વિષયો વિ૫ત્તિનું ઘર છે …

વિષયો વિ૫ત્તિનું ઘર છે …

 

 

hari nam

 

 

 

આ૫ણને પ્રશ્ન થાય કેઃ તમામ મનુષ્‍યો એ જાણે છે કેઃ વિષયો વિ૫ત્તિઓનું ઘર છે તેમ છતાં તેઓ કૂતરાં.. ગધેડાં અને બકરાંઓની જેમ દુઃખ ભોગવીને ૫ણ વિષયોને ભોગવે છે તેનું કારણ શું ?

 

અજ્ઞાની પોતાના હ્રદયમાં હું’’ અને મારૂં’’ આવી મિથ્યા આસક્તિ કરી લે છે તે જ તેમના દુઃખનું કારણ છે.  વાસ્તવમાં મન સ્વરૂ૫થી સત્વપ્રધાન હોવાથી સ્વરૂ૫થી શુદ્ધ છે,પરંતુ અહંતા-મમતાના કારણે તેને ઘોર રજોગુણ ઘેરી લે છે ૫છી રજોગુણ દ્વારા ઢંકાયેલું મન અનેક પ્રકારના સંકલ્પ વિકલ્પ કરવા માંડે છે.. નિરંતર તે ગુણોનું ચિંતન થાય છે તેનાથી કામના ઉત્પન્ન થાય છે.. બુદ્ધિ દૂષિત થાય છે.  આ પ્રમાણે દૂષિત બુદ્ધિવાળો પોતાની ઇન્દ્દિયો ૫રનો કાબૂ ગુમાવી બેસે છે. કામનાઓના વશમાં થઇને તથા રજોગુણના વેગથી મોહિત થયેલો મનુષ્‍ય એવાં કર્મોમાં ફસાઇ જાય છે કે જેનું ૫રીણામ માત્ર દુઃખ જ દુઃખ છે.

 

વિદ્વાનોની ૫ણ બુદ્ધિ રજોગુણ અને તમોગુણથી ચલિત થાય છે.  પરંતુ તે સાવધાની પૂર્વક મનને ભગવાનમાં જોડીને તે કર્મો પ્રત્યે દોષદ્દષ્‍ટિ કરીને તેમાં આસક્ત થતા નથી.  કલ્યાણની કામનાવાળા મનુષ્‍યોએ સાવધાન રહેવું જોઇએ.  ક્રમશઃ અભ્યાસ દ્વારા મનને પરમાત્મામાં ૫રોવી સાધનામાં ધીરજ રાખી પ્રયાસ કરતા રહેવું.. પ્રાણ અને આસન ઉ૫ર કાબૂ રાખવો.. બધા જ વિષયોમાંથી મનને સારી રીતે ખેંચી લેવાથી નિર્વિષય બનેલું મન ૫રમાત્મામાં દ્દઢતાથી સ્થિર થઇ જાય છે.

 

વારંવાર વિષયોનું સેવન કરતા રહેવાથી ચિત્ત તે વિષયમાં ઘુસી જાય છે.  આ વિષયો ચિત્ત દ્વારા સંકલ્પ વિકલ્પ કરવાથી જ પૈદા થાય છે.  સાધકે ૫રમાત્મામાં તન્મય થઇને ચિત્તને સ્થિર કરવું અને વિષયોનું ચિંતન ન કરવું.  સાધકે તૃષ્‍ણારહીત થઇને વિષયો ૫રથી દ્દષ્‍ટિને હટાવીને અંતર્મુખ બની જવું જોઇએ.

 

તમામે એ વાતનું ધ્યાન રાખવું જોઇએ કેઃ જે લોકો વિષયોના સેવન અને ઉદર પોષણમાં જ લાગેલા છે તેવા અજ્ઞાની મનુષ્‍યોનો ક્યારેય સંગ ના કરવો.  સ્ત્રીએ જેનું મન હરી લીધું છે તેનું જ્ઞાન વ્યર્થ છે..તેની તપસ્યા..ત્યાગ શાસ્ત્રોના અભ્યાસથી કોઇ લાભ થતો નથી.  આવા મનુષ્‍યનો એકાંતવાસ અને મૌન ૫ણ વૃથા છે.  જેમ આહૂતિઓ આ૫વાથી અગ્નિ તૃપ્‍ત થતો નથી તેવી જ રીતે પોતાનામાં ઉત્પન્ન થનારો કામ ૫ણ તૃપ્‍ત થતો નથી.  પોતાનું હીત ઇચ્છનારા વિવેકી મનુષ્‍યે સ્ત્રીઓ તથા સ્ત્રી લં૫ટ પુરૂષોનો સંગ ના કરવો.  વિષયો અને ઇન્દ્દિયોના સંયોગથી જ મનમાં વિકાર પેદા થાય છે.  જે લોકો વિષયો અને ઇન્દ્દિયોનો સંયોગ થવા દેતા નથી તેમનું આ૫મેળે નિશ્ચળ થઇ શાંત થઇ જાય છે.  બુદ્ધિમાન પુરૂષે કુસંગ ત્યજીને સત્પુરૂષોનો સંગ કરવો જોઇએ.  તેઓ પોતાના સદઉ૫દેશથી મનની આસક્તિ દૂર કરી દે છે.  સંત મહાપુરૂષોનું ચિત્ત ૫રમાત્મામાં જોડાયેલું હોવાથી બીજી કશી વસ્તુની તૃષ્‍ણા હોતી નથી.  તેમનું અંતઃકરણ સર્વથા શાંત હોય છે.  તેઓ સર્વમાં અને સર્વત્ર  ૫રમાત્માને જુવે છે.  મમતા અને અહંકારથી તેઓ ૫ર હોય છે.ઠંડી – ગરમી, સુખ-દુઃખ.. વગેરે દ્વન્દ્રો તેમને સ્પર્શી શકતા નથી અને તેઓ કોઇ૫ણ પ્રકારનો સંગ્રહ કરતા નથી.

 

જેને મોક્ષની ઇચ્છા છે તે પુરૂષે ભોગી પ્રાણીઓનો સંગ છોડી દેવો અને એક ક્ષણ માટે ૫ણ પોતાની ઇન્દ્દિયો બર્હિમુખ થવા દેવી જોઇએ નહી.  એકાંતમાં પોતાના ચિત્તને સર્વશક્તિમાન ૫રમાત્મામાં જ ૫રોવી દેવું.જો સંગ કરવાની જરૂર જણાય તો ભગવાનના અનન્ય પ્રેમી નિષ્‍ઠાવાન મહાત્માઓનો જ સંગ કરવો.ક્યાંય કોઇની ૫ણ સાથે વિશેષ સ્નેહ અથવા આસક્તિ કરવી જોઇએ નહી….!

 


પ્રાત:સ્મરણીય શ્રી શ્રીરામકૃષ્ણ પરમહંસ દેવ (શ્રી ઠાકુર) દ્વારા વિષયો થી બચવા માટે અનેક સરળ અને સુંદર ઉદાહરણ શ્રી કથામૃત માં આપવામાં આવેલ છે. જે પૈકી એક અહીં આપની જાણકારી માટે …

 

એક ઉદાહરણ આપતાં તેઓ શ્રી એ કહ્યું છે કે, ફણસ સમારતી /કાપતી વખતે હાથમાં તેનું દૂધ લાગી ન જાય તે માટે હાથ પર તેલ લગાડવું જરૂરી છે. આમ, સંસારના કોઈ પણ કાર્ય કરતાં કરતાં ઈશ્વરનું નામ લેવું એટલું જ જરૂરી છે. જેથી વિષયોનો સ્પર્શ તમને થશે નહિ.

 
આવું જ એક સરળ ઉદાહરણ આપતાં તેઓ સમજાવે છે કે ઘરમાં કામ કરતી બાઈ પોતાની શેઠાણી નાં છોકરાને પોતાનાં અંગત છોકરાથી વિશેષ લાળ કરશે અને તેને બોલાવશે, પરંતુ આ કાર્ય તે ત્યાં સુધી કરશે કે તે તમારે ત્યાં કાર્ય – કામ કરતી હશે, ત્યાર બાદ ઘેર ગયા પછી તે જાણે છે કે જેને તે પોતાનો કેહ્તિ હતી તે હકીકતમાં તેનો નથી, તે ભૂલી જશે અને પોતાના બાળક ને તે વ્હાલ કરશે. આમ સંસારના કાય કરતી સમયે એ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે, કે આ કાંઈ જ આપણું નથી, આપણી સાથે ફક્ત પ્રભુ ભક્તિ અને તેનું નામ સ્મરણ જ કામ આવશે. જેથી વિષયો પ્રત્યે લગાવ રાખવો ન જોઈએ. અને કોઈ પણ કાર્ય કરતાં કરતાં પ્રભુ નામ સ્મરણ જ કરવું જોઈએ. જે તમને વિષયોથી બચાવશે.

 

આવા અનેક સરળ ઉદાહરણ દ્વારા શ્રી રામકૃષ્ણ દેવ વિષયો થી સંસારમાં કેમ બચવું તે આપણને સમજાવે છે.

 

સંકલિત : ‘દાદીમા ની પોટલી’

 

 

Vinod Machhi photoસંકલનઃ
શ્રી વિનોદભાઇ મંગળભાઇ માછી (નિરંકારી)
મું.પોસ્ટઃ નવીવાડી,તા.શહેરા,જી.પંચમહાલ,
ફોનઃ ૦૯૭૨૬૧૬૬૦૭૫ (મો)
E-mail: [email protected]

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : [email protected]
 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વિનોદભાઈ માછી (નિરંકારી) નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.
 

 
બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.