માનસિક વિકૃતિથી બાળકને બચાવો (બાળઉછેર) …

માનસિક વિકૃતિથી બાળકને બચાવો (બાળઉછેર) …

– રાજુલ દેસાઈ
chilldren.2

આજના બદલાતા જતા ટેક્નિકલ યુગમાં બાળકોને કાર્ટૂન જોવાની અને કાર્ટૂનનાં પાત્રોથી પ્રભાવિત થઈને પાત્રોની નકલ કરવાની આદત મા-બાપને કંઈક આરામ અને ખુશી જરૂર આપે છે, પણ વાસ્તવિકતા જોઈએ તો બાળકોની એ આદતો એક પ્રકારે બાળકને જિદ્દીલા અને આક્રમકતાની દિશામાં લઈ જઈને માનસિક વિકૃત કરી મૂકે છે. જરૂર છે બાળકને આવી માનસિક વિકૃતિઓથી બચાવવાની…

 

બાળક કુંભારની માટી જેવું હોય છે. એને જેવો ઘાટ આપો તેવું બને. મા-બાપ પોતાની સૂઝ-બૂઝ અને સ્નેહ દ્વારા તેના ઉત્તમ ભવિષ્ય માટે તેને તૈયાર તરતાં જ હોય છે. બાળકોની દેખભાળ રાખવી અને તેમનું ભવિષ્ય નિર્માણ કરવું એ કોઈ અલ્પકાલીન કાર્ય નથી. બલકે બાળકના ભવિષ્યમાં મા-બાપની વર્ષોની મહેનત અને નિરંતરતા સામેલ થાય છે. જે શિશુના જન્મથી જ આરંભાઈ જાય છે. બાળક જેટલું નાનું હોય છે, માતા-પિતા માટે એટલી જ જટિલતા હોય છે, જેમાં બાળકની માનસિકતાને સમજવી અને માનસિક વિકૃતિથી બચાવવું એક મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્ય છે. આજના આ બદલાતા જતાં ટેક્નિકલ યુગમાં બાળકોને કાર્ટૂન શો જોવાની અને એ મુજબ નકલ કરવાની આદત મા-બાપને ભલે થોડો સમય આરામ અને ખુશી જરૂર આપે, પણ વાસ્તવિકતામાં જોવા જઈએ તો બાળકોની એ આદતો એક રીતે તેમને જિદ્દી અને આક્રમકતા ભણી લઈ જાય છે.

 

બાળક વાનર સમાન : એવું કહેવાય છે કે, બાળક અર્થાત્ સંતાન અને બંદર અર્થાત્ વાનરનો સ્વભાવ એક સરખો હોય છે. જે રીતે વાંદરો જોઈને નકલ કરે છે, એ જ પ્રકારે બાળક પણ નકલ કરે છે અને બાળકની આ આદત તેને અને મા-બાપને મુશ્કેલીમાં મૂકી દે છે. જે સમયે શક્તિમાન નામક ધારાવાહી ચાલી રહી હતી, એ સમયે બાળકો શક્તિમાન નામક પાત્રથી એટલા બધાં પ્રભાવિત બની ગયાં હતાં કે, પાત્રની ફરવાની કળાને અજમાવતા અને છત પરથી કૂદી જતાં. આ પ્રકારનાં કાર્યોથી બાળકને શારીરિક ક્ષતિ પહોંચી અને કેટલાંય બાળકોનું મૃત્યુ પણ થયું. ત્યારે ધારાવાહિક પ્રસારિત કરનારી ચેનલે અનુરોધ કર્યો કે, કૃપા કરીને બાળકો આ પાત્રોની નકલ ન કરે. પાત્ર દ્વારા કરાયેલાં કાર્ય ટેક્નિકી છે અને કથા તેમ જ પાત્ર કાલ્પનિક છે. ત્યારે બાળકોની માનસિકતામાં થોડો બદલાવ આવ્યો અને બાળકોએ આમ કરવું બંધ કર્યું. બાળકોએ કોઈ કાર્ટૂનને જોઈને પ્રભાવિત થવું એ એકમાત્ર ઉદાહરણ નહોતું, આવી ઘણી બધી ધારાવાહિક અને કાર્ટૂન્સ છે, જેનાથી બાળકો અત્યંત પ્રભાવિત થાય છે, તેઓ પોતે પોતાને અને મા-બાપને મુશ્કેલીમાં મૂકી દે છે.

 

કેવી રીતે પ્રભાવિત બને ? : બાળકોનું આ રીતે કાર્ટૂન પાત્રોથી પ્રભાવિત થવું એ ન તો તેમની મૂર્ખતાનું દ્યોતક છે અને ન તો તેમના શોખનું. બલકે, બાળકો માત્ર પોતાની અણસમજ અને નકલ કરવાની આદતથી આ પ્રકારની મુસીબતમાં ફસાઈ જાય છે. આજના યુગમાં બાળકોના આ પ્રકારના ટી.વી. શો અને કાર્ટૂનોથી અત્યંત આકર્ષણનું કારણ ક્યાંક ને ક્યાંક મા-બાપ જ છે, જેઓ પોત-પોતાને સહજ મહેસૂસ કરાવવા માટે બાળકોને બાગ-બગીચા કે ઘરની બહાર રમવા જવા દેવાને બદલે ઘરે રહીને જ ટી.વી. જોવા માટે કહે છે અને પોતાના બાળકને માનસિક વિકૃતિ ભણી ધકેલવા માંડે છે. એમ પણ બાળકોની અંદર કોઈ નવી ચીજને શીખવાની ઇચ્છા ઘણી તીવ્ર હોય છે અને તેઓ પોતાની આસપાસ થનારી નવી નવી ચીજો અને કાર્યો તરફ તરત જ આર્કિષત થાય છે.

 

બાળકની માનસિક વિકૃતિ : ઉંમરનો એ પડાવ જેને બચપન કહે છે, હર પળ ઉત્સાહ અને રોમાંચની ઇચ્છા રાખતાં હોય છે અને એ જ રોમાંચની ચાહત બાળકોને કાર્ટૂન ભણી આર્કિષત કરે છે તથા મા-બાપ પણ એ વાતથી સંતુષ્ટ રહે છે કે બાળક તેમની આંખોની સામે જ છે અને કાર્ટૂન જ તો જોઈ રહ્યું છે અને બાળકને બદલનારી માનસિક સ્થિતિનું જ્ઞાન પણ નથી રાખી શકતાં. આજકાલ રજૂ થનારા મોટાભાગના કાર્ટૂન મારધાડ અને એક્શનથી ભરપૂર હોય છે તથા નવી નવી કાલ્પનિક ટેક્નિકો દર્શાવાય છે, જેને બાળક સમજી નથી શકતું અને એ ચીજોને મગજમાં બેસાડી લે છે અને તે ચીજોની માગ કરવા લાગે છે તથા પાત્રોની જેમ વ્યવહાર પણ કરવા લાગે છે.

 

ટી.વી.થી નુકસાન : બાળકો દ્વારા કાર્ટૂન અને ટી.વી. જોવાથી દરેક પ્રકારે નુકસાન થાય છે.

 

જેમ કે :

 

* મોટાભાગના કાર્ટૂન પાશ્ચાત્ય સંસ્કૃતિની અસરવાળા હોય છે અને બાળકો પાત્રોના વ્યવહારની નકલ કરીને એવો વ્યવહાર કરે છે, જે આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિ સાથે મેળ નથી ખાતાં. ઉદાહરણાર્થે- પશ્ચિમી દેશોમાં બાળકો પોતાના મા-બાપનું નામ જેમતેમ લઈ લે છે, પણ આપણા દેશમાં મા-બાપનું નામ પણ આદરપૂર્વક લેવાય છે.

 

* આક્રમકતા ભણી ઝોક વધે છે, કેમ કે મોટાભાગની કાર્ટૂન ધારાવાહિકોમાં મારધાડને જ બાળકો સામે પીરસાય છે, જેને બાળકો જીવનનો હિસ્સો સમજવા લાગે છે અને હિંસક પ્રવૃત્તિના બની જાય છે.

 

* વધુ પડતું ટી.વી. જોવાથી બાળકોની આંખો પર પણ ખરાબ અસર પડે છે અને બાળકની નાની ઉંમરે જ ચસ્માં આવી જાય છે.

 

* ઘરે રહીને તેમ જ ભાગદોડવાળી રમત ન રમવાથી બાળકોનો શારીરિક વિકાસ રોકાઈ જાય છે અને બાળકમાં શારીરિક દુર્બળતા આવી જાય છે.

 

* ટી.વી. પ્રત્યે વધુ પડતાં આર્કિષત થવાને કારણે બાળકો ભણતરમાં મન નથી લગાવતાં અને અભ્યાસમાં પાછળ પડી જાય છે. કાલ્પનિક પાત્ર અને કથાઓ જોવાથી બાળક તેને જીવનનો હિસ્સો સમજે છે અને જ્ઞાનવર્ધક ચીજોની ઉપેક્ષા કરવા લાગે છે તથા પોતાના વિકાસને સીમિત કરવા લાગે છે.

 

આટલું કરો …

* બાળકોને શારીરિક રમતના ફાયદા જણાવો. જેથી બાળકોનું સ્વાસ્થ્ય તંદુરસ્ત રહે.

 

* બાળકોને જણાવો કે, એ પાત્રો કાલ્પનિક છે, તેમની નકલ ન કરો.

 

* બાળકોને કાર્ટૂન જોવા માટે ઓછામાં ઓછું પ્રેરિત કરો.

 

* રોચક તથા જ્ઞાનવર્ધક પુસ્તકો તરફ બાળકોને વાળવા પ્રયત્નો કરો, જેથી બાળકોનો બધી જ રીતે વિકાસ થાય.

 

* જો બાળક કાર્ટૂન જોઈને અવ્યવહાર કરતું હોય તો તેને લઢો નહીં, બલકે-સમજાવો કે આવું ન કરવું જોઈએ.

 

* બાળકોને સુધારવા માટે થોડો ગરમ-થોડો નરમ મિજાજ અપનાવો.

સૌજન્ય : સંદેશ દૈનિક …

 

 

 

પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ.એસ.એ)
[email protected]
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલી પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા બદલ અમો શ્રીમતી પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુએસએ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]
બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

 

You can  contact /follow us on :

twitter a/c : @dadimanipotli

 

facebook at : dadimanipotli