ડાયાબિટીસ શું છે ? ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ ખોટી માન્યતાઓ જો નહિ જાણીએ તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં ! … … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૩)

ડાયાબિટીસ શું છે ? ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ ખોટી માન્યતાઓ જો નહિ જાણીએ તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં ! …

(આરોગ્ય અને ઔષધ)  ….  (ભાગ-૩) ….

 

 

 DAIABETIC.2

 

 

આ અગાઉના લેખમાં આપણે ડાયાબિટીસ મટશે ?  મધુપ્રમેહ મટશે ?  ડાયાબિટીસ ન થાય તે માટે શું કરવું જોઇએ ?  વિગેરે … પ્રાથમિક જાણકારી મેળવી, આ શ્રેણી અંર્ગત વધુને વધુ માહિતી આપવાની અમારી કોશિશ રહેશે, પરંતુ આપના સ્વાસ્થ્ય અંગે આપના ફેમિલી ડોક્ટર તેમજ આ ક્ષેત્રના ખાસ તજજ્ઞ /નિષ્ણાંત ની સલાહ સમયસર લેવી ખાસ જરૂરી છે. આપ મિત્રોએ આ શ્રેણી અંગે દાખવેલ રસ બદલ અમો આપ સર્વેના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 

આપની સરળતા માટે અગાઉની બંને ભાગની પોસ્ટ લીંક આ સાથે નીચે દર્શાવેલ છે, ભાગ-૧ અને ભાગ-૨ જો આપે વાંચ્યા ન હોય તો અહીં દર્શાવેલ લીંક  પર ક્લિક કરવાથી તે બંને ભાગ અહીં માણી શકશો.  …

 

બ્લોગ લીંક :  

ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૨)

 

 ડાયાબિટીસ શું છે ? આખરે કઈ રીતે થાય છે ડાયાબિટીસ ? કંટ્રોલ માટે શું કરવું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …. (ભાગ-૧)

 

ચાલો મિત્રો તો આજે આપણે ડાયાબિટીસ શ્રેણી અંતર્ગત થોડી વિશેષ જાણકારી મેળવવા કોશિશ કરીશું …. જેવી કે …. ડાયાબિટીસ અંગેની ખોટી માન્યતાઓ, આ ખોટી માન્યતાઓ જો નહિ જાણીએ તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં !

 

ડાયાબિટીસ અંગેની આ ખોટી માન્યતાઓ ન જાણી, તો જીવનભર રહેશો ભ્રમમાં! ….

 

 

ડાયાબિટીસ અંગે ખોટી માન્યતાઓ ….

 

૧-માન્યતાઃ વધારે પ્રમાણમાં મીઠાનું સેવન ડાયાબિટીસનું કારણ બની શકે છે.

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસ અગ્નાશયમાં ઈન્સુલિન ઉત્પાદન કોશિકાઓના વિનાશનું કારણ બને છે તથા મીઠાનંથ વધારે પ્રમાણમાં સેવન ડાયાબિટીસના રોગનું કારણ નથી. જ્યારે ઇન્સુલિનમાં સામાન્ય રૂપથી પ્રતિક્રિયા દેવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે ત્યારે તે ડાયાબિટીસનું કારણ બને છે. મોટાભાગનાં કિસ્સાઓમાં ડાયાબિટીસ વારસાને કારણે થાય છે.પરંતુ નિયમિત વ્યાયામ અને ડાયટની મદદથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓ યોગ્ય માત્રામાં મિઠાઈઓનું સેવન કરી શકે છે.

 

૨- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસ એક સંક્રામણ રોગ છે.

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસ એક સંક્રામણ રોગ નથી. ડાયાબિટીસ એક અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ સાથે જોડાયેલી બીમારી છે જે અગ્નાશયમાં બીટા કોશિકાઓ દ્વારા બનેલું વધારે ઈન્સુલિનને કારણે જન્મ લે છે. ડાયાબિટીસ વારસામાં આવતી બીમારી છે.

 

૩- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ક્યારેય મીઠું ખાવું ના જોઇએ

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસના દર્દીઓને કાર્બોહાઇડ્રેટને પચાવવામાં ઘણી મુશ્કેલીઓ થાય છે, જેનો પ્રભાવ તેમના આખા શરીરમાં પડે છે. ડાયાબિટીસના રોગીઓએ મીઠાનું સેવન ખૂબ જ જાળવીને કરવું જોઇએ તથા તેમણે સમયે દવા લેવી જોઇએ અને સાથે કસરત પણ કરવી જોઇએ.આ રીતે તમારુ સ્વાસ્થ્ય તંદુરસ્ત રહે છે તથા તમે આ બીમારીની ગંભીરતાથી પણ બચી શકો છો,

 

૪- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસથી પરેશાન બાળકોને મિઠાઈઓ ક્યારેય ખાવી જોઇએ નહી.

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસથી પરેશાન બાળકો સંતુલિત રીતે પોતાના ખોરાકમાં મીઠાનું સેવન કરી શકે છે પરંતુ તેમણે કાર્બોહાઇડ્રેટની કુલ માત્રાને પણ નિયંત્રણમાં રાખવાની જરૂર છે. મિઠાઈઓમાં કેલેરી ઉપરાંત અન્ય કોઇ પોષણ તત્વો હોતા નથી.આ માટે જ મિઠાઈનુ સેવન કરવા કરતાં નિયંત્રણમાં કરવું જોઇએ.

 

૫- માન્યતાઃ થોડો કંટ્રોલ કરવાથી તમારે સતત ચેક-અપ કરાવાની જરૂર નથી પડતી

 

તથ્યઃ ડાયાબીટીસ એક ગંભીર બીમારી છે. તેને કાબૂમાં કરવા માટે તમારે નિયમિત ખોરાક અને કસરતની સાથે સાથે દવા લેવાની પણ જરૂર છે. તમે ભલે ખાંડને નિયંત્રણમાં રાખવામાં સફલ થઇ જાવ પરંતુ આ ચેક-અપથી બચવા માટે કોઇ કારણ હોવુ જોઇએ નહીં.

 

૬- માન્યતાઃ રોગીઓને પોતાના લોહીમાં ખાંડનું પ્રમાણ ઘટતુ કે વધતુ અનુભવાય છે.

 

તથ્યઃ ચેક-અપ, લોહીની માત્રાને માપવાનો એક વિકલ્પ છે. લોહીનું સ્તર વધવાથી કે ઘટવાથી રોગીને થાક, નબળાઇ અને પાણીની જરૂરિયાત અનુભવાય છે. પરંતુ ઘણા રોગીઓના લક્ષણો જોવા મળતા નથી. કારણ કે, વધતા કે ઘટતા સ્તરથી સામે આવનારા શારિરીક લક્ષણો એક બીજાથી મેળ ખાય છે. આ માટે જ લોહીમાં ખાંડના સ્તરને જાણીને જ તમે બીમારીને જાણી શકો છો.

 

૭- માન્યતાઃ લોહીમાં ખાંડનું પ્રમાણ વધવું એ સામાન્ય બાબત છે તથા આ ડાયાબિટીસનો સંકેત નથી.

 

તથ્યઃ ક્યારેય પણ લોહીમાં ખાંડનું પ્રમાણ સામાન્ય રહેતુ નથી. થોડી દવાઓથી આ બીમારી રહિત લોકોનું ખાંડનુ પ્રમાણ વધી શકે છે. પરંતુ જે લોકોના લોહીમાં ખાંડનું પ્રમાણ વધારે હોય છે, તેમણે તરત જ તેમના ડોક્ટર પાસે જઇને ડાયાબિટીસનું ચેક-અપ કરાવવું જોઇએ.

 

૮- માન્યતાઃ ઇન્સ્યુલિન દ્વારા ડાયાબિટીસનો ઇલાજ થઇ શકે છે.

 

તથ્યઃ ઇન્સ્યુલિનથી ડાયાબિટીસનો ઉપચાર નથી થતો પરંતુ આ બીમારીને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. ઉર્જાના ઉત્પાદન માટે ઇન્સ્યુલિન શરીરમાં મોજુદ ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ કરે છે.આ રીતે ઇન્સ્યુલિન લોહીમાં રહેલી ખાંડને નિયંત્રણમાં રાખે છે, પરંતુ આ બીમારીની પાછળ રહેલા કારણોને તે દૂર કરી શકતું નથી.

 

 

 

 

diabitic.10
૯- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસના દર્દીઓને રોજ એક ઇન્સ્યુલિનું ઇન્જેકશન લેવુ પડે છે.

 

તથ્યઃ ડાયાબિટીસના રોગીઓને રોજ ઇન્સ્યુલિનનું ઇન્જેક્શન લેવુ પડે છે કારણ કે, તેમનું અગ્નાશય ઇન્સ્યુલિનની ઉત્પાદકતા ઘટાડી દે છે.પરંતુ ડાયાબીટીસના દર્દીઓને લોહીમાં ખાંડના પ્રમાણને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે ગોળીઓ સાથે અથવા ગોળીઓ વિના ઇન્સ્યુલિનનું ઇન્જેક્શન લેવાની જરૂર પડે છે.

 

૧૦- માન્યતાઃ ડાયાબિટીસમાં ગોળીઓ પણ ઇન્સ્યુલિનનું એક સ્વરૂપ છે.

 

તથ્યઃ ઇન્સ્યુલિન એક પ્રોટિન છે જે આંતરડાઓમાં રહેલ પાચનશક્તિનાં એન્જાઇમ અને એસિડ દ્વારા પેટમાં ભળી જાય છે. આ માટે ઇન્સ્યુલિનને માત્ર ઈન્જેક્શન, ઇનહેલર કે પછી પેચના માધ્યમથી જ લેવું.

 

૧૧- માન્યતાઃ ઇન્સ્યુલિનના ઇન્જેક્શન ડાયાબિટીસમાં આડઅસર પેદા કરે છે.

 

તથ્યઃ ખોરાક,વ્યાયમ અને દિવસની શરૂઆત ખાંડનાં સ્તરને વધારે પ્રભાવિત કરે છે. આ માટે રોગીએ પોતાના લોહીમાં ખાંડના પ્રમાણને જાળવવા માટે ઇન્સ્યુલિનના ઇન્જેકશન લેવા જરૂરી બને છે.

 

૧૨- માન્યતાઃ બાળકોમાં ડાયાબિટીસ વિકટરૂપ ધારણ કરે છે.

 

તથ્યઃ બાળકોમાં ડાયાબિટીસ વિકટ સ્વરૂપ ધારણ કરતું નથી.ડાયાબિટીસમાં ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન કરનારી કોશિકાઓ નષ્ટ થઇ જાય છે તથા નષ્ટ થયા પછી તે ફરી ક્યારેય ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન પણ કરતી નથી. ડાયાબિટીસથી પીડિત બાળકોને ઇન્સ્યુલિનની હમેશાં જરૂર હોય છે.

 

૧૩- “કારેલા ખુબ ખાવા અને કડવા લીમડાનો રસ પીવો”

 

આ માન્યતા સાવ ખોટી છે. ઘણાં દર્દી આખી જિંદગી કારેલાનું જ શાક ખાતા હોય છે. પરંતુ કારેલા કે લીમડાના રસથી ડાયાબિટીસ મટી જતો નથી.

 

૧૪- “ભાત અને બટેટા કદી ન ખવાય”

 

આ માન્યતા સાવ ખોટી છે. ભાત અન બટેટામાં મળતી કેલેરીની ગણતરી કરી અને જરૂરીયાત પ્રમાણે કેલેરી લેવી. ભાત જો ઓસાવેલ હોય તો વધુ સારો.

 

૧૫- “ફ્રુટ ન ખવાય”

 

આ માન્યતા પણ સદંતર ખોટી છે. કેલેરીની ગણતરી કરીને ખાઇ શકાય. ફ્રુટમાં આવેલ સુગર ક્રુકેટોઝ છે વળી ફળમાંથી વિટામીન અને મિનરલ મળે છે જે ઉપયોગી છે.

 

૧૬- “મેં આજે મીઠાઇ ખાધી છે માટે અડધી ટીકડી વધારે લઇ લઉં”

 

ડાયાબિટીસની દવા કે ઈન્સ્યુલીનનો ડોઝ જાતે વધારવાની ભૂલ દર્દીએ કદી ન કરવી.

 

૧૭- “હું ચા તો ખાંડવાળી પીઉં છું કારણ કે ટીકડી નાખવાથી કેન્સર થાય છે”

 

આ માન્યતા સદંતર ખોટી છે. ટીકડી નાખવાથી કદી કેન્સર થતું નથી.

 

૧૮- “માત્ર ચણાના લોટની જ વાનગી જ ખવાય”

 

આ માન્યતા સાવ ખોટી છે. ઘઉંનો, બાજરાનો કે જુવારનો લોટ પણ ખાઇ શકાય.

 

૧૯- “ગળ્યું કદી ખાવું જ નહીં.”

 

બહું ઇચ્છા થાય તો બે થી ત્રણ મહિને એકાદ વખત મીઠાઇ ખાઇ શકાય પરંતુ બને ત્યાં સુધી જમી લીધા ૫છી મીઠાઇનો એકાદ ટુકડો લેવો, જમ્યા પછી ભૂખ ન હોવાથી મીઠાઇ વધારે પડતી ન ખવાય જાય.

 

૨૦- “આપણે તો માત્ર બે વખત જ જમવાનું રાખીએ બાકી વચ્ચે કાંઇ જ નહીં.”

 

આ માન્યતા ડાયાબિટીસના દર્દી માટે યોગ્ય નથી, બે વખત ખાવાની આદત ચાર થી પાંચ વખત ખાવાથી પેનક્રીઆઝ પર ઓછો લોડ આવે છે.

 

 

૧- સગર્ભાવસ્થા :-

 

આ દર્દીઓએ પોતાની અંદર વિકાસ પામતા બાળકની જરૂરીયાતને ધ્યાનમાં લઇને વધુ કેલેરીવાળો ખોરાક (આશરે ૨૪૦૦ થી ૨૮૦૦) લેવો જરૂરી છે જેથી સુગર ઘટી ન જાય.

 

૨- વધારે સ્થૂળ વ્યક્તિઓ :-

 

જેમનું વજન ૧૦૦ કિલોની ઉપર છે અને તેઓ વજન ઘટાડવાની કોશિશ કરે છે. એવા દર્દીઓએ ઓછી કેલેરી વાળો ખોરાક (દિવસમાં ૮૦૦ થી ૧૦૦૦) લેવો જરૂરી છે.

 

૩- વધુ મહેનત કરનાર વ્યક્તિઓ :-

 

જેઓ ખૂબ ભારે શારીરિક શ્રમ કરે છે એવાં ડાયાબિટીસના દર્દીઓ જેવા કે મજૂર, એથલેટ કે રમતવીર ખેલાડી, આ દર્દીઓએ તેમની વધુ કેરેલીની જરૂરીયાતને લક્ષમાં લઇને દિવસમાં ૨૪૦૦ થી ૩૦૦૦ કેલેરી સુધીનો ખોરાક લેવો.

 

૪- કિડનીની તકલીફવાળાં વ્યક્તિઓ :-

 

ડાયાબિટીસને લીધે કે બીજા કારણોસર કિડની બરાબર કામ કરતી હોય ત્યારે આ દર્દીઓએ ખોરાકમાં પ્રોટીન જેમ કે કઠોળ-દાળ ઓછા લેવાં જોઇએ. આ દર્દીઓને સુગર ઘટી જવાનો ભય હોઇ તેમણે થોડાં થોડાં પ્રમાણમાં સરળ કાર્બોહાઇડ્રેટ જેમ કે ખાંડ લઇ શકાય છે. આ દર્દીઓને ફળ ન ખાવાની કે ઓછાં ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

 

૫- માંદગી દરમિયાન ખોરાક :-

 

ડાયાબિટીસના દર્દીઓને, માંદગી દરમિયાન સુગર ઘટી કે વધી જવાનો ભય હોય છે વળી ઘણી વાર સામાન્ય ખોરાક રોજીંદા પ્રમાણમાં લેવાતો નથી. આ દર્દીઓને ફળોના રસ, પ્રવાહી ખોરાક કે સાધારણ પ્રમાણમાં નરમ ભાત, ખીર કે સાબુદાણાની કાંજી કે નાળિયેર પાણી જેવો ખોરાક દર બે-બે કલાક લેવો જોઇએ.

 

૬- માંસાહારી ખોરાક લેનાર :-

 

જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માંસાહારી ખોરાક લેતા હોય તેમણે ઓછી કેલેરીવાળો માંસાહાર ખોરાક લેવો જેમ કે ચીકન, ચરબી રહિત માંસ-માછલી વગેરે વળી માંસાહારી ખોરાકમાં રાંધતી વખત વધુ તેલનો વપરાશ ન થાય એ જોવું જરૂરી છે. ઇંડા ખાવા ઇચ્છનાર દર્દીએ માત્ર સફેદ ભાગ જ લેવો, પીળો ભાગ ન લેવો.

 

૭- લગ્ન કે સામુહિક જમણવાર વખતે :-

 

લગ્ન કે પાર્ટીના જમણ વખતે, ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ “જીવ બાળવા” નો અવસર આવે છે. જો કે સલાડ, ઢોકળા, ભાત, દાળ, શાક, (ગ્રેવી કાઢીને) લઇ શકાય છે. જેમ આપણે ત્યાં જૈન લોકો માટે એક જુદુ કાઉન્ટર હોય છે. તેમ સ્વાદિષ્ટ લો કેલરી ફૂડ અને સુગરફ્રી જેવા કૃત્રિમ ગળપણવાળી મીઠાઇ તથા તળ્યાં વગરની શેકેલી વાનગીઓનું ડાયાબિટીસ કાઉન્ટર રાખવામાં આવે તો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ પણ ભોજનને માણી શકે. ડાયાબિટીસમાં ખોરાક વિશે આપણે જાણ્યું.

નોંધ :

હવે પછી આપણે આ શ્રેણીના ભાગ-૪ માં થોડી વિશે જાણકારી મેળવીશું જેવી કે … ડાયાબિટીસ વધવાનું મૂળ કારણ છે ભોજન, દર્દીએ શું ખાવું અને શું નહીં? વિગેરે જાણકારી મેળવીશું. … ….

 

 

સૈજ્ન્ય :  દિવ્યભાસ્કર તેમજ અન્ય …

 

  

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 

 બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  Join us /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli