પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ … (ભાગ-૬) …

પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ …

મહેશ શાહ, શ્રી કૃષ્ણ મેરેજ બ્યુરો, (વડોદરા) …

ભાગ – ૬

 

 

SHODASH GRANTH.1

 

 

અત્યાર સુધીના પાંચ ભાગમાં આપણે ૯ ગ્રંથોનો પાવક પરિચય પામ્યા, અર્થાત આપણી અર્ધાથી વધુ યાત્રા પ્રભુ કૃપાએ પૂર્ણ થઇ ગઈ. આજે આપણે અન્ય બે ગ્રંથોનું વિહંગાવલોકન કરીશું.

 

૧૦. શ્રી ચતુ:શ્લોકી

 

સંક્ષિપ્ત પરિચય: સનાતન ધર્મમાં માનવના ચાર મુખ્ય પુરૂષાર્થ માન્યા છે. ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ. પુષ્ટિ માર્ગમાં આ ચાર સ્વીકાર્ય છે જ પણ આપણે ત્યાં તેનું ઉર્ધ્વીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. આ ગ્રંથમાં આચાર્યશ્રીએ આ ચારેનું  પુષ્ટિમાર્ગીય સ્વરૂપ સરળ રીતે, સંક્ષિપ્તમાં પણ સટીક રીતે સમજાવ્યું છે.

 

  • ધર્મ: વ્રજના અધિપતિની હંમેશા(સર્વદા) અને સર્વ પ્રકારે,સર્વ ભાવથી સેવા.આપણા સેવ્ય સ્વરૂપની સેવા, તેમાં ચિત્ત પૂર્ણપણે પરોવીને સેવા એ જ આપણો ધર્મ. (વ્રજનો એક અર્થ નિ:સાધન જીવો પણ થાય છે.) અહીં સર્વ ભાવનો અર્થ સંપૂર્ણ ભાવ તો થાય છે જ પણ વિવિધ જુદા જુદા ભાવ એવો પણ થાય છે.

 

  • અર્થ: સામાન્ય રીતે અર્થ એટલે ધન-સંપતિ અથવા તેના ઉપાર્જન માટેની પ્રવૃત્તિ. અહીં આચાર્યશ્રી સમર્થ શબ્દને સમ્ = શ્રેષ્ઠ/સુંદર અને અર્થ એ બે ભાગમાં વિભાજિત કરી એક સુંદર વિભાવના આપે છે. શ્રી ગોકુલેશની પ્રાપ્તિ આપણા માટે સુંદર ‘અર્થ સભર’ ઘટના છે. તેઓ પ્રાપ્ત થઇ જાય પછી કોઈ અન્ય ‘અર્થ’ની કામના જ રહેતી નથી.

 

  • કામ: કામ અથવા કામના એટલે કશું કપ્રાપ્ત કરવાની, કશુંક મેળવી લેવાની ઈચ્છા. પ્રભુમળે પછી કઈ કામના બાકી રહે?આમ પણ જીવ અને પ્રભુનો સંબંધ અંશ અને અંશીનો છે. અંશની સૌથી મોટી કામના કહો કે મહત્વાકાંક્ષા તે અંશીની પ્રાપ્તિથી અધિક શી હોઈ શકે?  આથી જ આચાર્યશ્રી આજ્ઞા કરે છે કે વૈષ્ણવો માટે પ્રભુ પ્રાપ્તિ એ જ ખરો કામ પુરુષાર્થ છે.

 

  • મોક્ષ: પ્રભુના મુખારવિંદમાં જ ચાર પ્રકારની મુક્તિ સમાયેલી છે. તેમની પ્રાપ્તિ એ જ મોક્ષ. સદેહેતનુનવત્વની અને અંતે ગોલોકની પ્રાપ્તિ એ જ આપણો (પુષ્ટિમાર્ગીય) મોક્ષ. (શ્રીબાલ બોધ ગ્રંથમાં પણ આવીજ વાત કહેવાઈ છે.)

 

કમાં આપણા ચારે પુરુષાર્થ પ્રભુ કેન્દ્રિત છે. અંગ્રેજી શબ્દ વાપરૂં તો આપણું કમ્પ્લીટ ઓરિએન્ટેશન નંદનંદન શ્રી કૃષ્ણ જ છે જેમને આ ગ્રંથમાં વ્રજાધીપ કહ્યા છે. આપણી પ્રત્યેક પ્રવૃત્તિનો, આપણા પ્રત્યેક વિચારનો, અરે આપણા અસ્તિત્વનો એક માત્ર આધાર આપણા સેવ્ય સ્વરૂપની સેવા જ છે.

 

ગ્રંથ સાર/તેની ઉપયોગીતા

 

  • આપણા શ્રી ઠાકોરજીની સેવામાં જ સકલ પદારથ,બધા પુરુષાર્થ સમાયા છે તે સમજણનો ઉદય થાય અને બીજે ફાંફા મારવામાંથી બચી જઈએ.

 

૧૧.શ્રી ભક્તિવર્ધિની:

 

સંક્ષિપ્ત પરિચય:

 

પ્રભુએ આપણું વરણ કર્યું છે અને શ્રી વલ્લભે કૃપા કરીને શરણે લીધા છે એ દર્શાવે છે કે આપણા અંતરમાં ભક્તિનું બીજ રોપાયેલું છે. આ બીજને સંવર્ધિત કરી તેનો વૃક્ષ સ્વરૂપે વિકાસ થાય અને તેના ફળ રૂપે શ્રી ઠાકોરજીની કૃપા વરસે તે માટેના સુંદર ઉપાયો આ ગ્રંથમાં આચાર્યશ્રીએ બતાવ્યા છે. તે ટૂંકમાં:

 

  • અહંતા-મમતાનો ત્યાગ કરી ચિત પરોવીને આજીવન પોતાના શ્રી ઠાકોરજીની સેવા અને કથા-કીર્તન કરતા રહેવું

 

  • સેવા ન બને તેમ હોય તો માત્ર કથા-કીર્તન કરવા.

 

  • લૌકીકમાં ઉદાસીનતા (અનાસક્તિ) રાખીને પ્રભુમાં આસક્તિ વધારતા જવું.

 

  • દુષિત સંગ, દુષિત (અસમર્પિત) અન્નનો ત્યાગ કરવો.

 

  • આશ્રયની દ્રઢતા જાળવી રાખવી.

 

  • ભગવદિયોમાં દોષદ્રષ્ટિ ન થાય તેટલું (સલામત) અંતર રાખી તેમનો સંગ કરવો અર્થાત અતિ નિકટતાથી દોષ દ્રષ્ટિ આવે તેમ હોય તો જરા દુર રહેવું.

 

  • ઘરમાં બેચેની લાગે તો પણ ગૃહ ત્યાગ ન કરવો, ગૃહ ત્યાગમાં ઘણાં ભયસ્થાનો છે.

 

  • આસક્તિ દ્રઢ થાય પછી વ્યસનાવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે, લીલાઓનો અનુભવ થાય છે, પુષ્ટિના પરમ ફળ રૂપ માનસી સેવા સિદ્ધ થાય છે. આ અવસ્થામાં ગૃહ ત્યાગ કરી શકાય.

 

 

ગ્રંથ સાર/તેની ઉપયોગીતા

 

આ ગ્રંથ ભક્તિ-સંહિતા સમાન છે.

 

  • અહીં બતાવેલા ઉપાયોથી અંતરમાં પડેલા ભક્તિ બીજને અંકુરિત કરી વૃદ્ધિ-વિકાસ દ્વારા પુષ્ટિના પરમ ફળરૂપ સિદ્ધિઓના અધિકારી બની શકાય છે.

 

 

એમ કરી શકીએ તો આપણે કૃતાર્થ થઇ જઈએ, આપણો જન્મ સફળ થઇ જાય.

 

 

 

 (ક્રમશ:)

 

વૈષ્ણવોને પ્રાર્થના છે કે આ પ્રયત્નમાં રહેલી ત્રુટીઓ પ્રત્યે પત્ર દ્વારા કે ઈ મેલથી  મારું ધ્યાન દોરવા કૃપા કરે. મને [email protected] ઉપર ઇ મેલ કરી શકાય છે.

© Mahesh Shah 2014

 

 સંપર્ક :

mahesh shah.1

 મહેશ શાહ

જય શ્રીકૃષ્ણ મેરેજ બ્યુરો, વડોદરા.

મો. +૯૧- ૯૪૨૬૩૪૬૩૬૪/ ૦૨૬૫- ૨૩૩૦૦૮૩

                                    email :   [email protected]

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

‘દાદીમા ની પોટલી’ પર આજની પોસ્ટ પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા  બદલ અમો શ્રી મહેશભાઈ શાહ (વડોદરા) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.  આજની પોસ્ટ મહિના ની શરૂઆત એટલેકે પેહલી તારીખે પ્રસિદ્ધ  થવાને બદલે અનિવાર્ય સંજોગવસાત ૩ દિવસ મોડી પ્રસિદ્ધ કરી શકેલ છે, અમારા કારણે આપને જો કોઈ તકલીફ પડેલ હોય તો તે બદલ અમો  ક્ષમા ચાહિએ છીએ અને આ સાથે દિલગીર છીએ.

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

 

SHODASH GRANTH  … SHORT & SWEET  SYNOPSIS …

-Mahesh Shah, Jay Shri Krushna Marriage Bureau, Vadodara.

 

[ 6]

 

 

SHODASH GRANTH.1.2

 

We have learnt about 9 hymns so far. This time we shall study two more.

 

10.  Shri Chatushloki:

 

 

Brief Summary:

  

Sanatandharm considers Dharm, Arth, Kam, Moksh as 4 main objectives of human beings. This hymn contains Pushtimargiysublimed interpretation of these four.

 

  • Dharm (duty): To worship master of vraj (one meaning of vraj is means-less/hapless beings) at all times and in all the ways with full/all types of sentiments (love) is the only dharm.

 

  • Arth(wealth): After attaining samarth (sam= the best/beautiful, + arth = meaningful) Shri Gokulesh no other arth (wealth) remains to be achieved.

 

  • Kaam(Pleasures/desires): Which desire remains unfulfilled once Prabhu meet? Realizing Prabhu is the true kaam

 

  • Moksh(salvation): Four types of emancipation reside in Prabhu’s face (mukharvind). His realization is salvation/emancipation. Attaining tanunavatv with this very body and a place in Golok after death is our (pushtimargiya) emancipation. (Compare definition of emancipation in Shri BalBodh).

 

  • In short, all our objectives/aims revolve around Nandnandan Worship of our sevyaThakorajee is the sole objectives/aim of our existence.

 

 

Essence & utility:

  

  • Dawning of true understanding that all aims (purusharth) culminate only in to the worship of our Shri Thakorajee. It will save us from useless efforts for trifles.

 

  1. Shri Bhaktivardhini:

 

 

Brief Summary:

 

 

The fact that Prabhu has made our selection(varan) and Shri Vallabh has gracefully taken us in to his shelter indicate that the seed of devotion (bhakti) is sown deep down in our hearts. Shri Acharyaji has shown means of nurturing this seed to a full grown tree and, as its fruit,   we be blessed by the grace of Shri Thakorajee. These in brief, are:

 

  • Getting rid of I-ness and My-ness (ahamta-mamata), worship one’s own Shri Thakorajee with total devotion for whole lifeand doing katha-kiratn.

 

  • Doing only katha-kiratn will be useful If one is unable to worship

 

  • Indifference/ non-attachment to worldly (laukik) matters combined with ever increasing attachment to Prabhu.

 

  • Renouncing perverted company contaminated (non-pious) food.

 

  • Firmness of refuge (ashray).

 

  • Company of devotees keeping such a distance that we do not become their fault-finders.

 

  • Not to leave home even if uncomfortable there, as there are many dangers in it.

 

  • Once attachment is firmed up state of addiction is achieved, lilas (playful acts) are experienced, conceptual (mansi) worship, the ultimate reward (fal) of pushti is achieved. One can leave home after reaching in such a state.

 

Essence & utility:

  

  • This hymn is the ultimate codification of devotion (bhakti-samhita).

 

  • By use of measures shown here the seed of devotion can be germinated and nurtured to achieve the ultimate reward of pushti, conceptual (mansi)

 

 

If we can do so, we are blessed (krutarth), our life becomes successful.

 

 

(To be Contd.)

  © Mahesh Shah 2014

 

 

Contact : 

*mahesh shah.1  Mahesh Shah 
Jai Shree Jrishna Marraige Beauro – Vadodara.

M: +91 –9426346364 /0265 – 2330083

email:  [email protected]

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

I pray the readers to draw my attention to shortcomings by sending an e mail to [email protected]