ત્રણ લઘુકથાઓ – ડૉ. ચારૂતા એચ. ગણાત્રા…

ત્રણ લઘુકથાઓ …
ડૉ. ચારૂતા એચ. ગણાત્રા…

 

 

[૧] બારી

 

એ બારી હંમેશા બંધ રહેતી. નાનપણથી જ હું જોતો આવ્યો છું કે એ બારી હંમેશા બંધ હોય છે. ‘શું હશે એ બારીની બીજી તરફ ?’ બાળસહજ મારા મનમાં એ પ્રશ્ન જરૂર થતો. પણ એ બારી ક્યારેય ન ખુલતી. ક્યારેક કોઈને કહેતા સાંભળ્યા હતા કે બારીની પેલી તરફ કંઈક ભયાનક છે. પણ કોઈ સરખો જવાબ ન દેતા. એક દિવસ તો ઠપકો પણ મળ્યો કે :
‘ખબરદાર, બારી વિષે એક વાત પણ વિચારી છે તો ! આપણાં પૂર્વજોનાં જમાનાથી કોઈએ આ બારી ખોલી જ નથી.’
કોઈએ બંધ બારી ન ખોલી હોય તો શું થયું ? શું મારે પણ બારી ન ખોલવી ?! ફક્ત કોઈ કાલ્પનિક ભયથી પીડાઈને આ બારી બંધ જ રાખવી !! પણ મારો બળવાખોર સ્વભાવ બધા ઓળખી ગયા હતા. માટે બારી વિષેની ડરામણી વાતોથી માંડીને મારી ઉપર વર્તાતી કડકાઈમાં વધારો થતો ચાલ્યો. માનવનો સ્વભાવ એવો હોય છે કે જે વસ્તુની ‘ના’ પાડો એ વસ્તુ વારંવાર કરવાનું મન થાય. મને પણ બારી ખોલવાનું મન થતું. વધુ ને વધુ પ્રબળતાથી બારી ખોલવાનું મન થતું.
અને…

 

એક દિવસ…

 

ઘરે કોઈ નહોતું. મને કોઈ એકલા ન છોડતા, પણ આજે અનાયાસે ઘરે કોઈ નહોતું. ધીમે ધીમે મેં ડગલા બારી તરફ માંડ્યા. ચોર નજરે આજુબાજુ જોઈ લીધું કે કોઈ આવતું તો નથી ને ! દરેક ડગલે મનમાં રોમાંચ વધતો જતો હતો. ક્ષણેક અટક્યો. વિચાર પણ આવી ગયો કે કંઈક અજુગતું બન્યું તો ? ખરેખર કંઈક ‘ભયાનક’ હશે તો ? પણ એ વિચાર ખંખરી ફરી આગળ વધવા લાગ્યો. દરેક ડગલે વધતા હૃદયનાં ધબકારા, વધતો રોમાંચ… અને ક્યારે મેં બારી ખોલી નાખી એ યાદ ન રહ્યું….

 

પણ…

 

….બારીની બીજી બાજુ તો હતું એક પ્રેમ ભર્યું આકાશ… લહેરાતા વૃક્ષો… કુદરતનું અનુપમ સૌંદર્ય, મ્હોરતા ફુલો, ચહેકતા પક્ષીઓ… ઘણું ઘણું… અને સાથે… અદ્દભુત આનંદ, નિતાંત શાંતિ… મનનો રહ્યો સહ્યો ભય પણ ચાલ્યો ગયો…અને હું બોલી ઊઠ્યો : ‘આ તો મારા જ મનની બારી છે…’ કુદરત અને મારી વચ્ચે મારા મનની આ બંધ બારીનો જ પડદો હતો. કૃત્રિમતાનાં ઘરમાં એક બારી તો કુદરત તરફની હોય જ છે. બસ, જરૂર હોય છે એ બારીને ખોલવાની અને આપણી ભીતર કુદરતને આવકારવાની….

 

તમે એ બારી ખોલી કે નહીં ?! કુદરત છે તમારી પ્રતિક્ષામાં…

 

 

[૨] અભૂતપૂર્વ

 

 

એ તદ્દન નિ:રસ દિવસ હતો. સવાર પડી પણ ઊઠી ન શકાયું. અને આંખ ખૂલી ત્યારે સવારના આઠ વાગી ગયા હતા. કસરત પણ ન થઈ અને ઑફિસે જવાની સાડાસાતની ટ્રેઈન ચુકી ગયો. ઑફિસે ફરજીયાત રજા લેવી પડી. શું કરવું ? ઘરે એકલો હતો. સારા જોવા જેવા કોઈ પિક્ચર પણ નથી આવ્યા. આજનો દિવસ તો નક્કામો ગયો જ સમજી લેવાનો. ચાલો, છાપાનાં પાનાઓ ફેરવું….!

 

 

છાપાનાં રોજિંદા સમાચારનાં પાના ઉપર કંઈક એવું લખ્યું હતું કે મારો ચહેરો ખીલી ઊઠ્યો. શરીરની અને મનની આળસ દૂર થઈ ગઈ. જલ્દીથી તૈયાર થઈ ગયો. હા, ત્યાં સાડાનવે પહોંચવાનું હતું અને પછી આખો દિવસ ત્યાં જ. સાંજે છુટ્ટા પડવાનું નક્કી કરેલું હતું. રસ્તામાં એક જ વિચાર આવતો હતો કે ત્યાં જઈ કોને મળીશ ? કોઈ ઓળખીતું હશે કે કેમ….! કોઈ પરિચિત….કોઈ મિત્ર ? વિચારોમાં હું ત્યાં પહોંચી ગયો. દરવાજા પર જ સસ્મિત મારું સ્વાગત થયું. મારા હાથમાં એક પુષ્પ મુકીને મને સુપ્રભાત પાઠવ્યા. મારું મન હસી પડ્યું, પણ કોઈ પરિચિત વ્યક્તિ ન દેખાણી…!

 

 

ખેર ! એ જગ્યા ક્યાં મારા માટે અપરિચિત હતી….એ તો હતી મારી પોતાની જ શાળ… આજે હતું શાળાનાં ભુતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓનું સંમેલન. નોકરીનું વળગણ એટલું ગજબનું હતું કે છાપું વાંચતો છેક સાંજે. આ તો અનાયાસે છાપુ હાથમાં આવી ગયું. રજા પણ પડી ગઈ અને…

 

 

‘સુજીત… સુજીત….! અહીં ઉપર છીએ… આપણાં જૂના વર્ગમાં….’ મારા જૂના મિત્રોનાં પોકાર મને સંભળાયા. બારમાં ધોરણમાં શાળા છોડી એ સમયે જે સ્ફૂર્તિ હતી એ જ સ્ફૂર્તિથી હું પહોંચી ગયો અમારા વર્ગમાં.

 

 

‘આપણા નામ હજી કોતરાયેલા છે…?’

 

 

‘હા, જો ઈશાંતનો ‘આઈ’, પ્રકાશનો ‘પી’ અને તારો? ?સુજીતનો ‘એસ’. બધા સાથે મળીને આઈ.પી.એસ. જો આ રહ્યા આપણાં નામ… ફરક એટલો છે કે શાળાની બેન્ચ પર નહીં શાળાની પત્રિકામાં છે આપણાં નામ… પત્રિકામાં લખ્યું હતું : ‘અમારી શાળાનાં ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ…’ અને મારા-અમારા જેવા ઘણાં વિદ્યાર્થીઓનાં ફોટા હતાં. અમારા આચાર્ય પણ હાજર હતા અને તેમણે સંબોધ્યા, ‘આ અમારી શાળાના ભૂતપૂર્વ નહીં, અભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ ? છે…’

 

 

મિત્રો સાથેની વાતચીત-મજાક, શિક્ષકોને મળવાનું અને શાળાનું વાતાવરણ…! એ દિવસની સાંજ ક્યાં પડી ગઈ એ ખબર જ ન પડી. પણ આ એક દિવસે મને જાણે આખા વર્ષની સ્ફૂર્તિ આપી દીધી. મિત્રો સાથે સરનામા, ફોનનંબરની આપ-લે કરી એ દિવસની યાદ ને મનમાં ભરી લઈ ઘરે આવ્યો.

 

 

….અને માનશો ! મારો આજનો દિવસ ખુબ સરસ પસાર થયો.

 

 

[૩] વરદાન …

 

 

‘મનુષ્ય રૂપે તું જન્મ લેવા જઈ રહ્યો છે. બોલ, તારી સાથે તું શું લઈ જવા માગે છે ?’ ઈશ્વરે પોતાના દરબારમાં ઉભેલા મનુષ્યોની કતારમાં આ પ્રશ્ન પુછ્યો.
‘ખૂબ પૈસા….’
‘પ્રતિષ્ઠા…’

 

‘અભ્યાસ…..’

 

દૂર દૂરથી અવાજો સંભળાવા લાગ્યા. ઈશ્વરે દરેકને યોગ્યતા પ્રમાણે ‘તથાસ્તુ’ કહી આશીર્વાદ આપ્યા.

 

‘તું કંઈ નથી બોલતો, પુત્ર ?’ ઈશ્વરનો પ્રેમાળ સ્વર સંભળાયો.

 

‘પ્રભુ ! હું આશિષ માગતાં અચકાઉં છું….’

 

‘જેમની યોગ્યતા હતી તેમને જ તો મેં આશીર્વાદ આપવા અહીં બોલાવ્યા હતા. દરેક પરિસ્થિતિને પોતાની રીતે પરિવર્તિત કરવાનો અધિકાર તો ઈશ્વર પણ નથી આપતા…..’

 

‘પ્રભુ મારે… અમરત્વનું વરદાન જોઈએ છે….’
 આકાશે એક ધડાકો થયો….

 

‘શું માંગી રહ્યો છે તું ?’ ઈશ્વરનાં પ્રેમાળ સ્વરનું સ્થાન ક્રોધે લઈ લીધું, ‘અશક્ય વરદાન તું માગી રહ્યો છે. ઘોર તપસ્યા કરનાર પણ અમરત્વનું વરદાન નથી મેળવી શકતા?’

 

‘પ્રભુ ! ….ક્ષમા પ્રભુ… પણ મારી માગણી અધુરી છે….’

 

‘હજી પણ તું કંઈ માંગવા ઈચ્છે છે …’ ઈશ્વરનો સ્વર વધુ ક્રોધિત બન્યો.

 

‘હા…’ એક નિર્ભિક સ્વરનો પડઘો પડ્યો.

 

ઈશ્વર પણ એક ક્ષણ માટે વિચારમાં પડ્યા અને છેવટે તેને વરદાન માગવાની અનુમતિ મળી.

 

‘પ્રભુ ! તમારી વરદાન આપવાની કૃપાની અવગણના કરવાનો કોઈ ઈરાદો નહોતો. પણ, મારા શબ્દોને યોગ્ય રીતે રજુ ન કરી શક્યો… જીવનભર નાદ બ્રહ્મની ઉપાસનાનું મને વરદાન આપો… શબ્દદેહે અને સ્વરદેહે હું અમરત્વ ઈચ્છું છું, પ્રભુ…! ઈશ્વરને પ્રિય, ઈશ્વરની સમીપ હોય તેવા કલાકાર તરીકે હું અમરત્વ ઈચ્છું છું…!’

 

‘તને વરદાન છે… તથાસ્તુ…’ પ્રભુનો માધુર્યભર્યો કોમળ સ્વર સંભળાયો. સર્વત્ર દિવ્ય પ્રકાશ પથરાઈ ગયો. વાતાવરણ તરલ અને સુગંધી બની ગયું.

 

…અને પૃથ્વી પર તેનો જન્મ થયો. તેના વિષે કહેવાયું કે જેના રૂદનમાં પણ સુર પ્રગટતા. જેના સ્વરમાં માધુર્ય પ્રગટતું અને જેના શબ્દોમાં કલા પ્રગટતી. જેના હાથમાંથી સંગીતવાદન વહેતું અને પગમાં નૃત્ય રમતું. કદાચ ઈશ્વરની સાધનામાં આનંદ મળતો હશે, પણ ઈશ્વરને પ્રિય એવી કલાની સાધનામાં અભુતપૂર્વ દિવ્યાનંદની અનુભૂતિ થવા લાગી. ઈશ્વર દ્વારા મળેલું અમરત્વનું વરદાન લઈ જન્મતા મનુષ્યો, મહાન કલાકારો અમસ્તા જ નહીં બનતા હોય….!!

 

 

[વ્યવસાયે હોમિયોપેથી ડૉક્ટર એવા ડૉ.ચારૂતાબેનની (રાજકોટ) કૃતિઓ જનકલ્યાણ સહિત અન્ય અનેક સાહિત્યિક સામાયિકોમાં પ્રકાશિત થતી રહે છે. રીડગુજરાતીને આ સુંદર લધુકથાઓ મોકલવા માટે તેમનો ખૂબ ખૂબ આભાર. આપ તેમનો આ સરનામે [email protected] અથવા આ નંબર પર +91 281 2467109 સંપર્ક કરી શકો છો.]

 

 

સાભારઃhttp://readgujarati.com

 

બ્લોગ લીંક : http://das,desais.net
email : [email protected]

વર્તન વાતો કરે…

વર્તન વાતો કરે …

 

 

આપણું વર્તન આપણા ચારિત્ર્યનું દર્પણ છે. જેવું વર્તન તેવું સમ્માન. નાના પ્રસંગો પણ માણસની છાપ એવી સજ્જડ બેસાડી શકે છે જે લાંબી વાતો કરી શક્તી નથી. કળીયુગમાં રામ જેવા પુત્રની ઝંખના કરનાર માતા પિતાએ પ્રથમ દશરથ અને કૌશલ્યા બનવું પડે, ચેલૈયા જેવા પુત્રની ઝંખના કરનારે પ્રથમ શેઠ શગાળશા અને ચંગાવતી બનવું પડે.

 

 

પ્રથમ તો આપણા વિચારો ને એક નવું રૂપ આપીએ. સતયુગમાં બઘા સારા અને કળીયુગમાં બઘા નરસા આવું જો માનતા હોઈએ તો તેવા વિચારનો ત્યાગ કરી એક વાત વિચારીએ “સતયુગમાં રામ હતા અને સાથે રાવણ પણ હતો”, એટલે કે સારા અને નરસા બન્ને પ્રકારના માણસો અસ્તિત્વ ઘરાવતા હતા. પણ નરસા કરતા સારા માણસોનું પ્રમાણ વઘારે હતું. તે જ રીતે કળીયુગમાં સારા અને નરસા બન્ને પ્રકારના વ્યક્તિઓ જોવા મળે છે, પર્ંતું નરસા કરતા સારા માણસોનું પ્રમાણ ઓછું છે.

 

 

સારા અને નરસા માણસો વચ્ચેના ભેદની વ્યાખ્યા આપણે ભલી ભાંતી જાણીએ છીએ પરંતુ તે પ્રમાણે નું આચરણ કરતાં જાણે આપણું મન આપણો સાથ ન આપતું હોય તેવું લાગે છે. માણસમાં વ્યક્તિત્વની કેળવણી નું સિંચન નાનપણથી થાય છે. માતા પિતા ના સંસ્કારોનો અંશ જરૂરથી તેનામાં જોવા મળે છે.

 

 

ગર્ભમાં બાળક હોય અને ટી.વી. ચેનલોમાં સાસુ-વહુ ના ઝઘડા, મારામારી, લૂટ, હત્યા, બળત્કાર જેવા દ્રશ્યો જોનારી માતા જો પોતાને શિવાજી, મહારાણા પ્રતાપ કે વિવેકાનંદ સ્વામી જેવા બાળકોની ઝંખના કરે તો આ શક્ય છે ખરુ? તેનો જવાબ આપના વિચારો પર છોડુ છું. કારણકે, ઘણા મારી આ વાતથી સહમત ના પણ હોય, પર્ંતુ મને આ હકીકત હોય તેવું મને લાગે છે. આજે પશ્ચિમી સંસ્કૂતિનું આક્રમણ આપણા તરફ થઈ રહ્ય્ં છે ત્યારે પોતાના સંસ્કાર, ચારિત્ર્ય, સંયમ જેવા સદગુણો આપણા જીવનમાંથી ન ઉડે તે માટે ઘ્યાન દરવાજે રહેવું જરૂરી છે જેથી આપણી આજ, કાલનો પસ્તાવો ન બની જાય.

 

 

સ્વામી વિવેકાન્ંદનો એક પ્રસંગ આપણે ઘણી વાર સાંભળ્યો હશે, તેના અમેરિકાના પ્રવચન બાદ ત્યાંની એક મહિલા તેની પાસે આવી કહે “આપ મારી સાથે લગ્ન કરો, હું તમારા જેવો પુત્ર ઈચ્છુ છું”. ત્યારે સ્વામી વિવેકાનંદે ઉત્તર આપ્યો તે જો આપણે જીવનમાં ઉતારીએ તો સમાજમાં ઘણા ઝઘડા બંઘ થઈ જાય, તેમણે કહ્યું “તમે જો મારા જેવો પુત્ર ઈચ્છતા હોય તો મને જ તમારો પુત્ર માની લોને….” આ વાત બોલવી અને ખરા સમયે વર્તનમાં લાવવી એ બન્ને અલગ વાત છે.

 

 

રામાયણનો એક પ્રસંગ છે, રામ અને લક્ષ્મણ વચ્ચેનો વાર્તાલાપ..

 

રામે લક્ષ્મણને કહ્યું “આદર્શ વગરનું જીવન નકામું છે.”,

 

લક્ષ્મણ કહે “આદર્શમાં જીવન વ્યર્થ બની જાય છે”

 

રામ કહે “આદર્શમાં વ્યર્થ બનેલું જીવન બીજા માટે આદર્શ બની જાય છે”.

 

 

વાત ખરેખર સાચી છે. પણ આપણને એવું લાગે છે કે પ્રામાણિકતા, મર્યાદા, સંયમ, વિવેક, સચ્ચાઈ વગેરેથી જીવવું ખુબ કઠીન છે. પર્ંતુ, તે રીતે જીવન જીવનાર પોતાની મસ્તીમાં જીવી શકે છે, અને તેના અંતરે અખંડ આનંદના ફુવારા ઉડતા હોય છે.

 

 

એક વખત એસ.ટી. બસમાં બનેલો પ્રસંગ યાદ આવે છે. પ્ંચાવન થી સાઈઠ વર્ષના વૃઘ્ઘ દાદા ની પાસે આવી કંડક્ટર કહે “ક્યાં જાવું છે?”

 

 

દાદા કહે “ભાવનગર.”

 

કંડકટર કહે “ત્રીસ રૂપિયા આપો”

 

વૃઘ્ઘ દાદા એ ત્રીસ રૂપિયા આપ્યા અને કહ્યું “ટિકિટ આપો”

 

કંડકટર કહે “ટિકિટ જોઈતી હોય તો ચોપન રૂપિયા થાય”

 

 

દાદા એ ચોપન રૂપિયા આપ્યા અને ટીકીટ લીઘી અને કંડકટરને કહ્યું “ભાઈ! એવું કામ શું કામ કરો છો કે જેથી તને રાત્રે ઊંઘ ના આવે?”

 

 

કંડકટર મૂક બની શરમીંદગી ભરેલી નજરે દાદાની સામે જોઈ રહ્યો.

 

અંતમાં મારા કહેવાનો ભાવાર્થ માત્ર એટલો જ છે કે દુર્ગુણોને માખણ માંથી વાળ કાઢે તેમ દુર કરી, ચારિત્ર્યવાન બનીએ અને પશ્ચિમી ભોગ વિલાસના ચક્કરમાં ના આવી ચારિત્ર્યવાન સમાજનું નિર્માણ કરીએ.

 

 

સાભારઃ – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ
http://AksharNaad.com

 

બ્લોગ લીંક : http://das,desais.net
email : [email protected]