(૧) સહજ શાલીનતા અને સહાનુભૂતિ … (પ્રેરકકથાઓ) …

(૧) સહજ શાલીનતા અને સહાનુભૂતિ … (પ્રેરકકથાઓ)  …

 

 

 

ice cream eating

 

 

એક દિવસ દસ વર્ષનો એક છોકરો આઈસ્ક્રીમવાળાની દુકાને ગયો. એક ટેબલ પર બેસીને એણે વેઇટર બેનને પૂછ્યું : ‘આઈસ્ક્રીમના કપનું શું છે ?’ પેલી બહેને કહ્યું : ‘એક કપની કિંમત પંદર રૂપિયા છે.’ પેલો છોકરો ખિસ્સામાંથી રૂપિયા કાઢીને ગણવા માંડ્યો. તેની પાસે માત્ર પંદર રૂપિયા જ હતા. વળી પર્શ્ન પૂછ્યો : નાનામાં નાના કપનું શું ?’ બહેને જરાક અધીરતાથી જવાબ આપ્યો : ‘તેર … રૂપિયા.’ સાંભળીને છોકરાએ વિનંતીથી કહ્યું : ‘તો બહેન, એમ કરોને મને એક નાનો કપ આપો.’ આઈસ્ક્રીમ આવી ગયો, એણે આઈસ્ક્રીમ ખાઈ પણ લીધો અને બિલ ચૂકવીને નીકળી ગયો. જ્યારે વેઇટર બહેને ખાલી પ્લેટ લીધી ત્યારે એનું હૃદય દ્રવી ઊઠયું. બિલની નીચે બે રૂપિયા પણ હતા અને આ બે રૂપિયા વેઈટર બહેનની બક્ષિશરૂપે હતા. હવે એ બહેનને ખ્યાલ આવ્યો કે એ નાનકડો છોકરો ખિસ્સામાંથી પૈસા કાઢીને ગણતો હતો અને ત્યાર પછી જ એણે આઈસ્ક્રીમનો ઓર્ડર આપ્યો. જો એણે પંદર રૂપિયાનો આઈસ્ક્રીમ ખાધો હોત તો એ બે રૂપિયા બક્ષિશ ન આપી શકત. આ નાનકડા છોકરાના હૃદયમાં પણ બીજાને માટે જીવવાનો ભાવ હતો. એણે પોતાનો તો વિચાર કર્યો પણ બીજાનાં ભલા માટે પણ પહેલાં વિચારી જોયું.

 

 

(૨) परोपकाराय सतां विभूतय …

 

 

પંજાબના મહારાજા સરદાર રણજીતસિંહજી પોતાનાં કરુણા અને સર્વપ્રેમ માટે સુખ્યાત છે. એક દિવસ તેઓ ઘોડાગાડીમાં બેસીને પોતાના અંગરક્ષક સાથે બહાર નીકળ્યા. એકાએક એના કપાળ પર એક પથ્થરનો કારમો ઘા લાગ્યો. એનાથી અત્યંત પીડા થતી હતી અને લોહી વહી જતું હતું.

 

અંગરક્ષકે ઘોડાગાડી રોકી અને એ પથ્થરો ફેંકનારને શોધવા નીકળી પડ્યો. આ પથ્થરો ફેંકનાર એક વૃદ્ધ નારી હતી. અંગરક્ષકે એ વૃદ્ધ નારીને પકડી લીધી અને રાજા રણજીતસિંહજી સમક્ષ હાજર કરી. રાજાને જોઇને સ્વભાવિક રીતે આ ગરીબ વૃદ્ધ નારી ભયથી કાંપવા લાગી. હવે રાજા તેને સારી એવી સજા કરશે એ વાત નિ:શંક હતી.

 

તેણીએ રાજા રણજીતસિંહજી સામે ઝૂંકીને આજીજીપૂર્વક કહ્યું : ‘મહારાજ, મારી મોતી ભૂલ થઇ ગી. મેં તો પથ્થરો આ બોરડીના ઝાડ પર ફેંક્યો હતો. મારો દીકરો ભૂખ્યો હતો અને પાકેલા બોર ખરે તો એનો પેટનો ખાડો પૂરવા માગતી હતી. ઘા ચૂકી ગઈ અને આપના કપાળમાં લાગ્યો. મહારાજ, દયાળુ ! વૃદ્ધ સ્ત્રીને માફ કરો.’ આમ કહીને એ વૃદ્ધ નારીએ ફરીથી ક્ષમા યાચના માટે રાજાને વિનંતી કરી.

 

રાજા રાજા રણજીતસિંહજી માયાળુ અને કરુણાળુ હતા. વૃદ્ધ નારીની વાત સાંભળીને એમનું હૃદય દ્રવી ઊઠયું. તેમણે અસહાય વૃદ્ધ નારીને દયાની નજરે જોઈ. પછી રાજાએ પોતાના અંગરક્ષકને બોલાવ્યો અને તેમને આદેશ આપ્યો : ‘આ વૃદ્ધ માતાને ૧૦૦૦ રૂપિયા અને થોડી ચીજવસ્તુઓ આપજો. આ વૃદ્ધ માતાને ઘોડાગાડીમાં બેસાડીને ઘરે પાછા પહોંચાડી દેજો.’ આ જોઇને અંગરક્ષકના આશ્ચર્યનો પાર ન રહ્યો. એણે મહારાજને પૂછ્યું : ‘આવો ગુણો કરનારને સજા કરવાને બદલે આવો પુરષ્કારનો બદલો શા માટે વાળો છો?’

 

પ્રજાવત્સલ અને કરુણાભર્યા હૃદયવાળા રાજા રણજીતસિંહજીએ પ્રત્યુત્તરમાં કહ્યું : ‘આ મૂંગું વૃક્ષ પણ જો એને પથ્થરો મારીએ તો આપણને એનાં મીઠાં ફળ આપે છે, તો પછી હું પંજાબનો મહારાજા મારી પાસે આવનાર પર શા માટે ઉદારદિલનો ન બનું ?’ મહારાજાએ ભવિષ્યમાં વધુ કાળજી રાખીને કામ કરવાની સલાહ આપીને આ વૃદ્ધ નારીને ઘરે પાછી મોકલી દીધી.

 

 

(રા.જ.૧૧-૦૬/૪૦(૩૬૦)

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પરના આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.