દેશળ ભગત …

દેશળ ભગત …

 

 

આજની પોસ્ટ અમોએ શ્રી કેદારસિંહજી મે. જાડેજા (ગાંધીધામ -કચ્છ)એ મેઈલ દ્વારા અમોને મોકલાવેલ, જે આપ સર્વેની જાણકારી માટે અહીં પુન:પ્રસિદ્ધ કરીએ છીએ.  આજની પોસ્ટ મોકલવા બદલ અમો શ્રી કેદારસિંહજીભાઈ નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.  

 

 

 

 dasi jivan

 

 

થોડા સમય પહેલાં  કચ્છમાં શ્રી નારાયણ (સ્વામી) બાપુની તિથિ નિમીતે જે કાર્યક્રમ રાખવામાં આવેલો તેમાં શ્રી મેરાણ ગઢવીએ દેશળ ભગતનો  એક પ્રસંગ રજૂ કર્યો હતો, જે મારા માતુશ્રી મને ઘણી વખત કહેતા.    આજે જે પ્રસંગ મને તાજો થતાં અહીં રજૂ કરું છું.

 

જેના માટે ભગવાન દ્વારકાનાથ ને ધ્રાંગધ્રાના મહારાજા શ્રી અજીતસિંહજીની જેલનો પહેરો ભરવો પડેલો એ દેશળ ભગત વિશે જાણીએ …

 

મારા માતુશ્રીના ફૈબા સાહેબ એટલે ધ્રાંગધ્રા રાજ્યના મહારાણી સાહેબા બાજીરાજબા, મારા માતુશ્રી બે બહેનો, સગો કોઈ ભાઇ નહીં, નાની વયમાં માતા પિતાની છત્ર છાંયા ગુમાવી ચૂકેલા, તેથી ફૈબા સાહેબે તેમને ધ્રાંગધ્રા બોલાવી લીધેલાં, લાડકોડ સાથે ભક્તિનું સિંચન કરેલું તેથી ઈશ્વરમય જીવન.   મને પણ ધર્મ અને સંતો મહંતોની વાતો કરતા. તેમાંનો એક પ્રસંગ અહીં રજૂ કરવા નમ્ર  કોશિશ કરું છું.

 

એ વખતે ધ્રાંગધ્રામાં  રા.રા.શ્રી અજીતસિંહજી સાહેબ ગાદી પર બિરાજમાન.  અડાબીડ વ્યક્તિત્વ, કંઈ પણ ખોટું સહન કરે નહીં, અન્ય રાજ્યોના રાજા મહારાજાઓ પણ તેમનું માન જાળવે.  આવા રાજાના રાજ્યમાં એક દેશળભાઈ રાજ્યની જેલના સામાન્ય સિપાહી;  જે  “દેશળ ભગત” તરીકે ઓળખાય.

 

ભજન પરાયણ જીવ, અવિરત ભક્તિમય જીવન, જ્યાં પણ ભજન ગાવા બોલાવે વિના વિલંબ પહોંચી જાય.  પણ ભક્તિ હોય ત્યાં ભીડ પણ સાથે જ હોય.  અનેક ખણ ખોદિયા – હિતશત્રુ લોકો મહારાજા ને ફરિયાદ કરતા કે બાપુ, આપ દેશળને જાણતા નથી, તે ઘણી વખત ચાલુ નોકરીએ આડો અવળો થઈ જાય છે.  આપની  જેલમાં કેવા કેવા ઘાતકી લોકો રાખવામાં આવતા હોય, દેશળ ની  આ બેદરકારીને  કારણે કોઈ વખત મુશ્કેલી ઉભી ન થાય ?    આપના નામથી ચોર લૂંટારાઓ પણ  ભય પામે છે.   આપના રાજ્યની જેલમાં જવાના નામ માત્રથી કેટલાક તો ગુનો કરતાં ગભરાય છે, પણ બાપુ, આ દેશળના પ્રતાપે જો કોઈ કેદી જેલમાંથી ભાગી જશે તો આપની બદનામી થશે, માટે આપ તેના પર જરૂરી નિયંત્રણ રાખો તો સારું રહેશે.

 

એક વખત શ્રી નારાયણ બાપુએ  એક ટુચકો કહેલો,  તે આ વાત સાથે  સુ સંગત હોઈ, દેશળ ભગતની વાત આગળ વધારતા પહેલા અહીં તમારી જાણકારી માટે મૂકું છું…

 

એક વખત લક્ષ્મીજીએ ભગવાનને પૂછ્યું કે પ્રભુ આપતો ત્રિદેવો માંહેના એક છો, જેમ આપ મહાદેવ અને બ્રહ્માજીનું માન રાખો છો, તેમ તેઓ પણ આપનું માન રાખે છે.   પરંતુ  હું ઘણીવાર જોઉં છું કે આપ ઊંડા ધ્યાનમાં લાગી જાવ છો.  શિવજી પણ ધ્યાનસ્થ થઈ જાય છે.   તો આપ કોનું ધ્યાન ધરો છો ?   આપનાથી મોટું કોણ છે ?   ત્યારે ભગવાને કહ્યું:  દેવી મારા ભક્તો જ્યારે મને અંતરથી યાદ કરે છે ત્યારે મારે તેની પ્રાર્થના સાંભળવી પડે છે.   ક્યારેક તેમની પાસે પણ જવું પડે છે.   મરાથી મારા ભક્તો મારા માટે મોટા છે.

 

આ સાંભળીને લક્ષ્મીજીને થયું કે જો ભગવાનના ભક્તો ભગવાન કરતાં મોટા હોય તો મારે તેમનું માન જાળવવું જોઇએ અને મારે તેની લાજ પણ કાઢવી જોઈએ.  બસ કહેવાય છે કે, ત્યારથી માતાજી ભક્તોના ઘરે જવાનું ટાળે છે  અને  તે જ કારણે ભગવાનના સાચા ભક્તો મોટા ભાગે નિર્ધન જ આપણને જોવા મળે છે …

 

ભજન પરંપરામાં એક નિયમ છે કે,  જો ભજનનું  “વાયક”  (આમંત્રણ) સ્વિકારવામાં આવે તો તેને કોઈ પણ ભોગે પાળવું પડે, તેથી દેશળ ભગત વાયક આવે તો વચન આપવાને બદલે કહેતા કે ભાઈ દ્વારકા વાળો મહેર કરશે તો આવી જાશું.

 

પણ જ્યારે જ્યારે પેલા ખણખોદિયા – હિતશત્રુ લોકોને ખબર પડે કે આજે  દેશળ ને  ભજનનું ‘વાયક’ આવ્યું છે,  કે  તેઓ તુરંત મહારાજાને ખબર આપીદે, પણ બાપુ આ વાતમાં ખાસ ધ્યાન ન આપતા.

 

એક વખત શહેરના કુંભારવાડામાં ભજનનું વાયક આવ્યું, દેશળ ભગતે  તેઓને જવાબ આપ્યો કે ભાઈ જેવી દ્વારિકા વાળાની મરજી.  જેલમાં નોકરીની ત્રણ પાળી (સિફ્ટ) ચાલે, આઠ-આઠ કલાકે  પાળી બદલે.   ભગતની નોકરી તે દિવસે રાતના આઠ થી સવારના ચાર વાગ્યા સુધીની હતી.   ભગતે સાથી સિપાહીને કહ્યું કે ભાઈ, આજે  મને ભજનનું વાયક મળેલ છે, મેં વચન તો નથી આપ્યું, પણ મારો જીવ ત્યાંજ બાજ્યો છે. આપ જો થોડી વાર મારા વતી નજર રાખો તો એક ચોહર (ચાર ભજન) કરી આવું,   સાથી સિપાઈએ  કહ્યું કે ભગત તમને ખબર છે, તમારા દુશ્મનો તમારા વિરુદ્ધ બાપુને કાન હંમેશાં ભંભેરતા રહે છે?   માટે તમે ધ્યાન રાખજો.   ભગતે જવાબ આપ્યો કે ભાઈ ધ્યાનતો રાખશે દ્વારિકા વાળો, આપણે શું ધ્યાન રાખવાના ?

 

પેલા ખણખોદિયાઓ ને પણ ખબર પડી ગયેલી કે આજે ભગતને આમંત્રણ છે, તેથી  ભગત જરૂર જશે.  હિતશત્રુ – ખણ ખોદિયાંએ મહારાજાને આ બાબતની જાણ કરી ને વિનંતી કરી કે રાજન,  આજ આપ પોતે જ અમારી વાતમાં થોડું ધ્યાન આપો તો, આજે દેશળની પોલ ખૂલી જાય.

 

ઘણા સમયની ભંભેરણીથી રાજન ને પણ ખાતરી કરવા વિચાર આવ્યો, તેમણે આ લોકોને કહ્યું કે આજે જ્યારે ભગત બહાર જાય ત્યારે તૂરત મને જાણ કરજો.   હું પોતે જાતે આવીને તપાસ કરીશ.

 

રાત્રિના દશ વાગ્યા, એટલે ભગવાનનું નામ લઈને દેશળ ભગત સાથી સિપાહીને ભલામણ કરીને ભજન ગાવા ચાલી નીકળ્યા.  મોકો -લાગ જોઇને પેલા ખણખોદિયાઓ એ મહારાજાને ખબર આપ્યા.  મહારાજને તેઓની વાતમાં  ભરોંસો ના અવતો…. હોવા છતાં, એક વખત જાતે  ખાતરી કરવા બાપુ જેલમાં પધાર્યા અને દેશળને હજર થવા કહ્યું.   રાજ્યની જેલનો પહેરવેશ પહેરેલા દેશળ ભગત આવીને બાપુને સલામ મારીને વંદન કરતાં ઉભા રહ્યા.   બાપુએ જેલની હાજરી ભરવાની (પૂરવાની) ચોપડી મંગાવીને તેમાં સહી કરીને સબ સલામત ની ખતરી કરતાં મહેલમાં પધાર્યા.

 

પેલા લોકોને નવાઈ લાગી કે આ ભગતડાને જતો તો જોયેલો, તે પાછો કઈ રીતે  આવી ગયો ?   શું કોઈએ આપણી યોજનાની જાણ તેને કરી દીધી ?   પણ ભગત આમંત્રણ આવ્યા પછી તે જરૂર ભજનમાં જાય જ,  એમ વિચારીને તેઓએ ફરીને થોડા સમય પછી જોયું તો ભગત ન હતા.   ફરી તેઓએ બાપુને જાણ કરી, બાપુ ફરી પધાર્યા પણ ખરા, પણ પહેલાની જેમજ દેશળ ભગત આવીને ઉભા રહ્યા.   ફરી બાપુએ ચોપડીમાં નોંધ કરી અને પાછા ફર્યા.   હવે પેલા લોકોને થયું કે નક્કી કોઈક આપણી વાત જાણી ગયું છે જે દેશળને જાણ કરીદે છે તેથી તે ભજન છોડીને આવી જાય છે.

 

આ વખતે એવું કરો કે બે માણસો કુંભારવાડે જઈને ખાતરી કરે અને સમાચાર આપ્યા પછી પાછા ત્યાંજ ઉભા રહે, અને બે જણા જેલના દ્વાર પાસે રહે જેથી કોઈ પણ સંજોગોમાં એ ભગતડો જેલમાં આવી ન શકે, અને બે જણા બાપુને આ બધું સમજાવીને લઈ આવે જેથી બાપુને ખાતરી થાય.  આવી સંપૂર્ણ યોજના સાથે બાપુને બોલાવવામાં આવ્યા, પણ જેવા બાપુએ ભગતને હાજર થવા કહ્યું કે તરત ભગત હંમેશની જેમ, એજ પ્રમાણે આવિને બાપુને નમન કરીને ઉભા રહ્યા, ફરી બાપુએ ચોપડીમાં નોંધ કરીને પેલા લોકોને ઠપકો આપ્યો કે આવા જૂઠાણા ચલાવીને કોઈને બદનામ કરવાની વૃતી …  બાબત સખત ઠપકો પણ આપ્યો.

 

અહીં દેશળ ભગતને તો આ બાબતની ખબર જ નહતી, સવારના ચાર વાગવાની તૈયારી હતી ત્યારે ભગતને ધ્યાન આવ્યું કે ભારે કરી આજે જરૂર નોકરી જશે.   ડરતાં ડરતાં તેઓ જેલના દરવાજે પહોંચ્યા ત્યારે નવી પળી બદલવાની તૈયારી ચાલતી હતી.   પેલા સાથી સિપાહીએ વાત કરતાં કહ્યું,  ભગત સારું થયું કે તમે આજે  ભજનમાં ન ગયા,  આજે મહારાજા ત્રણ વખત પધારીને જે મુલાકાત લઈ ગયા તેમાં ક્યારેક તો પકડાઇ જ જાત.

 

ભગતતો અચંબામાં પડી ગયા, પૂરી વિગતે સિપાઈ પાસેથી વાત જાણતા,  ત્યાંથી સિધ્ધાજ ભગત રાજ દરબારમાં પહોંચીને મહારાજાને પગે લાગીને સિપાહીનો ગણવેશ અને પટ્ટો બાપુના પગમાં મૂકીને કહ્યું:  બાપુ, મારા માટે મારી પરીક્ષા લેવા આપને ત્રણ ત્રણ વખત આપના મહેલથી કે જે ફક્ત પંદર મિનિટ ના રસ્તા પર છે ત્યાં પધારવું પડે એ મને સારું ન લાગતું હોય, અહીં તો  મારા વહાલાને છેક દ્વારિકાથી આપના સિપાહીનો ગણવેશ પહેરીને આપને સલામ મારવી પડે એવી નોકરી હવે મારે નથી કરવી.   હવે તો બસ મારા નાથની નોકરી કરીને જીવન વ્યતીત કરીશ. …

 

આજ ની તારીખ માં ધ્રાંગધ્રા માં દેસળ ભગત ની વાવ છે.  કેવનો મતલબ  આ નામ વાળા ને ત્યાં ૮૦  વર્ષો પેલા જો ભગવાન આવતો હોય તો આ નામ ની તાકાત આ ભજન ની તાકાત ….

 

 

 

 સાભાર :

kedarsinhjiકેદારસિંહજી મે. જાડેજા
ગાંધીધામ  -કચ્છ
www.kedarsinhjim.blogspot.com
[email protected]
મોબાઈલ: +૯૧ – ૯૪૨૬૧૪૦૩૬૫

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પરના આપના પ્રતિભાવ, સદા અમોને પ્રેરણાદાયી બની રહે છે.

પૂરક માહિતી :

 

ગોંડલ આટકોટ જતા ૭ કી.મી. દુર ધોધાવદર ગામે આવેલુ છું.   આ ગામમાં ઈ.સ. ૧૭પ૦માં દાસી જીવણનો જન્મ થયેલ, પિતાનું નામ જગા દાફડા અને માતાનું નામ સામબાઈ.   દાસી જીવણને નાનપણથી ભકિતના રંગે રંગાયેલ તેના પિતા જગાભાઈ દાફડા ભામોનો ઈજારો રાખતા અને ધોધાવદરમાં ધંધો કરતા. દાસી જીવણ એ રાધાનો અવતાર હતા. આખો દિવસ ઈશ્વર ભજન કરે ઉંમર લાયક થતા જાલુબાઈ સાથે લગ્ન થયા લગ્ન જીવનમાં એક પુત્ર થયો તેનું નામ દેશળ ભગત.  ભગત ધોધાવદર તથા આસવાસમાં માણસને ઈશ્વર તરફ  વાળતા ભજનો ગાઈને ઈશ્વરાભિમુખ કરાવતા હતા.

 

ગોંડલના રાજા કુંભાજીએ ઈજારાના પૈસા બાકી છે તેવો કેસ કરી દાસી જીવણને  જેલમાં પુર્યા,  ભગવાનનાં  ભજનમાં રત થઈ ભજના તાર થી ભગવાન ને પધારવા મજબુર કર્યા.  ભગવાને  પધારી કુંભાજીને કોરી આપી અને દાસી જીવણને મુકત કરાવ્યાં.  તે કોરી આજની તારીખે ગોંડલ દરબાર ગઢમાં પુજાઈ છે તથા અંખડ દીવો બળે છે અને લોકો દર્શન કરે છે.