‘ગર્ભાવસ્થા અને હોમિયોપેથી’ …

ગર્ભાવસ્થા અને હોમિયોપેથી’ … 

ડૉ. ગ્રીવા છાયા … M.D. (A.M.)BHMS; DNHE.

 

 

 

 uti

 

 

ગર્ભાવસ્થા સમયે પેશાબમાં ચેપ લાગવો (UTI)(Urinary tract Infection)

 

વાચક મિત્રો,  અગાઉના તમામ લેખમાં આપણે  સ્ત્રીને લગતી ખુબ જાણીતી અને અનુભવાતી  માસિકધર્મ સંબંધીત તેમજ અન્ય વિવિધ તકલીફો વિષે સમજ્યા. આ પહેલાના લેખમાં આપણે ‘ગર્ભાવસ્થાનું પ્રથમ ચિહન’અને હોમીઓપથી …  વિશે થોડું સમજ્યા…. આજે આપણે સહુ અહી ગર્ભાવસ્થા સમયે અનુભવાતી અલગ અલગ સામાન્ય શારીરિક તકલીફો વિષે સમજીશું ….

 

આ કોલમમાં અપાતી માહિતી થોડી વધુ રસપ્રદ બની રહે એ માટે હું સતત પ્રયત્નશીલ રહીશ.  આપ સહુ તરફથી વધુ ને વધુ પ્રતિભાવો તેમજ જરૂરી સૂચન બ્લોગ પોસ્ટ પર અમોને મળી રહેશે તેવી અપેક્ષા સહ …

 

 

આપણે સહુ જાણીએ છીએ એમ ગર્ભાવસ્થા એ એક એવી અવસ્થા છે જે દરમિયાન સ્ત્રીના શરીરમાં વધતા  અંતઃસ્ત્રાવો ને  પરિણામે તેના વિવિધ તંત્રો માં ઓછા વત્તા અંશે અનુકુળ કે ક્યારેક પ્રતિકુળ ફેરફારો થતા રહે છે.

 

અગાઉના  લેખમાં આપણે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન મુંજવતી ઉલટીની ફરિયાદ વિષે  સમજ્યા.

 

અહીં આપણે પેશાબને લગતા એટલે કે યુરીનરી ટ્રેકટ ના ચેપ વિષે માહિતી મેળવશું.

 

યુરીનરી ટ્રેકટ માં ચેપ લગાવો એટલે કે મુત્રપિંડ, મુત્રવાહીની, મૂત્રાશય તેમજ મૂત્રમાર્ગ માં ચેપ લગાવો.  સામાન્ય રીતે ચેપ એ મૂત્રમાર્ગ અને મૂત્રાશય પુરતો જ લાગતો હોય છે.  પરંતુ જયારે  આગળ વધે તો મૂત્રવાહીની કે મૂત્રાશય સુધી પણ અસર થાય છે.   ત્યારે એવી સ્થિતિનો તાત્કાલિક ધોરણે કાબૂ મેળવવો ખૂબ જરૂરી બની જાય છે.

 

kidney.1

 

UTI ના કારણો:

 

સામાન્ય સંજોગોમાં વ્યક્તિના પેશાબમાં કોઈ સુક્ષ્મ જીવાણું હોતા નથી.  પરંતુ ત્વચા, આંતરડાના નીચેના ભાગમાં કે મળમાં રહેલા જીવાણુઓ જો કોઈ રીતે યુરીનરી તંત્ર સુધી પહોચી જાય તો ચેપ લાગવાની શક્યતાઓ ખુબ વધી જાય છે.

 

ઉપરાંત, ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયની વધતી જતી સાઈઝ ને લીધે મૂત્રાશય પર  દબાણ આવે છે. પરિણામે પેશાબનું બહાર તરફ વહન અવરોધાય છે જે સુક્ષમ જીવોનો વ્યાપ વધવાનું કારણ બની  રહે છે.

 

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન પેશાબમાં શર્કરાનું વધુ પ્રમાણ પણ યુરીનરી તંત્ર માં  વારંવાર ચેપ લગાડે છે.  જે ઘણી વાર જોખમી સાબિત થાય છે.

 

UTI ના લક્ષણો:

 

પેશાબ કરતે સમયે બળતરા થવી.

વારંવાર પેશાબ લાગવો.

પેશાબ કરતે સમયે  તકલીફ થવી.

પેશાબ સમયે  કમરની નીચેના ભાગમાં દુખાવો થવો.

પેશાબમાં ડહોળાશ હોવી અથવા વાસ હોવી.

 

ઘણી વખત ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન પ્રાથમિક તબક્કે ઉપરના લક્ષણોનો ખ્યાલ રહેતો નથી.  પરંતુ ચેપ થોડો આગળ વધે પછી જ લક્ષણો અનુભવતા હોય છે.

 

UTI ના ઉપાય:

 

સૌ પ્રથમ તો યુરીનરી ટ્રેકટમાં લગતા ચેપથી બચવા માટે દરેક સગર્ભા એ નીચે મુજબની તકેદારી રાખવી અનિવાર્ય રહે છે.

 

 

ઓછામાં ઓછા ૮ થી  ૧૦ ગ્લાસ પાણી પીવું

ભરપુર વિટામીન  યુક્ત  ખોરાક લેવો

ખોરાકમાં વધુ માત્રામાં શર્કરા ટાળવી

જનનાંગો ની યોગ્ય રીતે સફાઈ કરવી

લીંબુ, ઓરેન્જ, પાઈનેપલ જેવા વિટામીન યુક્ત ફળોનો ઉપયોગ વધારવો

૧- ટી સ્પૂન બેકિંગ સોડા એક ગ્લાસ પાણી સાથે લઇ શકાય

 

 

આમતો  ચેપના લક્ષણો જો ઓછી માત્રામાં હોય તો   આપોઆપ થોડી સંભાળ લેવાથી કાબુમાં આવી જતા હોય  છે.  પરંતુ ચેપને લીધે જો તકલીફ વધારે જણાય તો કેટલીક અસરકારક હોમિયોપેથીક દવા માત્ર એકાદ બે ડોઝ માં જ રાહત આપીને રોગમુક્ત બનાવે છે.

 

ઘણી વખત મૂત્રપીંડમાં અસામાન્ય રીતે લાગેલા  ચેપ ને પરિણામે આગળ ઉપર બાળકનો જન્મ  એ અંદાજીત સમય કરતા વધુ વહેલો થઇ જવાની શક્યતાઓ પણ ઉભી રહે છે, જે ક્યારેક માતા તથા બાળક બંને માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે.

 

 

ગર્ભાવસ્થા જેવી કાળજી માંગી લેતી અવસ્થામાં હોમિયોપેથીક દવા એ માતા તથા બાળક બંને  માટે જરા પણ નુકશાન વિનાની બની રહે છે.

 

ખાસ કરીને અતિશય બળતરા તેમજ પેશાબ  કરતી વખતે થતા  દુખાવા માટે  હોમિયોપેથીક  દવા ગણતરીના કલાકોમાં જ રાહત આપે છે, વળી જેમને વારંવાર ઇન્ફેકશન લાગતું હોય તો એમના માટે અક્ષીર સાબિત થાય  છે.

 

 

નીચે  મુજબની સૂચવેલ દવાઓ જો દરદીની પ્રકૃતિને ચકાસીને અપાય તો તુરંત રાહત આપે છે.

 

Cantharis

Equisetum

Apis mell

Aconite

Arsenic

Sarasaparilla

Merc sol

Merc cor

Sabina

Staphysagria

Thuja

Sulphur

 

 

પ્લેસીબો:

 

જયારે સવાલ  એકસાથે બબ્બે જીવોના સ્વાસ્થ્યનો હોય ત્યારે   કુદરતી તત્વોમાંથી બનેલી તેમજ આડઅસર રહિત ઉપચાર પધ્ધતિ અપનાવવી એ જ સમજણપૂર્વકનું સલામતીભર્યું  પગલું બની રહે છે.
 

 
 dr.greeva

 

 

 

ડૉ. ગ્રીવા છાયા માંકડ
M.D. (A.M.)BHMS; DNHE.
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net‘દાદીમા ની પોટલી’

email: [email protected]

 

 

સ્વાસ્થય અંગેના   લેખ પરના આપના અમૂલ્ય પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકી આભારી કરશો, આપના દરેક પ્રતિભાવ ડૉ.ગ્રીવા માંકડ – (લેખિકા) ની કલમને બળ પૂરે છે, તેમજ અમોને આપના પ્રતિભાવ દ્વારા સ્વાસ્થ્ય અંગેના વધુને વધુ લેખ ભવિષ્યમાં આપવા  માટે પ્રેરણા મળી રહેશે. …. આભાર ..! ‘દાદીમા ની પોટલી’

 

 

“ સર્વે પાઠક મિત્રો ને વિનંતી કે આપ આપના પ્રતિભાવો દ્વારા આપને સતાવતા કે સ્વાસ્થયને અંગે ઉદભવતા પ્રશ્નો બ્લોગ પર આવી જરૂર પૂછી શકો છો. આપને  મુંજવણ આપતા પ્રશ્ન કે રોગ બાબતે Privacy / અંગતતાજાળવવી હોય તો આપની  સમસ્યા ડાયરેકટ [email protected] ઉપર અથવા  [email protected] અથવા [email protected] ના ઈ મેઈલ દ્વારા પૂરી વિગત – જેવી કે, વજન, ઉંમર, ઉંચાઈ, સ્વાસ્થ્યની સમસ્યા – (કેટલા સમયથી છે), કોઈ ઉપચાર અગાઉ કરાવેલ હોય તો તે વિગત -રીપોર્ટ ની જાણકારી મોકલવી. તમોને તમારા email ID દ્વારા યોગ્ય માર્ગદર્શન મોકલી આપીશું. ”  ….આભાર ! ‘દાદીમા ની પોટલી’

 

 
જરા અજમાવી જુઓ … 

 
 
પેશાબમાં થતી બળતરા નાં થોડા ઘરેલું ઉપાય …
 

 
ગર્ભાશય દરમ્યાન થતા પેશાબના રોગ પેશાબ ઓછો થતો હોય કે બંધ થયો હોય તો તાજી છાશમાં ગોળ નાંખીને પીવાથી પેશાબની અટકાયત મટે છે.

ગર્ભાશય દરમ્યાન થતા પેશાબના રોગ અર્ધા તોલા લીંબુના બીજનું ચુર્ણ કરી પાણી સાથે પીવાથી તરત પેશાબ છૂટે છે.

પેશાબની બળતરા તથા અટકાયત થતી હોય તો ગરમ કરેલાં દૂધમાં સાકર અને ચોખ્ખું ઘી નાખી પીવાથી રાહત થાય છે અને તકલીફ મટે છે.

ચોખાના ધોવાણમાં સાકર તથા ચપટી સુરોખાર મેળવી પીવાથી પેશાબ ઓછો થતો હોય તો વધે છે કોઈપણ કારણસર પેશાબ અટકતો હોય તો તે મટે છે.

પેશાબ અટકી અટકીને થવો, વધુ થવો અને બળતરા સાથે થવો, વગેરેમાં તલ ખાવાથી ફાયદો થાય છે.

કેળનું ચાર-પાંચ તોલા પાણી ગરમ કરેલા ઘીમાં નાંખીને પીવાથી બંધાયેલો પેશાબ તરત જ છુટી જાય છે.

રાત્રે ઘઉંને પાણીમાં પલાળી રાખી સવારે વાટી તેમાં સાકર નાંખીને હલાવો અને હલવો બનાવી ખાવાથી પેશાબ છુટથી થાય છે.

આમળાના ચુર્ણમાં ઘી અને ગોળ મેળવી રોજ લેવાથી પેશાબની બધી તકલીફ મટે છે.

પેશાબ અટકી અટકીને આવતો હોય તો એલચીનું ચુર્ણ મધમાં ચાટવાથી પેશાબ સાફ અને છુટથી આવશે.

૧૦૦ ગ્રામ દૂધમાં ખાવાનો સોડા ૧ ગ્રામ નાંખી દિવસમાં બે વાર પીવાથી પેશાબની છુટ થશે અને પેશાબમાં લોહી પડતું હોય તો તે પણ મટે છે.

પાતળી છાશમાં બે આનીભાર સુરોખાર નાખી પીવાથી પેશાબની બળતરા મટે છે.

વરીયાળી શરબત બનાવી તેમાં જરાક સુરોખાર નાંખી પીવાથી પેશાબની બળતરા મટે છે.

વરીયાળી અને ગોખરૂંનો ઉકાળો બનાવી પીવાથી પેશાબની બળતરા મટે છે.

એલચીના ચુર્ણને આમળાના ચુર્ણ સાથે કે આમળાના રસમાં લેવાથી પેશાબની બળતરા દૂર થાય છે.

ચાર તોલા કાળી દ્રાક્ષને રાત્રે ઠંડા પાણીમાં પલાળી રાખી સવારે મસળી, ગાળી થોડા જીરાની ભુકી નાંખી પીવાથી પેશાબની ગરમી મટે છે. અને પેશાબ સાફ આવે છે.

આમળાના રસમાં મધ અને હળદર નાંખીને પીવાથી પેશાબ માર્ગે અને પેશાબની બળતરા દૂર થાય છે.

જવને ખાંડી તેનાં ઉપરનાં ફોતરા કાઢી નાંખી જવદાણા કાઢી તેને પાણીમાં ઉકાળી (એક લીટર પાણીમાં એક થી બે ચમચી જવદાણા નાખવા) જવ બફાઈ જાય એટલે ઉતારી લઈ પાણી ગાળી લેવું. જવનું આ પાણી આખો દિવસ પાણીની તરસ લાગે ત્યારે સાદા પાણીની જગ્યાએ પીવાથી પેશાબ અટકી અટકીને આવવો પેશાબમાં બળતરા થવી, કીડનીનું શૂળ, મુત્રાશયનું શૂળ, પથરી વગેરેમાં ફાયદો થાય છે.

એલચી અને સુંઠ સરખે ભાગે લઈ દહીંના નીતર્યા પાણીમાં સિંઘવ મેળવીને પીવાથી પેશાબ તરત છુટે છે.

જવ ઉકાળીને પાણી પીવાથી પેશાબ સાફ આવે છે અને પેશાબની બળતરા મટે છે.

શેરડીનો રસ પીવાથી પેશાબ છુટથી થાય છે બળતરા મટે છે.

ક્યારેક ડાયાબીટીસ ન હોવા છતાં વારંવાર ખુબ પેશાબ કરવા જવું પડે છે તે માટે અડદની પલાળેલી દાળને વાટીને ઘીમાં, ખાંડ નાંખીને તેનો શીરો બનાવીને સાત દિવસ ખાવાથી આરામ થાય છે. આ શીરા સાથે દહિંમાં ખાંડ નાંખી રોટલી સાથે ખાવાથી વધુ લાભદાયક બને છે.

અર્ધી ચમચી અજમો અને અર્ધી ચમચી ગોળ મસળી મીક્ષ કરી સવાર-સાંજ લેવાથી વારંવાર પેશાબ કરવા જવું પડતું હોય તો તે મટે છે.

ક્યારેક ડાયાબીટીસ ન હોવા છતાં વારંવાર પેશાબ કરવા જવું પડતું હોય તો પેટ પર ડુટીની નીચે બાજરીને તાવડી પર ગરમકરી કપડામાં બાંધી પેટ, પેઢું તથા કમર પર ૧૦-૧૫ મિનિટ રોજ શેક કરવાથી આરામ મળે છે.

સુંઠના ઉકાળામાં હળદર અને ગોળ નાંખીને પીવાથી ધાતુસ્ત્રાવ મટે છે તથા પેશાબ સાથે જતું ધાતુ બંધ થાય છે.

એલચી અને શેકેલી હીંગનું ચુર્ણ, ત્રણ રતી જેટલું ચુર્ણ ઘી અને દૂધની સાથે લેવાથી પેશાબમાં ધાતુ જતી હોય તો બંધ થાય છે.

અર્ધા તોલા જેટલું સુંઠનું ચુર્ણ ગાયના અર્ધા શેર દૂધમાં પીવાથી વેદના સાથે પેશાબમાંથી લોહી પડતું હોય તો તે બંધ થાય છે અને વેદના મટે છે.

વારંવાર પેશાબ કરવા જવું પડતું હોય તો અજમો અને તલ ભેગા કરીને ખુબ ચાવીને સવાર-સાંજ ખાવાથી આરામ મળે છે.

કાળા તલ ૨૫૦ ગ્રામ, ખસ ખસ ૧૦૦ ગ્રામ તથા અજમો ૧૦૦ ગ્રામ અધડચરા શેકી ખાંડીને ચુર્ણ બાવી શીશીમાં ભરી રાખવું તેમાંથી દરરોજ ૨ થી ૫ ગ્રામ ચુર્ણ થોડી સાકર અને ચપડી હળદર મેળવી સવાર-સાંજ બે વાર લેવાથી બહુમુત્ર રોગ (વારંવાર પેશાબ કરવા જવું પડતું હોય તે) મટે છે.

મેથી ત્રણ ભાગ, સુંઠ એક ભાગ તથા અજમો એક ભાગનું ચુર્ણ બનાવી મધ કે પાણીમાં દિવસમાં સવાર-સાંજ બે વાર લેવાથી બહુમુત્ર રોગ મટે છે.

મેથીની ભાજીનો રસ દસ તોલા તેમ O| (પા તોલા) કાથો, O|| (અડધી) ચમચી સાકર મેળવીને પીવાથી બહુમુત્ર રોગ મટે છે.
 

સાભાર : http://www.jainuniversity.org