પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ … (ભાગ-૧) …

પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ …

મહેશ શાહ, (વડોદરા) …

  

ભાગ – ૧ 

 

 

SHODASH GRANTH.1

 

 

 

  આ અગાઉ … શ્રી હરિરાયજી કૃત્ત શ્રી વલ્લભસાખી નું  નિયમિતપણે  ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર રસપાન કરાવવા બદલ અમો શ્રી મહેશભાઈ શાહ (વડોદરા) નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.   પરમકૃપાળુ શ્રી ઠાકોરજીની કૃપાથી  શ્રીમહેશભાઈ શાહ ની કલમ દ્વારા …  પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ …  શ્રેણી, આજથી પ્રારંભ  કરવા નમ્ર પ્રયાસ કરેલ છે.   

ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ …  આ ગ્રંથોમાંથી સાર રૂપ તત્વ તારવવાનો અને તેમાં એક વૈષ્ણવ તરીકે આપણને  ઉપયોગી થાય તેવું શું છે તે એક અલગ જ  પરિપ્રેક્ષ્યમાં નક્કી કરવાનો  નમ્ર પ્રયાસ તેઓ દ્વારા કરવામાં આવેલ છે…  વિશાળ વાંચક વર્ગની  અનુકુળતા અને સરળતા માટે લેખક શ્રીએ ગુજરાતી અને અંગ્રેજી બન્ને માધ્યમ દ્વારા સરળ ભાષામાં ગ્રંથની રજૂઆત કરવા નમ્ર કોશિશ કરેલ છે.

   આજથી શરૂ થતી આ શ્રેણી નિયમિત રીતે  દર માસની ૧ તારીખે (રવિવાર/સોમવાર અપવાદ) બ્લોગ પર મૂકવા અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે, તો આપ સર્વે વૈષ્ણવો ને વિનંતી કે જરૂરથી લાભ લેશો, અને આપના અમૂલ્ય પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકી આભારી કરશો. 

 

 

શ્રી વલ્લભાચાર્યજી મહાપ્રભુજીએ વિદ્વાનોને જ  સમજાય તેવી રીતે પુષ્ટિ માર્ગના સિદ્ધાંતો, માન્યતાઓ, પ્રમાણો શ્રી સુબોધિનીજી અને અણુભાષ્ય  જેવા અનેક વિદ્વતાપૂર્ણ ગ્રંથોમાં પ્રતિપાદિત કર્યા છે. તે વેદ, પુરાણો અને ભાગવતજી ઉપર આધારિત છે. તે વિદ્વાનો માટે છે. તેનો પાર પામવાનું સામાન્ય માણસ માટે શક્ય નથી. પરંતુ ગાગરમાં સાગર જેવા ષોડશ ગ્રંથોમાં આપે વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના સિદ્ધાંતો, માન્યતાઓ અને રીતિઓ સરળ રીતે વર્ણવ્યા છે.આ ગ્રંથો જ્ઞાનની પરબ જેવા છે. સંનિષ્ઠ પ્રયત્ન કરવામાં આવે અને થોડું માર્ગ દર્શન પણ મળે તો સૌ કોઈ સમજી શકે તેવી રીતે આ ગ્રંથોની રચના થઇ છે. આ આપણી અમુલ્ય ધરોહર છે.

 

આપણે વૈષ્ણવ હોવાનો દાવો કરીએ છીએતેવું દિલથી માનીએ પણ છીએ. આપણો કાંઇક  ને કાંઇક દૈવી સંબંધ છે જ અને એટલે જ આ માર્ગમાં આવ્યા છીએ. આપણે સૌ શુદ્ધ અથવા કમ સે કમ  મિશ્ર પુષ્ટિ જીવો છીએ. શ્રી ઠાકોરજીએ વરણ કર્યું અને તેથી શ્રી વલ્લભે કૃપા કરીને આ પાવક પુષ્ટિ પંથના પ્રવાસી બનાવ્યા છે. આપણી ભાવના પણ એવી છે કે આ પુષ્ટિ પંથના સાચા પથિક બની રહેવું.તે માટે આપણા માર્ગના મૌલિક સિદ્ધાંતો સમજવાની કોશિશ કરવી અત્યંત જરૂરી છે.

 

કવિ શ્રી ઉમાશંકરેકવ્યું છે તેમ  ભોમિયા વિના ભમવું હોય, મનની મોજ મુજબ મસ્ત બનીને મહાલવું હોય, ગંતવ્યની પરવા કર્યા વગર માત્ર પ્રવાસનો આનંદ પ્રાપ્ત કરવો હોય તો જુદી વાત છે અન્યથા સાર્થક  પ્રવાસ માટે  તો પ્રવાસનો  પંથ, તેની ભુગોળ (terrain), તે પંથે આવનારા શક્ય કંટકો અને પુષ્પો (અવરોધો અને અનુકુળતાઓ)નો ઓછો વત્તો પણ અભ્યાસ કરી લેવો આવશ્યક છે. ખરેખર તો આમ કરીએ તો જ પ્રવાસમાં કાંઇક મેળવી શકીએ અને નિર્ધારિત ગંતવ્ય સ્થાને પહોંચી શકીએ. પુષ્ટિ પંથના પ્રવાસીને પણ આ વાત પૂર્ણતયા લાગુ પડે છે.આપણે પણ આ પંથને શક્ય હોય તેટલો જાણી લેવો જોઈએ.

 

વૈષ્ણવ ન હોય તેવા અનેક જીજ્ઞાસુઓને પણ શુદ્ધાદ્વૈત પુષ્ટિ પંથ વિષે જાણવામાં રસ પડતો હોય છે. તેઓને માટે પણ આ ગ્રંથો આ માર્ગના હાર્દરૂપ સિદ્ધાંતો જાણવામાં, સમજવામાં, પરમ પાવક પુષ્ટિ પંથનો પરિચય પામવામાં પથદર્શક બની  શકે તેમ છે.

 

આ વિચાર વલોણાંના અંતે વૈષ્ણવો અને અન્ય જીજ્ઞાસુઓને સરળતા રહે તે હેતુથી પ્રેરાઈને શ્રી મહાપ્રભુજી દ્વારા રચિત ષોડશ ગ્રંથોનો અભ્યાસ કરી તેમાંથી સાર શોધવા પ્રયત્ન કર્યો. આ ગ્રંથો વિષેનું વિવરણ સેંકડો પુસ્તકોના હજારો પાનામાં ઉપલબ્ધ છે તેમાં હું તો શું ઉમેરી શકું? તેમ છતાં  આજનો યુગ લાઘવનો યુગ છે. આપણને ઈન્સ્ટન્ટ કોફીની ચાહત છે. આપણને આજે ‘short but sweet’ની આદત પડી ગઈ છે એટલે મેં આ ગ્રંથોના સંક્ષિપ્ત પરિચય તૈયાર કર્યા.

તદ્ઉપરાંત આજે આપણે દરેક ક્ષેત્રે ઉપયોગીતાનો વિચાર કરતા રહીએ છીએ, આપણે utilitarian અભિગમ અપનાવ્યો છે, દરેક જગ્યાએ આપણે આપણા લાભની વાત વિચારતા હોઈએ છે.   તેથી આ ગ્રંથોમાંથી સાર રૂપ તત્વ તારવવાનો અને તેમાં એક વૈષ્ણવ તરીકે આપણને  ઉપયોગી થાય તેવું શું છે તે એક અલગ જ  પરિપ્રેક્ષ્યમાં નક્કી કરવાનો  નમ્ર પ્રયાસ કર્યો.

 

‘ગમતાંનો કરીએ ગુલાલ’ એ ન્યાયે પ્રસ્તુત છે ષોડશ ગ્રંથોનો સંક્ષિપ્ત પરિચય અને તે તે ગ્રંથોની ‘ઉપયોગીતા’ની વાત.

 

આજે સૌ કોઈને સમયનો અભાવ સાલતો હોય છે તેથી ઈચ્છા હોવા છતાં સંપ્રદાયના ગ્રંથોનો અભ્યાસ થઇ શકતો નથી. આવા સૌને માટે આ પ્રાથમિક પરિચયાત્મક લખાણ બની શકે તેમ છે. આ વાંચ્યા પછી રૂચી વધશે અને પ્રભુકૃપા થશે  તો વિશેષ અભ્યાસ કરવા મન પ્રેરાવાથી પુષ્ટિ પંથે પ્રગતિ પમાશે.

 

 

૧. શ્રી યમુનાષ્ટકમ્:

 

સંક્ષિપ્ત પરિચય:

 

    • શ્રી યમુના મૈયાના પ્રાગટ્ય, રૂપ, ગુણ, અને કૃપાળુતાનું અતિ સુંદર કાવ્યાત્મક વર્ણન છે.

 

    • પ્રથમ આઠ શ્લોકમાં મૈયાના આઠ ઐશ્વર્યોનું નિરૂપણ છે.

 

  • નિયમિત સેવનથી પ્રાપ્ત થનારી સિધ્ધિઓનું ખાત્રી પૂર્વકનું શ્રી વલ્લભનું વચન પણ છે.

 

ગ્રંથ સાર/તેની ઉપયોગીતા …

 

  • પ્રથમ તો શ્રી યમુનાજીના આઠ દિવ્ય ઐશ્વર્યો જાણીને આપના માહત્મ્યનું જ્ઞાન અને આપની શક્તિઓનો સાચો એહસાસ થાય છે.
    • આવી પ્રતાપી માના ભક્ત હોવાનો સૌભાગ્ય મદ અને આનંદ થાય છે. 
    • શ્રદ્ધા અને વિશ્વાસ ઉત્પન્ન થાય છે કે: 
  •  આ ગ્રંથના નિયમિત સેવનથી પાપનો નાશ થશે અને તેથી પવિત્ર બની આપણે પ્રભુની ભક્તિ માટે  લાયક બનીશું. 
  • ભક્ત અને ભગવાનની પરસ્પર પ્રિતિ થશે, અને પ્રભુ આપણા ઉપર પ્રસન્ન થશે, સકલ સિધ્ધિઓ મળશે. 
  •  સ્વભાવની નબળાઈઓ ઉપર વિજય મળશે અને તેથી  આધ્યાત્મિક ઉપરાંત સાંસારિક સફળતાઓ પણ મળશે.

 

વૈષ્ણવોને પ્રાર્થના છે કે આ પ્રયત્નમાં રહેલી ત્રુટીઓ પ્રત્યે પત્ર દ્વારા કે ઈ મેલથી  મારું ધ્યાન દોરવા કૃપા કરે. મને [email protected] ઉપર ઇ મેલ કરી શકાય છે.

 

© Mahesh Shah 2013

 

 

mahesh shah.1

મહેશ શાહ
જય શ્રીકૃષ્ણ મેરેજ બ્યુરો,
વડોદરા

મો.૯૪૨૬૩૪૬૩૬૪/૨૩૩૦૦૮૩

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

‘દાદીમા ની પોટલી’ પર આજની પોસ્ટ પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા  બદલ અમો શ્રી મહેશભાઈ શાહ (વડોદરા) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

 

SHODASH GRANTH  … SHORT & SWEET  SYNOPSIS …

-Mahesh Shah, Vadodara

[ 1 ]

 

 

SHODASH GRANTH.1.2 

 

Shri Vallabhacharyji has explained the idea and the principles of Shudhdhadwait Pushti Marg in his scholarly creations like Shri Subodhiniji, Anubhashya etc. these are authenticated by citations from Vedas, scriptures and bhagavatjibut these can be understood by the learned only. It is not possible for commoners to grasp them.  He has also explained these principles in simple but sure way in his Shodash Granths (Sixteen Hymns) for the benefit of vaishnavs like me and you. On making sincere efforts and with some guidance, one can understand pushti principles from these hymns (granths). This is our invaluablelegacy.

 

We are vaishnavs. We have been chosen by the Almighty and that’s why we have joined this great and divine path of Pushti Marg by the grace of Mahaprabhuji.This gives us an assurance that we are daivijiv(divine beings), may be, not pure pushtijivs but definitely at least mishra (mixed) Pushti jivs. We also have a desire to be true devotees of this great grand path of grace (krupa) and devotion (bhakti). It is, therefore, essential to try to understand the cardinal principles of our sect.

 

Many a non-serious travellers keep enjoying their journey without bothering for the direction, speed or even their destination. There are, however, many more who want to have a meaningful journey. For them it is essential to know the path, the terrain, obstacles and the conveniences available on the way. This facilitates smooth journey and in reaching the destination. In reality, this makes the journey worthwhile.  This applies mutatis mutandis to our journey in pushtimarg also.We must, therefore, make sincere efforts to know our pushtimargthoroughly.

 

Apart from vaishnavs there are many intellectuals and seekers who too want to know about pushtimarg and study its principles. These hymns are good treasure trove for such scholars to learn and understand the principles of pious pustipanth.

 

I, therefore, tried to study principles contained in these Sixteen Hymns. Much is written and commented upon these,what more can I add? But we are in the era of brevity; we prefer ‘instant coffees’; we like ‘short but sweet’ forms so I prepared brief summaries of all the sixteen divine creations.

 

We have also formed habit of looking for ‘what is in it for me?’ In other words, our approach has been to examine utility. So, I tried to extract essence of and tofind out how each hymn is useful to us as a vaishnav.

 

I present the result of my humble efforts for the discerning vaishnavs.

 

ShriYamunashtakam :

Brief summary:

    • Poetic description of manifestation (pragatya), form, attributes, graceand kindness of ShriYamunaji. 
    • First 8 verses (shlokas) depictShriYamunaji’s 8 grandeurs or attributes (aishwaryas). 
  • It carries ShriVallabh’s promise about various achievements/gains that could be attained by its regular recital.

 

Essence & utility:

  • We can fathom the greatness of ShriYamunaji by learningHer all the eight attributes and Her powers.
  • We experience pleasure andpride of being devotee of such a majestic deity.
  • We get faith and confidence that
  •   Our sins will be destroyed and, thus purified, we will become worthy of serving Prabhu. 
  •   Regular recitation will benefit us with development mutual attachment with MukundBhagwanand acquisition of all divine powers. 
  •   Victory over weaknesses of our nature will give spiritual as well as worldly success.

 

I pray the readers to draw my attention to short comings by sending an e mail to [email protected].

કંઈક વિશેષ ….

 

ષોડશ ગ્રંથ …

Shodash Granths are the sixteen books written by Shri VallabhacharyaMahaprabhuji. These have a great importance in Pushti Sampraday, as it tells about the devotion to the God in step by step manner. These are :-

  1. Shree Yamunashtakam (યમુનાષ્ટક)
  2. Baalbodhah (બાલબોધ)
  3. Siddhant Muktavali (સિદ્ધાંત મુક્તાવલી)
  4. Pusthi-Pravah-Maryada (પુષ્ટિપ્રવાહમર્યાદા)
  5. Siddhant Rahasya (સિદ્ધાંત રહસ્ય)
  6. Navratnam (નવરત્ન)
  7. Antahkaran Prabodh (અંતઃકરણ પ્રબોધ)
  8. Vivek Dhairyashray (વિવેકધૈર્યઆશ્રય)
  9. Shree Krushnashray (કૃષ્ણાશ્રય)
  10. Chatuhshloki (ચતુ:શ્લોકી)
  11. Bhakti Vardhini (ભક્તિવર્ધિની)
  12. Jalbhed (જલભેદ)
  13. Panch Padyani (પંચપદ્યાનિ)
  14. Sanyas Nirnay (સન્યાસનિર્ણય)
  15. Nirodh Lakshan (નિરોધલક્ષણ)
  16. Sevafal (સેવાફળ)