(૧)  સાચો ભક્ત … ટૂંકી વાર્તા … (પ્રેરક કથાઓ) …

(૧)  સાચો ભક્ત … ટૂંકી વાર્તા … (પ્રેરક કથાઓ) …

 

 arjun-krishna

(૧)  સાચો ભક્ત …

 

 

ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનો નો સાથ અને સહયોગ નાં કારણે અર્જુનને અહંકાર આવી ગયો કે હકિકતમાં કૃષ્ણ નો સાચો ભક્ત તે એક જ છે.  શ્રી કૃષ્ણ એ  અર્જુનના આ અહંકાર ને  જાણી લીધો અને તે તેની સાથે ફરવા ને માટે નીકળ્યા.  રસ્તામાં તેણે એક બ્રાહ્મણ ને જોયો, જેની કમરમાં તલવાર લટકતી હતી અને તે હાથથી સૂકું ઘાસ તોડી તોડીને ખાઈ રહ્યો હતો.  તેનું આ કાર્ય જોઇને અર્જુનને ખૂબજ આશ્ચર્ય થયું.  તેણે બ્રાહ્મણ ને પ્રશ્ન કર્યો, “તમે તો અહિંસક દેખાવ છો, શક્ય છે કે જીવ હિંસા નાં ડરને કારણે તમે આ સૂકું ઘાસ તોડીને ખાઈ રહ્યા છે.  પરંતુ મારી સમજમાં એ ન આવ્યું કે, તમે આ તલવાર કેમ ધારણ કરી છે ?”

 

 

બ્રાહ્મણે કહ્યું , “આ તલવાર મેં ચાર વ્યક્તિઓ ને દંડ – શિક્ષા કરવા માટે રાખી છે.”

 

અર્જુને પૂછ્યું, “આ ચાર વ્યક્તિઓ કોણ છે ?”

 

બ્રાહ્મણે ઉત્તર આપ્યો, એક તો છે દુષ્ટ નારદ, જે મારા પ્રભુનું કશું જ ધ્યાન રાખતા નથી અને હંમેશાં તેં ભજન – કિર્તન ગાઇ ને જગાડ્યા રાખે છે.  બીજી છે દુષ્ટ દ્રૌપદી,  કે જેણે ભગવાને એવા સમયે પોકાર કરીને બોલાવ્યા હતા કે જ્યારે તે ભોજન કરવા બેઠા હતા અને મોઢામાં અન્ન નો કોળિયો મૂકતા હતા; દુર્વાસા મુનિના શ્રાપને કારણે તેની મુક્તિ આપવા ને માટે તેને ભોજન છોડીને જવું પડ્યું; એટલું જ નહિ, તેણે ભગવાને જૂઠ્ઠું – અજેઠું – હેઠું (ચાખેલું)  ભોજન પણ કરાવ્યું.  ત્રીજો છે હૃદયનો કઠોર પ્રહલાદ, જેણે મારા ભગવાને ગરમ ગરમ તેલની કડાઈમાં પ્રવેશ કરાવ્યો, હાથીના પગ નીચે પણ ચગદાવ્યા અને થાંભલામાંથી પ્રગટ થવા માટે પણ મજબૂર કર્યા.”

 

“અને ચોથું કોણ છે ?”  – અર્જૂન કુતુલતાવશ – જિજ્ઞાસા પૂર્વક પૂછ્યું.

 

“ચોથો છે બદમાશ અર્જુન,”  તે બ્રાહ્મણ આગળ કહ્યું, – તેની દુષ્ટતા –અવિવેકતો જુઓ કે સ્વયં ભગવાનને તેણે પોતાના નોકર નાં સ્વરૂપે સારથી બનાવ્યા.”

 

 

પ્રભુની તરફ બ્રાહ્મણની ભક્તિ અને પ્રેમ જોઇને અર્જુનનો બધો જ અહંકાર  દૂર થઇ ગયો.  તેણે કૃષ્ણને કહ્યું, “હું અત્યાર સુધી મને પોતાને જ પરમ ભક્ત સમજતો હતો, પરનું હવે ખબર પડી કે આ બ્રાહ્મણ જ તમારો પરમ અને સાચો ભક્ત છે.”

 

 

(પ્રે.પ્ર.૧૭૮(૯૭)

 

 

 

(૨)  આદર્શ ગૃહણી કોણ …

 

 

એક વખત ગૌતમ બુદ્ધ અનાથપિડીતો નાં આધાર શેઠ ને ઘર આવ્યા.  તેઓ શેઠજીની સાથે વાતો જ કરી રહ્યા હતા ત્યાં અંત:પુર  જઘડો થતો હોય તેવો અવાજ સંભાળ્યો.  તથાગતએ આ બાબત શેઠજી ને પૂછતાં, શેઠજી એ કહ્યું કે તે તેની વહુ સુજાતા ને કારણે બહુ દુઃખી અને હેરાન પરેશાન છે.  તે ખૂભ અભિમાની છે, પતિ નું  માનતી નથી, અપમાન – અનાદર કરે છે અને અમારું પણ માન જાળવતી નથી.   તેને કારણે ઘરમાં હંમેશાં જઘડા થયા કરે છે.

 

 

તથાગતે શેઠ ને વહુને બોલાવા/ મોકલવા કહ્યું.  તેના આવવાથી તેમણે તેને પ્રશ્ન કર્યો,  “ભલા,તમે મને કહો કે, તમે વધિકસમા, ચોરસમા, આર્યસમા, માતૃસમા, ભગિનીસમા, સખીસમા અને દાસીસમા આ સાત પ્રકારની ગૃહણીઓ માંથી કોણ છો ?”  સુજાતાએ કહ્યું,  “હું તમારો કહેવાનો ભાવાર્થ સમજી નહી.  મહેરબાની કરી સ્પષ્ટતા કરશો.”    ત્યારે તથાગત બોલ્યા,  “જે ગૃહણી હંમેશાં ક્રોધ જ કરતી રહેતી હોય, જેનો પતિ પર બિલકુલ પ્રેમ જ ન હોય, જે તેનું અપમાન કરે છે અને પર પુરુષ પર મોહિત – આકર્ષિત -લટ્ટુ હોય છે, તે હકીકત માં તે એક હતિયારણ – હત્યારી સમાન છે અને માટે આવી સ્ત્રીઓને  ‘વધિકસમા’  તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.  જે પોતાના પતિની સંપતિ નો સદઉપયોગ નથી કરતી, ઉલટાનું તેને ચોરી કરી અને તેને ઉપયોગમાં લઇ છે તે “ચોરસમાન”  હોઈ છે.    જે આળસુ હોય છે અને બિલકુલ કામ કરતી નથી, અને કટુબોલનારી – ઝઘડાખોર હોય છે અને પતિની સમક્ષ પોતે મોટાઈ દેખાડે છે, તે “આર્યસમાન” હોય છે.  જે હંમેશાં પોતાના પતિનું ચિંતન કરતી હોય છે, પોતાના પ્રાણથી પણ અધિક તેની રક્ષા કરતી હોય છે, તે “માતૃસમાન”  હોય છે.  જે બહેન જેવો પોતાના પતિ તરફ સ્નેહ  કરતી હોય છે,  અને લજ્જાપૂર્વક તેનું અનુગમન  કરતી હોય છે,  તે “ભગિનીસમાન” હોય છે.   જે પોતાના પતિને સખી – મિત્ર માની, તેને જ્યારે નજર સામે જોઈ, ત્યારે અતિ આનંદિત  સખી જેમ પ્રસન્ન થઇ જાય છે, તે  “સખીસમાન”  હોય છે અને જે ગૃહણી ને તનો પતિ હંમેશાં કષ્ટ – કલેશ (ગઘડા)  કરતાં હોય છે, તેનો હંમેશાં અનાદાર – અપમાનિત કરતો હોય, આમ છતાં તે ચૂપચાપ કોઈપણ પ્રકારનાં  ગુસ્સે થયા વિના બધું જ તે સહન કરી લે છે અને હંમેશાં પતિની આજ્ઞાનું પાલન કરતી હોય છે, તે “દાસીસમાન” હોય છે.  હવે બતાવ ભલા, તું આમાંથી કોણ છો?”

 

 

આ સાંભળતાં જ સુજાતાની આંખ આંસુથી ભરાઈ આવી.  તે તથાગત નાં ચરણોમાં પડી ગઈ અને બોલી, “ભગવાન !  મને ક્ષમા કરો.  આમાંથી હું કોણ છું આ બતાવવા માટે  હું શબ્દોમાં – બોલીને  બતાવવા માટે (મારી વાણી) અસમર્થ છે.  પરંતુ તમને એ વિશ્વાસ આપી શકું છું કે આજથી હું મારા પતિ અને વડીલો – મોટાંઓનું સન્માન કરીશ – માન આપીશ અને તેનો જીવ દુઃખી નહિ કરું.  આજથી  હું મને મારા ઘરની દાસી માની, મારું જીવન વ્યતિત – પસાર કરીશ.”

 

 

(પ્રે.પ્ર.૧૮૯(૧૦૨)

 

 

 

(૩)  માનવ અને દાનવમાં ફર્ક (તફાવત)  …

 

 

ગુરુનાનક પોતાન પ્રિય શિષ્ય મરદાના સાથે વિંધ્યાચલ ની તળેટીમાંથી પસાર થઇ રહ્યા હતા ત્યારે એક દિવસ મરદાના ને જંગલી જાતિ નાં લોકો પકડીને લઇ ગયા.  આ લોકો દરેક આઠમ ને દિવસે દેવી ને પ્રસન્ન કરવા નરબલી નો ભોગ ચડવાતા હતા.  તેઓ મરદાનાને એક ગુફામાં ભૈરવી દેવીની સન્મુખ /પાસે લઇ ગયા.  તેઓએ તેને એક વૃક્ષની સાથે બાંધ્યો અને ઢોલ વગાડતા નાચવા લાગ્યા.  નાચ –ગાન પુરું થતા તેઓએ મરદાના ને છોડી દીધો.  ત્યાર બાદ પૂજારી તેની સામે હાથમાં બરચ્છી – છરી લઈને આવ્યો અને તેની ઉપર હુમલો કરવાનો હતો કે ત્યાં અચાનક એક શાંત અને પ્રભાવશાળી  અવાજ સંભાળ્યો, “વાહ ગુરુ !”  આ સાંભળતા જ પૂજારીના હાથમાંથી બરચ્છી /છરી આપોઆપ નીચે  પડી ગઈ.

 

 

તે જંગલી જાતિના સરદાર કોડાએ નાનક દેવ ને ત્યાં આવતા જોયા તો કઠોર અવાજમાં પ્રશ્ન કર્યો, “કોણ છો તમે ?”

 

“તમારા જેવો જ પ્રભુનો ભક્ત – બંદો છું”  – નાનક દેવે શાંત સ્વરમાં જવાબ આપ્યો.

 

“પરંતુ અમોને તો રાક્ષસ કહેવામાં આવે છે.”   – તે સરદાર બોલ્યો.  ગુરુએ તેના શરીરને સ્નેહાળ હાથે સ્પર્શ કર્યો અને કહ્યું, “પરંતુ તમે રાક્ષસ નથી.  તમે છો તો માનવ, પરંતુ તમારુ કાર્ય જરૂર રાક્ષસો – જેવું છે.”

 

 

તે સ્નેહાળ હાથનાં સ્પર્શથી સરદાર પર એવી અસર થઇ કે તે કઠોર માણસ પણ ઓગળી – નરમ થઇ ગયો.  ગુરુદેવ એ તેમને પ્રશ્ન કર્યો, “શું તમારી આ દેવી કોઈ મૃતક નાં પ્રાણ પરત આપી શકે છે ?”

 

 

“નહીં !”  સરદારે જવાબ આપ્યો.

 

 

“તો પછી કોઈના પ્રાણ લેવાનો તમારો કયો અધિકાર છે ?  મનુષ્ય એ કોઈનો પણ પ્રાણ લેવો ન જોઈએ.”   જ્યારે તમે આમ  કરશો,  ત્યારે કોઈ જ તમને ‘રાક્ષસ’ નહીં કહે.  જો મનુષ્ય – સદકર્મ – કામ નથી કરતા, તેઓને  ‘રાક્ષસ’ કહેવામાં આવે છે.

 

આ સાંભળી બધા જ જંગલી જાતિના લોકો નાનકદેવના પગમાં પડી ગયા અને તેઓએ નર હત્યા ન કરવાની તેમની સમક્ષ પ્રતિજ્ઞા લીધી.

 

 

 

(પ્રે.પ્ર.૧૯૦(૧૦૩)

 

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email  :  [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગપર આવકાર્ય છે.

|| શિક્ષાપત્ર ૪૧ મું || … અને (૪૨) ગોકુલ કી પનિહારી …

|| શિક્ષાપત્ર ૪૧ મું || …

 

 

hindola 

 

 

ચાલીસમાં શિક્ષાપત્રનાં તૈત્રીસ શ્લોકનાં માધ્યમથી શ્રી હરિરાય ચરણે ‘સ્વદોષ ચિંતન’   નો વિષય નિરૂપિત કર્યો. મુખ્યત્વે સ્વધર્મ જાણવા છતાં પણ હૃદયની અશુદ્ધિને લીધે સ્વધર્મનું આચરણ ના કરી શકાયું.  ભોગ, ઉદ્વેગ ને કારણે સેવામાં એકાગ્રતા ન સચવાય.  ઘર, ધનમાં આસક્તિને કારણે માનસી સેવા પણ ના સિદ્ધ થઇ શકી, ભગવદીયોનો વિયોગ, મન વિક્ષિપ્ત રહેવાથી, લૌકિક વાત વિષયમાં રસ હોવાને કારણે, વ્રજ અને વ્રજલીલા ભાવથી વિમુર્ખતા, મહાપ્રભુજીનો દ્રઢ આશ્રય વગેરે.  આજ વાત પોતાના પર વિચારી સમસ્ત વૈષ્ણવ સૃષ્ટિને અંગૂલિનિર્દેશ કરાય છે કે, આ ને આવા વિચારોથી મન, ચિત્ત ને દુષિત ન કરતા.  વિક્ષિપ્ત ન કરતાં, ભાવથી, દીનતાથી શ્રીજી સેવા એજ પુષ્ટિ જીવો નું કર્તવ્ય છે નાં વિચાર સાથે

  

શિક્ષાપત્ર એકતાલીસ નાં બાર શ્લોક પૈકી પ્રથમ શ્લોક નો વિચાર નિરૂપિત થતા કહેવાય છે કે,

  

લૌકિકં સકલં કાર્યં પ્રભુસેવોપયોજનાત |
પરં સર્વત્ર પૂર્વં હિ પ્રભુશ્ચિન્ત્યો ન લૌકિકમ્ ||૧||

  

ન રોચતે હરે: સ્વાનાં લૌકિકાસક્તિયુડંમન: |
તદોપેક્ષાવશાત્તસ્ય ન સિદ્ધયત્યપિ લૌકિકમ્ ||૨||

  

એટલે કે, સર્વ લૌકિક કાર્ય પ્રભુ સેવામાં ઉપયોગી હોય તે પ્રમાણે કરવું.  બધે જ બધાજ કાર્યમાં કે, કામોમાં પ્રભુનો જ વિચાર કરવો.  લૌકિક વાત, વિષયનું ચિંતન કરવું તે યોગ્ય નથી.  પ્રભુના જીવોનું ચિત્ત લૌકિકમાં આશક્ત થાય તે ભગવાનને ગમતું નથી માટે શ્રી પ્રભુ જીવનની ઉપેક્ષા કરે છે.  તેથી જીવનું લૌકિક સિદ્ધ થતું નથી.

 

 

અત્રે વિશેષ રહે કે, જ્ઞાન માર્ગ અને ભક્તિમાર્ગ કહે છે કે, ભગવદ્દ પ્રાપ્તિ માટે સર્વાત્મભાવ અતિ આવશ્યક છે.  જ્ઞાનમાર્ગનો સર્વાત્મભાવ લૌકિક નો ત્યાગ કરવાથી થાય છે.  એટલે પુષ્ટિ ભક્તિનો પ્રથમ સિદ્ધાંત અત્રે કહેવાયો કે, લૌકિક્ના બધા જ કાર્યો પ્રભુ સેવાર્થે જ કરવા.  પુષ્ટિભકતો શ્રી પ્રભુનાં ભક્ત છે.  અને પ્રભુના ભકતો લૌકિક કાર્યો કરે તે પ્રભુને ગમતું નથી.  જેથી પ્રભુ ઉદાસીન થઇ જાય છે.  ભક્તોની ઉપેક્ષા કરે છે.  સમસ્ત લૌકિક કાર્યો માટેનું મૂળ દેહ સંબંધી ભોગ જ છે.  માટે શ્રી મહાપ્રભુજી ‘સેવાફ્ળ’ ગ્રંથમાં કહે છે કે,

  

ઉદવેગ: પ્રતિબંધો વા ભોગો વા સ્યત્તુ બાધક:

 

એટલે કે, ઉદવેગ, પ્રતિબંધ અથવા ભોગ એ ત્રણ સેવાફ્ળમાં બાધક છે.  ઉદવેગ એટલે મનમાં ચિંતા રહ્યા કરતી હોય તે, પ્રતિબંધ એટલે મનપૂર્વક સેવા થવામાં લૌકિક અને ભગવતકૃત અંતરાય નડતા હોય તે.  અને ભોગ એટલે આસક્તિપૂર્વક લૌકિક વિષય ભોગ.

  

ભગવદ્દ ઇચ્છા પ્રમાણે જ સર્વ બને છે.  જો પ્રભુની જ ઈચ્છા સેવા સિદ્ધ થવાના વિરુદ્ધ હોય તો કોઈ જાતનો ઉપાય નથી જ.  પ્રભુને ત્યજીને ભક્ત લૌકિક કાર્યોમાં આશક્ત થાય તો તે કાર્ય શ્રી પ્રભુ સિદ્ધ કરતાં નથી જ.  માટે મનને સર્વથા સ્વસ્થ રાખી લૌકીકમાં આસક્ત ન કરતાં નિરંતર પ્રભુ સેવામાં જ મન રાખવું.

 

શુદ્ધભાવ: પ્રભૌ સ્થાપ્યો ન ચાતુર્ય પ્રયોજકમ્  |
અન્તર્યામી સમસ્તાનાં ભાવં જાનાતિ માનસમ્ ||૩||

 

અર્થાત, શ્રી પ્રભુમાં શુદ્ધ ભાવ સ્થાપન કરવો જોઈએ.  તેમાં ચતુરાઈને સ્થાન નથી. પ્રભુ સર્વ જીવનાં અંતર્યામી છે.  તેઓ મનમાં રહેલા ભાવને જાણે છે શ્રીજી આગળ કપટ ભાવ ચાલી શકતો નથી.  “સર્વત્ર સર્વં હિ સર્વ સામર્થ્યમેવ ચ”  સર્વત્ર તેનું જ સર્વ છે.  અને તે સર્વ પ્રકારે સામર્થ્યયુક્ત છે.  જેવા ભાવની સેવા તેવું જ તેનું ફળ છે.  તેથી લોભપૂર્વક કે પ્રતિષ્ઠા ખાતર કપટ બહાવર સેવા કદાપિ ન કરવી.

  

શુદ્ધભાવે તદીયં તુ લૌકિકં સાધયેત્સ્વયમ્ |
તત્સાધિતમવિઘ્ને સર્વં સિદ્ધયતિ નાન્યથા ||૪||

  

એટલે કે, જો શુદ્ધ ભાવ હોય, તો પ્રભુ તેનું લૌકિક પણ પોતેજ સિદ્ધ કરે છે અને તે નિર્વિઘ્ને પાર પાડે છે.  અન્યથા થતું નથી.  અને જેની સેવા અથવા કથામાં દ્રઢ આસક્તિ થાય છે.  તેનો નાશ જ્યાં સુધી તે જીવ જીવે છે ત્યાં સુધી કોઈ પણ સ્થળે થતો નથી.  એવી શ્રી મહાપ્રભુજીની મતિ છે.

 

આવશ્યકો હિ કર્તવ્યસ્તદીયૈલૌંકિકવ્યય: |
અનાસક્તૌ લૌકિકં તુ વર્દ્ધતે ન ચ બાધતે ||૫||

 

તદીયોએ લૌકિક્માં જેટલું આવશ્યક હોય તેટલું જ વ્યય કરવું.  આશક્તિ ન હોય તો પણ લૌકિક તો વધે જ, તેમ છતાં તે બધા કરે નહિ.  લૌકિક કાર્યો ઓછા થશે તો અલૌકિક કાર્યો વધારે થશે.  લૌકિક કાર્યોમાં ધન ઓછું વાપરીશું તો અલૌકિક સેવામાં ધનનો વિનિયોગ સુંદર થશે.

 

અન્યથા વૃદ્ધમપ્યેદ્વાધતે તદુપેક્ષયા ||૬||

 

કૃષ્ણસેવૈકવિષયે મુખ્યં ચેતા નિધીયતામ |
અન્યત્તદુપયોગિત્વાત્ક્રિયતાં ન તુ મુખ્યત: ||૭||

 

અર્થાત, જો લૌકિક ન કરે તો વધી ગયેલું લૌકિક પણ શ્રી પ્રભુની ઉપેક્ષાથી બાધા કરે છે માટે ચિત્તને શ્રી કૃષ્ણની સેવા રૂપ મુખ્ય વિષયમાં સ્થાપન કરવું અને જે કાંઈ કરવું પડે તે સેવાના ઉપયોગી પણાની દ્રષ્ટિથી કે વૃત્તિથી કરવું.  મુખ્યતાથી ન કરવું.  ગૌણભાવથી લૌકિક કાર્ય કરવા કૃષ્ણ સેવામાં ચિત્તની મુખ્યતા માનવી.  ચિત્ત મુખ્ય છે એ ચિત્તને શ્રી પ્રભુમાં સેવામાં પ્રણવ કરવા માટે તનુ અને વિત્ત એ સાધન છે.  શરીર અને દ્રવ્યના સાધન દ્વારા સેવામાં ચિત્તને એકાગ્ર કરવાનું છે.  માટે દરરોજ સેવામાં એ ધ્યાન રાખવું કે, આપણું ચિત્ત વધુ ને વધુ એકાગ્ર થઇ સેવા શુદ્ધ સાત્વિક ભાવથી થાય.  સેવામાં ચિત્તની એકાગ્રતા માટે રાગ, ભોગ અને શૃંગાર ત્રણ મુખ્ય સેવા ના વિષય છે.  જે ચિત્તને પ્રભુમાં જોડવા સક્ષમ છે.

 

સેવૈવ સાધનં સેવા ફલમૈહિકમત્ર સા |
સેવાડલૌકિકદેહેન સમ્ભવેત્ પારલૌકિકમ્ ||૮||

 

અર્થાત, સેવાજ સાધન છે.  અત્રે સેવા થાય એજ ઐહિક ફળ છે.  જે અલૌકિક દેહ વડે જ થાય પારલૌકિક ફળ રૂપ છે.

 

જ્ઞાન માર્ગીને આ દેહથી મોક્ષનો અનુભવ ન થાય.  પણ પુષ્ટિમાર્ગીને આ દેહથી પણ થાય અને નિત્ય લીલામાં પ્રાપ્ત થાય તો ત્યાં પણ સેવા થાય.  લૌકિક દેહથી સેવા કરતાં કરતાં હૃદયમાં પ્રભુને પધરાવીને જ્યારે સર્વ ઇન્દ્રિયો પ્રભુના સુખાર્થે વિનિયોગિત થાય ત્યારે ચિત્તની એવી વિશિષ્ઠ સ્થિતિ બને કે જે સ્થિતિમાં અંત:કરણથી અને આંખોથી સાક્ષાત ભગવદ્દ લીલાનો અનુભવ થાય.  જેને “શ્રીયમુનાષ્ટકમ્”  માં શ્રીમાંહાપ્રભુજી  ‘તનુનવત્વ’  કહે છે.  તો ‘સેવાફલમ્’  ગ્રન્થમાં એને અલૌકિક સામર્થ્ય કહે છે.   ‘વેણુગીત’   અને   ‘ભ્રમરગીત’   ના સુબોધિનીજી માં એને સર્વાત્મ ભાવ કહે છે.  અને ‘ચતુ:શ્લોકી’  ગ્રંથમાં મોક્ષ કહે છે.  પુષ્ટિમાર્ગનો મોક્ષ, પુષ્ટિમાર્ગનો સર્વાત્મભાવ, પુષ્ટિમાર્ગનું તનુનવત્વ કે પુષ્ટિમાર્ગનું અલૌકિક સામર્થ્યં આજ, અંત:કરણ આંખોથી સદૈવ ભગવદ્દલીલાનો સાક્ષાત અનુભવ.  આવા જ અનુભવને માનસી કહેવાય !!!

  

આ લૌકિક દેહથી અલૌકિક પ્રભુનો કદી અનુભવ ન થાય માટે લૌકિક દેહને અલૌકિક બનાવવા માટે, શ્રી પ્રભુને યોગ્ય બનવા માટે.  સાધન રૂપા સેવા જ અતિ આવશ્યક છે.

  

તદર્થમેવ કર્તવ્ય: સત્સંગો ભાવવર્દ્ધક: |
અનિન્ધનો વહનિખિ ભાવ: શામ્યેત્તુ લૌકિકાત્ ||૯||

  

એટલે કે, તે માટે ભાવવર્ધક એવો સત્સંગ કરવો, કેમકે જેમ ઇંધણ વિનાનો અગ્નિ શાંત થઇ જાય છે, તેમ લૌકિકનાં સંગથી ભગવદ્દભાવ શાંત થઇ જાય છે.  માટે પ્રભુમાં ભાવ વધારનારો સત્સંગ, સેવાના હેતુથી કરવો.

  

આત્તરિવ સદા સ્થાપ્યા હરિસંદર્શનાદિષુ |
સ્વાસ્થ્યં તુ લૌકિકે નૈવ દદાતિ કરુણાનિધિ: ||૧૦||

  

અર્થાત, હરિનાં સુંદર દર્શન આદિમાં હંમેશા આર્તિ સ્થાપન કરવી.  કરુણાનાં સાગર રૂપ શ્રી પ્રભુ જીવમ લૌકિક સ્વાસ્થ્ય નહિ કરે.

  

સંયોગાત્મ્ક સેવા કરતાં કરતાં નિરાળો ભાવ હૃદયમાં પ્રકટે એટલા માટે શ્રી પ્રભુના દર્શનની આર્તિ – જેને વિરહ-તાપ કલેશ કહીએ છીએ, એને હંમેશાં હૃદયમાં ધારણ કરવી.  મનનું જેના તરફ ખેંચાણ થાય, એને મેળવવાની ઈચ્છા થાય.  અને એ ઈચ્છા જેટલી પ્રબળ બને એટલી એ મેળવવાની ઝંખના વધે.  આ લૌકિક ઝંખના જ્યારે પ્રભુ પ્રત્યેની, પ્રભુ વિષયક પ્રબળ બને તેને આર્તિ કહેવાય છે.  આ પુષ્ટિમાર્ગમાં આર્તિ સર્વોપરી ફળ છે.  માટે પુષ્ટિ જીવે શ્રી પ્રભુદર્શન પ્રત્યેની આર્તિ નિરંતર કરવી.  જેથી શ્રી પ્રભુ કૃપા કરે છે.  પ્રભુ સર્વ આનંદમય છે.  તો પણ કૃપાનંદ પરમ દુર્લભ છે.  પ્રભુ ભક્તો પર કૃપા કરે જ છે.  તેથી હરિદર્શનની આર્તિ હૃદયસ્થ કરવી.

  

તદીયાનાં સ્વતશ્ચિન્તાં કુરુતે પિતૃવદ્ધરિ: |
પુનશ્ચિન્તાં પ્રકુર્વાણા મૂર્ખા એવ ન સંશય: ||૧૧||

  

એટલે કે, પિતાની પેઠે શ્રી હરિ પોતાના ભક્તોની ચિંતા જાતે જ કરે છે.  તેમ છતાં જો કાંઈ જીવ ચિંતા કરે તો તે મૂર્ખ જ કહેવાય, એમાં સંશય નથી.

  

શ્રી પ્રભુ કરુણાનિધિ દયાના સાગર છે.  પોતાના પુષ્ટિભક્તો પર દયા કરશે, ત્યારે એમને લૌકિકમાં કોઈ જ મુશ્કેલી નહિ રહે.  પુષ્ટિ ભક્તોનાં જીવનમાં લૌકિક ઘણી બધી અસ્વસ્થતાઓ આવશે ત્યારે જ શ્રી પ્રભુનું શરણ છોડશો નહિ.  અન્યાશ્રય ન કરશો.  પણ લૌકિકમાં આવતી મુશ્કેલીઓ, મૂંઝવણોને, દુઃખોને શ્રી પ્રભુનો પ્રસાદ માનવા શ્રી હરિરાયચરણ આજ્ઞા કરે છે.

  

ચિત્તને લૌકિકતાંથી દૂર કરવા માટે લૌકિકમાં આવતી આધિ, વ્યાધિ અને ઉપાધિઓ એ પુષ્ટિમાર્ગનો પ્રસાદ છે.  શ્રી પ્રભુ કરુણાનિધિ છે.  આવી પ્રતિકૂળ સ્થિતિમાં પણ જે શ્રી પ્રભુના બનીને રહે છે, એમની ચિંતા પિતાની જેમ શ્રી પ્રભુ સ્વયં કરે છે.

  

તસ્માદાચાર્યદાસૈસ્તુ મચ્છિક્ષાયાં સદા સ્થિતૈ: |
સેવ્ય: પ્રભુસ્તતો ભદ્રમખિલં ભાવિ સર્વથા ||૧૨||

  

માટે, જેઓ શ્રી મહાપ્રભુજીને શરણે આવી તેમના દાસ થયા છે, તેમણે ઓ મારી (શ્રી હરિરાયચરણની)  શિક્ષા પ્રમાણે જ સદાય રહેવું.  એવા વૈષ્ણવો એ તો પ્રભુની સેવા કરવી જેથી સર્વથા સર્વ કંઈ સિદ્ધ થાય.

  

અત્રે આમ શ્રીહરિરાયચરણ બહુ જ પ્રસન્ન ચિત્તથી આજ્ઞા કરે છે કે,   “હે વૈષ્ણવો તમે મારી આજ્ઞામાં વિશ્વાસ રાખજો.  સર્વથા, સર્વોપ્રકારી એટલે કે, લૌકિકતામાં, વૈદિકમાં અને અલૌકિકમાં તમારું સર્વ પ્રકારે કલ્યાણ થશે.  જો તમે પ્રભુની સારી રીતે સેવા કરશો.  જો તમે પ્રભુની શરણાગતિ અને સમર્પણ સ્વીકારશો તો તમારા મનવાંછિત મનોરથો પરિપૂર્ણ થશે.”

  

છેલ્લે એકતાલીશ શિક્ષાપત્રમાં સાર સ્વરૂપે શ્રી હરિરાયજી આજ્ઞા કરે છે કે, “સેવ્ય: પ્રભુ:”  પ્રભુની સેવા કરો.

  

આમ પુષ્ટિ સિદ્ધાંતનો સાર વિષય સંકલિત શિક્ષાપત્ર એકતાલીશમું અહિ પરિપૂર્ણ કરાય છે.  અંતમાં …

 

ગ્રંથની સંપૂર્ણ જાણકારી માટે શિક્ષાપત્ર ગ્રંથનું અવશ્ય મનન, ચિંતન, વાંચન અતિ આવશ્યક છે.

 

 

શેષ … શ્રીજી કૃપા …

 

સંકલન : શ્રી વ્રજનિશ શાહ.
બોયડસ્. મેરીલેન્ડ.યુ એસ એ.

 

[email protected]
[email protected]

 

સંલેખ પ્રાપ્તિ : પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.
email: [email protected]

 

 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.

 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે…

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’
email: [email protected]

 

 

 

(૪૨)  ગોકુલ કી પનિહારી …

ઉષ્ણકાળનું પદ

કવિ-નંદદાસજી

 

 panihari

 

 

ગોકુલ કી પનિહારી પનિયા ભરન ચલી,
બડે બડે નયના તામેં શોભ રહ્યો કજરા ।
પહિરેં કસુંભી સારી, અંગ અંગ છબિ ભારી,
ગોરી ગોરી બહિયન મેં, મોતિન કે ગજરા ।।૧||

 

સખી સંગ લિયે જાત, હંસ હંસ બુઝન બાત
તનહૂં કી સુધિ ભૂલી, સીસ ધરેં ગગરા ।
“નંદદાસ” બલિહારી, બિચ મિલે ગિરિધારી
નયન કી સૈનન મેં, ભૂલ ગઈ ડગરા ।।૨।।

 

વ્રજભાષાનાં શબ્દો

 

 

ડગરા –માર્ગ, રસ્તો

કસુંભી – કેસરી રંગની

બહિયન – બાહુઑમાં

તનહૂં – તનમાં (શરીરમાં)

સૈનન – મિલન, મિલાપ

 

 

ઉષ્ણકાળનો સમય છે. સમગ્ર વ્રજમંડળમાં પ્રભાતનો મધુર સમય ઘણો જ આહલદાક છે, તેવા સમયે ગોકુળની પનિહારી યમુના જલ ભરવા માટે યમુના પનઘટ પર જઈ રહી છે. તેના વિશાળ નયનોમાં કજરા શોભી રહ્યો છે, કેસરભીની કસુંભી સાડી અંગ પર એ રીતે ધારણ કરેલી છે કે તેનાંથી અંગે અંગ શોભી રહ્યું છે અને દેહલાલિત્ય લાવણ્યમય દીસી રહ્યું છે. તેનાં ગોરા ગોરા બાહુઓમાં મોતિન ગજરા (મોતીનાં બાજુબંધ)દૈદીપ્યમાન થઈ રહ્યા છે. ગોપી પોતાની સખીયનો સંગે એવી હાસ્ય કિલકારીઓ અને વાતો કરતી જઈ રહી છે, કે તે પોતાના શીશ (માથા) પર યમુના જલની ગાગર છે તે વાતની અને તેનાં દેહની સુધિ ભૂલી ગઈ છે. શ્રી નંદદાસજી જણાવે છે કે એવા તન્મયતાનાં સમયમાં  રસ્તામાં વચ્ચે જ પીતાંબર ધારણ કરેલા વ્રજવિહારી શ્રી કૃષ્ણચંદ્ર અચાનક જ સામે મળી જાય છે. તેમને જોતાં જ ગોપી પોતાના સૌભાગ્યને સરાવતા તે ગદગદિત થઈ જાય છે, તેની આંખો જળથી અને હૃદય આનંદનાં જળથી છલકાઈ જાય છે. તેમાંયે શ્યામ સુંદર સાથે નેત્રોથી નેત્રનો મિલાપ થવાથી તે પોતાના ઘરે જવાની વાટ પણ ભૂલી જાય છે અને જ્યાં શ્યામ જઈ રહ્યા છે તેજ દિશામાં જવા માટે પગ ઉપાડે છે. પ્રભુની સાથેનું મિલન ગોપીઓ માટે કેટલું મધુર છે કે તેની કેવળ કલ્પના જ કરવાની રહે.

 

 

ડો. મુકુંદ જી. દોશી, વડોદરા.
સાભાર-સત્સંગ માસિક –અમરેલી

 

પૂર્વી મોદી મલકાણ નાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

email: [email protected]

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …