રકારની દવાઓ (Sidenefit) લેવાથી ફાયદો જોવા મળે છે. દવાઓ ડોક્ટરની સલાહ મુજબ લેવી ખાસ જરૂરી છે.

 

ત્વચાની તકલીફો:

 

ડાયાબિટીસના દર્દીને ત્વચા પર કાળાં ચાંદાં પડી જવાં, ખરજવું થવું અને રાહત ન થવી, આખા શરીરે ચળ આવવી, રસીના ફોલ્લા થવા વગેરે તકલીફો જોવા મળે છે. ઉપરાંત કમરના ભાગમાં અને આંખની આજુબાજુ હર્પિસની તકલીફ પણ વધારે થાય છે. કેટલીક વાર ડાયાબિટીસના દર્દીને પીઠમાં, ગળામાં કે સાથળમાં રસીની ગાંઠ થાય છે જેને HarbuN’Le કહે છે. ગાંઠની સર્જન પાસે તાત્કાલિક સારવાર કરાવવી જરૂરી છે.

 

મૂત્રમાર્ગની સમસ્યા:

 

પુરુષોને ઇન્દ્રિયના ઉપરના ભાગે ફોલ્લાં થવા, સોજો આવવો, ચેપ વગેરે તકલીફો થાય છે. તેનું કારણ અમુક પ્રકારની ફૂગનો ચેપ હોય છે. ડાયાબિટીસના કાબૂ બાદ જરૂર જણાય તો ઉપરની ત્વચા દૂર કરવાનું નાનું ઓપરેશન થઇ શકે છે. મહિલાઓને ગુપ્ત ભાગમાં ચળ આવવી, સોજો આવવો, વારંવાર રસી થવાની તકલીફો જોવા મળે છે. બધી તકલીફોથી દૂર રહેવું હોય તો તેનો મૂળભૂત ઉપાય ડાયાબિટીસને નિયંત્રણમાં રાખવો છે.

 

વારંવાર પેઢા અને દાંતની તકલીફો:

 

વારંવાર પેઢાં ફૂલી જવાં, રસી થવી, દાંત હલી જવા, આવી તકલીફો ડાયાબિટીસના દર્દીમાં જોવા મળે છે. ડાયાબિટીસના કાબૂ બાદ દાંતના ડોક્ટર પાસે સારવાર લેવી હિતાવહ છે.

 

 

નોંધ :

હવે પછી આપણે આ શ્રેણીમા આગળ વિશેષ થોડી પ્રાથમિક જાણકારીઓ આપવાની હજુ બાકી જણાય છે તે આપવી કે નહિ તે બાબત નો સર્વ મદાર પાઠક મિત્રો આપના પ્ર છોળેલ છે.  જો આપને આ પ્રકારની જાણકારી પ્રાપ્ત કરવામાં હિત જણાતું હોઈ તો આપના અભિપ્રાય બ્લોગ પોસ્ટ દ્વારા, ફેશબુક દ્વારા કે ઈ મેઈલ આઈડી દ્વારા મોકલી અમોને નિર્ણય કરવામાં મદદરૂપ થશો.  આપના તરફથી કોઈ જ્ પ્રતિભાવ નહિ મળે તો સમજીશું કે આપને આજસુધી આપેલ જાણકારી થી સંતોષ છે., વિશેષ જાણકારીની આપને હવે જરૂરત જણાતી નથી.  … ….

 

 

સૈજ્ન્ય :  ડાયાબિટીસ ઇન ગુજરાતી.કોમ,  દિવ્યભાસ્કર  તેમજ અન્ય …

 

  

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

આજની પોસ્ટ ની મોટાભાગની મહત્વની  માહિતી ઉપલબ્ધ કરી શકવા માટે, અમો વિશેષ રૂપે ડાયાબિટીસ ઇન ગુજરાતી. કોમ  – http://diabetesingujarati.com/ નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. 

  

You can  Join us /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

ડાયાબિટીસ શું છે ? ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ ખોટી માન્યતાઓ જો નહિ જાણીએ તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં ! … … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૩)

ડાયાબિટીસ શું છે ? ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ ખોટી માન્યતાઓ જો નહિ જાણીએ તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં ! …

(આરોગ્ય અને ઔષધ)  ….  (ભાગ-૩) ….

 

 

 DAIABETIC.2

 

 

આ અગાઉના લેખમાં આપણે ડાયાબિટીસ મટશે ?  મધુપ્રમેહ મટશે ?  ડાયાબિટીસ ન થાય તે માટે શું કરવું જોઇએ ?  વિગેરે … પ્રાથમિક જાણકારી મેળવી, આ શ્રેણી અંર્ગત વધુને વધુ માહિતી આપવાની અમારી કોશિશ રહેશે, પરંતુ આપના સ્વાસ્થ્ય અંગે આપના ફેમિલી ડોક્ટર તેમજ આ ક્ષેત્રના ખાસ તજજ્ઞ /નિષ્ણાંત ની સલાહ સમયસર લેવી ખાસ જરૂરી છે. આપ મિત્રોએ આ શ્રેણી અંગે દાખવેલ રસ બદલ અમો આપ સર્વેના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 

આપની સરળતા માટે અગાઉની બંને ભાગની પોસ્ટ લીંક આ સાથે નીચે દર્શાવેલ છે, ભાગ-૧ અને ભાગ-૨ જો આપે વાંચ્યા ન હોય તો અહીં દર્શાવેલ લીંક  પર ક્લિક કરવાથી તે બંને ભાગ અહીં માણી શકશો.  …

 

બ્લોગ લીંક :  

ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૨)

 

 ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૧)

 

ચાલો મિત્રો તો આજે આપણે ડાયાબિટીસ શ્રેણી અંતર્ગત થોડી વિશેષ જાણકારી મેળવવા કોશિશ કરીશું …. જેવી કે …. ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ ખોટી માન્યતાઓ જો નહિ જાણીએ તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં !

 

ડાયાબિટીસ અંગેની આ ખોટી માન્યતાઓ ન જાણી, તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં! ….

 

 

ડાયાબિટીસ અંગે ખોટી માન્યતાઓ ….

 

૧-માન્યતાઃ વધારે પ્રમાણમાં મીઠાનું સેવન ડાયાબિટીસનું કારણ બની શકે છે.

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસ અગ્નાશયમાં ઈન્સુલિન ઉત્પાદન કોશિકાઓના વિનાશનું કારણ બને છે તથા મીઠાનંથ વધારે પ્રમાણમાં સેવન ડાયાબિટીસના રોગનું કારણ નથી. જ્યારે ઇન્સુલિનમાં સામાન્ય રૂપથી પ્રતિક્રિયા દેવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે ત્યારે તે ડાયાબિટીસનું કારણ બને છે. મોટાભાગનાં કિસ્સાઓમાં ડાયાબિટીસ વારસાને કારણે થાય છે.પરંતુ નિયમિત વ્યાયામ અને ડાયટની મદદથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓ યોગ્ય માત્રામાં મિઠાઈઓનું સેવન કરી શકે છે.

 

૨- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસ એક સંક્રામણ રોગ છે.

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસ એક સંક્રામણ રોગ નથી. ડાયાબિટીસ એક અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ સાથે જોડાયેલી બીમારી છે જે અગ્નાશયમાં બીટા કોશિકાઓ દ્વારા બનેલું વધારે ઈન્સુલિનને કારણે જન્મ લે છે. ડાયાબિટીસ વારસામાં આવતી બીમારી છે.

 

૩- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ક્યારેય મીઠું ખાવું ના જોઇએ

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસના દર્દીઓને કાર્બોહાઇડ્રેટને પચાવવામાં ઘણી મુશ્કેલીઓ થાય છે, જેનો પ્રભાવ તેમના આખા શરીરમાં પડે છે. ડાયાબિટીસના રોગીઓએ મીઠાનું સેવન ખૂબ જ જાળવીને કરવું જોઇએ તથા તેમણે સમયે દવા લેવી જોઇએ અને સાથે કસરત પણ કરવી જોઇએ.આ રીતે તમારુ સ્વાસ્થ્ય તંદુરસ્ત રહે છે તથા તમે આ બીમારીની ગંભીરતાથી પણ બચી શકો છો,

 

૪- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસથી પરેશાન બાળકોને મિઠાઈઓ ક્યારેય ખાવી જોઇએ નહી.

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસથી પરેશાન બાળકો સંતુલિત રીતે પોતાના ખોરાકમાં મીઠાનું સેવન કરી શકે છે પરંતુ તેમણે કાર્બોહાઇડ્રેટની કુલ માત્રાને પણ નિયંત્રણમાં રાખવાની જરૂર છે. મિઠાઈઓમાં કેલેરી ઉપરાંત અન્ય કોઇ પોષણ તત્વો હોતા નથી.આ માટે જ મિઠાઈનુ સેવન કરવા કરતાં નિયંત્રણમાં કરવું જોઇએ.

 

૫- માન્યતાઃ થોડો કંટ્રોલ કરવાથી તમારે સતત ચેક-અપ કરાવાની જરૂર નથી પડતી

 

તથ્યઃ ડાયાબીટીસ એક ગંભીર બીમારી છે. તેને કાબૂમાં કરવા માટે તમારે નિયમિત ખોરાક અને કસરતની સાથે સાથે દવા લેવાની પણ જરૂર છે. તમે ભલે ખાંડને નિયંત્રણમાં રાખવામાં સફલ થઇ જાવ પરંતુ આ ચેક-અપથી બચવા માટે કોઇ કારણ હોવુ જોઇએ નહીં.

 

૬- માન્યતાઃ રોગીઓને પોતાના લોહીમાં ખાંડનું પ્રમાણ ઘટતુ કે વધતુ અનુભવાય છે.

 

તથ્યઃ ચેક-અપ, લોહીની માત્રાને માપવાનો એક વિકલ્પ છે. લોહીનું સ્તર વધવાથી કે ઘટવાથી રોગીને થાક, નબળાઇ અને પાણીની જરૂરિયાત અનુભવાય છે. પરંતુ ઘણા રોગીઓના લક્ષણો જોવા મળતા નથી. કારણ કે, વધતા કે ઘટતા સ્તરથી સામે આવનારા શારિરીક લક્ષણો એક બીજાથી મેળ ખાય છે. આ માટે જ લોહીમાં ખાંડના સ્તરને જાણીને જ તમે બીમારીને જાણી શકો છો.

 

૭- માન્યતાઃ લોહીમાં ખાંડનું પ્રમાણ વધવું એ સામાન્ય બાબત છે તથા આ ડાયાબિટીસનો સંકેત નથી.

 

તથ્યઃ ક્યારેય પણ લોહીમાં ખાંડનું પ્રમાણ સામાન્ય રહેતુ નથી. થોડી દવાઓથી આ બીમારી રહિત લોકોનું ખાંડનુ પ્રમાણ વધી શકે છે. પરંતુ જે લોકોના લોહીમાં ખાંડનું પ્રમાણ વધારે હોય છે, તેમણે તરત જ તેમના ડોક્ટર પાસે જઇને ડાયાબિટીસનું ચેક-અપ કરાવવું જોઇએ.

 

૮- માન્યતાઃ ઇન્સ્યુલિન દ્વારા ડાયાબિટીસનો ઇલાજ થઇ શકે છે.

 

તથ્યઃ ઇન્સ્યુલિનથી ડાયાબિટીસનો ઉપચાર નથી થતો પરંતુ આ બીમારીને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. ઉર્જાના ઉત્પાદન માટે ઇન્સ્યુલિન શરીરમાં મોજુદ ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ કરે છે.આ રીતે ઇન્સ્યુલિન લોહીમાં રહેલી ખાંડને નિયંત્રણમાં રાખે છે, પરંતુ આ બીમારીની પાછળ રહેલા કારણોને તે દૂર કરી શકતું નથી.

 

 

 

 

diabitic.10
૯- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસના દર્દીઓને રોજ એક ઇન્સ્યુલિનું ઇન્જેકશન લેવુ પડે છે.

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસના રોગીઓને રોજ ઇન્સ્યુલિનનું ઇન્જેક્શન લેવુ પડે છે કારણ કે, તેમનું અગ્નાશય ઇન્સ્યુલિનની ઉત્પાદકતા ઘટાડી દે છે.પરંતુ ડાયાબીટીસના દર્દીઓને લોહીમાં ખાંડના પ્રમાણને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે ગોળીઓ સાથે અથવા ગોળીઓ વિના ઇન્સ્યુલિનનું ઇન્જેક્શન લેવાની જરૂર પડે છે.

 

૧૦- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસમાં ગોળીઓ પણ ઇન્સ્યુલિનનું એક સ્વરૂપ છે.

 

તથ્યઃ ઇન્સ્યુલિન એક પ્રોટિન છે જે આંતરડાઓમાં રહેલ પાચનશક્તિનાં એન્જાઇમ અને એસિડ દ્વારા પેટમાં ભળી જાય છે. આ માટે ઇન્સ્યુલિનને માત્ર ઈન્જેક્શન, ઇનહેલર કે પછી પેચના માધ્યમથી જ લેવું.

 

૧૧- માન્યતાઃ ઇન્સ્યુલિનના ઇન્જેક્શન ડાયાબિટીસમાં આડઅસર પેદા કરે છે.

 

તથ્યઃ ખોરાક,વ્યાયમ અને દિવસની શરૂઆત ખાંડનાં સ્તરને વધારે પ્રભાવિત કરે છે. આ માટે રોગીએ પોતાના લોહીમાં ખાંડના પ્રમાણને જાળવવા માટે ઇન્સ્યુલિનના ઇન્જેકશન લેવા જરૂરી બને છે.

 

૧૨- માન્યતાઃ બાળકોમાં ડાયાબિટીસ વિકટરૂપ ધારણ કરે છે.

 

તથ્યઃ બાળકોમાં ડાયાબિટીસ વિકટ સ્વરૂપ ધારણ કરતું નથી.ડાયાબિટીસમાં ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન કરનારી કોશિકાઓ નષ્ટ થઇ જાય છે તથા નષ્ટ થયા પછી તે ફરી ક્યારેય ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન પણ કરતી નથી. ડાયાબિટીસથી પીડિત બાળકોને ઇન્સ્યુલિનની હમેશાં જરૂર હોય છે.

 

૧૩- “કારેલા ખુબ ખાવા અને કડવા લીમડાનો રસ પીવો”

 

આ માન્યતા સાવ ખોટી છે. ઘણાં દર્દી આખી જિંદગી કારેલાનું જ શાક ખાતા હોય છે. પરંતુ કારેલા કે લીમડાના રસથી ડાયાબિટીસ મટી જતો નથી.

 

૧૪- “ભાત અને બટેટા કદી ન ખવાય”

 

આ માન્યતા સાવ ખોટી છે. ભાત અન બટેટામાં મળતી કેલેરીની ગણતરી કરી અને જરૂરીયાત પ્રમાણે કેલેરી લેવી. ભાત જો ઓસાવેલ હોય તો વધુ સારો.

 

૧૫- “ફ્રુટ ન ખવાય”

 

આ માન્યતા પણ સદંતર ખોટી છે. કેલેરીની ગણતરી કરીને ખાઇ શકાય. ફ્રુટમાં આવેલ સુગર ક્રુકેટોઝ છે વળી ફળમાંથી વિટામીન અને મિનરલ મળે છે જે ઉપયોગી છે.

 

૧૬- “મેં આજે મીઠાઇ ખાધી છે માટે અડધી ટીકડી વધારે લઇ લઉં”

 

ડાયાબિટીસની દવા કે ઈન્સ્યુલીનનો ડોઝ જાતે વધારવાની ભૂલ દર્દીએ કદી ન કરવી.

 

૧૭- “હું ચા તો ખાંડવાળી પીઉં છું કારણ કે ટીકડી નાખવાથી કેન્સર થાય છે”

 

આ માન્યતા સદંતર ખોટી છે. ટીકડી નાખવાથી કદી કેન્સર થતું નથી.

 

૧૮- “માત્ર ચણાના લોટની જ વાનગી જ ખવાય”

 

આ માન્યતા સાવ ખોટી છે. ઘઉંનો, બાજરાનો કે જુવારનો લોટ પણ ખાઇ શકાય.

 

૧૯- “ગળ્યું કદી ખાવું જ નહીં.”

 

બહું ઇચ્છા થાય તો બે થી ત્રણ મહિને એકાદ વખત મીઠાઇ ખાઇ શકાય પરંતુ બને ત્યાં સુધી જમી લીધા ૫છી મીઠાઇનો એકાદ ટુકડો લેવો, જમ્યા પછી ભૂખ ન હોવાથી મીઠાઇ વધારે પડતી ન ખવાય જાય.

 

૨૦- “આપણે તો માત્ર બે વખત જ જમવાનું રાખીએ બાકી વચ્ચે કાંઇ જ નહીં.”

 

આ માન્યતા ડાયાબિટીસના દર્દી માટે યોગ્ય નથી, બે વખત ખાવાની આદત ચાર થી પાંચ વખત ખાવાથી પેનક્રીઆઝ પર ઓછો લોડ આવે છે.

 

 

૧- સગર્ભાવસ્થા :-

 

આ દર્દીઓએ પોતાની અંદર વિકાસ પામતા બાળકની જરૂરીયાતને ધ્યાનમાં લઇને વધુ કેલેરીવાળો ખોરાક (આશરે ૨૪૦૦ થી ૨૮૦૦) લેવો જરૂરી છે જેથી સુગર ઘટી ન જાય.

 

૨- વધારે સ્થૂળ વ્યક્તિઓ :-

 

જેમનું વજન ૧૦૦ કિલોની ઉપર છે અને તેઓ વજન ઘટાડવાની કોશિશ કરે છે. એવા દર્દીઓએ ઓછી કેલેરી વાળો ખોરાક (દિવસમાં ૮૦૦ થી ૧૦૦૦) લેવો જરૂરી છે.

 

૩- વધુ મહેનત કરનાર વ્યક્તિઓ :-

 

જેઓ ખૂબ ભારે શારીરિક શ્રમ કરે છે એવાં ડાયાબિટીસના દર્દીઓ જેવા કે મજૂર, એથલેટ કે રમતવીર ખેલાડી, આ દર્દીઓએ તેમની વધુ કેરેલીની જરૂરીયાતને લક્ષમાં લઇને દિવસમાં ૨૪૦૦ થી ૩૦૦૦ કેલેરી સુધીનો ખોરાક લેવો.

 

૪- કિડનીની તકલીફવાળાં વ્યક્તિઓ :-

 

ડાયાબિટીસને લીધે કે બીજા કારણોસર કિડની બરાબર કામ કરતી હોય ત્યારે આ દર્દીઓએ ખોરાકમાં પ્રોટીન જેમ કે કઠોળ-દાળ ઓછા લેવાં જોઇએ. આ દર્દીઓને સુગર ઘટી જવાનો ભય હોઇ તેમણે થોડાં થોડાં પ્રમાણમાં સરળ કાર્બોહાઇડ્રેટ જેમ કે ખાંડ લઇ શકાય છે. આ દર્દીઓને ફળ ન ખાવાની કે ઓછાં ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

 

૫- માંદગી દરમિયાન ખોરાક :-

 

ડાયાબિટીસના દર્દીઓને, માંદગી દરમિયાન સુગર ઘટી કે વધી જવાનો ભય હોય છે વળી ઘણી વાર સામાન્ય ખોરાક રોજીંદા પ્રમાણમાં લેવાતો નથી. આ દર્દીઓને ફળોના રસ, પ્રવાહી ખોરાક કે સાધારણ પ્રમાણમાં નરમ ભાત, ખીર કે સાબુદાણાની કાંજી કે નાળિયેર પાણી જેવો ખોરાક દર બે-બે કલાક લેવો જોઇએ.

 

૬- માંસાહારી ખોરાક લેનાર :-

 

જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માંસાહારી ખોરાક લેતા હોય તેમણે ઓછી કેલેરીવાળો માંસાહાર ખોરાક લેવો જેમ કે ચીકન, ચરબી રહિત માંસ-માછલી વગેરે વળી માંસાહારી ખોરાકમાં રાંધતી વખત વધુ તેલનો વપરાશ ન થાય એ જોવું જરૂરી છે. ઇંડા ખાવા ઇચ્છનાર દર્દીએ માત્ર સફેદ ભાગ જ લેવો, પીળો ભાગ ન લેવો.

 

૭- લગ્ન કે સામુહિક જમણવાર વખતે :-

 

લગ્ન કે પાર્ટીના જમણ વખતે, ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ “જીવ બાળવા” નો અવસર આવે છે. જો કે સલાડ, ઢોકળા, ભાત, દાળ, શાક, (ગ્રેવી કાઢીને) લઇ શકાય છે. જેમ આપણે ત્યાં જૈન લોકો માટે એક જુદુ કાઉન્ટર હોય છે. તેમ સ્વાદિષ્ટ લો કેલરી ફૂડ અને સુગરફ્રી જેવા કૃત્રિમ ગળપણવાળી મીઠાઇ તથા તળ્યાં વગરની શેકેલી વાનગીઓનું ડાયાબિટીસ કાઉન્ટર રાખવામાં આવે તો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ પણ ભોજનને માણી શકે. ડાયાબિટીસમાં ખોરાક વિશે આપણે જાણ્યું.

નોંધ :

હવે પછી આપણે આ શ્રેણીના ભાગ-૪ માં થોડી વિશે જાણકારી મેળવીશું જેવી કે … ડાયાબિટીસ વધવાનું મૂળ કારણ છે ભોજન, દર્દીએ શું ખાવું અને શું નહીં? વિગેરે જાણકારી મેળવીશું. … ….

 

 

સૈજ્ન્ય :  દિવ્યભાસ્કર તેમજ અન્ય …

 

  

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  Join us /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૨)

ડાયાબિટીસ શું છે ?   આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ?   કંટ્રોલ માટે શું કરવું ?  …

(આરોગ્ય અને ઔષધ)  ….  (ભાગ-૨) ….

 

 

 DAIABETIC.2

 

 

આ અગાઉના લેખમાં આપણે ડાયાબિટીસ અંગે પ્રાથમિક જાણકારી મેળવી જેવીકે … ડાયાબિટીસ એટલે શું? ડાયાબિટીસ કેવી રીતે થાય છે ?  આજે આપણે તેમાં થોડી વિશેષ જાણકારી મેળવવા કોશિશ કરીશું ….  જેમકે ડાયાબિટીસ મટશે ?  મધુપ્રમેહ મટશે ?  ડાયાબિટીસ ન થાય તે માટે શું કરવું જોઇએ ?  વિગેરે …

 

આપની સરળતા માટે અગાઉની  પોસ્ટ લીંક આ સાથે નીચે દર્શાવેલ છે, ભાગ-૧ જો આપે વાંચ્યો ન હોય તો અહીં દર્શાવેલ લીંક  પર ક્લિક કરવાથી તે અહીં માણી શકશો.  …

 

બ્લોગ લીંક :  

ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૧)

 

કહેવાય છે કે ડાયાબિટીસની પહેલી વખત જાણ સાઠ ટકા કેસોમાં આકસ્મિક જ થાય છે. આ એક એવો અતિથિ છે જે ગમે ત્યારે – તેને ગમે ત્યારે શરીરમાં પ્રવેશી જાય છે, પણ એક વાર પેઠા પછી માણસ સાથે ‘દગાબાજી’ કરીને તેનો સાથ ક્યારેક અધવચ્ચે છોડી જતો નથી, છેક ચિતા સુધી સાથ નિભાવે છે. એક સમય પડછાયો માણસને છોડીને ચાલ્યો જાય, પણ ડાયાબિટીસ જેનું નામ, બિલકુલ વિશ્વાસપાત્ર દોસ્ત છે.

 

 ડાયાબિટીસ મટશે ? કેટલાક સંશોધન-

 

ડાયાબિટીસને લગતા દુનિયામાં કરોડો ડોલરને ખર્ચે અનેક સંશોધન થઇ રહ્યાં છે. ભવિષ્યમાં સ્વાદુપિંડના કોષોને જીવતા કરે એવી દવા આવશે કે જેનાથી ડાયાબિટીસ સંપૂર્ણપણે મટી જશે?

 

મધુપ્રમેહ મટશે ?

 

ઘણા ડાયાબિટીસના દર્દીઓ રાહ જોઇએ બેઠા છે કે ક્યારે ડાયાબિટીસની સારવારમાં કંઇક નવી ચમત્કારિક શોધ થાય અને ડાયાબિટીસ મટી જાય કે ઈન્સ્યુલિનના ઇન્જેક્શન બંધ થાય કે કાયમી ખોરાકની પરેજી જાય. ડાયાબિટીસના ક્ષેત્રમાં દુનિયાભરમાં કરોડો ડોલરને ખર્ચે અનેક સંશોધન થઇ રહ્યાં છે અને ઘણી બધી સંસ્થાઓ, વૈજ્ઞાનિકો અને ડોક્ટરો સતત કાર્ય કરી રહ્યા છે. ડાયાબિટીસની મોટી મુશ્કેલી છે કે એકવાર થાય પછી દર્દીનો છેડો છોડતું નથી. ભવિષ્યમાં સ્વાદુપિંડના કોષોને જીવતા કરે એવી દવા આવશે કે જેનો મહિના, વર્ષ કે બે વર્ષ કોર્સ કર્યા બાદ ડાયાબિટીસ સંપૂર્ણપણે મટી જાય.

 

 

diabitic.6

 

 

જેવી રીતે શરીરમાં કિડની બદલાવીને નવી મૂકી શકાય છે એમ, ભવિષ્યમાં સ્વાદુપિંડ બદલાવવાનું ઓપરેશન થઇ શકશે. સારવાર ડાયાબિટીસ ટાઇપ-૧ના બાળદર્દીઓ તથા વધુ પ્રમાણમાં ઈન્સ્યુલિન લેતા દર્દીઓ માટે વરદાનરૂપ બનશે.

 

દવાઓથી ડાયાબિટીસને અટકાવી શકાય ?  :   જેમને બારણે ડાયાબિટીસ ટકોરા દેતો હોય એવા સ્થૂળ લોકો ચોક્કસ પ્રકારની દવાઓ દ્વારા ડાયાબિટીસ થતો અટકાવી શકે છે. સ્થૂળતા-વિરોધી દવાઓ પણ ડાયાબિટીસને થતો અટકાવે છે.

 

સ્થળૂતા માટેની સર્જરી :  અતિસ્થૂળ લોકો મેદસ્વિતા ઓછી કરવા માટે પેટ-આંતરડાનું ઓપરેશન કરાવે છે. તેનાથી વજન ઘટે છે અને ડાયાબિટીસ નાબૂદ થઇ શકે છે. વિષયમાં ખૂબ વધારે સંશોધન થાય એવી શક્યતા છે.

  

ડાયાબિટીસ થશે એની અગાઉથી ખબર પડશે  :  શરીરની અમુક લેબોરેટરી તપાસ કે જનીનની તપાસ વડે અગાઉથી જાણી શકાશે કે ડાયાબિટીસ થવાની શક્યતા છે કે કેમ અને તેને માટે યોગ્ય સારવાર જેવી કે ટાઇપ-૧ ડાયાબિટીસ માટે વેક્સિન ઉપલબ્ધ થશે.

 

ડાયાબિટીસનું નિદના સહેલું થશે :   હાલમાં લોહીમાં સુગર તપાસ માટે નસમાંથી કે આંગળીમાંથી લોહી લેવું પડે છે. ભવિષ્યમાં તપાસ થૂંક કે આંસુમાંથી થઇ શકશે કે માત્ર ત્વચા પર સાધન રાખવાથી સુગરની જાણકારી મેળવી શકાશે. 

 

ઈન્સ્યુલિનનાં ઇન્જેક્શનો વિકલ્પ શોધાશે  :   જે દર્દીને દવા તરીકે ઈન્સ્યુલિન લેવું પડે છે તે ઇન્જેક્શન લઇને કંટાળી જતા હોય છે. તેમણે થોડી ધીરજ રાખવી.

 

 

  diabitic.7

 

ઈન્સ્યુલિન પમ્પ :  શરીરમાં સતત ઈન્સ્યુલિન આપ્યા કરે એવો પમ્પ હાલમાં ઉપલબ્ધ છે. પમ્પને નળ અને સ્ટિકર વડે ત્વચા સાથે જોડવાના હોય છે. ભવિષ્યમાં એવા પમ્પ આવશે કે જે પોતે બ્લડ સુગર માપીને મુજબ ઈન્સ્યુલિનનો ડોઝ અાપશે. શ્વાસમાં લઇ શકાય કે ત્વચા પર લગાડી શકાય તેવા ઈન્સ્યુલિન પમ્પ ઉપલબ્ધ થશે. હાલમાં બજારમાં મોઢામાં સ્પ્રે કરી શકાય તેવા ઈન્સ્યુલિ પમ્પ મળે છે. જાતના ઈન્સ્યુલિનનો ઉપયોગ કરતા દર્દીએ ઇન્જેક્શન નહીં લેવાં પડે.

 

ડાયાબિટીસથતો અટકે કે કાબૂમાં રહે એવો ખોરાક :   ભવિષ્યમાંએવા ક્રિયાશીલ ખોરાક (Functional Foods) મળશે જેનાથી ડાયાબિટીસ કાબૂમાં રહેશે અથવા થતો અટકશે. ખોરાકમાં લેવાતી ચરબીને ૧૦૦ ટકા બંધ કરી શકાય એવા અવેજીના ખાદ્ય પદાર્થો મળશે.

 

શરીરનુંજનીનિક બંધારણ બદલી શકે એવી સારવાર :  ડાયાબિટીસ વારસાગત રીતે આગળ વધે છે અને ભવિષ્યમાં એવી જનીનની સારવાર (Genetic Treatment) ઉપલ્બ્ધ થશે કે ડાયાબિટીસને થતો અટકાવી શકાય. સિવાય ડાયાબિટીસને લીધે થતી તકલીફો, હૃદયરોગ, કિડનીની તકલીફ, આંખની તકલીફ અને પગની તકલીફો માટે પણ મોટા પાયે સંશોધનો ચાલુ છે અને ભવિષ્યમાં ડાયાબિટીસને લીધે અંગોને નુકસાન થાય અથવા થયેલું નુકસાન પાછું વળે એવી સારવાર ઉપલબ્ધ થશે. 

 

ડાયાબિટીસ ન થાય તે માટે શું કરવું જોઇએ ?

 

એક ઉદાહરણ પ્રમાણે 32 વર્ષના વિપુલભાઇ રિયલ એસ્ટેટના વ્યવસાયી છે. તેમનું વજન 96 કિલો છે. તેમને ડાયાબિટીસ લાગુ પડ્યો છે અને ઇન્સ્યુલિનનાં ઇન્જેક્શન લેવા પડે છે. દરરોજ સવારે 9 વાગે વાગ્યે ઊઠીને ચાલવા જાય છે અને ભોજનની થાળીમાં ગળપણ જુએ તો બૂમાબૂમ કરે છે. મીઠાઇ જોઇને મનમાં ગભરાય છે. વિપુલભાઇના પરિવારજનોને સતત મનમાં થાય છે, ‘ક્યાંક અમને તો ડાયાબિટીસ નહીં થાય ને….’ ડાયાબિટીસના દર્દીના દરેક સગાના મનમાં સવાલ થતો હોય છે કે ડાયાબિટીસ થાય તે માટે શું કરવું જોઇએ.

 

ડાયાબિટીસ ટાઇપ-૧ને અટકાવી શકાય ?

 

જાગૃતરહેવાથી ડાયાબિટીસ ટાઇપ-૧નું વહેલું નિદાન થઇ શકે છે પણ હાલના સંજોગોમાં તેને અટકાવવો મુશ્કેલ છે. ભવિષ્યના વર્ષોમાં એવી રસી ઉપલબ્ધ થશે જે ડાયાબિટીસ ટાઇપ-૧ના દર્દીના ભાઇ-બહેનને આપવાથી રોગને થતો અટકાવી શકાશે.

 

ડાયબિટીસ ટાઇપ-ર ને અટકાવી શકાય ?

 

ડાયાબિટીસટાઇપ-ર, મોટી ઉંમરે થતી ચયાપચયની ક્રિયાની ખામી છે જેમાં શરીરમાં ઈન્સ્યુલિનના સ્ત્રાવની ખામી તથા ઈન્સ્યુલિનના કાર્ય સામે પ્રતિકાર જોવા મળે છે. રોગને સ્થૂળતા, બેઠાડુ જીવન અને માનસિક તાણ સાથે સંબંધ છે માટે તેનાથી દૂર રહેવું.

  

 

diabitic.8

 

 

ડાયાબિટીસ નિયંત્રણ માટે કેટલીક સોનેરી ટિપ્સ …

 

-સ્વાસ્થ્યપ્રદ ખોરાક અપનાવો

 

તંદુરસ્તીને જાળવી રાખવા માટે અને ડાયાબિટીસ જેવા લાઇફસ્ટાઇલ ડિસીઝથી બચવા માટે અહીં જણાવેલાં ખોરાકમાં જરૂરી ફેરફાર કરી શકાય.

 

તાજાં ફળો, શાકભાજી, દાળ, કઠોળ અને આખા ધાન્ય વધારે લેવાં. ખોરાકમાં રેસાવાળા ફળ, શાક વધારે લેવાં, ફણગાવેલાં કઠોળ વધારે લેવા.

 

દાળ, શાક, કઠોળમાં ખાંડ- ગોળ ન નાખવાં.

 

લગ્નના રિસેપ્શન કે પાર્ટીમાં બને ત્યાં સુધી બાફેલાં ફરસાણ જેવા કે ઢોકળા, ખાંડવી, ઇડલી વગેરે ખાવાં.

 

આઇસક્રીમ કે ડેઝર્ટ એકલા ખાવાને બદલે કોઇની સાથે વહેંચીને ખાવા.

 

જમવાનું શરૂ કરતા પહેલા થોડું સલાડ ખાઇ લેવું અથવા એક ગ્લાસ છાશ પીવી.

 

જમતાં જમતાં ટીવી જોવાથી વધારે ખોરાક લેવાય છે. એટલે ટીવી જોવાને બદલે સંગીત સાંભળવું.

 

ધીરે-ધીરે જમવું કારણ કે જઠરમાંથી પેટ ભરાઇ ગયાનું સિગ્નલ મગજ સુધી પહોંચતાં સમય લાગે છે.

 

ચમચી તથા વાટકાની સાઇઝ ઘટાડી નાખો.

 

નિયમિતપણે ભોજન લેવું. કામને લીધે મોડેથી અને ભરપેટ ન જમવું.

 

 

diabitic.6.Abdiabitic.9

 

 

 

 

 

 

 

 

(ક્રમશ 🙂

 

નોંધ :

હવે પછી આપણે આ શ્રેણીના ભાગ-૩ માં વધુ  આગળ જાણીશું … ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ માન્યતા ડાયાબિટીસના દર્દી માટે યોગ્ય નથી. ….

 

 

સૈજ્ન્ય :  દિવ્યભાસ્કર તેમજ અન્ય …

 

  

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  Join us /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૧)

ડાયાબિટીસ શું છે ?   આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ?   કંટ્રોલ માટે શું કરવું ?  …

(આરોગ્ય અને ઔષધ)  ….  (ભાગ-૧) ….

 

 
DAIABETIC.1

(તસવીરોનો ઉપયોગ પ્રસ્તુતીકરણ માટે કરવામાં આવ્યો છે)

 

(ડાયાબિટીસ અંગેની આ શ્રેણી અંદાજીત  ચાર  (૪) ભાગમાં સમાવવાની અહીં કોશિશ કરીશું, જે માણવાનું ન ચૂકતા, અનેક નવી જાણકારી આપવા અમારી નમ્ર કોશિશ આ શ્રેણીમાં રહેશે……. પૂરો લેખ મુખ્યત્વે દિવ્યભાસ્કર દૈનિક તેમજ અન્ય સોર્સમાંથી સંકલિત કરી તૈયાર કરવામાં આવેલ છે. જે બદલ અમો સર્વેના અહીં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.)

 

કહેવાય છે કે ડાયાબિટીસની પહેલી વખત જાણ સાઠ ટકા કેસોમાં આકસ્મિક જ થાય છે. આ એક એવો અતિથિ છે જે ગમે ત્યારે –ગમે તેના શરીરમાં પ્રવેશી જાય છે, પણ એક વાર પેઠા પછી માણસ સાથે ‘દગાબાજી’ કરીને તેનો સાથ ક્યારેક અધવચ્ચે છોડી જતો નથી, છેક ચિતા સુધી સાથ નિભાવે છે. એક સમય પડછાયો માણસને છોડીને ચાલ્યો જાય, પણ ડાયાબિટીસ જેનું નામ, બિલકુલ વિશ્વાસપાત્ર દોસ્ત છે.

 

14 નવેમ્બર એટલે કે શુક્રવારે વર્લ્ડ ડાયાબિટીસ ડે સમગ્ર વિશ્વમાં મનાવવામાં આવેલ હતો. ભારતને વિશ્વનું ડાયાબિટીસનું પાટનગર ગણવામાં આવે છે. એવું અનુમાન છે કે સન્ ૨૦૨૫ સુધીમાં કદાચ દર દસમાંથી છ વ્યક્તિને ડાયાબિટીસ હશે. ડાયાબિટીસને ફેલાતો અટકાવવાનું કામ પડકારજનક છે. ડાયાબિટીસ આજકાલ એક સામાન્ય સામસ્યા બની રહી છે. આ બિમારી શરીરમાં સંતુલિત હોર્મોન્સની ઉણપના કારણે થાય છે. અયોગ્ય ખાનપાન, માનસિક તણાવ, સ્થૂળતા, કસરત અથવા અન્ય અનુવાંશિક કારણો હોવાથી વર્તમાન સમયમાં ડાયાબિટિસના રોગીઓની સંખ્યા સતત વધતી જઈ રહી છે.

 

શું તમે ડાયાબિટીસ સાથે જોડાયેલી હકીકતો અને માન્યતાઓની વચ્ચેના અંતરને જાણો છો ? જો નહી, તો તમે પણ આ ડાયાબિટીસના રોગીઓમાંથી એક છો જેઓ આવી માન્યતાઓની વિશાળ લિસ્ટમાં ખોવાઈ ગયા છે. ડાયાબિટીસનું નિદાન થાય એટલે તુરંત દર્દીના સગાવ્હાલા, મિત્રો, પાડોશીઓ સલાહ આપવા આવી જાય છે. આ સલાહ ઘણી વખત ખોટી માન્યતાઓને પણ જન્મ આપે છે. જેથી આ ખોટી માન્યતાઓ ડાયાબિટીસના દર્દીઓના મગજમાં ઘર કરી ગઇ છે. અમે આ ખોટી માન્યતાઓ વિશે પણ તમને જણાવીશું.  જેના કારણે તમે સ્વાસ્થ્ય સંબંધી વિષયોમાં સાચા નિર્ણયો લઇ શકો.  ડાયાબિટીસ અને તેની વિષમતાઓ અંગે દરેક વ્યક્તિને જાગૃત થવાની જરૂર છે. જેથી  ડાયાબિટીસની વિવિધ વિષમતાઓ વિશેની જાણકારી પણ આગળ ઉપર અમે તમને આપીશું.

 

ડાયાબિટીસ એક એવો છૂપો ખૂની છે જે ધીરે-ધીરે વ્યક્તિને આંતરિક રીતે નબળો અને નિઃસહાય બનાવે છે. ડાયાબિટીસનો રોગ વ્યક્તિની મૃત્યુ સાથે જ દૂર થાય છે. એકવાર જો વ્યક્તિને ડાયાબિટીસ થાય ત્યારબાદ વ્યક્તિએ માત્ર તેની કાળજી રાખવાની હોય છે બાકી એ હમેશ માટે મટી જાય તેવી હાલ કોઈ જ દવા છે નહીં. પરંતુ આખરે આ ડાયાબિટીસ છે શું ? કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? ડાયાબિટીસ મટી શકે ખરા ? ડાયાબિટીસમાં ખાસ ધ્યાન રાખવા યોગ્ય બાબતો કઈ છે ? ડાયાબિટીસ ન થાય તેના માટે શું કરવું ?

 

આ તમામ પ્રશ્નોના જવાબ  અમે તમને આજે જણાવીશું.  જેથી જો તમને કે તમારા પરિવારમાં કોઈને ડાયાબિટીસ હોય તો તમે તેની સંપૂર્ણપણે તકેદારી રાખી શકો.

 

ડાયાબિટીસ એટલે શું, ડાયાબિટીસ કઈ રીતે થાય છે તેની પ્રક્રિયા. ડાયાબિટીસ ન થાય તેના માટે શું કરવું, ડાયાબિટીસમાં કઈ-કઈ તકેદારી રાખવી અનિવાર્ય છે વગેરે ડાયાબિટીસ સંબંધી તમામ જાણકારી જે આજના સમયમાં દરેકને ખબર હોવી જોઈએ……..

 

 
DAIABETIC.2
 

 ડાયાબિટીસ એટલે શું ?

 

મધુપ્રમેહ અથવા ડાયાબિટીસનો રોગ પ્રાચીન સમયથી જાણીતો છે. આયુર્વેદમાં મધુપ્રમેહ એટલે કે મીઠી પેશાબનો રોગ વર્ણવેલ છે. આયુર્વેદમાં મધુપ્રમેહના લક્ષણોમાં મીઠી પેશાબ, અશક્તિ, ગુમડા, ગેંગ્રીન (શરીરનો કોઇ ભાગ સડી જો અને મૃત થઇ જવો) અને ઘેન ગણાવવામાં આવ્યા છે.

 

લોહીમાં ગ્લુકોઝ (સુગર અથવા સાકર) નું પ્રમાણ વધી જવું અને પેશાબમાં ગ્લુકોઝ વહી જવો એ ડાયાબિટીસનું મુખ્ય લક્ષણ છે. અહીં થોડા પ્રશ્નો ઉભા થાય છે. ગ્લુકોઝ શું છે ? આપણા ખોરાકમાં તો રોટલી-દાળ-ભાત-શાક લેવામાં આવે છે તો આ ગ્લુકોઝ ક્યાંથી આવે છે ? જો ડાયાબિટીસના દર્દીમાં સુગર વધી જતી હોય તો પછી તંદુરસ્ત માણસમાં એ સુગર નિયત પ્રમાણમાં કઇ રીતે રહે છે ? આ બધા સવાલના જવાબ મેળવવા આપણે પાચનક્રિયા અને બ્લડ સુગરનું નિયમન કઇ રીતે થાય છે તે સમજીએ…. 

 

 
DAIABETIC.3
 

 

 ખોરાક આપણને શક્તિ અને જરૂરી પોષક દ્રવ્યો જેવા કે વિટામીન્સ, મીનરલ્સ, (ક્ષાર જેવા કે આર્યન (લોહ), ઝીંક વગેરે આપે છે. ખોરાકને અલગ અલગ વિભાગમાં વિભાજીત કરી શકાય (૧) કાર્બોહાઇડ્રેટસ (સ્ટાર્ચ) (ર) પ્રોટીન્સ (૩) ચરબી (ફેટ) અથવા તૈલી પદાર્થો વગેરે.

 

ખોરાકમાં રહેલા આ પદાર્થો લોહીમાં ભળી ન શકે. વળી આ પદાર્થોનું શરીરના કોષ (Cell) દ્વારા ઇંધણમાં રૂપાંતર ન થઇ શકે. આથી લોહીમાં ભળી શકે અને ઇંધણમાં રૂપાંતર થઇ શકે એ માટે આપણાંજઠ્ઠર, આંતરડા તથા સ્વાદુપિંડમાંથી ઝરતા પાચકરસો દ્વારા ખોરાકનું સાદા અને લોહીમાં ભળી શકે એવા નાના અને સરળ પદાર્થોમાં રૂપાંતર થાય છે. કાર્બોહાઇડ્રેટ અથવા સ્ટાર્ચનું રૂપાંતર ગ્લુકોઝમાં, પ્રોટીન્સનું એમીનો એસીડમાં અને ચરબીનું ફેટી એસીડ તથા ગ્લીસેરોલમાં પરિવર્તન થાય છે. આ પદાર્થો નાના આંતરડામાં સહેલાઇથી લોહીમાં ભળી જાય છે અને આખા શરીરને પહોંચતા થાય છે.

 

ગ્લુકોઝ એ કુદરતે બનાવેલ જાદુઇ પદાર્થ છે જે દરેક પ્રાણીને શક્તિ આપે છે. આપણા માટે પણ ગ્લુકોઝ એ શરીરનું ઇંધણ છે. આપણું મગજ માત્ર ગ્લુકોઝ જ શક્તિ માટે વાપરી શકે છે. થોડી જ મિનિટો ગ્લુકોઝ જો મગજને ન મળે તો તેને નુકશાન પહોંચે. આથી આપણા શરીરના દરેક કોષને શક્તિ પુરી પાડવા અને મગજને સતત ગ્લુકોઝ મળતું રહે એ માટે શરીરમાં ગ્લુકોઝનું નિયંત્રણ કરવામાં આવે છે. આપણે એ પ્રક્રિયાને સમજીએ જેથી ડાયાબિટીસ કઇ રીતે થાય છે તે સમજી શકાય. લોહીમાં ગ્લુકોઝની માત્રાનું નિયમન કરવામાં સ્વાદુપિંડ અને ઈન્યુલીનનો મહત્વનો ફાળો છે. 

 

 
DAIABETIC.4
 

 

 

સ્વાદુપિંડનું કાર્ય : પેટમાં જઠરની પાછળ સ્વાદુપિંડ (Pancreas) નામની અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથી આવેલી છે. જેનો સ્ત્રાવ સીધો લોહીમાં ભળે છે. આ સ્વાદુપિંડનો મોટો ભાગ પાચકરસ બનાવે છે. આ પાચકરસ બનાવતા કોષોની વચ્ચે આઇલેટસ ઓફ લેંગરહાનના કોષો આવેલ છે. આ કોષ બે પ્રકારના હોય છે. બીટા (Beta) કોષમાંથી ઈન્સ્યુલીન નામનો હોર્મોન બને છે. આ હોરમોન સીધો લોહીમાં ભળી જાય છે અને લોહી વાટે શરીરના દરેક કોષ સુધી પહોંચે છે.

 

ઈન્સ્યુલીનનું કાર્ય : શરીરનું કાર્ય યોગ્ય થતું રહે તે માટે ગ્લુકોઝનો એકધારો અને અવિરત પુરવઠો મળતો રહે એ અત્યંત આવશ્યક છે. શરીરના દરેક કોષ (Cell)ને ગ્લુકોઝની જરૂર હોય છે. આ કોષની દિવાલમાંથી ગ્લુકોઝને કોષમાં જવાની ચાવી તરીકે ઈન્સ્યુલીન કરે છે.

 

શરીરના દરેક કોષ ઈન્સ્યુલીન માટેના કેન્દ્રો હોય છે. જેમ તાળામાં ચાવી બંધ બેસતી હોય અને અંદર ગોઠવાઇને તાળું ખોલે છે તેમજ ઈન્સ્યુલીન શરીરના કોષના દરવાજા ખોલે છે અને આ દરવાજા ખુલ્યા પછી જ ગ્લુકોઝ કોષમાં જઇ શકે છે. એ પછી જ કોષને જોઇતું ઇંધણ મળે છે.

 

 
DAIABETIC.5
 

 

 

ડાયાબિટીસ કેવી રીતે થાય છે ?

 

ડાયાબિટીસ શું છે ?: ડાયાબિટીસના રોગમાં ઈન્સ્યુલીન શરીરમાં બનતું નથી અથવા ઓછુ બને છે અથવા જે કંઇ બને છે તે અસરકારક નથી હોતું. આથી લોહીમાં આવેલ ગ્લુકોઝનું વિતરણ થઇ શકતું નથી. આ ગ્લુકોઝને શરીરના કોષમાં જવા માટેની ચાવીરૂપ ઈન્સ્યુલીન ન હોવાથી લોહીમાં તેનું પ્રમાણ વધવા લાગે છે. વળી વધારાના ગ્લુકોઝનો સંગ્રહ નથી થઇ શકતો.

 

લોહીમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધવાથી પેશાબમાં ગ્લુકોઝ આવે છે. જ્યાં સુધી લોહીમાં ૧૮૦ મીગ્રા/ડીએલ ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ રહે છે ત્યાં સુધી પેશાબમાં નથી આવતું પણ ૧૮૦ મીગ્રા/ડીએલથી ઉપર જાય એટલે પેશાબમાં પણ ગ્લુકોઝ દેખાવા શરૂ થાય છે. 

 

ડાયાબિટીસ મટશે ? 

 

ડાયાબિટીસને લગતા દુનિયામાં કરોડો ડોલરને ખર્ચે અનેક સંશોધન થઇ રહ્યાં છે. ભવિષ્યમાં સ્વાદુપિંડના કોષોને જીવતા કરે એવી દવા આવશે કે જેનાથી ડાયાબિટીસ સંપૂર્ણપણે મટી જશે?

 

(ક્રમશ 🙂

 

નોંધ :

હવે પછી આપણે આ શ્રેણીના ભાગ-૨ માં વધુ  આગળ જાણીશું  કે શું … મધુપ્રમેહ એટલે શું ? ડાયાબિટીસ મટશે ? કેટલાક સંશોધન-  ડાયાબિટીસ ન થાય તે માટે શું કરવું જોઇએ ? ડાયાબિટીસ ટાઇપ-૧ને અટકાવી શકાય ?  ડાયબિટીસ ટાઇપ-ર ને અટકાવી શકાય ?

 

 

સૈજ્ન્ય :  દિવ્યભાસ્કર તેમજ અન્ય …

 

  

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  Join us /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

પેટમાં ભરાતી અનચાહી ગેસની સમસ્યા … અને નકામા માની ન અપનાવ્યા ૩૦+ દેશી નુસખા …

પેટમાં ભરાતી અનચાહી ગેસની સમસ્યાને કાયમી દૂર કરવા, ૧૫ ઘરેલૂ ઉપાય  …

 

 

 

 
GAS
 

 (તસવીરોનો ઉપયોગ પ્રસ્તુતીકરણ માટે કરવામાં આવ્યો છે.)
 

 
ઓડકાર એટલે પેટની ગેસ મોઢામાંથી બહાર નિકળવી. જેમાં ક્યારેક તો વિચિત્ર અવાજની સાથે ગંધ પણ આવે છે. સામાન્ય રીતે ડકાર આવવી એ કોઈ બીમારીનો સંકેત નથી. છતાં પણ આપણા સભ્ય સમાજમાં તે આવકાર્ય નથી. આ સિવાય ચીની સંસ્કૃતિમાં પણ કેટલીક સ્થિતિઓમાં ઓડકાર આવકાર્ય હોતું નથી. ઓડકાર આવવા એટલે શરમજનક સ્થિતિ અને જાપાનમાં તો તેને શિષ્ટાચાર વિરૂદ્ધ સમજવામાં આવે છે.

 

પશ્ચિમી સભ્યતા જેમ કે ઉત્તરી અમેરિકા, ફ્રેન્ચ અને જર્મનમાં પણ ઓડકારને અળગી નજરે જોવામાં આવે છે સાથે જે એવું પણ માનવામાં આવે છે કે જ્યારે ઓડકાર આવે તો તેના અવાજને દબાવવાનો પ્રયત્ન કરવો અને માફી માગવી.

  

ભોજન કરતાં પહેલાં આદુનું પાઉડર, મિશ્રણ કે એક નાનો કટકો ચાવવાથી ડકારની સમસ્યાથી છુટકારો મળે છે. જો તમે આદુનો તીખો સ્વાદ સહન ન થતો હોય તો તમે આદુ અને મધની ચા બનાવીને પણ પી શકો છો. જેના માટે ઉકળતાં પાણીમાં છીણેલું આદું નાખી પછી તેમાં લીંબૂ અને મધ સ્વાદ મુજબ મિક્ષ કરવું. આ રીતે લેવાથી પેટમાં ભરાયેલો ગેસ દૂર થશે અને તેના લીધે આવતી ઓડકારમાં પણ ઝડપથી આરામ મળશે.
 

 
LIME WATER
   

લીંબૂનો રસ

 

એક ગ્લાસ લીંબૂનું રસ અને બેકિંગ સોડા અને પાણી મિક્ષ કરીને પીવું. આનાથી ઓડકારની સમસ્યામાં આરામ મળશે. આનાથી પાચનતંત્ર પણ મજબૂત બનશે. આ પ્રાકૃતિક ઈનો તરીકે કામ કરે છે.

 

મોઢામાં હવા જવાથી ઓડકાર આવે છે. પેટ પહેલાં અન્નનળી અને ત્યારબાદ મોઢાના માધ્યમથી ગેસ કાઢવાની કોશિશ કરે છે. અહીં ઓડકારથી રાહત મેળવવા માટે સ્પેશિયલ 15 ઘરઘથ્થૂ ઉપચાર લઈને આવ્યા છે. આ પદાર્થ તમારા રસોઈઘરમાં સરળતાથી મળી રહેશે.

 

પપૈયું

 

પપૈયાના સેવનથી પણ ઓડકાર અને પેટમાં થતાં ગેસની સમસ્યાને રોકી શકાય છે. પપૈયામાં પાપિન નામનું એન્જાઈમ હોય છે, જે ગેસ્ટ્રિકની સમસ્યાઓને દૂર કતરે છે. ગેસ એ ઓડકારનું મુખ્ય કારણ હોય છે. જેથી પપૈયાને પોતાના દૈનિક ખોરાકમાં સમેલ કરવું.
 

 
YOGURT
 

 દહીં

 

ભોજનમાં એક વાટકી દહીં ખાવું એ સામાન્ય અને પ્રાચીન ભારતીય પરંપરા છે. એનું કારણ એ છે કે દહીં પાચનશક્તિને વધારે છે. તેમાં રહેલાં બેક્ટેરિયા પેટ અને આંતરડાથી જોડાયેલી સમસ્યાઓને દૂર કરે છે, જો તમને દહીં ન ભાવતું હોય તો તમે છાશ પણ લઈ શકો છો.

 

કાળું જીરું

 

કાળુ જીરૂ પાચનતંત્રને શાંત રાખે છે અને ઓડકારને પ્રાકૃતિક રીતે ઓછુ કરે છે. આને આમ જ અથવા સલાડમાં નાખીને પણ ખાઈ શકાય છે.
 

 
AJMO
 

 

વરિયાળી અને અજમો

 

આ વસ્તુઓ સરળતાથી મળી રહે છે અને સસ્તી પણ હોય છે. ભોજન કર્યા બાદ આવતા ખાટા ઓડકારથી બચવા માટે થોડી વરીયાળી કે અજમો ચાવીને ખાઈ લેવા, આ બીજ વાતને ઓછું કરે છે અને ગેસને આંતરડામાંથી બહાર કાઢે છે.V
 

 
ELAICHI TEA
 

 એલચીવાળી ચા

 

એલચીની ચા પીવાથી પાચન સુધરે છે. આ ગેસ બનાવનાર પદાર્થોને પચાવવામાં મદદ કરે છે અને આ રીચે ઓડકારને પણ ઘટાડે છે. એક કપ પાણીમાં એક ચમચી એલચી પાઉડર મિક્ષ કરી તેને 10 મિનિટ સુધી ઉકાળવું. ત્યારબાદ આ પાણી જમ્યા પહેલાં લેવું.

 

જીરૂ

 

ભોજન કર્યા બાદ શેકેલું જીરૂ ખાવાથી ગેસ સંબંધી સમસ્યાઓ અને ઓડકારથી રાહત મળે છે. 

 

પેપરમિન્ટ

 

ઓડકાર માટે આ એક સૌથી સારો ઘરેલૂ ઉપાય છે. એક કપ ઉકળતા પાણીમાં પેપરમિન્ટના કેટલાક પાન નાખી પાંચ મિનિટ હલાવવું. સૂતા પહેલાં આ પાણી પી લેવું, આરામ મળશે.
 

 
GARKIC
   

લસણ

 

લસણની એક કળી ગળી તેની પર એક ગ્લાસ પાણી પી લેવું. જો આને ખાલી પેટ લેવામાં આવે તો આ વધુ પ્રભાવશાળી હોય છે. લસણની કળી ગળવાથી પાચન અને ઓડકારમાં આરામ મળે છે.
 

 
HING
 

 હીંગ

 

એક ગ્લાસ ગરમ પાણીમાં એક ચપટી હીંગ મિક્ષ કરીને ભોજન કરતાં પહેલાં પી લેવું. આનાથી પેટમાં ભારેપણું રહેતું હોય તો તરત આરામ મળે છે. ઓડકારથી છુટકારા માટે આ સરળ ઉપાય છે.

 

મેથી

 

મેથીના પાનને 2-3 કલાક માટે પાણીમાં પલાશી રાખવી અને ખાલી પેટે આ પાણી પી લેવું. ઓડકારની સમસ્યા માટે આ એક ઉત્તમ ઉપાય છે. આનાથી મોઢામાં તાજગી આવે છે.

 

 
SOYA SEEDS & OIL
 

 સોયાબીનનું તેલ

 

એક બૂંદ સોયાબીન તેલમાં એક ચમચી મધ મિક્ષ કરીને તેને ભોજન કર્યા બાદ  લેવું આનાથી ઓડકાર આવતા તરત બંદ થઈ જાય છે.

 

લવિંગના પાન

 

લવિંગના તાજા પાન પણ પાચનને અદભત રીતે દુરસ્ત રાખે છે. ઓડકારમાં આરામ માટે ભોજન કર્યા બાદ લવિંગના પાન ચાવીને ખાઈ જવા.

 

 

 

નકામા માની ન અપનાવ્યા ૩૦+ દેશી નુસખા, તો તેના ફાયદાથી રહેશો વંચિત! …

 

 

વર્તમાન સમયમાં ભાગદોડવાળી દિનચર્યા સાથે મોટાભાગનાં લોકોનાં ખાન-પાન પણ અનિયમિત બન્યા છે. આ જ કારણ છે કે, નાની-નાની સ્વાસ્થ્યની સમસ્યાઓ ચિંતિત કરતી રહે છે. આવી સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ માટે વારંવાર ડોક્ટર પાસે જવું સંભવ થતું નથી. એવામાં, મોટાભાગનાં લોકો આ સમસ્યાઓ પ્રત્યે ધ્યાન નથી આપતા અથવા તો બજારમાં ઉપલબ્ધ દવાઓ લઇને તેનું સેવન કરે છે. જો તમે પણ આવુ કરી રહ્યા છો, તો ના કરશો. અમે તમને જણાવવા જઇ રહ્યા છીએ થોડા ઘરેલું નુસ્ખા જે આવી સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓમાં અચૂક દવાનું કામ કરશે.
 

 
ALMONDS
 

 

– જો તમે અનિદ્રાથી ચિંતિત છો, તો 10 બદામને લઇને પીસી લેવી. આ પાવડરને એક ગ્લાસ દૂધમાં નાખીને ગરમ કરી સૂતા પહેલા આ દૂધને પીવાથી સરસ નીંદર આવશે અને મગજ પણ તેજ બનશે.
 

 
PURE GHEE
 

 

– રોજ સૂતા પહેલા ગાયનાં ઘીથી પગના તળિયા પર મસાજ કરવું, અનિદ્રાની સમસ્યા દૂર થશે અને આંખોનું તેજ વધશે.

 

– પાકેલા કેળાને એક સરખી રીતે પીસી લેવા. આ પીસેલા કેળાને ચહેરા પર ફેસપેકનાં સ્વરૂપે લગાવવું. લગભગ 15મિનિટ પછી ચહેરાને સાફ પાણીથી ધોઇ લેવું. આવું કરવાથી ચહેરા પર નિખાર આવશે.

 

– બે ચમચી મધ અને એક ચમચી લીંબૂના રસના મિક્ષણને ત્વચા પર લગાવવું. લગભગ 20 મિનિટ પછી તેને સાફ કરી લેવું, ત્વચા નરમ અને મુલાયમ બનશે.

 

– એલોવેરાની પાંદડીમાથી જેલ કાઢીને તેમાં થોડા ટીપા લીંબૂનો રસ મિક્ષ કરવો. આ મિક્ષણને લગાવવાથી ચહેરો ચમકવા લાગશે.

 

– થોડુ સરસિયાનું તેલ લઇને તેને હાથ પર ઘસીને પોતાના શરીર પર લગાવવું. ત્યાર પછી નવશેકા પાણીથી નાહી લેવું. આવું કરવાથી શરીર અકળાઇ જવાની સમસ્યા પણ દૂર થઇ જાય છે.

 

– નાળિયેર તેલમાં થોડું પાણી મિક્ષ કરીને વાળનાં મૂળમાં, હથેળીમાં તથા પગના તળીયા પર લગાવવું. આવુ કરવાથી સારી ઊંઘ આવશે.

 

– ઠંડીમાં અસ્થમા અટેકથી બચવા માટે એક કપ નવશેકા પાણીમાં અજમો તથા ચપડી મીઠુ નાખી દિવસમાં ઓછામાં ઓછી એક વાર તેનું સેવન કરવું. આ ઉપાયથી તરત જ આરામ મળશે.

 

– પા ચમચી મેથી દાણાને પાણી સાથે ગળવાથી અપચાની સમસ્યા દૂર થાય છે.

 

– મેથીના બીજ આર્થરાઇટિસ અને સાઇટિકાનાં દર્દથી છુટકારો મેળવવામાં મદદ કરે છે. લગભગ 1 ગ્રામ મેથી દાણાનો પાવડર અને સૂંઠ પાવડરને મિક્ષ કરીને ગરમ પાણીની સાથે દિવસમાં બે-ત્રણ વાર લેવાથી લાભ પ્રાપ્ત થાય છે.

 

– બદામનો ગર, મોટી વરિયાળી અને સાકર ત્રણેયને સરખા ભાગે લઇને પીસી લેવું. રોજ આ મિક્ષણને એક ચમચી માત્રામાં એક ગ્લાસ દૂધ સાથે રાતે સૂવાના સમયે લેવું. આંખની સમસ્યા દૂર થશે.

 

– જો તમને સતત માથાનો દુખાવો રહેતો હોય તો પાંચ બદામને પીસીને તેને ગરમ દૂધમાં મેળવીને પી લેવું. મરીના પાવડરને થોડી માત્રામાં મધ અને દૂધની સાથે દિવસમાં બે કે ત્રણવાર લેવું, આરામ મળશે.

 

– કમરમાં દુખાવો રહેતો હોય તો જમવામાં આદુનો ઉપયોગ કરવો. સરસિયાના તેલમાં બનેલું ભોજન લેવું. ચા બનાવતા સમયે તેમાં પાંચ મરી, પાંચ લવિંગ અને એક ગ્રામ આદુનો પાવડર નાખવો. આ ચાને પીવાથી કમરનાં દુખાવામાં તરત જ રાહત મળે છે.

 

– સરખી માત્રામાં અજમો અને જીરૂ એક સાથે પીસી લઇ તેને પાણીમાં ઉકાળીને ગાળી લેવું. આ પાણીમાં ખાંડ મેળવીને પીવાથી એસિડિટીમાં રાહત મળશે.

 

– કાળી કોણીઓને સાફ કરવા માટે લીંબૂનાં બે ભાગ કરવા. તેના પર ખાવાનો સોડા નાખીની કોણીઓ પર રગડવું. આવુ કરવાથી કોણીઓનો મેલ સાફ થઇ જશે અને તે મુલાયમ બનશે.

 

– વ્હીટ-ગ્રાસ(ઘઉનું ઘાસ)નું જ્યૂસ ખાલી પેટ પીવાથી ચહેરાની રોનક વધે છે સાથે જ લોહી પણ સાફ થાય છે.

 

– વાળ ધોવાના એક કલાક પહેલા વાળમાં મેથી દાણાની પેસ્ટ બનાવીને લગાવવાથી ડેન્ડરફની સમસ્યાથી છુટકારો મળે છે.

 

– સૂકા ધાણા, જીરૂ અને ખાંડને બરાબર માત્રામાં મિક્ષ કરીને તેનું સેવન કરવાથી એસિડિટી દરમિયાન થતી બળતરામાં આરામ મળે છે.

 

– રોજ સવારે એકથી બે લસણની કળીને પાણી સાથે ગળી જવાથી સાંધાનાં દુખાવામાં આરામ મળે છે.
 

 
WARM WATER
 

 

– એક ગ્લાસ નવશેકા પાણીમાં બે નાની ચમચી લીંબુનો રસ મિક્ષ કરીને પીવુ. આ ઉપાય દિવસમાં 8-10 વાર કરવો. આર્થરાઇટિસનાં દુખાવામાં આરામ મળશે.

 

– અડધી ચમચી મેથીનું ચૂર્ણ દહીમાં મિક્ષ કરી તેનું સેવન કરવાથી મરડાના રોગમાં રાહત મળે છે.

 

– મેથીનાં પાનના રસમાં કાળી દ્રાક્ષ મિક્ષ કરીને લેવાથી મરડાના રોગમાં ફાયદો થાય છે.

 

– 1/2 ચમચી ચારોળીને 2ચમચી દૂધમાં પીસીને પેસ્ટ બનાવીને ચહેરા પર લગાવવાથી ચહેરા પરના દાગ દૂર થાય છે.

 

– સવારે ખાલી પેટ રોજ એક સફરજન ખાવાથી માથાના દુખાવાની સમસ્યાથી છુટકારો મળે છે.

 

– સડી ગયેલા દાંતમાં થોડી હિંગ ભરી દેવાથી દાંત તથા પેઢાનો દુખાવો દૂર થાય છે.

 

– ત્રિફળા ચૂર્ણ ચાર ગ્રામ (એક ચમચી ભરીને)ને 200 ગ્રામ નવશેકા દૂધ અથવા પાણી સાથે લેવાથી કબજીયાત દૂર થાય છે.

 

– ડુંગળીનાં બીજને સરકોમાં પીસીને દાદ-ખાજ અને ખંજવાળ થતા સ્થાને લગાવવાથી તરત જ આરામ મળે છે.

 

– વીર્યવૃદ્ધિ માટે સફેદ ડુંગળીના રસની સાથે મધ લેવાથી ફાયદો થાય છે.

 

– સફેદ જીરાને ઘીમાં સાતળીને ગર્ભવતી મહિલાને ખવડાવવાથી તેના સ્તનપાનમાં વધારો થાય છે.

 

– સંતરાની છાલનું ચૂર્ણ બનાવીને તેમાં ગુલાબ જળ મેળવીને ચહેરા પર લગાવવું. આ ઉપાયથી મોમાં પડેલા ચાંદા પર દૂર થાય છે. 

 

– વરિયાળી, જીરૂ અને ધાણા બધુ જ એક-એક ચમચી લઇને એક ગ્લાસમાં ઉકાળીને ઉકાળો બનાવવો. અડધો ગ્લાસ પાણી રહી જવા પર એક ચમચી ગાયનું ઘી મિક્ષ કરી સવારે તથા સાંજે પીવું. દૂઝતા હરસમાથી લોહી નિકળતું બંધ થાય છે.

 

– તાવના કારણે બળતરા થવાથી કેસુડાનાં પાનનો રસ લગાવવાથી બળતરાની અસર ઓછી થઇ જાય છે.

 

– સાકરની ચાસણી બનાવી તેમાં જીરૂ અને મધને મિક્ષ કરીને સાથે લેવાથી પેશાબના માર્ગે પથરી બહાર આવી જાય છે.

 

– મીઠા લીમડાનાં પાનનું સવારે ખાલી પેટે સેવન કરવું. ત્રણ મહિના સુધી નિયમિત રૂપથી તેનો પ્રયોગ કરવાથી ડાયાબિટીઝ નિયંત્રણમાં રહે છે અને વજનમાં પણ ઘટાડો થાય છે.
 

 

સૈજ્ન્ય :

સંદેશ દૈનિક, દિવ્યભાસ્કર, ) તેમજ અન્ય …

 

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  Join us /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

શિયાળામાં રોજ ખાઓ ૪ કાજૂ અને હજારો વર્ષ જુની આ ઔષધીનો રસ રોજ પીશો …આ ફાયદા જાણી ! …

રોજ ખાઓ ૪ કાજૂ અને જુઓ પછી સ્વાસ્થ્ય પર તેનો જાદુ, અજમાવી લો!  …

 

 
cashew nuts
 

 
હવે શિયાળાની છાના પગે શરૂઆત થઈ ગઈ છે. સાંજના સમયે ફુલ ગુલાબી ઠંડીનો એહસાસ થવા લાગ્યો છે. જેથી અમે તમને ઠંડીની આ ઋતુમાં તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ એવા ડ્રાયફ્રુટ્સના ફાયદા, ઉપયોગ રીત, કેટલી માત્રામાં ખાવા વગેરે જાણકારી આપીશું. જેમાં આજે શરૂઆત કરીશું કાજૂથી.

 
કાજૂને ડ્રાયફ્રુટ્સનો રાજા માનવામાં આવે છે. સ્વાદ અને સ્વાસ્થ્ય જાળવી રાખવામાં કાજૂનો તો જવાબ જ નથી. જો દરરોજ કાજૂ ખાવામાં આવે તો તેના અનેક શારીરિક અને માનસિક ફાયદા છે. થોડાક કાજૂ ખાવાથી શરીરને પુષ્કળ ઊર્જા તો મળે જ છે સાથે કેટલીક બીમારીઓ આપણી આસપાસ પણ નથી ફરકતી. જેથી આજે અમે તમને આવા કેટલાક કાજૂના બેજોડ ફાયદા બતાવવા જઈ રહ્યા છે. જે જાણી તમે પણ રોજ કાજૂ ખાતા થઈ જશો.

 
-પચવામાં હળવાં, મધુર, સ્નિગ્ધ અને ગરમ એવાં કાજૂ પેશાબ લાવનાર, લોહી શુદ્ધ કરનાર, વીર્યવર્ધક, તથા ભુખ ઉઘાડનાર છે. કીડની આકારનાં કાજૂનાં ફળો કીડનીનાં દર્દોમાં પણ ઉપયોગી છે.

 
-કહેવાય છે કે મેવાનું રાજ કાજૂમાં છે અને ખરેખર કાજૂનો કોઇ જવાબ નથી. આને ખાવાથી જ્યાં તમને ઊર્જા મળે છે ત્યાંજ તમને સુંદર પણ બનાવે છે. કાજૂમાં પ્રોટીન ભરપૂર માત્રામાં હોય છે જે તમારા હાડકાઓને મજબૂત બનાવે છે. કાજૂ મસૂડા અને દાંતોને સ્વસ્થ રાખે છે.

 
-તમને ખબર છે કે કાજૂમાં મોનો સૈચુરેટડ ફેટ હોય છે જે હ્રદયને સ્વસ્થ રાખે છે અને હ્રદયના રોગોથી દુર રાખે છે. કાજૂમાં એન્ટી ઓક્સિડેંટ પણ હોય છે જે કેન્સરથી ચાવે છે. કાજૂમાં વઘારે પડતી ઊર્જા હોય છે અને તેમાં dietry fibre ની માત્રા પણ વઘારે હોય છે તેના લીઘે તેને ખાવાથી શરીરનું વજન સંતુલિત રહે છે.

 
-રોજ સવારે 4-5 કાજૂનો નિયમિત સેવન કરવાથી વાળ ઉતરતા બંઘ થાય છે. અને સ્ક્રિન માટે પણ ઘણો ફાયદાકારક છે. કાજૂને દૂધમાં ભેળવી રગડવાથી સ્ક્રિન સુંદર અને મુલાયમ બને છે.સાથે કાજૂ તમારી રંગત પણ નિખારે છે. હા, એ સાચું છે કે કાજૂ ઘણો મોંઘો છે પણ સૌ દવાઓ ખાવાથી સારું છે કે કાજૂનો સેવન કરો. જે તમને સુંદર અને સેહતમંદ બનવા છે.
 

 
cashew nuts.1
 

 
કાજૂનાં ફળ જઠરના વિવિધ રોગો જેવા કે મંદાગ્ની, કબજીયાત, આફરો, ઝાડા, અપચો, અજીર્ણમાં ફાયદાકારક છે.

નળવિકારમાં ૮થી ૧૦ કાજૂ ઘીમાં શેકીને મરી-મીઠું ભભરાવીને નરણા કોઠે ખાવાથી ખુબ ફાયદો કરે છે.

 
મગજની નબળાઈ અને મંદસ્મૃતીમાં રોજ સવારે ૪થી ૮ કાજૂ ખાઈ ઉપર ૧ ચમચી મધ કે ૧ કપ દૂધ પીવાથી મગજની નબળાઈ દુર થાય છે.

 

 

થાકને દૂર કરે છે-

 

 
કાજૂને ઊર્જા માટેનો એક સારો સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. કાજૂ ખાવાથી શરીરને શક્તિ પણ મળે છે. કાજૂની કોઈપણ આડઅસર હોતી નથી અને દરેક ઉંમરના લોકો તેને ખાઈ શકે છે. જ્યારે તમે કોઈ કામ કર્યા વિના થાક અનુભવો અથવા તમારો મુડ અપસેટ હોય તો બે-ત્રણ કાજૂ ચાવીને ખાઈ લેવા.
 

 

હાડકાને મજબૂત બનાવે છે-

 

 
કાજૂમાં પ્રોટીન ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. જેનાથી હાડકા મજબૂત બને છે. કાજૂ પેઢા અને દાંતને પણ સ્વાસ્થ રાખે છે. કાજૂમાં મોનો ફેચુરેટેડ ફેટ હોય છે. જે હૃદયને સ્વસ્થ રાખે છે. કાજૂમાં એન્ટીઓક્સીડેન્ટ પણ હોય છે. જે કેંસર જેવા જીવલેણ રોગો સામે રક્ષણ આપે છે. કાજૂ ખાવાથી વજન પણ નિયંત્રણમાં રહે છે.
 

 

 
મગજને તેજ બનાવે છે-

 

 
કાજૂમાં એક પ્રકારનું તેલ હોય છે. કાજૂ વિટામિન બીનો ખજાનો છે. એટલે જ તેને તાત્કાલિક શક્તિ આપતું શક્તિવર્ધક પદાર્થ માનવામાં આવે છે. ભૂખ્યા પેટે કાજૂ ખાઈને મધ ખાવાથી યાદશક્તિમાં ઝડપથી વધારો થાય છે. કાજૂ ખાવાથી યૂરિક અમ્લ બનતું નથી. કાજૂનું તેલ સફેદ ડાઘા પર લગાવવાથી તે સફેદ ડાઘા દૂર થઈ જાય છે. કાજૂ ખાવાથી બ્લડપ્રેશર નિયંત્રણમાં રહે છે.
 

 

કોલેસ્ટ્રોલ કંટ્રોલમાં રાખે છે-

 

 
કાજૂમાં પ્રોટીન ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. તે પાચનમાં પણ પ્રબળ હોય છે. કાજૂ મૂત્રપિંડને તાકાત આપે છે. કાજૂમાં લોહ વધુ માત્રામાં હોય છે. જેથી જે લોકોમાં લોહીની ઉણપ હોય તે લોકોને શિયાળામાં અચૂક કાજૂ ખાવા જ જોઈએ. કાજૂ પાચન શક્તિમાં વધારો કરે છે. કાજૂ ખાવાથી ભૂખ વધુ લાગે છે. આંતરડામાં ભરેલી ગેસ બહાર નિકળે છે. કાજૂ ખાવાથી નબળાઈ દૂર થાય છે.
 

 

ત્વચા માટે વરદાન છે-

 

 
કાજૂને પાણીમાં પલાળી અને પીસીને મસાજ અને રંગ નિખરવા માટે કરવામાં આવે છે. કાજૂ ઓઈલી, શુષ્ક એમ બધી જાતની ત્વચા માટે લાભકારી છે. જો તમારી ત્વચા ઓઈલી હોય તો કાજૂને આખી રાત દૂધમાં પલાળી રાખવી અને સવારે તેને પીસીને તેમાં મુલતાની માટી, લીંબૂ અથવા દહીં મિક્ષ કરી ચહેરા પર લગાવવાથી ફાયદો થાય છે.
 

 

તંદુરસ્ત અને સુંદર બનાવે છે-

 

 
કાજૂને દૂધ સાથે ઘસીને લગાવવાથી ત્વચા સુંદર અને મુલાયમ બને છે. નિયમિત કાજૂ ખાવાથી વાળ ખરવાની સમસ્યા દૂર થાય છે.

 

ગોડ્ઝ ઓન કન્ટ્રીનો પ્રસિદ્ધ સૂકો મેવો,  કાજૂના કોચલાનો ગર કાચો કે શેકીને કે મીઠાવાળો કરીને ખવાય છે. સૈકાઓથી કેરલાની વાણિજ્યિક નિકાસની વસ્તુ કાજૂ, પરંપરાગત રીતે આ પ્રદેશની રસોઈને મીઠી લહેજતદાર બનાવવા માટે વપરાય છે. એવું કહેવાય છે કે પોર્ટુગિઝ વેપારીઓ કાજૂને કેરલામાં લઈ આવ્યા હતાં.

 
કાજૂના વૃક્ષને (એનાકાર્ડિયમ ઓક્સિડેન્ટલ) મલયાલમમાં લોકો પરાંગી મવુ કહે છે અને મોટાભાગના કાજૂ પ્રક્રિયા એકમો કોલ્લમ જિલ્લાઓમાં કેન્દ્રિત થયા છે.

 
કાજૂના વૃક્ષો 12 મીટર ઊંચા ઊગે છે અને મોટેભાગે વિશ્વના ઉષ્ણકટિબંધવાળા પ્રદેશોમાં-ભારત, શ્રીલંકા, મલેશિયા, ફિલિપાઈન્સ, બ્રાઝિલ, તથા આફ્રિકામાં તે થાય છે. વાવેતર પછી ત્રણ વર્ષે વૃક્ષ ઉપજ આપે છે. આંઠથી દશમાં વર્ષ દરમિયાન ફળ થવાની ક્ષમતા અધિકતમ પર પહોંચે છે અને વૃક્ષ 30 થી 40 વર્ષ ટકે છે.

 
કાજૂ પ્રક્રિયામાં શેકવુ, કોચલાં દૂર કરવાં, કોચલામાંથી તેલ કાઢવું, માવા પરથી છાલ કાઢવી, ગુણવત્તા પ્રમાણે કાજૂ પસંદ કરીને પેક કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ કાજૂ બજારમાં, ગુણવત્તા અને બ્રાન્ડ નામો પ્રમાણે જુદા જુદા ભાવે મળે છે.
 

 

સામાન્ય લાક્ષણિક્તાઓ …

 

 
કાજૂ (એનાકાર્ડિયમ ઑસિડેન્ટાલે એલ, એનાકાર્ડિએસિ ) ઉષ્ણ કટિબંધ સદાબહાર વૃક્ષ છે. ફોતરાંવાળા ખાઈ શકાઈ તેવા ઝાડના ફળોમાં કાજૂનું વેશ્વિક ઉત્પાદનમાં ત્રીજે ક્રમે છે. વિશ્વમાં કાજૂનો વેપાર ફક્ત 20મી સદીના મધ્ય ભાગથી જ વધવા માંડ્યો છે અને તેના વિકાસના પાછલાં વર્ષોમાં વેપારમાં ધરખમ ફેરફારો નોંધાયા છે. વિવિધ સમયગાળાઓમાં પ્રત્યેક દેશોના મહત્ત્વમાં વધારો અને ઘટાડો નોંધાયો છે.
 

 
raw cashewniuts
 

 
કાજૂમાં તેના મીંજનો વેપાર તેના કદ, રંગ અને ગુણવત્તાના અન્ય માપદંડોને આધારે થાય છે.

 

 

શિયાળામાં હજારો વર્ષ જુની આ ઔષધીનો રસ રોજ પીશો, આ ફાયદા જાણી! …

 

 
aelovera
 
(તસવીરોનો ઉપયોગ પ્રસ્તુતીકરણ માટે કરવામાં આવ્યો છે.)
 

 

 -એલોવેરોને સૌથી શ્રેષ્ઠ એન્ટિબાયોટિક અને એન્ટિસેપ્ટિક માનવામાં આવે છે.
 

ધૃતકુમારી અર્થાત્ એલોવેરા 5000 વર્ષ જૂની રામબાણ ઔષધી છે. તેનું વાનસ્પતિક નામ ધૃતકુમારી, કુવારપાઠુ છે. તેને સંજીવની છોડ પણ કહેવામાં આવે છે. તેની લગભગ 250 ઉપજાતિઓ છે જેમાંથી કેટલીક ગણતરીની જ ઔષધીય ગુણોથી યુક્ત હોય છે. તેની કેટલીક પ્રજાતીઓમાંથી એક છે જે સૌથી વધુ પ્રભાવશાળી છે, તે છે બાર્બાડેન્સીસ મિલર જેને અલોવેરા પણ કહેવામાં આવે છે.

 
આપણા શરીરના પર્યાપ્ત વિકાસ માટે 21 એમીનો એસિડની જરૂરિયાત હોય છે. તેમાંથી 18 એમીનો એસિડ માત્ર એલોવેરામાં મળે છે. એલોવેરામાંથી જ્યૂસમાં કેલ્શિયમ, સોડિયમ, આયરન, પોટેશિયમ, ક્રોમિયમ, મેગઝિન, તાંબુ અને જસ્તા વગેરે ખનિજ લવણ પ્રાપ્ત થાય છે.
 

 
aelovera.1
 

 

શું છે એલોવેરામાં ખાસ –

 

 
એલોવેરામાં 18 ધાતુ, 15 એમિનો એસીડ અને 15 વિટામીન મોજુદ હોયછે. તે લોહીની ખામીને દૂર કરીને રોગ પ્રતિકારક ક્ષમતાને વધારે છે. એલોવેરાને જ્યૂસ ગર્ભાશયના રોગો અન પેટના વિકારોને દૂર કરે છે. ગરમી, ઠંડી અને વરસાદને કારણે નિકળતા ફોલ્લી-ફોડા ઉપર પણ તેનો રસ લગાવવાથી આરામ મળે છે. ગુલાબ જળમાં અલોવેરાનો રસ મેળવીને ચહેરા ઉપર લગાવવાથી ચહેરો ચમકી જાય છે.

 
શરીરમાં રહેલા હૃદય વિકાર, સાંધાના દુખાવો, ડાયાબિટીઝ, યુરીનરી પ્રોબ્લેમ્સ, શરીરમાં જમા ઝેરી પદાર્થ વગેરેનો નાશ કરવામાં મદદગાર થાય છે. એલોવેરા (કુંવાર પાઠું) એ ઘર આંગણે જ ઊગતી એક ઉત્તમ ઔષધિ છે. વાળનું સૌંદર્ય, ત્વચાની સંભાળ અને સ્વાસ્થ્યને લગતી કોઇપણ બાબતમાં એલોવેરા અક્સીર ઇલાજ છે.
 

 

નુકસાનકારક તત્વોને શરીરમાંથી બહાર કાઢે છે –

 

 
પ્રદૂષણ, જંકફૂડ, અસુરક્ષિત લાઈફ સ્ટાઈલ, સ્મોકિંગ અને ડ્રિન્કીંગ વગેરેથી બોડીમાં નુકસાનદાયક તત્વો પેદા થાય છે. એલોવેરા જ્યૂસના નિયમિત સેવનથી શરીરના આ નુકસાનકારક તત્વો બહાર થઈ જાય છે અને શરીર સ્વસ્થ રહે છે.
 

 
aelovera.3
 

 
વજન ઘટાડવામાં સહાય કરે છે –
 

 

રોજ એક ગ્લાસ એલોવેરા જ્યૂસ પીવાથી વજન ઘટવા લાગે છે. તેના સેવનથી વારંવાર ભૂખ નથી લાગતી. સાથે જ પાચનતંત્ર પણ સ્વસ્થ રહે છે. એલોવેરાના જ્યૂસમાં અનેક પોષક તત્વો હોય છે, જે શરીરને નબળુ નથી થવા દેતા.

 
વાળ અને ત્વચાને સ્વસ્થ બનાવે છે –

 
એલોવેરાના જ્યૂસના સેવનથી રફ સ્કીન પણ હેલ્દી બની જાય છે. તેના નિયમિત સેવનથી ત્વચામાં નિખાર આવી જાય છે. વાળ હેલ્દી અને શાઈની બની જાય છે. ખોડાની સમસ્યા પણ દૂર થઈ જાય છે.
 

 
એનિમિયામાં પણ છે અસરદાર –
 

 
એલોવેરાનો જ્યૂસ લોહીની ઉણપને દૂર કરી દે છે. એલોવેરાના 6 થી 8 છોલેલા ટુકડા, 5-7 તુલસીના પાન અને 4-5 લીમડાના પાન લઈને ભેગા કરીને પીસી લો. આ મિશ્રણને ગરમ કરીને ઉકાળો બનાવીને પીવાથી એનિમિયા દૂર થાય છે.
 

 
વાળ અને ત્વચાને સ્વસ્થ બનાવે છે –
 

 
aelovera.juice
 

 
એલોવેરાના જ્યૂસના સેવનથી રફ સ્કીન પણ હેલ્દી બની જાય છે. તેના નિયમિત સેવનથી ત્વચામાં નિખાર આવી જાય છે. વાળ હેલ્દી અને શાઈની બની જાય છે. ખોડાની સમસ્યા પણ દૂર થઈ જાય છે.
 

 
એનિમિયામાં પણ છે અસરદાર –

 

એલોવેરાનો જ્યૂસ લોહીની ઉણપને દૂર કરી દે છે. એલોવેરાના 6 થી 8 છોલેલા ટુકડા, 5-7 તુલસીના પાન અને 4-5 લીમડાના પાન લઈને ભેગા કરીને પીસી લો. આ મિશ્રણને ગરમ કરીને ઉકાળો બનાવીને પીવાથી એનિમિયા દૂર થાય છે.

 

લાઈલાજ બીમારીઓમાં પણ રામબાણનું કામ કરે છે –

 

ગિલોય રસ 10-20 મિલિગ્રામ, એલોવેરાનો રસ 10-20 મિલિગ્રામ, ઘઉંના જુવારા, 10-20 મિલીગ્રામ, તુલસીના 7 પાન, લીમડાના 2 પાન, આ બધાનો જ્યૂસ બનાવીને સવાર-સાંજ લો. તે કેન્સર અને અન્ય લાઈલાજ બીમારીઓમાં દવાનું કામ કરે છે.

 

બ્લડ પ્રેશરના દર્દીઓ માટે લાભદાયક છે –

 

એલોવેરા જ્યૂસ બ્લડસર્ક્યુલેશનને ઠીક કરે છે. એટલા માટે તે બ્લડપ્રેશરના રોગીઓ માટે ખૂબ જ લાભદાયક રહે છે. દિલ સાથે સંબંધિત બીમારીઓને પણ તે દૂર કરે છે.

 

-એક ગ્લાસ ઠંડા નારીયેલ પાણીમાં બેથી ચાર ચમચી એલોવેરાનો રસ અથવા તો પલ્પ ભેળવીને પીવાથી શરીરને ઠંડક મળે છે.

 

-શરીરના નાના અને મોટા આંતરડાને પણ સાફ કરે છે. આનાથી શરીરને નવી ઊર્જા અને શક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે. એલોવેરામાં શરીરને રોગાણુરહિત રાખવાના ગુણ પણ રહેલા છે. એલોવેરાના જ્યૂસનું સેવન આપણા શરીરની નાની-નોટી નસની સફાઇ કરે છે, તેમાં નવી શક્તિ તથા સ્ફૂર્તિ ભરે છે.

 
-એલોવેરા એક એવી ઔષધી છે જે દરેક ઉંમરના લોકો ઉપયોગ કરી શકે છે. એલોવેરા ઈમ્યુન સિસ્ટમને મજબૂત બનાવે છે. એલોવેરામાં વિટામિન એ,બી,સી,ડી અને કેટલીક જાતના મિનરલ્સ પણ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. જેથી જો રોગોથી બચવું હોય તો નિયિમિત એલોવેરા જ્યૂસ પીવું જોઈએ.

 

 
સંકલિત :

 

સૈજ્ન્ય :

સંદેશ દૈનિક, દિવ્યભાસ્કર, ) તેમજ અન્ય …

 

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

અનેક રોગોમાં હિતાવહ છે જવ … (આરોગ્ય અને ઔષધ)   …

અનેક રોગોમાં હિતાવહ છે જવ … (આરોગ્ય અને ઔષધ)   …

  • વૈદ્ય પ્રશાંતભાઈ ગૌદાની

 

 
BARRLEY
 

 
ગુજરાતીમાં જવ, હિંદી-મરાઠીમાં જવ, સંસ્કૃતમાં યવ, અરબીમાં શઈર અને અંગ્રેજીમાં Barley કહેવાય છે.

 

જવનો ઉપયોગ ખૂબ જ પ્રાચિન કાળથી થતો આવ્યો છે. જવ એ ધાન્ય ઘઉંની જ એક જાત છે. પરંતુ સ્વાદમાં અને દેખાવમાં ઘઉં કરતાં અલગ છે.

 

આયુર્વેદ પ્રમાણે જવ સ્વાદમાં તૂરા અને મધુર, શીતળ, પચવામાં ઓછા ભારે જઠરાગ્નિવર્ધક, બળપ્રદ, બુદ્ધિવર્ધક, કંઠ-સ્વરને ઉત્તમ કરનાર, વર્ણ અથવા કાંતિને સ્થિર કરનાર, તે કફ, પિત્ત, મેદ, શરદી, સળેખમ, દમ, ઉધરસ, રક્તવિકાર, ગળાના રોગો અને ચામડીના રોગોમાં હિતકારી છે

 

આપણે આહારમાં ‘જવ’નો અધિક ઉપયોગ કરતા નથી, પરંતુ રાજસ્થાન અને ઉત્તરપ્રદેશમાં સામાન્ય લોકોનો તે રોજિંદો આહાર છે. ઘઉં કરતાં જવ આમ તો ઊતરતું ધાન્ય છે, પરંતુ તેમાં એક મહત્ત્વનો ગુણ છે. જવ વધારાનો મેદ-ચરબીનો નાશ કરનાર છે. આ સિવાય પણ જવમાં ઘણા ઔષધીય ગુણો રહેલા છે. આ વખતે આહાર અને ઔષધ એમ બંને રીતે ઉપયોગી એવા આ જવ વિષે થોડું જાણીએ.
 

 
BARRLEY.0
 

 

ગુણકર્મો …

 

જવના છોડ ઘઉં જેવા અને એટલા જ ઊંચા થાય છે.  ગુજરાત અને રાજસ્થાનમાં તેનો પાક વિશેષ પ્રમાણમાં થાય છે. જવના આયુર્વેદમાં મુખ્ય ત્રણ પ્રકાર બતાવાયા છે.

 

(૧) તીક્ષ્ણ અણીવાળા જવને ‘યવ’ કહે છે,

 

(૨) અણી વગરના જવને ‘અતિયવ’ અને

 

(૩) લીલાશ પડતા, અણી વગરના ઝીણા જવને ‘તોક્ય’ કહે છે. યવ કરતાં અતિયવ અને અતિયવ કરતાં તોક્ય જવ ઓછા ગુણવાળા ગણાય છે.

 

આયુર્વેદ પ્રમાણે જવ સ્વાદમાં તૂરા અને મધુર, શીતળ, પચવામાં ઓછા ભારે (ઘઉં કરતાં હળવા), જઠરાગ્નિવર્ધક, બળપ્રદ, બુદ્ધિવર્ધક, કંઠ-સ્વરને ઉત્તમ કરનાર, વર્ણ અથવા કાંતિને સ્થિર કરનાર, લેખન (દોષોને ઉખાડનાર), વાયુ અને મળને ખૂબ જ વધારનાર છે. તે કફ, પિત્ત, મેદ, શરદી, સળેખમ, દમ, ઉધરસ, રક્તવિકાર, ગળાના રોગો અને ચામડીના રોગોમાં હિતકારી છે. જવ પથરી, કિડની અને મેદજન્ય રોગોનું ઉત્તમ ઔષધ છે.

 

રાસાયણિક દૃષ્ટિએ જવમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ, પ્રોટીન, કેલ્શિયમ, ફોસ્ફોરસ, લોહ વગેરે ખનિજદ્રવ્યો તથા વિટામિન બી-૧, બી-૨ અને વિટામિન એ પર્યાપ્ત માત્રામાં રહેલાં છે.

 

ઉપયોગો  …

 

આયુર્વેદ પ્રમાણે જવ મેદ અને કફનો નાશ કરનાર છે. એટલે તે મધુપ્રમેહ (ડાયાબિટીસ)ના દર્દીઓ માટેનો ઉત્તમ આહાર છે. જવના આહારથી શર્કરાનું પ્રમાણ વધતું નથી. જેમના શરીરમાં ચરબી-મેદનું પ્રમાણ વધારે હોય તેમના માટે પણ જવ હિતકારી છે.

 

જવનો આહારમાં ઉપયોગ કરવા માટે જવને ખાંડી, ફોતરાં દૂર કરી, એક કલાક ગૌમૂત્રમાં પલાળી, સૂકવી લેવા. આ રીતે સાત દિવસ કરવું. એ જ રીતે ત્રિફળાના ઉકાળામાં સાત દિવસ જવને ઉપર મુજબ પલાળવા અને સૂકવવા. પછી આ જવને શેકીને તેના લોટમાંથી બનાવેલી રોટલી, ભાખરી વગેરેનો આહારમાં ઉપયોગ કરવો. ડાયાબિટીસના દર્ર્દી અને મેદસ્વી સ્ત્રી-પુરુષો માટે આ ઉપચાર આહાર અને ઔષધ બંનેની ગરજ સારે છે. બેડોળ શરીરની વધારાની ચરબી ધીમે ધીમે દૂર થઈને શરીર સુંદર અને ઘાટીલું બને છે. આ ઉપચારમાં ગૌમૂત્રનો ઉપયોગ જો સુગમ્ય ન હોય તો માત્ર ત્રિફળાના ઉકાળાનો ઉપયોગ કરવો.

 

આશરે બે ચમચી જવને એક ગ્લાસ પાણીમાં નાંખી ઉકાળવા. ત્રણ-ચાર ઊભરા આવે એટલે ગાળીને એ પાણી ઠંડું પાડવું. આયુર્વેદમાં આ જવના પાણીને ‘યવમંડ’ અને ઇંગ્લિશમાં ‘બાર્લીવોટર’ કહે છે. બાર્લીવોટર કિડની, પથરી અને મૂત્રમાર્ગની તકલીફો માટે ઉત્તમ ઔષધ છે. દિવસમાં થોડું થોડું બાર્લીવોટર પીતા રહેવાથી તરસ, ઝાડા, ઊલટી, મૂત્રની બળતરા, મૂત્રમાર્ગની પથરી, મૂત્રનો અવરોધ-દુખાવો વગેરે સર્વ વિકારોમાં લાભ થાય છે.

 

જવને બાળીને તેમાંથી ‘યવક્ષાર’ (જવખાર) મેળવવામાં આવે છે જે બજારમાં તૈયાર મળી રહે છે. આ જવખાર એ ઉત્તમ કફનાશક ઔષધ છે. જો નાનાં બાળકોને વારંવાર શરદી, સસણી, છાતીમાં કફ ભરાઈ જવો, ઉધરસ વગેરે તકલીફો થતી હોય તો તેમને ચપટી જવખાર એટલા જ લીંડીપીપરના ચૂર્ણ સાથે મધમાં મેળવીને સવાર-સાંજ ચટાડવો. થોડા દિવસોમાં કફની આ તકલીફમાં ઘણો ફાયદો જણાશે.

 

આ સ્વાદિષ્ટ ધાન્યને જેવા-તેવા ન સમજો, એકવાર ફાયદા જાણી દરરોજ ખાશો ! …

 

 
BARRLEY.1
 

 

જવ-યવ-૧ …

 

આયુર્વેદના ‘યવ’ એ જ આપણા જવ. માંગલિક- ર્ધાિમક પ્રસંગોએ હવન- અગ્નિમાં જવ હોમવામાં આવે છે. આયુર્વેદમાં તેને તુરા, મધુર, ઠંડા, મળને ઉખાડનાર, કોમળ, વ્રણ, ચાંદા, સ્વર માટે હિતકર રુક્ષ, બુદ્ધિ, અગ્નિ પ્રદિપ્ત કરનાર, બળ આપનાર, પચવામાં ભારે વાયુ તથા મળ વધારનાર, વર્ણ- રંગને સ્થિર કરનાર, ચીકણા હોવા છતાં મેદ- વજન ઘટાડનાર, ડાયાબિટીસ- કબજિયાતમાં ખૂબ જ હિતકર, કફના રોગો, ચામડીના રોગો, પિત્ત, શરદી, શ્વાસ, સાથળનું જકડાઈ જવું. રક્તવિકાર, ત્વચારોગો અને તૃષામાં અત્યંત હિતાવહ છે.  

 -વૈદ્ય મનુભાઈ ગૌદાની

 

આયુર્વેદ પ્રમાણે જવ સ્વાદમાં તૂરા અને મધુર, શીતળ, પચવામાં ઓછા ભારે જઠરાગ્નિવર્ધક, બળપ્રદ, બુદ્ધિવર્ધક, કંઠ-સ્વરને ઉત્તમ કરનાર, વર્ણ અથવા કાંતિને સ્થિર કરનાર, કફ, પિત્ત, મેદ, શરદી, સળેખમ, દમ, ઉધરસ, રક્તવિકાર, ગળાના રોગો અને ચામડીના રોગોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે

 

જવનો ઉપયોગ ખૂબ જ પ્રાચીનકાળથી થતો આવ્યો છે. જવ એ ધાન્ય ઘઉંની જ એક જાત છે. પરંતુ સ્વાદમાં અને દેખાવમાં ઘઉં કરતાં અલગ હોય છે. જવની રોટલી, દળીયા (રાબ), સત્તુ વગેરેનું સેવન થતું જ આવ્યું છે. જવમાં ભરપૂર પ્રમાણમાં અનેક પોષત તત્વો રહેલા હોય છે. જેના સેવનથી સ્વાસ્થ્યને ગજબનો લાભ થાય છે. આમ તો બહુ ઓછા લોકોને જવના ચમત્કારી ગુણો અને ફાયદા વિશે ખબર હશે, પરંતુ જે નથી જાણતા એ આજે ચોક્કસ જાણી લો ત્યારબાદ તમે જવનું સેવન કર્યા વિના રહી નહીં શકો.જાણતા એ આજે ચોક્કસ જાણી લો ત્યારબાદ તમે જવનું સેવન કર્યા વિના રહી નહીં શકો.

 

પ્રાચીન સમયથી જ સામાન્ય લોકો જવની રોટલી ખાતા હતા. કેટલાક જવ અને ઘઉંને ભેગા કરીને ખાતા હતા. જવ કંઈ જેવા તેવા નથી પ્રાચીન સમયમાં રોમમાં જયારે ઓલિમ્પિક રમતો રમાતી હતી ત્યારે એવો રિવાજ હતો કે ખેલાડીઓને ખોરાકમાં જવની ખીર, જવનો સુપ આપવામાં આવતો હતો. સ્કોટલેંડમાં જવની ખાસ પ્રકારની કેક તૈયાર કરવામાં આવે છે.

 

મરાઠા સૈનિકોને યુદ્ધ દરમિયાન જવનો સત્તુ સાકરમાં મેળવી ફાક્વા માટે આપવામાં આવતો હતો. ઈસ્લામિક લશ્કરમાં પણ એમ જ થતું હતું. પ્રાચીન સમયમાં જવના સત્તુ સાથે ખજૂર પણ ખાતા. રણમાં પ્રવાસનો થાક દૂર કરવા અને યુદ્ધ માટે શક્તિ પ્રાપ્ત કરવા જવનું સેવન કરવામાં આવતું હતું.
 

 
BARRLEY.2
 

 

ઘટકો  :

 

૧૦૦ ગ્રામ જવમાં ૩૩૬ કેલરી હોય છે. જવમાં ચાર જાતના પ્રોટીન હોય છે. (૧) આલ્બ્યુમીન (ર) ગ્લોબ્યુલીન (૩) હોર્ડીન અને (૪) હોર્ડેનીન. તે ઉપરાંત અગત્યના એમીનો એસિડ્સ જેવા કે આર્જીનીન,  હીસ્ટીડીન,  લાઈસીન,  ટ્રીપ્ટોફેન,  લ્યુસીન, આઈસોલ્યુસીન, વેલીન, ફેનીલેનીન, થીઓબ્રોમીન, મીથીયોનીન વગેરે પણ હોય છે. આમાં ‘લાઈસીન’ ખૂબ જ મહત્વનું છે. પ્રાણીના માંસ સિવાય વનસ્પતિ જગતમાં જવ અને જુવારમાં જ આ તત્વ હોય છે. મગજના વિકાસ માટે આ તત્વ ઘણું જરૂરી છે.

 

-આ ઉપરાંત જવમાં વિટામીન ‘એ’, ‘ઈ’, બી કોમ્પ્લેક્ષ, થાયમિન, રીબોફલેવીન, નાયસીન, પેન્ટોથેનીક એસીડ, ફોલીક એસીડ, વિ. વિટામીન‘ડી’ હોય છે. જવમાં આ સાથે પાચક દ્રવ્યો (એન્ઝાઈમ્સ) પણ હોય છે. ઘઉંમાં ગ્લુટેન નામનું તત્વ હોવાથી ઘઉંના બિસ્કીટ, બ્રેડ. ફુલીને પોચા થાય છે. જયારે જવમાં આ તત્વ ન હોવાથી આવું થતું નથી.

 

ગુણધર્મો  :

 

આયુર્વેદ મુજબ જવ તુરા, મધુર, ઠંડા, મળને ઉખેડી બહાર કાઢનાર, ચાંદા પર તલ જેવા હીતકર, રૂક્ષ, બુદ્ધિ તથા અગ્નિને પ્રદીપ્ત કરનાર, વીપાકે(પચી ગયા પછી) તીખા, સ્વર-અવાજ માટે હીતકર, બળ આપનાર, પચવામાં ભારે, વાયુ તથા મળને વધારનાર, શરીરનો વર્ણ સુધારનાર, સ્નિગ્ધ હોવા છતાં મેદ-ચરબીને ઘટાડનાર, તથા ડાયાબિટીસ અને કબજીયાતમાં ખૂબ હીતકર છે.

 

જવ કફ કરતા નથી. એ કંઠના રોગો, ચામડીના રોગો, કફ, પિત્ત, મેદ, શરદી-સળેખમ, શ્વાસ, સાથળ, સાંધાનું જકડાઈ જવું, રક્તવિકાર અને અત્યાધિક તૃષામાં હીતાવહ છે. જવ પેશાબને બાંધનાર અને મળને સારી રીતે બહાર લાવનાર છે, આથી મધુપ્રમેહમાં ખુબ જ ઉપયોગી છે. મધુપ્રમેહમાં જવની બધી જ બનાવટો-સાથવો, રોટલી, પુરી, રાબ, ખીચડી વગેરે લેવાં જોઈએ. તે મૂત્રાશય વિકાર, સોજો, લિવર, બરોળ વિગરેમાં ઉપયોગી છે.

 

જવ સ્થૂલ વિલેખન છે એટલે કે મેદને ખોતરીને બહાર કાઢે છે. તેથી બેઠાડું જીવન જીવનારા લોકો માટે તો જવ ઉત્તમોત્તમ છે. મેદને લઈને હૃદયરોગ, ઉંચુ લોહીનું દબાણ, હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ, ડાયાબિટીસ વગેરેથી પીડાતા લોકો માટે જવનો ખોરાક ઉત્તમ હોય છે. જવ મુત્રલ છે. તે પેશાબ સાફ લાવે છે અને પેશાબના રોગો મટાડે છે, પથરીના રોગીએ કાયમ જવનું પાણી પીવું, જવનું પાણી (બાર્લીવોટર) પીવાથી પથરી તુટીને નીકળી જાય છે અને બંધાતી અટકે છે.
 

 
BARRLEY.3
 

 

જવથી થતાં સ્વાસ્થ્ય ફાયદા  :

 

-ડોક્ટરો કહે છે કે જવ ખાવાથી લોહી બને છે. તે શુધ્ધ, ન્યુટ્રલ અને પાતળું બને છે. એક ભાગ જવ અને પંદરગણુ પાણી ઉકાળવું કુલ પાણીનો ત્રીજો ભાગ બળી જાય આ જવનું પાણી આશરે ૧૦૦ રોગોનો ઈલાજ છે.

 

-જવને બાળીને તેમાંથી ‘યવક્ષાર’ (જવખાર) તૈયાર કરવામાં આવે છે જે બજારમાં તૈયાર મળી રહે છે. આ જવખાર એ ઉત્તમ કફનાશક ઔષધ છે. જવખાર કે યવક્ષાર જવમાંથી બનતું વિશિષ્ટ ઔષધ છે. રસાયણિક રીતે એ પોટેશિયમ કાર્બોનેટ છે. જવક્ષાર બનાવવા માટે જવના આખા છોડને બાળી મોટા પ્રમાણમાં રાખ ભેગી કરવામાં આવે છે. તેમાં પાણી નાંખી રાખવાળું મિશ્રણ ઠરવા દેવું ત્યાર પછી ઉપરનું પાણી નિતારીને કપડાથી ગાળી લેવું આ પાણી ધીમા તાપે ઉકાળવું અથવા મોટા થાળામાં કાઢી તડકે સુકવવું. પાણી સુકાયા પછી જે પદાર્થ બાકી રહી જાય તે બને છે યવક્ષાર.

 

જો નાનાં બાળકોને વારંવાર શરદી, સસણી, છાતીમાં કફ ભરાઈ જવો, ઉધરસ વગેરે તકલીફો થતી હોય તો તેમને ચપટી જવખાર એટલા જ લીંડીપીપરના ચૂર્ણ સાથે મધમાં મેળવીને સવાર-સાંજ ચટાડવો. થોડા દિવસોમાં કફની આ તકલીફમાં ઘણો ફાયદો જણાશે. યવક્ષાર અતિ મૂત્રલ (છૂટથી પેશાબ લાવનારૂં) હોય છે.
 

 
BARRLEY.4
 

 
-જવને ખાંડીને ઉપરના બરછટ ફોતરા કાઢીને તેને ચાર ગણા પાણીમાં ઉકાળી, ચાર પાંચ ઉભરા આવે એટલે ઉતારી એક કલાક ઢાંકી રાખવું. પછી ગાળી લેવું. આને ‘બાર્લીવોટર’ કહેવાય છે. તેમાં લીંબુનો રસ અને ગ્લુકોઝ નાંખી પીવાથી સ્વાસ્થ્યવર્ધક પીણું બને છે.

 

-જવના અંકુર ફુટયા બાદ તેને તાપમાં સુકાવીને અંકુરોત્પત્તિ સ્થગિત કરી દેવામાં આવે છે. આ અંકુરિત જવને લોખંડ કે તાંબાની કઢાઈમાં કે યાંત્રિક રીતે અમુક રૂપ કે સુગંધ ઉત્પન્ન થાય ત્યાં સુધી સેકી લોટ બનાવવામાં આવે છે. આનુ નામ ‘મોલ્ટ’ છે. જવનો મોલ્ટ બાળકો માટેના ખોરાક, ટોનિક માટે વપરાય છે. બ્રિટીશ ફાર્મેકોપીઆમાં મોલ્ટનો સમાવેશ થયેલો છે. તેમાં ૪ ટકા જ પ્રોટીન છે. પરંતુ પાચકદ્રવ્ય-એન્ઝાઈમ્સ ઘણાં છે.

 

-ઉત્તર પ્રદેશમાં ઉનાળામાં ભૂખ અને તરસને શાંત કરવા માટે જવના સાથરા (સત્તુ) ખાંડી પીસીને લોટ જેવો બારીક બનાવી તેમાં થોડું મીઠું કે સિંધવ નાંખીને પાણી મેળવવાથી સત્તુ બનાવવામાં આવે છે. કેટલાંક લોકો તેમાં ખાંડ, ઘી અને ગોળ મેળવીને ખાય છે. એક વાત સ્પષ્ટ છે કે ઘઉંને બદલે જવનો ઉપયોગ કરવાથી શરીરનું વજન ઘટે છે.

 

-ચીન અને જર્મનીના અનુભવોના આધારે અમેરીકામાં ૧૯૭૮માં સાન્ફ્રાન્સીસ્કો ઈન્સ્ટીટયુટ ફોર ધી એડવાન્સ સ્ટડી ઓફ હયુમન સેક્સ્યુઆલીટી એ જવ વિશે એક નવું જ સંશોધન ર્ક્યું. જવમાં પુરૂષ હોર્મોન ટેસ્ટોસ્ટેરોન જેવું કંઈક તત્વ છે જેનાથી જાતિયશક્તિમાં વધારો થાય છે. એટલું જ નહિં પરંતુ પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિની વૃધ્ધિની તકલીફમાં પણ આરામ થાય છે.

 

-જવની રાબ સવારે નાસ્તામાં આપવાથી જઠર અને આંતરડામાં ચાંદાના દર્દીઓને ખુબ જ ફાયદો થાય છે. સંશોધન મુજબ એક દર્દીને નિયમિત ત્રણ મહીના જવની રાબ લેવાથી ચાંદી બિલ્કુલ રૂઝાઈ ગયું અને આંતરડું સંપૂર્ણ રીતે સ્વસ્થ થઈ ગયું. જે બે વરસની સારવારથી ના રૂઝાય તે ત્રણ મહીનામાં જવની રાબ લેવાથી સારૂં થઈ ગયું.

 

જવની રાબને અરબીમાં ‘તલ્બીના’ કહેવામાં આવે છે. જવના આટાને દૂધમાં પકાવવામાં આવે છે. તેમાં મીઠાશ માટે મધ નાંખવામાં આવતું હતું.

 

-જ્યારે ભૂખ ન લાગતી હોય કે ખાવાનું મન ન થતું હોય તો જવની રાબ પીવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જવની રાબ પેટને એવી રીતે ધોઈને સાફ કરી દે છે જેમ તમે પાણીથી ચેહરાને ધોઈને સ્વચ્છ કરે છે.

 

-જવનો ઉકાળો સવાર-સાંજ પીવાથી મુત્રમાર્ગની પથરી તુટી જાય છે.

 

-ક્ષયના રોગી માટે ચોખા અને જવની રોટલીથી ઉત્તમ કોઈ ખોરાક નથી. જવની રોટલી ખાવાથી પેટમાં દુખાવો નથી થતો.

 

-એક ચમચો જવનો અધકચરો ભુકો બે ગ્લાસ પાણીમાં અડધું પાણી બળી જાય ત્યાં સુધી ઉકાળી કપડાથી ગાળી સવાર-સાંજ પીવાથી પથરી અને મુત્રમાર્ગના રોગો મટે છે.

 

-જો ઘરમાં કોઈ વ્યક્તિ વારંવાર માંદો પડતો હોય તો તેને માટલીમાં બનાવેલી જવની રાબ આપવી, વ્યક્તિ ઝડપથી સાજો થઈ જશે. નબળાઈ આવી ગઈ હોય જો કે બિમારને તે પસંદ ના પડે પરંતુ વારંવાર ગરમ રાબ પીવાથી શરીરની કમજોરી દૂર થાય છે અને રોગ સામે લડવાની પ્રતિકાર શક્તિ વધે છે. જવની રોટલી કે જવની કોઈ પણ વાનગી લોકો માટે શક્તિનો ખોરાક છે.

 

 

ટી.બી.ના દર્દી માટે ચોખા અને જવની રોટલીથી બેહતર ખોરાક કે દવા નથી.

 

 

ઘટકો :

 

 

૧૦૦ ગ્રામ જવમાં ૩૩૬ કેલરી છે. જવમાં ચાર જાતના પ્રોટીન છે. (૧) આલ્બ્યુમીન (ર) ગ્લોબ્યુલીન (૩) હોર્ડીન અને (૪) હોર્ડેનીન. તે ઉપરાંત અગત્યના એમાઈનો એસીડસ જેવા કે …

આર્જીનીન,  હીસ્ટીડીન,  લાઈસીન,  ટ્રીપ્ટોફેન,  લ્યુસીન,  આઈસોલ્યુસીન,  વેલીન, ફેનીલેનીન,  થીઓબ્રોમીન, મીથીયોનીન  વિગેરે.   આમાં ‘લાઈસીન’ ખૂબ જ મહત્વનું છે.  પ્રાણીના માંસ સિવાય વનસ્પતિ જગતમાં જવ અને જુવારમાં જ આ હોય છે. મગજના વિકાસ માટે આ તત્વ ઘણું જરૂરી છે.

 

આ ઉપરાંત વિટામીન ‘એ’, ‘ઈ’, બી કોમ્પ્લેક્ષ, થાયમીન, રીબોફલેવીન, નાયસીન, પેન્ટોથેનીક એસીડ,  ફોલીક એસીડ,  વિ. વિટામીન‘ડી’ હોય છે.   જવમાં આ સાથે પાચક દ્રવ્યો (એન્ઝાઈમ્સ) પણ હોય છે. ઘઉંમાં ગ્લુટેન નામનું તત્વ હોવાથી ઘઉંના બિસ્કીટ, બ્રેડ વિ. ફુલીને પોચા થાય છે. જયારે જવમાં આ તત્વ ન હોવાથી આવું થતું નથી.

 

આયુર્વેદ મુજબ જવ મધુર, શીતલ, તુરા, કફ અને પિત્તને હરનાર છે. જવ શરીરમાં સ્થિરતા, જઠરાગ્નિની તિવ્રતા, મેઘા, સ્વર, અને વર્ણ સારો કરનાર છે. જવ લૈખન છે. અતિરૂશ્ર છે. શીત હોવાથી રક્ત અને પિત્ત બંનેનું પ્રસાદ કરનાર છે. જવ બલ્ય છે, તે કફ શામક છે.‘જવખાર’ અમ્લનાશક, દીપન, રક્તશોધક, મુત્રજનન, સ્વેદજનન વિ. ગુણોવાળો છે. તે મૂત્રાશય વિકાર, સોજો, લિવર, બરોળ વિગરેમાં ઉપયોગી છે.

 

સુશ્રુતે લખ્યું છે કે, જવ સ્થૂલ વિલેખન છે એટલે કે મેદને ખોતરીને બહાર કાઢે છે. તેથી બેઠાડું જીવન જીવનારા લોકો માટે તો જવ ઉત્તમોત્તમ છે. મેદને લઈને હૃદયરોગ, ઉંચુ લોહીનું દબાણ, હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ, ડાયાબીટીસ વિગેરેથી પીડાતા લોકો માટે જવનો ખોરાક અપનાવવા જેવો છે. જવ મુત્રલ છે. તે પેશાબ સાફ લાવે છે, અને પેશાબના રોગો મટાડે છે, પથરીના રોગીએ કાયમ જવનું પાણી પીવું,જવનું પાણી (બાર્લીવોટર) પીવાથી પથરી તુટીને નીકળી જાય છે અને બંધાતી અટકે છે.

 

જવ ખાવાથી લોહી બને છે. તે શુધ્ધ, ન્યુટ્રલ અને પાતળું બને છે.

 

જવને ખાંડીને ઉપરના બરછટ ફોતરા કાઢીને તેને ચાર ગણા પાણીમાં ઉકાળી, ચાર પાંચ ઉભરા આવે એઠલે ઉતારી એક કલાક ઢાંકી રાખવું. પછી ગાળી લેવું. આને ‘બાર્લીવોટર’ કહેવાય છે. તેમાં લીંબુનો રસ અને ગ્લુકોઝ નાંખી પીવાથી સુંદર પોષક પીણું બને છે.

 

જવના અંકુર ફુટયા બાદ તેને તાપમાં સુકાવીને અંકુરોત્પત્તિ સ્થગિત કરી દેવામાં આવે છે. આ અંકુરિત જવને લોખંડ કે તાંબાની કઢાઈમાં કે યાંત્રિક રીતે અમુક રૂપ કે સુગંધ ઉત્પન્ન થાય ત્યાં સુધી સેકી લોટ બનાવવામાં આવે છે. આનુ નામ ‘મોલ્ટ’. જવનો મોલ્ટ બાળકો માટેના ખોરાક, ટોનિક વિ.. માટે વપરાય છે. બ્રિટીશ ફાર્મેકોપીઆમાં મોલ્ટનો સમાવેશ થયેલો છે. તેમાં ૪ ટકાજ પ્રોટીન છે. પરંતુ પાચકદ્રવ્ય-એન્ઝાઈમ્સ ઘણાં છે.

 

એક ભાગ જવ અને પંદરગણુ પાણી ઉકાળવું કુલ પાણીનો ત્રીજો ભાગ બળી જાય તે જવનું પાણી આશરે ૧૦૦ રોગોનો ઈલાજ છે.

 

જવખાર કે યવક્ષાર જવમાંથી બનતું વિશિષ્ટ ઔષધ છે. રસાયણિક રીતે એ પોટેશિયમ કાર્બોનેટ છે. જવક્ષાર મેળવવા માટે જવના આખા છોડને બાળી મોટા પ્રમાણમાં રાખ ભેગી કરવામાં આવે છે. તેમાં પાણી નાંખી રાખવાળું મિશ્રણ ઠરવા દેવું ત્યાર પછી ઉપરનું પાણી નિતારીને કપડાથી ગાળી લેવું આ પાણી ધીમા તાપે ઉકાળવું અથવા મોટા થાળામાં કાઢી તડકે સુક્વવું. પાણી સુકાયા પછી જે પદાર્થ બાકી રહી જાય તે થયો યવક્ષાર. યવક્ષાર અતિ મૂત્રલ (છૂટથી પેશાબ લાવનારૂં) છે.
 

 
BARRLEY.0
 

 
ઉત્તર પ્રદેશમાં ઉનાળામાં ભૂખ અને તરસને શાંત કરવા માટે જવના સાથરા (સત્તુ) ખાંડી પીસીને લોટ જેવો બારીક બનાવી તેમાં થોડું મીઠું કે સિંધવ નાંખીને પાણી મેળવવાથી સત્તુ બને છે. કેટલાંક લોકો તેમાં ખાંડ, ઘી અને ગોળ મેળવીને ખાય છે. એક વાત સ્પષ્ટ છે કે ઘઉંને બદલે જવનો ઉપયોગ કરવાથી શરીરનુ વજન ઘટે છે.

 

ચીન અને જર્મનીના અનુભવોના આધારે અમેરીકામાં ૧૯૭૮માં સાન્ફ્રાન્સીસ્કો ઈન્સ્ટીટયુટ ફોર ધી એડવાન્સ સ્ટડી ઓફ હયુમન સેકસ્યુઆલીટી એ જવ વિશે એક નવું જ સંશોધન ર્ક્યું. જવમાં પુરૂષ હોર્મોન ટેસ્ટોસ્ટેરોન જેવું કંઈક તત્વ છે જેનાથી જાતિયશક્તિમાં વધારો થાય છે. એટલું જ નહિં પરંતુ પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથીની વૃધ્ધિની તકલીફમાં પણ આરામ થાય છે.

 

 
BARRLEY.SOUP
 

 
જવની રાબ સવારે નાશ્તામાં આપવાથી જઠર અને આંતરડામાં ચાંદાના દર્દીઓને ખુબ જ ફાયદો થાય છે. એક દર્દીને નિયમિત ત્રણ મહીના જવની રાબ લેવાથી ચાંદી બીલ્કુલ રૂઝાઈ ગઈ અને આંતરડું સંપૂર્ણ રીતે બરાબર થઈ ગયું. જે બે વરસની સારવારથી ના રૂઝાય તે ત્રણ મહીનામાં જવની રાબ લેવાથી સારૂં થઈ ગયું.

 

 
BARRLEY.5
 

 

જવના સેવનથી વજન ઘટાડો …

 

જવ કોલેસ્ટ્રોલ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર ડાયાબિટીઝ જાડાપણું અને દિલની બીમારીઓથી બચાવે છે. આવો જાણીએ આના ફાયદા વિશે.

 

ત્વચા:

 

જવના લોટમાં બેસન, સંતરાના છાલનો પાવડર, હળદર, ચંદન પાવડર અને ગુલાબ જળ મિક્સ બનાવવામાં આવેલ ઉબટન ત્વચાની ચમક બનાવી રાખે છે.

 

રોટલી:

 

જવ, ઘઉં અને ચણાને મિક્સ કરીને બનાવેલ લોટની રોટલી ડાયાબિટીઝ, બ્લડ પ્રેશર, જાડાપણું, કોલેસ્ટ્રોલ અને હ્રદય રોગોમાં ખૂબ ફાયદાકારી હોય છે. આ મિક્સ લોટમાં ઘઉં ૬૦ ટકા, જવ ૩૦ ટકા અને ચણા ૧૦ટકા હોવા જોઈએ. રોટલી ઉપરાંત જવથી બનેલ શીરો પણ સ્વાદિષ્ટ અને શરીર માટે પૌષ્ટિક હોય છે.

 

સત્તુ પણ ફાયદાકારી :

 

શેકેલા જવને વાટીને પાણી અને આખી સાકર મિક્સ કરી બનાવેલ સત્તુ ગરમીમાં અમૃત સમાન છે. જવથી બનાવેલ આયુર્વેદની દવા યવક્ષારને આયુર્વેદની અન્ય દવાઓની સાથે લેવાથી ગુર્દાની પથરી નીકળી જાય છે અને પેશાબની બળતરા પણ દૂર થાય છે. જો યવક્ષારને ૧-૨ ગ્રામની માત્રામાં મધની સાથે થોડા દિવસ લેવામાં આવે તો ખાંસીથી આરામ મળે છે.

 
સંકલિત :

સૈજ્ન્ય :

સંદેશ દૈનિક, દિવ્યભાસ્કર, આર્યમ – (સૂરત ) તેમજ અન્ય …

 

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli