૧] નમ્રતાનું પરિણામ … (ટૂંકી વાર્તા) .. (પ્રેરક કથાઓ) …

૧]  નમ્રતાનું પરિણામ … (ટૂંકી વાર્તા) .. (પ્રેરક કથાઓ) …

 

 

 lao tse

 

 

એક વખત ચીની સંત ચાંગ-ચુઆંગ બીમાર પડ્યા, ત્યારે તેને જોવા માટે લાઓત્સે તેમની પાસે ગયા.  લાઓત્સેએ  પોતાને  કશોક ઉપદેશ દેવા  માટે તેમને વિનંતી કરી.  ચાંગ-ચુઆંગ એ પૂછ્યું, “જ્યારે  કોઈ પોતાના મૂળ ગામડે-ગામ  જાય છે, ત્યારે ગામના સીમાડે પહોંચે ત્યારે પોતાની ગાડીમાંથી કેમ નીચે ઉતરી જાય છે ?”  લાઓત્સેએ જવાબ આપ્યો, આ પ્રથા નો ઉદ્દેશ – હેતુ એ છે કે મનુષ્યએ પોતાનાં ઉદ્દ્ગ્મ -ઉદભવ (સ્થળ) ને ન ભૂલવું જોઈએ.”

 

ત્યાર બાદ ચાંગએ પોતાનું મોઢું ખોલી બતાવીને  પૂછ્યું, “શું મારા મોઢામાં દાંત છે ?”  “ના, નથી તો.” – લાઓત્સેએ જવાબ આપ્યો.  “અને જીભ ?”  – ચાંગ નો બીજો સવાલ/ પ્રશ્ન હતો.  “તે તો છે.”  –  લાઓત્સેએ કહ્યું, “આમ કેમ છે.  શું તેનું કારણ જણાવી શકો છો ?”  – ચાંગ નો હવે પછીનો સવાલ  – પ્રશ્ન હતો. – “મહોદય શ્રી, મારી સમજ મુજબ નમ્ર હોવાથી જીભ કાયમ છે, જ્યારે દાંત કડક હોવાથી તેનો નાશ થવા જવા પામેલ છે.”

 

“તમે સાચો જ જવાબ આપ્યો છે.  મનુષ્યએ વિનમ્ર રહેવામાં જ તેમનું  હિત – ભલાઈ છે.  મને વિશ્વાસ છે કે તમે જગતના બધા જ સિદ્ધાંતો ને સમજી લીધા છે અને તમને ઉપદ્દેશ આપવાની કોઈ જ આવશ્યકતા – જરૂરત નથી. – ચાંગએ સંતોષભર્યા શબ્દોમાં કહ્યું.

 

(પ્રે.પ્ર.૫૨/૩૪)

 

 

૨]  અપરાધી કોણ ?

 

ન્યુયોર્ક નાં પ્રસિદ્ધ મેયર લા ગાર્ડિયા,  તેમની સસહહૃદયતા – સહાનુભુતિ અને સુવ્યવસ્થા માટે ખૂબજ પ્રખ્યાત હતા,  પોલીસ કેશ માં ખૂબજ દિલચશ્પી હતી, કારણ કે તેનાથી તેમને નગરની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિની જાણકારી પ્રાપ્ત થતી હતી.  તે માટે તે પોલીસ કેશ ની અધ્યક્ષતા  હંમેશાં સંભાળતા હતા.

 

એક દિવસ તેમના ન્યાયાલયમાં  એક ચોર ને હાજર કરવામાં આવ્યો.  તેનો અપરાધ એ હતો કે તેણે એક રોટલીની ચોરી કરી હતી.  અપરાધીએ તેના બચાવમાં ફક્ત એક જ વાક્ય કહ્યું, “મારો પરિવાર ભૂખ્યો હતો, એટલા માટે હું ચોરી કરવા માટે વિવશ – લાચાર હતો.”  મેયરે ન્યાય આપ્યો, “જોકે અપરાધીએ ગૂન્હો કર્યો છે, તેણે ચોરી કરી છે, તેથી હું તેને ૧૦ ડોલરનો  દંડ કરૂ  છું.”  અને બીજી જ ક્ષણે તેમણે ૧૦ ડોલર પોતાના ખિસ્સામાંથી કાઢી અને અપરાધીને આપી અને કહ્યું, “આ તારો દંડ”  ત્યાર બાદ તેઓએ ગંભીર સ્વરે ત્યાં ઉપસ્થિત લોકોને કહ્યું,સાથે સાથે  અદાલત માં હાજર/ ઉપસ્થિત દરેક વ્યક્તિને હું ૫૦ સેન્ટ (અડધા ડોલરનો) નો દંડ કરું છું,  કારણ કે તેઓ આવા સમાજમાં રહેવાનો એક મહાન અપરાધ કરે છે, કે જેમાં એક લાચાર  / વિવશતા ભરેલ મનુષ્ય ને એક રોટલી મેળવવા માટે ચોરી કરવા માટે મજબુર થવું પડે છે.”

 

(પ્રે.પ્ર.૫૩/૩૪)

 

 

૩]  ક્યાં  સુધી અભ્યાસ ચાલુ રાખવાનો ? – શીખવાનું ક્યાં સુધી ? …

 

પ્રસિદ્ધ યુનાની દાર્શનિક પ્લેટોને તેમના એક મિત્રએ એક દિવસ વાતો વાતોમાં પ્રશ્ન કર્યો, “ભાઈ, તમારી પાસે તો દુનિયાના મોટા મોટા વિદ્વાન કંઈ ને કંઈ શીખવા માટે આવતા જ રહે છે;  આમ છતાં એક વાત મારી સમજમાં નથી આવતી આપ સ્વયંમ આવાડા મોટાં દાર્શનિક અને વિદ્વાન હોવા છતાં બીજાની પાસે શીખવા માટે હંમેશાં તત્પર કેમ રહો છો ?  અને તે પણ ખૂબજ ઉત્સાહ અને ઉંમંગ સાથે.  જરા સમજાવો તો, તમારો આ શિક્ષા મેળવવાનો – શીખવાનો ક્રમ ક્યાં સુધી ચાલતો રહેશે ?”

 

તત્વજ્ઞાની પ્લેટોએ જવાબ આપ્યો, “જ્યાં સુધી બીજા પાસેથી  કાંઈ પણ શીખવા માટે જતાં મને શરમ નહીં આવે ત્યાં સુધી.

 

(પ્રે.પ્ર.૫૪/૩૪-૩૫)

 

 

૪]   નિંદક / ટીકાકાર ને પાસે રાખો …

 

વિનોબાભાવે પોતાના પત્રોને હંમેશાં સંભાળીને રાખતા હતા અને તે બધાનો તે યોગ્ય ઉત્તર પણ હંમેશાં આપતાં હતા.  એક દિવસ તેમની પાસે ગાંધીજી નો પટ આવ્યો,  તો તેમણે તે પત્રને વાંચી અને ફાડી નાખ્યો.  તેમની નજીકમાં જ કમલનયન બજાજ બેઠા હતા.  તેમને આ  જોઈને  આશ્ચર્ય થયું.  તે તેમની જિજ્ઞાસા ને દબાવી ન શક્યા અને તેમણે તે ફાટેલાં ટુકડાઓ ને સાથે રાખી જોડી ને વાંચ્યું તો તે પત્ર વિનોબાજી ની પ્રસંશાથી ભરેલો હતો.  તેમાં લખ્યું હતું – “તમારા જેવો મહાન –ઉચ્ચ આત્મા મેં ક્યાંય જોયો નથી.”

 

આશ્ચર્યચકિત થઇ બજાજજી એ પૂછ્યું, “તમે આ પત્ર ફાડી કેમ દીધો – નાખ્યો ?  સાચી વાત તો લખી છે તેમાં.  આ તો સંભાળી ને રાખવો જોઈએ.”  હસતાં હસતાં વિનોબાજી એ જવાબ આપ્યો, “આ પત્ર મારા માટે નકામો – બેકાર છે, તેથી મેં તેને ફાડી નાખ્યો.  પૂજ્ય બાપુએ પોતાની વિશાળ દ્રષ્ટિથી જે રીતે મને જોયો, આ પત્રમાં તે લખી આપ્યું છે,  પણ મારા દોષોની ક્યાં તેમને ખબર છે ?  મને તો આત્મ પ્રસંશા બિલકુલ પસંદ નથી.  કોઈ મારા દોષ – ભૂલ બતાવે, તો હું બરોબર તેનું ધ્યાન રાખીશ.

 

(પ્રે.પ્ર. ૫૫/૩૫)

 

 
બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 
બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.