સાધારણ માનવમાંથી સર્વોત્કૃષ્ટ માનવ …

સાધારણ માનવમાંથી સર્વોત્કૃષ્ટ માનવ …

સર વિલિયમ ઓસ્લાર કેનેડાના સૌથી વધુ સુખ્યાત ચિક્ત્સકોમાંહેના એક ચિકિત્સક હતા. વિદ્યાર્થી અવસ્થામાં ચિંતાઓ, માનસિક તાણ એમને સતત સતાવતાં રહેતાં. જ્યારે તેઓ મોન્ટ્રીયલણી જનરલ હોસ્પિટલમાં અભ્યાસ કરતાં હતાં ત્યારે તેમણે પોતાના ભાવિના ચિંતાભર્યા વિચારોથી જન્મેલી અત્યંત ઘેરી હતાશાએ ઘેરી લીધા હતા. ચિંતા, શંકાકુશંકા અને ભાવિની અચોક્કાસ્તાએ એમને ચારે બાજુએથી મૂંઝવી દીધા હતા.
અંતિમવર્ષની પરીક્ષા માટે મસમોટા ગ્રંથોનું વાચન મનન તેમણે વિક્ષુબ્ધ કરી મૂકતું. એ વર્ષે આ બધા અભ્યાસક્રમને પહોંચી વળશે કે કેમ એ વિશે તેમના મનમાં સંશય હતો. આ બધી અસંખ્ય વિગતો અને તેના પરીક્ષામાં આલેખનના મૂંઝવતા મુશ્કેલ કાર્યને નજર સમક્ષ રાખતાં તેઓ પોતાને એ માટે અસમર્થ ગણાતા હતાં. પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ તો થઇ ગયા પણ હવે કામ ધંધો મેળવવાની સમસ્યા એમનાં મુખ પર તારી આવી. શું તેમણે સ્વતંત્ર ચિકત્સા વ્યવસાયમાં પડવું જોઈએ ? એમાં તો ઘણી મોટી મૂડીનું રોકાણ કરવું પડે અને વળી પાછું એ ચાલે છે કે નહિ એ વાત તો હરિના હાથમાં !
આ ગળાકાપ સપ્ર્ધાની દુનિયામાં કોઈપણ માણસ પોતાની સફળતાની ખાતરી કેવી રીતે અને ક્યાંથી મેળવી શકે ! એમનું મન જીવનમાં સફળતા વિશેની ચિંતાવ્યથા અને શંકાકુશંકાથી સમગ્ર રીતે છિન્નભિન્ન રહતું. પરંતુ, આકસ્મિક રીતે એની નજરે પડેલા વિશ્વના મહાન ચિંતક કાર્લાઈલના એકમાત્ર વિધાને એમના જીવનની અદ્ ભૂત કાયાપલટ કરી નાંખી : ‘આપની સમક્ષ સ્પષ્ટ દેખાતા અને જણાતા કાર્યમાં મંદી પડવું એ આપણા જીવનનું મુખ્ય ધ્યેય અને કાર્ય છે. અને નહિ કે દૂરસુદૂર પડેલા ઝાંખા અંધકારમય ભાવિને જોયા કરવાનું.’ આ કથાને એમને નિરાશાની ગર્તામાંથી બહાર કાઢ્યા અને એને લીધે પોતાની જાતને એક સામાન્ય ક્ષુદ્ર માનવમાંથી મહામાનવ-અસામાન્ય માનવ બનાવવા આવશ્યક પ્રેરણાની અમરજ્યોત એમનાં હૃદયમાં ઝળહળી ઊઠી. એમણે પોતાની જાતને એક જવાંમર્દને છાજે તેવાં કાર્યો કરવાં માટે નવો ઘાટ આપ્યો. કાર્લાઇલનું આ કથન એમના જીવનવિજયમાં એક જાદુઈ ચમત્કારિક સૂત્ર બની ગયું.
પોતાના જીવનકાળમાં એમણે સુખ્યાત જ્હોન હોપકિન્સ ઇન્સ્ટીટયુટને તેના સાર્વત્રિક વિકાસ સાથે વિશ્વમાં અગ્રગણ્ય સ્થાને મૂકી દીધું. એમણે ચાર ચાર વિશ્વવિદ્યાલયોમાં પ્રાધ્યાપક તરીકે અધ્યાપનકાર્ય કરવાનાં સદભાગ્ય અને સન્માન સાંપડ્યાં હતાં. તેઓ ઓક્સફર્ડ વિશ્વવિદ્યાલયના મેડીસિનશાખાના પ્રાધ્યાપક તરીકે દીર્ઘકાલીન યશસ્વી સેવાઓ આપીને નિવૃત થયા.  બ્રિટિશ સરકારે એમણે અનેક ચંદ્રકો અને માં-અક્રમોથી નવાજ્યા હતા.
એક વખત યેલ વિશ્વવિદ્યાલયના વિદ્યાર્થીઓને સંબોધતાં તેમણે કહ્યું હતું : ‘ઓક્સફર્ડ જેવી યુનિવર્સીટીના સુખ્યાત અને વિલક્ષણ પ્રતિભાવાળા પ્રાધ્યાપક અને લેખક તરીકેની મારી ખ્યાતિ તમારામાંથી કેટલાંકને એમ માણવા પ્રેરશે  કે હું એક જન્મજાત પ્રતિભાસંપન્ન, વિલક્ષણ માનવ છું. પણ એ વાત સાચી નથી. મારા નજીકના મિત્રો જાણે છે કે પ્રતિભા શક્તિનાં ક્ષેત્રોમાં હું કેટલો સામાન્ય પ્રતિભાવાળો માનવ છું !’