અદભૂત સ્વાસ્થ્ય લાભ આપે છે તરબૂચ …

તરબૂચ સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક … 

 

 

 WATER MELON.1

10 અદભૂત સ્વાસ્થ્ય લાભ આપે છે તરબૂચ ...

 

 

ગરમીનો પારો શહેરમાં વધતો રહ્યો છે અને તેના કારણે શારીરિક તેમજ માનસિક રીતે માણસ થાકી જાય છે કેમકે બહાર ફરતા લોકો માટે તો સૂર્યનો તાપ માથા પર જ રહેવાનો છે. એવા સમયે બાહ્ય તેમજ આંતરિક એમ બંન્ને રીતે માણસ ઠંડક મેળવવા ઇચ્છતો હોય છે અને જયારે તન મનને ઠંડક આપવાની વાત આવે ત્યારે ફળોનો ફાળો ઉત્તમ બની રહે છે. ઉનાળાની શરૃઆત થતાં જ તરબૂચ, દ્રાક્ષ, કેરી, નાંરગી જેવા ફળોના ઉપયોગથી વિટામીન કે અન્ય તત્વોની સાથે સાથે ઠંડક પણ આપે છે. આજે શહેરના લગભગ દરેક વિસ્તારમાં જોઇએ તો મોટા તંબૂ બાંધીને બેઠેલા વેપારીઓ તરબૂચનો વેપાર કરતા નજરે પડે છે અને ગરમીથી ત્રસ્ત થયેલા લોકો માટે ૧૫થી ૨૦ રૃપિયામાં મળતી તરબૂચની પ્લેટ ઘણો સંતોષ આપે છે કેમકે ગરમીના સમયે તળેલુ, તીખું ખાવામાં આવે તો પેટની બીમારી થઇ શકે છે જયારે ફળોનું સેવન કરવાથી શરીરમાં ઉર્જા આવે છે તેમજ ઠંડક પણ રહે છે. તન મનને તરબતર કરતા તરબૂચના ગુણ અનેક છે.

 

તરબૂચ (વૈજ્ઞાનિક નામ: સિટ્રુલસ લેનેટસ-Citrullus lanatus Thunb.), ક્યુકરબિટેસી કુળ (કોળા, દૂધી વગેરેનું કુળ)નું ફળ છે. તે જમીન પર પથરાયેલા વેલા પર ઉગે છે, જેનું મૂળ ઉદ્ભવ સ્થાન આફ્રિકા ખંડના દક્ષિણના દેશોને માનવામાં આવે છે. વનસ્પતિશાસ્ત્રની ભાષામાં પેપો ફળ તરિકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ પ્રકારનું આ ફળ છે, જે ખુબ જાડી છાલ અને રસાળ ગર ધરાવે છે. અધોજાયી અંડાશયમાંથી પરિણમતાં આ પેપો ફળ ક્યુકરબિટેસી કુળની લાક્ષણિકતા છે. તરબૂચ પણ પેપો ફળ હોવાને કારણે જાડી લીલી કે ઘાટી અને આછી લીલી તથા પીળી ઝાંયવાળા ચટાપટા ધરાવતી છાલ, જે અંદરની તરફ સફેદ હોય છે, તથા મધ્યમાં અનેક બીજ પથરાયેલો લાલ રંગનો રસાળ મીઠો ગર ધરાવે છે. ફળ તરિકે કે અન્ય ફળોની સાથે કટકા કરીને તેને લગભગ સમગ્ર વિશ્વમાં ખાવામાં આવે છે.

 

ભારતમાં તરબૂચની ખેતી કરવામાં આવે છે, અને ખાસ કરીને ગુજરાતમાં મુખ્યત્વે માહિકો, પાહુજા, સુગરબેબી અને ઇન્ડોઅમેરિકા જેવી કંપનીઓનું બિયારણ વાપરવામાં આવે છે.

 

નદીના રેતાળ પ્રદેશમા વાડા કરીને ઉગાડાતાં આ ઉનાળુ ફળ ધોમધખતા તાપમાં ઉપયોગી નીવડે છે અને આમ પણ ગરમીના દિવસોમાં તરબૂચ ખાવાની મજા જ અનોેખી હોય છે. તરબૂચ વિટામીન, મિનરલ્સ અને એંટી-ઓક્સિડેટ્સથી ભરપૂર હોય છે. તરબૂચમાં ૯૦ ટકા પાણી હોય છે, ઉપરાંત સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે કારણ કે, તેમાં ફેટ કે કોલેસ્ટ્રોલ નથી હોતો, પણ ફાઇબર અમે પાણીનો હાઇ કંટેટ તમને બોડી સિસ્ટમમાંથી ઝેરીલા તત્વોને બહાર કાઢે છે અને તમારી ત્વચા પણ સ્વસ્થ તેમજ ચમકદાર બનાવે છે સાથે આપણા શરીરના પાચન તંત્રને પ્રાકૃતિક રૃપે મજબૂત બનાવે છે. ઉનાળામાં શરીરમાંથી પરસેવા વાટે પાણી વધારે નીકળે છે અને તેના લીધે યુરીન ઓછું આવે છે તેથી તરબૂચનું સેવન ફાયદાકરાક નીવડે છે. કોઇપણ ફળ કે શાકભાજી કરતા તરબૂચમાં સાઇટો ન્યૂટ્રીશિયન જેને *લાયકોપેન* કહે છે, તે ભરપૂર પ્રમાણમાં મળી રહે છે, લાયકોપેન એટલે રેડ પિગમેંટ જે ટામેટામાં પણ હોય છે. જેનાથી ઘણી બીમારીઓ પણ દૂર થાય છે. જેમાં ખાસ કરીને પ્રોસ્ટેટ, બ્રેસ્ટ કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે. લાયકોપેન હાર્ટ એટેકના સંકટને પણ ઓછો કરે છે. ખાસ કરીને જેમને બ્લડપ્રેશરની સમસ્યા હોય તેમના માટે તો તરબૂચ ઉત્તમ દવા સમાન છે કેમકે તરબૂચમાં રહેલ પોટેશિયમ બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત કરે છે, આ કિડની સ્ટોનને વધતા રોકે છે, ઓસ્ટિયોપોરોસિસ અને હાર્ટ બીટને રેગુલેટ કરે છે. ઉનાળુ ફળના ગુણો અનેક હોવાથી તરબૂચનું સેવન કરવુ જોઇએ.

 

વિટામિન,મિનરલ્સ અને એંટી-ઓક્સિડેટ્સથી ભરપૂર હોય છે તરબૂચ. આ સ્વાદિષ્ટ ફળને ગરમીમાં બપોરે ખાવાની મજા જ અનોખી છે. આને નાના-નાના ટુકડાંમા કાપીને કે પછી જ્યુસ બાનવીને પણ પીવામાં આવે છે. 

તરબૂચમાં 90 ટકા પાણી હોય છે, તરબૂચ વિશેના કેટલાક ન્યુટ્રિશસ ફેક્ટ્સ –  

આ સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે, કારણ કે તેમા ફેટ કે કેલેસ્ટ્રોલ નથી હોતો, પંતુ ફાઈબર અને પાણીનો હાઈ કંટેટ તમને બોડી સિસ્ટમમાંથી ઝેરીલા તત્વોને બહાર કાઢે છે અને તમારી ત્વચા સ્વસ્થ તેમજ ચમકદાર બનાવે છે. સાથે જ આ આપણા શરીરના પાચન તંત્રને પ્રાકૃતિક રૂપે મજબૂત બનાવે છે. 

કોઈપણ ફળ કે શાકભાજી કરતા તરબૂચમાં સાઈટો ન્યૂટ્રીશિયન જેને ‘લાયકોપેન’ કહેવાય છે, ભરપૂર પ્રમાણમાં રહે છે. લાયકોપેન મતલબ રેડ પિગમેંટ જે ટામેટામાં પણ હોય છે. આ ઘાણા પ્રકારના કેંસર ખાસ કરીને પ્રોસ્ટેટ, બ્રોસ્ટ અને લંગ કેંસરના સંકટને ઘટાડે છે. લાઈકોપેન હાર્ટ એટેકના સંકટને પણ ઓછો કરે છે. 

ફક્ત સંતરામાં જ નહી પરંતુ તરબૂચમાં પણ વિટામીન-સી ભરપૂર પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. વિટામીન-સી તમરા ઈમ્યૂન સિસ્ટમને મજબૂત કરે છે અને રોગોનો સામનો કરે છે. તરબૂચમાં રહેલ વિટામીન-સી આંખોના મોતિયાના સંકટને ઓછુ કરવામાં મદદ કરે છે. 

તરબૂચમાં વિટામિન-એ ભરપૂર પ્રમાણમાં રહેલુ છે. જે કોઈપણ ઈંફેક્શનથી બચાવે છે. અસ્થમા, આર્થરાઈટિસ, કોલોન કેંસર અને ડાયાબિટીઝમાં આ ઉપચારાત્મક પ્રભાવ કરે છે. ડાયાબિટિઝ માટે તરબૂચના બીજ ફાયદાકરક સાબિત થાય છે.

તરબૂચમાં વિટામિન-એ ભરપૂર પ્રમાણમાં રહેલુ છે. જે કોઈપણ ઈંફેક્શનથી બચાવે છે. અસ્થમા, આર્થરાઈટિસ, કોલોન કેંસર અને ડાયાબિટીઝમાં આ ઉપચારાત્મક પ્રભાવ કરે છે. ડાયાબિટિઝ માટે તરબૂચના બીજ ફાયદાકરક સાબિત થાય છે. 

આ પોટેશિયમનુ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત છે. પોટેશિયમના સ્તરમાં ઉણપ બોડી મસલ્સમાં ક્રમ્પ્સનુ કારણ બને છે. તરબૂચમાં રહેલ પોટેશિયમ બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત કરે છે, આ કિડની સ્ટોનને વધતા રોકે છે અને ઓસ્ટિયોપોરોસિસ અને હાર્ટ બીટને રેગુલેટ કરે છે. 

આમા રહેલા વીટા કૈરોટિનના કારણે જોવાની ક્ષમતા ખાસ કરીને રાત્રે વધે છે. વૈજ્ઞાનિકોનુ માનવુ છે કે વીટા કૈરોટિન અને વિટામિન-સી હાર્ટ ડિસીઝ, કેસર અને ઘણી બીજી બીમારીઓથી બચાવે છે.

 

રોજ તરબૂચ ખાવાથી હ્રદય સ્વસ્થ રહે છે ….

 

ગરમીની ઋતુ આવી ગઈ, શરીરમાંથી પરસેવો રેલાવાનો શરૂ થઈ ગયો, પૈસા ઉપરાંત હવે ખિસ્સામાં રૂમાલ કાઢવા પણ હાથ જવા લાગશે, તો સૌંદર્યને સાચવવા રુપકડીઓ બૂકાની બાંધીને રહેશે. આ બધા વચ્ચે શહેરમાં ક્યાંકને ક્યાંક ડેરા-તંબૂ નંખાશે અને એમાં એક ફળ મહેમાન બનીને તમારા શહેરમાં આવશે, તરબૂચ.

ગરમીમાં તરસ મટાડવા તરબૂચનો જવાબ નથી. તેને ગરમીમાં ખાવાથી ગરમીથી રાહત મળે જ છે. સાથે જ તેને ખાવાથી અનેક ફાયદા છે. આવો જાણીએ તડબૂચ વિશે થોડીક એવી વાતો છે કે જેને જાણીને આપ કહી ઉઠશો કે ‘તરબૂચ એટલે ગરમીનો તોટાદાર જવાબ….! ‘

 

ચાલો જાણીએ તરબૂચથી થતા 10 સ્વાસ્થ્ય લાભ વિશે…. 

 

10 અદભૂત સ્વાસ્થ્ય લાભ આપે છે તરબૂચ, આ રીતે કરે છે વજનને કંટ્રોલ!

  

 ગરમીઓ વધારે માત્રામાં જે ફળનું સેવન કરવામાં આવે છે તે લિસ્ટમાં તરબૂતનું નામ પણ સામેલ છે. તરબૂચ સ્વાદિષ્ટ, તરોતાજા અને તરસ છિપાવાનાર ફળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પુષ્કળ પ્રમાણમાં પૌષ્ટિક તત્વોથી ભરપૂર તરબૂચ સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. કાર્બોહાઇડ્રેટ, પ્રોટીન, ફાઇબર અને વિટામિન એ, બી અને સી સિવાય તેમાં પૌટિશિયમ અને ઘણા મિનરલ્સ જેવા આર્યન, કેલ્શિયમ, મેગ્નિશિયમ અને ફોસ્ફરસ પણ મળી આવે છે. આ સિવાય તેમાં ભારે માત્રામાં એજાઇમ્સ, ઓર્ગેનિક એસિડ અને નેચરલ શુગર સામેલ હોય છે, જે આપણને ચુસ્ત-દુરસ્ત રાખે છે. 92 ટકા પાણી અને 6 ટકા ખાંડની માત્રા હોવાથઈ તરબૂચ ગરમીઓમાં તરસને છિપાવવાનો એક સારો વિકલ્પ છે. 

 

મોટાપાને ઓછું કરે છેઃ-

 

આ ફળમાં કેલોરીની માત્રા ઘણી ઓછી હોય છે અને કોલેસ્ટ્રોલની માત્રા પણ ન બરાબર હોય છે, જે વજન ઓછું કરવામાં મદદગાર છે. તેમાં મળી આવતા સૌથી જરૂરી ઇન્ગ્રીડિએન્સ સિટ્લાઇન વજન ઓછું કરવા માટે એક સારો ઇલાજ છે.

 

વર્ષ 2007માં જર્નલ ઓફ ન્યૂટ્રીશનમાં ઉલ્લેખવામાં આવ્યું હતું કે, તરબૂચમાં મળી આવતું એમિનો એસિડ આર્જિનીન શરીરના એકસ્ટ્રા ફેટને ઓછું કરે છે અને કાર્ડિયોવૈસ્કુલર સિસ્ટમને યોગ્ય જાળવી રાખે છે. પાણીની વધારે માત્રા ભૂખને ઘટાડે છે, તો આ ગરમીમાં કેલોરી ફૂડને કરો સાઇડ અને સેવન કરો તરબૂચનું.

 

બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરે છેઃ-

 

તરબૂચ હાઈ બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરે છે. તેમાં રહેલાં પોટેશિયમ, મેગ્નીશિયમ અને એમિનો એલિડ એક સાથે મળીને નસોંને સ્વસ્થ અને મજબૂત બનાવે છે, જેનાથી આખાં શરીરમાં યોગ્ય રીતે રક્તનો પ્રવાહ થઇ શકે છે. આ ફળ શરીરમાં એસિડ અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટની વચ્ચે સંતુલનને જાળવી રાખે છે, જેનાથી હાઈ બીપીની સંભાવના ઓછી થાય છે.

 

Other Benefits:

 શરીરમાં પાણીની માત્રા બનાવી રાખે છે, આંખને સ્વસ્થ રાખે છે, કિડનીને સ્વસ્થ રાખે છે, મૂડ ઠીક કરે છે, હ્રદયને સ્વસ્થ રાખે છે, કેન્સર સામે લડે છે, એનર્જી વધારે છે, એન્ટીઓક્સીડેન્ટનું કામ કરે છે. 

 

શરીરમાં પાણીની માત્રા બનાવી રાખે છેઃ-

 

શરીરમાં પાણીની કમી ઉભી નથી થવા દેતું. તરબૂચમાં ઘણા પ્રકારના હાઇડ્રેશન કરનાર તત્વ જેવા કેલ્શિયમ, મેગ્નીશિયમ, પોટેશિયમ અને સોડિયમની એટલી માત્રા હોય છે જેનાથી જો એક આખો દિવસ પાણી ના પીએ, તો તરબૂચ તેની પૂર્તિ કરી દે છે.

આંખના સ્વાસ્થ્ય જાળવી રાથે છેઃ-

 

તરબૂચ આંખ માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક હોય છે. બીટા-કેરોટીનનો એક સારો સ્ત્રોત હોવાને કારણે તે શરીર વિટામિન એની સપ્લાઈ ભરપૂર માત્રામાં કરે છે. તે આંખની રોશની માટે પણ ખૂબ જ સારું માનવામાં આવે છે. વિટામિન એની સાથે તેમાં રહેલ લાઇકોપીન આંખના રેટીનાને ઘણા પ્રકારના રોગોથી પણ બચાવે છે. આ સિવાય તરબૂચમાં મળી આવતા વિટામિન સી, લ્યૂટીન અને જીજેન્થીન આંખને સ્વસ્થ રાખવાની સાથે જ તેને ઇન્ફેક્શનથી પણ દૂર રાખે છે. રોજ એક કપ તરબૂચનું સેવન કરવાથી આંખ સ્વસ્થ અને ચમકદાર બની રહે છે. 

મૂડ ઠીક કરે છેઃ-

 

આ વાત સાચી છે, વિટામિન બી 6 ના ખજાનાથી ભરપૂર તરબૂચનું સેવન કરવાથી મગજ ફ્રેશ બની રહે છે. સાથે જ, વિટામિન સી ચહેરા અને શરીર પર પડી રહેલી ફ્રી રેડિકલ્સને દૂર કરે છે જે ડિપ્રેશન અને ઇરીટેશનને કારણે થાય છે. આ હોર્મોન્સને બેલેન્સ કરવાનું પણ કામ કરે છે, માટે ખરાબ મૂડ પણ ઠીક થઇ જાય. તરબૂચના થોડા ટૂકડાનું રોજ સેવન કરવાથી તમે તણાવ જેવી સમસ્યાથી ખૂબ જ દૂર રહી શકશો. 

કિડનીને સ્વસ્થ રાખે છેઃ-

 

તરબૂચ આંખની સાથે -સાથે કિડની માટે પણ ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. તે શરીરમાંથી બધા જ બિનજરૂરી ટોક્સિનને બહાર કાઢી લિવરને સાફ કરે છે. જેના દ્વારા કિડની પોતાની ક્રિયા યોગ્ય રીતે કરી શકે. તરબૂચ લોહીમાં રહેલાં યૂરિક એસિટની માત્રાને પણ ઓછી કરે છે. તરબૂચનું સેવન કરવાથી તેમાં રહેલા તત્વ આપણી પાચન ક્રિયાને જાળવી રાથે છે અને બિનજરૂરી ફ્લૂડ્સને બનવાથી રોકે છે. તે કિડનીના સોજાને અને બળતરાની સમસ્યાને પણ દૂર કરે છે, જે મોટાભાગે સ્ટોન બનવાનું મુખ્ય કારણ હોય છે.

 

જો તમે યૂરીન સાથે સંબંધિત કોઇપણ પ્રકારની સમસ્યાથી પરેશાન થઇ રહ્યા છો તો તરબૂચ અથવા તેના જ્યૂસનું સેવન અવશ્ય કરવું. તમારી આ સમસ્યા જલ્દી જ દૂર થઇ જશે…  

હ્રદયને સ્વસ્થ રાખે છેઃ-

 

તરબૂચનું સેવન કરવાથી તમે તમારા હ્રદયને પણ સ્વસ્થ રાખી શકો છો.  તરબૂચમાં રહેલ પોટેશિયમ તમારા હ્રદયની રક્ષા કરે છે. આ સિવાય તેમાં રહેલ એમિનો એસિડ, સિટલાઇન અને આર્જીનીન લોહીના પ્રવાહને યોગ્ય રૂપે ક્રિયા કરવામાં મદદ કરે છે.

સાથે જ, લાઇકોપીન, બીટા-કેરોટીન અને વિટામિન સી કોલેસ્ટ્રોલની માત્રાને પણ ઓછી કરે છે અને ઘણા પ્રકારની હ્રદયની બીમારીઓથી પણ બચાવે છે. સ્વસ્થ હ્રદય અને દિમાગ માટે તરબૂચનું સેવન કરવું. કારણ કે, તેમાં મળી આવતા એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ, લો ફેટ અને કોલેસ્ટ્રોલ શરીરની બધી જ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરે છે. 

જો તમારે તમારા હૃદયને સ્વસ્થ રાખવું હોય તો દરરોજ તળબુચ અચૂક ખાઓ. એક નવા અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે તરબુચ તમારા શરીરમાં હાનિકારક કોલેસ્ટ્રોલ નથી બનવા દેતા અને વજન ઓછું કરવામાં પણ મદદ કરે છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર સંશોધકોએ ચરબીની વધુ માત્રા લેનારા ઉંદરો પર આ અભ્યાસ કર્યો. તેમણે પોતાના અભ્યાસમાં જાણ્યું કે તરબુચ આપવાથી ઉંદરોમાં ખરાબ લિપોપ્રીટન(એલડીએલ)ની માત્રા ઓછી થઇ ગઇ.

એલડીએલ એક પ્રકારનું કોલેસ્ટ્રોલ છે જે ધમનીઓને જમાવીને હૃદયના રોગોને પ્રોત્સાહન આપે છે. અમેરિકાની પરડ્યુ યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ જોયું કે નિયમિત રૂપે તરબુચ ખાવાથી વજનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળે છે અને તેના પરિણામસ્વરૂપે રક્તવાહિનિઓમાં ચરબીયુક્ત પદાર્થ ઓછા એકઠાં થાય છે. 

તેમનું માનવું છે કે તરબુચના જ્યુસમાં રહેલ રસાયણ સિટ્રુલિનમાં આ સ્વાસ્થ્યવર્ધક ગુણ રહેલ છે. જોકે આ નવા સંશોધનમાં તરબુચ ખાવાનો બ્લડપ્રેશર પર કોઇ મહત્વનો પ્રભાવ જોવા ન મળ્ય પણ હૃદય સાથે જોડાયેલા અન્ય જોખમો પર તેની શક્તિશાળી અસર જોવા મળી. બ્રિટનમાં દર વર્ષે 2,70,000 લોકો હૃદયરોગના હુમલાના સકંજામાં આવે છે અને ત્રણમાંથી એકનું મોત તો હોસ્પિટલ પહોંચતા પહેલા જ નીપજી જાય છે. 

કેન્સર સાથે લડે છેઃ-

 

કેન્સર જેવી બીમારીઓથી લડવામાં ખૂબ જ કારગર છે. લાઇકોપીન અને ઘણા પ્રકારના અન્ય એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ મળીને કેન્સર જેવી બીમારીઓ સાથે લડવાથી તેમને બચાવે પણ છે. ઘણા પ્રકારના સંશોધનોમાં જાણવા મળે છે કે, લાઇકોપીન પ્રોટેસ્ટ, બ્રેસ્ટ, લંગ, કોલન અને એન્ડોનેટ્રિકલ કેન્સરની સંભાવનાને ઓછી કરી દે છે. વિટામિન એ અને સી અલગ-અલગ સેલ્સની રક્ષા કરી ફ્રી રેડિકલ્સની સમસ્યાથી છુટકારો અપાવે છે. 

એનર્જિ વધારે છેઃ-

 

રોજ આ ફળનું સેવન કરવાથી લગભગ 23 ટકા ઉર્જા મળે છે. વિટામિન બી6 અને બી1 સાથે મળીને શરીરમાં રહેલ ઉર્જાના સ્તરને બનાવી રાખે છે. મેગ્નીશિયમ, પોટેશિયમ, વિટામિન સી અને બીટા-કેરોટિન આ બધા જ પ્રાકૃતિક ઉર્જાના સ્ત્રોત છે, જે તરબૂચમાં મળી આવે છે.  

એન્ટીઓક્સીડેન્ટનું કામ કરે છેઃ-

 

તરબૂચ એન્ટીઓક્સીડેન્સનો ખજાનો છે જે તમને સ્વસ્થ રાખવાની સાથે જ ઘણા પ્રકારની બીમારીઓથી પણ દૂર રાખે છે. વિટામિન સી અને ઘણા પ્રકારના ફ્લેવોનોટડ્સ જેવા લાઇકોપીન, બીટા-કેરોટીન, લ્યૂટીન, જીજેન્થીન અને ક્રિપ્ટોજૈન્થીનનો ખૂબ જ સારો સ્ત્રોત છે. જેના દ્વારા ગઠિયા રોગ, અસ્થમાં, હાર્ડ અટેક, બળતરા જેવી બીમારીઓથી કોસોં દૂર રહી શકાય છે. અલ્ટ્રાવાયલેટ કિરણોને કારણે થતા ત્વચાની ક્ષતિને અટકાવે છે, સાથે જ, હાનિકારક હવાઓથી પણ બચાવે છે. આ ફળ ત્વચાને ઘણા સમય સુધી યુવાન જાળવી રાખે છે. તે રોગ પ્રતિરોધક ક્ષમતાને પણ વધારે છે, જેનાથી એલર્જિ અને ઇન્ફેક્શન જેવી સમસ્યાઓ થતી નથી. 

 

ઉનાળામાં માણો પાણીવાળાં ફળો   … 

ડાયટ ટિપ્સ – અંગના શાહ

water melon

કુદરતે માનવીને સીઝન પ્રમાણે જાત-જાતનાં ફ્રૂટ્સ અને શાકભાજીની અમૂલ્ય સોગાત આપી છે. ઉનાળામાં વધુ પાણીની જરૂરિયાત પડવાથી પાણીવાળાં ફ્રૂટ્સ ગરમીમાં માનવીઓ માટે વરદાનરૂપ સાબિત થાય છે.ઉનાળા દરમિયાન પાણીવાળાં ફ્રૂટ્સ લેવાથી શરીરમાં પાણીની માત્રા જળવાઈ રહે છે અને શરીરને ફાયદો પણ થાય છે.

 

ટેટી

 

આપણે ત્યાં માર્કેટમાં અનેક પ્રકારની ટેટી જોવા મળે છે. વૈશાખ આવતાં લીલી ટેટી માર્કેટમાં મળવા લાગે છે. સ્વાદમાં અતિ મીઠી આ ટેટી શરીર માટે ખૂબ જ ગુણકારી છે.

ઉનાળા દરમિયાન વજન ઉતારવા માટે અથવા તો હાઈ બ્લડપ્રેશરના દર્દીઓએ ટેટીને ફ્રીઝમાં મૂકી ઠંડી કરી રોટલી સાથે ખાંડ વગર લેવાથી સ્વાસ્થ્ય માટે હિતકારી ગણવામાં આવે છે. વીકમાં ૨થી ૩ વખત આ પ્રમાણે સાંજનું ભોજન કરવાથી વજન ઊતરવાની સાથે હાઈ બ્લડપ્રેશરમાં પણ ફાયદો થાય છે.

 ૧૦૦ ગ્રામ ટેટીમાં ૩૪ કેલરી હોય છે.

 ટેટીમાં વિટામિન ‘એ’ (એન્ટિઓક્સિડન્ટ) હોવાથી આંખો માટે ખૂબ જ ઉપયોગી વિટામિન છે.

* ટેટીમાં ફ્લેવોનોઇઝ્ડ છે. જેમ કે, બીટા-કેરોટિન, લ્યુટિન વગેરે જેને લીધે કોલોન કેન્સર, પ્રોસ્ટેટ વગેરેમાં ફાયદો થાય છે.

* ટેટીમાં આવેલું zea-xanthin મોટી ઉંમરે થતા આંખોના રોગોને દૂર રાખે છે

* ટેટીમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટ, પોટેશિયમ હોય છે જે શરીરમાં પાણીને બેલેન્સ કરવાનું કામ કરવાની સાથે હાર્ટ-રેટ અને બ્લડપ્રેશરને કાબૂમાં રાખે છે.

* ટેટીમાં વિટામિન ‘સી’ હોવાથી તે એલર્જી અને રોગો સામે રક્ષણ આપે છે.

 

 તરબૂચ 

 

તરબૂચમાં પાણીનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. દિવસમાં જ્યારે ભૂખ લાગે ત્યારે ઠંડું તરબૂચ ખાવાથી પેટ ભરાઈ જાય છે.

* તરબૂચમાં પણ ઇલેકટ્રોલાઇટ વધુ પ્રમાણમાં હોય છે. તેમાં પોટેશિયમ ભરપૂર હોવાથી એનર્જી મળે છે.

* તરબૂચમાં ૧૦૦ ગ્રામમાં ૩૦ કેલરી હોય છે અને પોષકતત્ત્વો પણ ઘણાં હોય છે.

* તરબૂચમાં આવેલું વિટામિન ‘એ’ આંખો માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. તેમજ ફેફસાંના કેન્સર અને મોઢાના કેન્સરમાં રાહત મળે છે.

* તરબૂચમાં આવેલ બીટા-કેરોટિન કોલોન કેન્સર, પ્રોસ્ટેટ અને બ્રેસ્ટ કેન્સરને અટકાવે છે.

* તરબૂચમાં આવેલું Carotenoid pigment અને Iycopene ચામડીમાં સૂર્યકિરણથી થતા નુકસાનને અટકાવે છે.

* તરબૂચમાં ખાંડનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી તેની ગ્લાઇસિમિક ઇન્કેક્સ હાઇ હોય છે એટલે ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ દિવસમાં એક વાટકા સુધીનું લગભગ ૨૦૦ ગ્રામ જેટલું તરબૂચ લઈ શકાય. વધારે માત્રામાં તરબૂચ ગેસની સમસ્યા ઉત્પન્ન કરે છે. પાચનની તકલીફવાળા લોકોએ સાંજના સમયે તરબૂચ ખાવું નહીં.

* તરબૂચ ઉપરથી મીઠું નાખીને વાપરવું સલાહભરેલું હોતું નથી. તેનો કુદરતી સ્વાદ માણવો વધુ હિતાવહ છે.  

   

(લેખિકા અમેરિકામાં ડાયટિશ્યન છે.)

[email protected]

 

 

ફેંકશો નહીં તરબૂચના બીયાં ઘણા ફાયદાકારી છે.

 

તરબૂચ તો તમે ખાતા હશો પણ તેના બીયાંનું શું કરો છો ? દેખીતુ છે કે તમે એને ફેંકી દેતા હશો. પરંતુ એના લાભ જાણ્યાં પછી કદાચ તમે એવું નહી કરો.  

 

તરબૂચના બીયાંને ચાવીને ખાવ કે તેલનો ઉપયોગ કરો બંનેના ફાયદા એકસમાન છે. આયર્ન, પોટેશિયમ અને વિટામિનથી ભરપૂર તરબૂચના બીયાં આરોગ્ય,ત્વચા અને વાળ માટે ખૂબ લાભદાયી છે. 

 

એમાં રહેલ મેગ્નેશિયમ હૃદયની કામગીરી સામાન્ય રાખે છે. અને મેટાબોલિક સિસ્ટમોને આધાર આપે છે. તે હૃદય રોગો અને હાયપરટેન્શનમાં પણ ઉપયોગી છે. 

 

– શુગર રાખે નિયંત્રણમાં  

 

– તરબૂચ બીજ થોડા પાણીમાં ઉકાળી. આ પાણીને દૈનિક ચા ની જેમ ઉપયોગમાં લો. આ બ્લ્ડ શુગરને નિયંત્રણમાં રાખે છે. 

 

– યુવા ત્વચા માટે  

 

એમાં અનસેચુરેટેડ ફેટી એસિડ્સ હોય છે , જે ત્વ્ચાની કોમળતાને જાળવી રાખે છે. એમાં રહેલો એંટીઓક્સિડેટ કરચલીઓ દૂર કરે છે. 

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

THANK YOU CANCER (રેડ રોઝ) …

THANK YOU CANCER (રેડ રોઝ) …

રેડ રોઝ : દેવેન્દ્ર પટેલ

 

 

કેન્સરની બીમારીએ જેમને લેખક બનાવી દીધા ..

 

કેન્સરનું નામ સાંભળતાં જ લોકો ડરી જાય છે, પરંતુ વિશ્વમાં કેટલીક એવી વ્યક્તિઓ પણ છે કે જેમણે કેન્સર પર વિજય મેળવીને જિંદગીને નવા જ આયામ બક્ષ્યા છે. કેન્સરમાંથી ઉગરી ગયા બાદ જિંદગીને વધુ સુંદર બનાવી છે. આવું એક નામ છેઃ ફરીદા રિઝવાન. બેંગલુરુમાં રહેતાં ફરીદા રિઝવાનને બ્રેસ્ટ કેન્સર હતું. તેઓ કહે છેઃ “મારી કેમોથેરપી ચાલતી હતી ત્યારે મને લાગતું હતું કે હું મરી જ જઈશ, પરંતુ મને મૃત્યુનો ડર નહોતો. મને દુઃખ એ વાતનું હતું કે, મેં મારી જિંદગીમાં કંઈ જ અર્થપૂર્ણ કાર્ય ન કર્યું. પણ હવે હું કેન્સરના રોગમાંથી બહાર આવી ગઈ છું ત્યારે હવે માત્ર ગૃહિણી જ બની રહેવા માંગતી નથી. હું માત્ર એક મા જ બની રહેવા માંગતી નથી. હું એથી વધુ કંઈક કરવા માંગું છું.”

 

ફરીદા રિઝવાનને બ્રેસ્ટ કેન્સરના રોગમાંથી મુક્તિ મળ્યે હવે તો દસ વર્ષ થઈ ગયાં છે. એ દરમિયાન તેમણે બે કામ કર્યાં. એક તો તેમણે સાઇકોથેરાપીનો અભ્યાસ કર્યો અને કેન્સરની બીમારી દરમિયાન તેમણે જે સંવેદનાઓ અનુભવી તે બધી બ્લોગ પર લખી. ફરીદા રિઝવાન કહે છેઃ “હું જર્નલ કીપર છું. મારી એક સખીએ મને કહ્યું કે મને જે અનુભવો થયા તે મારે બ્લોગ પર લખવા જોઈએ. એ પછી મેં લખવાનું શરૂ કર્યું. હવે એ જ બ્લોગ પુસ્તક રૂપે અવતરિત થઈ રહ્યો છે.”

 

એ પુસ્તકનું નામ છેઃ ‘walking down the lane.’ આ પુસ્તક કેન્સરથી પીડાતા દરદીઓને માર્ગદર્શન અને હૂંફ પૂરાં પાડનારું સાબિત થશે એમ મનાય છે. ક્રિકેટર યુવરાજસિંહ કે જે ખુદ કેન્સરની બીમારીમાંથી મુક્ત થઈ બહાર આવ્યો છે તેણે પણ ‘The test of my life’ નામનું પુસ્તક લખ્યું છે. બોલિવૂડની એક્ટ્રેસ મનીષા કોઈરાલા અને લીસા રે પણ કેન્સર સામે લડત આપીને બહાર આવ્યાં છે અને તેઓ પણ પુસ્તક લખી રહ્યાં છે.

 

છેલ્લાં બે વર્ષ દરમિયાન ‘હે હાઉસ ઇન્ડિયા’ નામના પબ્લિશર દ્વારા એકમાત્ર કેન્સર પર જ સાત પુસ્તકો પ્રગટ થયાં છે. તેમાંથી ચાર લેખકો ભારતીય છે. આ પુસ્તકોના પ્રકાશક સંજય રોય ચૌધરી કહે છેઃ “આ પ્રકારનાં પુસ્તકોની માંગ વધી રહી છે. કેન્સરના રોગ પ્રત્યે લોકોમાં જાગૃતિ વધી છે. કેન્સર જેવા ખતરનાક રોગ સામે સંઘર્ષ કરી તેના પર વિજય મેળવનાર વ્યક્તિઓના જીવનની સત્યકહાણીઓ હવે લોકપ્રિય થઈ રહી છે. ખાસ કરીને ભારતનાં શહેરોમાં તેનો વાચકવર્ગ વધ્યો છે.”

 

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના અંદાજ મુજબ ૨૦૨૦માં ભારતના પ્રત્યેક પરિવારમાં ઓછામાં ઓછી એક વ્યક્તિને કેન્સર હશે. ભારતમાં કેન્સરના દર્દીઓમાં અસાધારણ વધારો જોવા મળે છે. એ કારણે દરદીઓ અને તેમનાં સગાંસંબંધીઓ કેન્સરની બીમારી, તેની સારવાર અને તેની સામે લડવાની નૈતિક તાકાત અંગે વધુ ને વધુ જાણવા માંગે છે. ચેન્નાઈ બ્રેસ્ટ કેન્સર સેન્ટરનાં ડાયરેક્ટર અને ઓન્કોપ્લાસ્ટિક બ્રેસ્ટ સર્જ્યન ડો.સેલ્વી રાધાક્રિષ્નને પણ ‘All about breast cancer’ નામનું પુસ્તક લખ્યું છે. આ પુસ્તકમાં બ્રેસ્ટ કેન્સરના વિવિધ તબક્કા અને તેના નિદાન પર પ્રકાશ ફેંકવામાં આવ્યો છે.

 

મુંબઈમાં રહેતી મેઘા બજાજની માતાને ૨૦૦૫માં બ્રેસ્ટ કેન્સરનું નિદાન થયું ત્યારે મુંબઈસ્થિત મેઘા બજાજે આ બીમારી અંગે વિગતો મેળવવા કોશિશ કરી હતી. તેમને કેટલાંક મેડિકલ જર્નલ્સમાંથી છૂટીછવાઈ માહિતી મળી હતી જે માત્ર ડોક્ટરો જ સમજી શકે તેવી ભાષામાં હતી. તેમાં સામાન્ય માનવીને સમજ પડે તેવી વાત જ નહોતી. એ પછી મેઘા બજાજે ખૂબ મહેનત કરીને કેન્સર પર સંશોધન કર્યું અને સામાન્ય માનવીને સમજણ પડે તેવી ભાષામાં એક પુસ્તક લખ્યું: ‘Thank you, cancer’. ૨૦૦૯માં આ પુસ્તક પ્રગટ થયું. આ પુસ્તકમાં ભારતની એવી ૧૦ સ્ત્રીઓની સાચુકલી કથાઓ છે જેમને કેન્સર હતું અને ભારે સંઘર્ષ બાદ તેઓ હવે કેન્સરની બીમારીમાંથી મુક્ત થઈ બહાર આવી છે. એટલું જ નહીં પરંતુ કેન્સરમાંથી બહાર આવ્યા બાદ તે મહિલાઓ વધુ સશક્ત બની છે. એ પુસ્તકના બાકીના અડધા ભાગમાં નિષ્ણાતો દ્વારા કેન્સરના દરદીઓને અપાતી કોમ્પ્લિમેન્ટરી થેરાપી જેવી કે, લાફટર થેરાપી અને ધ્યાનની વાતો પણ વણી લેવામાં આવી છે. લેખિકા કહે છે કે “મુશ્કેલ સમયમાં લોકોને આવાં પુસ્તકો જ સહારો અને હિંમત આપે છે. કેન્સરથી પીડાતા દરદીઓ જ્યારે આવાં પુસ્તકો વાંચે છે ત્યારે તેમને લાગે છે કે તેમના જેવી તકલીફો વેઠવામાં તેઓ એકલાં નથી, બીજા પણ છે.” આ પુસ્તકનો મરાઠી અને ગુજરાતીમાં અનુવાદ પ્રગટ થઈ ચૂક્યો છે.

 

કેટલીક વાર પુસ્તકો માત્ર વાચકો માટે જ હોતાં નથી. એ પુસ્તકો લેખક માટે પણ થેરાપેટિક હોય છે. લેખકોના દિમાગમાં વર્ષોથી સંઘરાયેલી સ્મૃતિઓ અને આવેગો પુસ્તકમાં ઢાળવામાં આવે છે ત્યારે લેખકને પણ સંતૃપ્તિની અનુભૂતિ થતી હોય છે. વિજય ભટ્ટ નામના એક વિજ્ઞાાપન વ્યાવસાયિકને દસકા પહેલાં કોલોન કેન્સર હતું. તેમણે પણ ‘My cancer is me, the journey from illness to wholeness’ નામનું પુસ્તક લખ્યું છે. તેમનાં સહલેખિકા નીલિમા ભટ્ટ છે. આ પુસ્તક પણ કેન્સર સાથે સંકળાયેલા તમામને સ્પર્શી ગયું છે. વિજય ભટ્ટ જ્યારે ૪૦ વર્ષના હતા અને તેઓ લંડનમાં કામ કરતા હતા ત્યારે જ તેમને કેન્સર હોવાનું નિદાન થયું હતું. વિજય ભટ્ટ કહે છેઃ “મને કેન્સર હોવાનું નિદાન થયું તે પહેલાં હું ફાસ્ટ લેઈનમાં જતો હતો. કેન્સર હોવાનું નિદાન થયા બાદ હું મારી જિંદગીની અગ્રતાઓ અંગે નવેસરથી વિચારવા લાગ્યો હતો. મને જે ટયુમર હતું તે એક જ અઠવાડિયામાં શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા કાઢી નાખવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ અહીંથી જ મારી જિંદગીનો યુ-ટર્ન શરૂ થયો હતો. મેં એ પછી કોર્પોરેટ ક્ષેત્ર છોડી દીધું. હું ભારત પાછો આવ્યો. ભારત આવ્યા બાદ શારીરિક રીતે અને આધ્યાત્મિક રીતે સ્વસ્થ થવા મેં પ્રયાસ કર્યો. મેં યોગ શરૂ કર્યા. વિપશ્યના શિબિરોમાં પણ ગયો. કેમોથેરાપી જેવી કષ્ટદાયક થેરાપીના બદલે મેં ચાઇનીઝ અને આયુર્વેદની દવાઓ લીધી અને મને ફાયદો થયો.” એ પછી લેખકે ‘સંપૂર્ણ’ નામની એક સંસ્થા પણ ખોલી જે કેન્સરના રોગ અને દરદીઓ માટે કામ કરી રહી છે.

 

પૂણેની એક કંપનીમાં કામ કરતી અંગના ઘોષ નામની મહિલા પણ કેન્સરપીડિત હતી. એમણે તો પથારીમાં જ જીવનના વિધાયક અભિગમ વિશે લખવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેમને ઓવેરિયન કેન્સર હતું. તેમણે પોતાના જ કેન્સર વિશે કથા લખી અને તે ‘Face to face with cancer’ નામે પુસ્તકાકારે પ્રગટ થઈ. તેમાં નિદાન, સર્જરી અને કેમોથેરાપી સુધીની ઘટનાઓનું વર્ણન છે.

 

સુધાંશુ મોહંતી હાલમાં કેન્દ્ર સરકારના પર્યાવરણ અને જંગલ ખાતામાં અધિક સચિવ તરીકે કામગીરી બજાવે છે. તેમને ‘ર્કાિસનોઈડ’ નામનું ભાગ્યે જ થતું કેન્સર થયું. તેઓ કહે છેઃ “કેન્સર મને સંવેદનાની દૃષ્ટિએ નીચે પાડી દે તેવું મેં થવા ન દીધું. હું કેન્સરથી જરા પણ વિચલિત ન થયો અને મારી જિંદગી રાબેતા મુજબ જ બસર કરતો રહ્યો. મેં કેન્સરને દાંતના સામાન્ય દુખાવા જેવું જ ગણ્યું અને તેના પર વિજય મેળવ્યા બાદ મેં ‘Anatomy of cancer’ પુસ્તક લખ્યું. આ પુસ્તકમાં કેન્સરના દરદીઓ જોગ મારો એટલો જ સંદેશ છે કે કેન્સર એટલે સમાપ્તિ નહીં.”

 

કેન્સર પર વિજય મેળવનાર આવા અનેક માનવીઓની કથાઓ હ્ય્દયંગમ અને પ્રેરક છે. આજથી ૬૦ વર્ષ પહેલાં મોડાસા તાલુકાના ભેરૃંડા ગામના વતની કાલીદાસ પટેલ કે જે મુંબઈમાં મોટા ધારાશાસ્ત્રી હતા અને એમને ગળામાં સ્વરયંત્રનું કેન્સર થયું હતું. તેમનું સ્વરયંત્ર સર્જરી દ્વારા કાઢી નાંખવામાં આવ્યું હતું. તે પછી તેઓ હિંમતપૂર્વક જિંદગી જીવ્યા હતા અને ગળામાં સ્વરયંત્ર વગર પણ કેવી રીતે બોલી શકાય છે તે શીખી લીધા બાદ અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલ કોમ્પ્લેક્સમાં આવેલી કેન્સર હોસ્પિટલમાં કેન્સરના દર્દીઓને નૈતિક હિંમત આપી સ્વરયંત્ર વગરના દરદીઓને સ્પીચ થેરાપી આપતા રહ્યા હતા. આ રીતે સેંકડો દરદીઓને તેમણે કેન્સર પછી પણ જિંદાદિલીથી જીવવાની પ્રેરણા આપી હતી.

 

www.devendrapatel.in

 

સાભાર :   

રેડ રોઝ : દેવેન્દ્ર પટેલ

 

સૌજન્ય : સંદેશ  ….

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

હનુમાન ચરિત્ર … !! રામ દુઆરે તુમ રખવારે !! ….

હનુમાન ચરિત્ર …

!! રામ દુઆરે તુમ રખવારે !!  …

 

સંતવાણીમાં કહ્યું છે કેઃ

સંત બડે ભગવંતસે કહ ગયે સંત સુજાન,

સેતુ બાંધ શ્રી રામ ગયે, લાંઘ ગયે હનુમાન…!!

પરંતુ હનુમાનજીના માટે તો એટલું જ કહેવામાં આવ્યું છે કેઃ

“રામ દુઆરે તુમ રખવારે,હોત ન આજ્ઞા બિનું પૈસારે..” (હનુમાન ચાલીસા) એટલે કેઃ હે હનુમાનજી..! આપ રામ દ્વારા ઉ૫ર પ્રહરી બનીને ઉભા રહો છો.આપની આજ્ઞા વિના કોઇનો ૫ણ રામ દ્વારમાં પ્રવેશ થઇ શકતો નથી.આ પંક્તિમાં ઘણું મોટું રહસ્ય છે.ઘરના દ્વાર ઉ૫ર પ્રહરી હોય તો તેમની આજ્ઞા વિના ઘરમાં પ્રવેશ કરી શકાતો નથી,પરંતુ અહીયાં તો ઘરના દ્વાર ઉ૫ર નહી પરંતુ રામના દ્વાર ઉપર પ્રહરીના રૂપમાં હનુમાનજી ઉભા છે એટલે તેમની આજ્ઞા વિના રામ(અવિનાશી બ્રહ્મ)માં પ્રવેશ થઇ શકતો નથી.

        ભગવાન શ્રી કૃષ્‍ણ ભગવદ્ ગીતામાં કહે છે કેઃ”તું મારામાં મનને સ્થિર કર અને મારામાં જ બુધ્ધિને જોડ,આ પછી તું મારામાં જ નિવાસ કરીશ એમાં લેશમાત્ર સંશય નથી.. “(ગીતાઃ૧૨/૮)

એટલે કેઃ ભગવાનમાં વાસ કરવાનો છે તેમના ઘરમાં નહી,એટલા માટે તો ભગવાનનું વિશ્વ વિખ્યાત નામ “વાસુદેવ” છે જેનો અર્થ કરતાં આદિ શંકરાચાર્યજીએ કહ્યું છે કેઃ”જેમાં સમગ્ર સૃષ્‍ટ્રિ વાસ કરે છે તે વાસુદેવ છે. “આમ પણ ભગવાન અને ભગવાનનું ઘર બન્ને અલગ અલગ નથી,કારણ કેઃ ભગવાને સ્વંયમ્ કહ્યું છે કેઃ “તે પરમ પદને સૂર્ય,ચંદ્રમા કે અગ્નિ ૫ણ પ્રકાશિત કરી શકતા નથી અને જે પરમ પદને પામીને મનુષ્‍યો પાછા સંસારમાં આવતા નથી તે જ મારૂં પરમધામ છે.. “(ગીતાઃ૧૫/૬)

એટલે કેઃ જ્યાં સૂરજ,ચંદ્રમા,તારાઓ,અગ્નિ..વગેરે(નવ દ્વારો) નથી ત્યાં નિરાકાર પ્રભુનું દશમું દ્વાર છે અને તેમાં જ ભક્તો રહે છે.આ રામમાં પ્રવેશ કરવા માટે હરિભક્ત કે હરિજનની કૃપા અનિવાર્ય છે,એટલા માટે જ કબીરજીએ કહ્યું છે કેઃ

        “હરિસે જનિ તૂં હેત કર, હરિજનસે કર હે,

         ધન દૌલત હરિ દેત હૈ, હરિજન હરિ હી દેત.. “(કબીરવાણી)

એટલે કેઃ હે જીજ્ઞાસુ જીવ..! તું હરિથી નહી પરંતુ હરિજન(પ્રભુ ભક્ત) સાથે પ્રેમ કર,કારણ કેઃહરિ તો ધન દૌલત,ભૌત્તિક સંપત્તિ આપશે જ્યારે હરિના ભક્તો તો હરિને જ આપે છે.

        હનુમાનજી પ્રભુના પરમ પ્રિય ભક્ત હતા એટલે તેમના માટે કહેવામાં આવ્યું છે કેઃઆપ જેવા ભક્ત જ પ્રભુના દ્વારપાળ છો અને આપની આજ્ઞા વિના કોઇ પ્રભુ પરમાત્મામાં પ્રવેશ કરી ભક્ત બની શકતો નથી.જ્ઞાની તો પ્રભુને જાણે છે,પરંતુ ભક્ત તો તેમનામાં નિવાસ કરે છે.જડ ચેતનમય સમગ્ર સૃષ્‍ટ્રિને બ્રહ્મદ્રષ્‍ટ્રિએ જોનાર ભક્ત માટે નારદભક્તિ સૂત્રમાં કહ્યું છે કેઃ

“પ્રેમી ભક્ત પ્રેમને જ જુવે છે,પ્રેમને જ સાંભળે છે,પ્રેમને જ ખાય છે અને પ્રેમને જ સાંભળે છે.”

બ્રહ્મજ્ઞાનીઓનું ભોજન જ્ઞાન છે.આવા જ અનન્ય ભક્ત હનુમાનજી હતા કે જેમને રામને હ્રદયમાં વસાવીને સર્વત્ર રામનાં જ દર્શન કરતા હતા.અંદર પણ રામ અને બહાર ૫ણ રામ..સર્વત્ર રામ જ રામ..નિરાકાર ૫ણ રામ અને સકળ સંસારના તમામ જડ ચેતનમાં ૫ણ રામ..તમામને રામરૂ૫ જાણીને તમામના ભલા માટેની કામના અને તમામના પ્રત્યે દાસ્યભાવ એ જ અનન્ય ભક્તિનું વાસ્તવિક સ્વરૂપ હનુમાનજીમાં જોવા મળે છે.

        અહી પ્રશ્ન એ થાય કેઃ આવા ભક્ત કે જે તમામની ભલાઇના માટે જ કામના કરે છે તો હનુમાનજીએ અક્ષયકુમાર વધ..અશોકવાટિકાના માળીઓ સાથે મારપીટ કરી..લંકાદહન..વગેરે કાર્યો કેમ કર્યા..? એનો જવાબ એ છે કેઃ તેઓ સમવર્તન કે વિષમવર્તનનો આગ્રહ રાખતા નથી,પરંતુ તેઓ તમામની સાથે યથાયોગ્ય વર્તન કરતા હોય છે.પોતાના પ્રભુના કાર્યો (સેવા) કરવા માટે તેઓ કાળનો સામનો કરતાં ૫ણ ખચકાતા નથી.આ વાતને આપણે એક ઉદાહરણથી સમજીએ..એક ગુલાબની ડાળખી આપણને મળી. તેનામાં કાંટા,ફુલ અને પાન ત્રણેય છે.આ ત્રણેયને આપણે ગુલાબ જ જાણીએ છીએ,કારણ કેઃત્રણેય ગુલાબનાં જ અંગ છે,એટલે ત્રણેયમાં આપણે ગુલાબને જોઇને સમદર્શન કરીએ છીએ,પરંતુ વર્તનના સમયે આપણે ફુલને ફુલદાનીમાં સજાવીએ છીએ,પાનને કચરાપેટીમાં તથા કાંટાઓને ક્યાંક દૂર ફેકી દઇએ છીએ કે જેથી આવતા જતા કોઇ પથિકને વાગી ન જાય.આ છે યથા યોગ્ય વર્તન.. ભક્ત ૫ણ આમ જ કરે છે અને હનુમાનજીએ ૫ણ આમ જ કર્યું હતું.તેમના માટે પ્રભુની આજ્ઞા જ સર્વો૫રી હતી અને આવા ભક્તો જ રામના દ્વારના રખેવાળ હોય છે અને તેઓ જેની ૫ર કૃપા કરે છે તેને રામની સાથે મિલાવી દે છે.સાકાર રામે ૫ણ પોતાના પતિના મૃત્યુંના સમયે વિલાપ કરતી વાલી પત્ની તારાને અવિનાશી રામની સાથે મિલાવીને કહ્યું કેઃ

ક્ષિતિ જલ પાવક ગગન સમીરા પંચ રચિત અતિ અધમ શરીરા...” (રામચરીત માનસઃ૪/૧૦/૨)

એટલે કેઃ હે તારા ! પૃથ્વી,પાણી,અગ્નિ,વાયુ અને આકાશ-આ પાંચ તત્વોથી બનેલું આ શરીર અત્યંત અધમ એટલે કેઃ અપવિત્ર છે.આ શરીર ક્યાંય ગયું નથી તારી સામે જ પ્રત્યક્ષ પડેલું છે. છઠ્ઠું આત્મ તત્વ (નિરાકાર બ્રહ્મ) અજર,અમર અને અવિનાશી છે અને સર્વત્ર વિરાજમાન છે તો પછી તૂં કોના માટે શોક કરી રહી છે..?

“ઉ૫જા જ્ઞાન ચરણ તબ લાગી, લિન્હેસિ ૫રમ ભગતિ બર માંગી(રામચરીત માનસ)

તારાને જ્યારે આત્મજ્ઞાન થઇ ગયું ત્યારે રડવાનું બંધ થઇ ગયું અને ભગવાનના ચરણનો સ્પર્શ કર્યો.જ્ઞાન થઇ જાય તો ચરણસ્પર્શ કરવામાં સંકોચ થતો નથી.તારાએ ૫ણ અનન્ય ભક્તિનું વરદાન માંગ્યું તો ભગવાને તેને અવિરલ ભક્તિનું દાન આપ્‍યું.સાકાર સદગુરૂ,સંત કે ભક્ત વિનાશી અવિનાશી પ્રભુનાં દર્શન થતાં નથી.ભક્ત એ જ ભગવાનના દ્વારપાળ છે અને તેઓ જ સુપાત્ર જિજ્ઞાસુઓને પ્રભુ પરમાત્માનો સાક્ષાત્કાર કરાવી દે છે એટલે જ તો હનુમાનજીના માટે કહેવામાં આવ્યું છે કેઃ

રામ દુઆરે તુમ રખવારે,હોત ન આજ્ઞા બિનું પૈસારે..” (હનુમાન ચાલીસા)

ઘણીવાર કેટલાક લોકો પ્રશ્ન પુછે છે કેઃ”અવિનાશી નિરાકાર બ્રહ્મને તો તેમની કૃપાથી જ જાણી શકાય છે,સાકાર તો માયા છે,એટલે સાકાર માયાથી નિરાકાર બ્રહ્મને કેવી રીતે જાણી શકાય..?

તેનો જવાબ એ છે કેઃજેવી રીતે ધરતી ઉ૫ર પડેલા વ્યક્તિનો સહારો લીધા વિના ઉઠાવી શકાતો નથી,તેવી જ રીતે માયામાં ૫ડેલા જીવને ૫ણ માયાનો સહારો લઇને જ બ્રહ્મ સુધી પહોંચાડી શકાય છે,એટલે સાકાર સદગુરૂના માધ્યમથી જ નિરાકાર બ્રહ્મની ભક્તિ અને જ્ઞાન ઉ૫લબ્ધ થાય છે.તમામ સંતોનો..ગ્રંથોનો એ જ મત છે કેઃ

ગુરૂ બિન ગત્ નહી,સાહ બિન પત નહિ..

જેમ નિરાકાર વિધુત(વિજળી)ની હાજરી (જ્ઞાન) સાકાર ટેસ્ટરથી જ જોઇ શકાય છે.સાકાર શરીરમાં રહેલો નિરાકાર તાવ સાકાર થર્મોમીટરથી જ જોઇ શકાય છે,તેવી જ રીતે સાકાર સંસારમાં સર્વત્ર રહેલા નિરાકાર પ્રભુ પરમાત્માને ૫ણ સદગુરૂ પ્રદત્ત જ્ઞાનદ્રષ્‍ટ્રિથી જોઇ શકાય છે.આવી જ રીતે હનુમાનજી..અંગદજી..વગેરે એ સાકાર સદગુરૂ રૂ૫ રામજીના દ્વારા જ બ્રહ્મદર્શન કરીને અવિરલ ભક્તિ પ્રાપ્‍ત કરી હતી અને સમર્પિત થઇને ભગવાન રામને કહ્યું કેઃ

તુમ મોરે પ્રિય ગુરૂ પિતુ માતા,જાઉં કહાં તજિ ૫દ જલદાતા..(રામચરીત માનસઃ૭/૧૧/ખ-૨)

એટલે કેઃહે રામ ! આપ જ અમારા પ્રિય ગુરૂ,માતા અને પિતા છો.હું આપના ચરણકમલોને છોડીને ક્યાં જાઉં..?

શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતામાં ભગવાન કહે છે કેઃ

“કાયરતારૂપી દોષોના લીધે તિરસ્કારને પાત્ર સ્વભાવવાળો તથા ધર્મની બાબતમાં મોહિત ચિત્ત થયેલો હું આપને પુછું છું કેઃ જે નિશ્ચિતરૂ૫થી કલ્યાણકારી વાત હોય તે વાત મારા માટે કહો,કેમકેઃહું આપનો શિષ્‍ય છું.આપને શરણે આવેલા મને ઉ૫દેશ આપો..(ગીતાઃ૨/૭)

એટલે હનુમાનજી જેવી અવિરલ ભક્તિ પ્રાપ્‍ત કરવા માટે સમકાલિન સદગુરૂ(અવતારી પુરૂષ)ની શરણાગતિ લેવી ૫ડે છે,તેના વિના કોઇ અન્ય ઉપાય નથી,કારણ કેઃઆત્મદર્શી સંત જ રામ દ્વારના દ્વારપાળ હોય છે…!!

  

 

Vinod Machhi photoસંકલનઃ
શ્રી વિનોદભાઇ મંગળભાઇ માછી (નિરંકારી)
મું.પોસ્ટઃ નવીવાડી,તા.શહેરા,જી.પંચમહાલ,
ફોનઃ ૦૯૭૨૬૧૬૬૦૭૫ (મો)
E-mail: [email protected]

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલી પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા બદલ અમો  વિનોદભાઈ માછી (નિરંકારી) નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.
 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli