વર્ષાઋતુમાં ખૂબ વકરતા વિવિધ રોગો અને ઉપાય …

વર્ષાઋતુમાં ખૂબ વકરતા વિવિધ રોગો અને ઉપાય …

વર્ષાઋતુમાં ખૂબ વકરતા વિવિધ જ્વર …

આજકાલ : માલિની રાવલ

 

fever

 

સામાન્ય બોલીમાં આપણે જેને જ્વર કહીએ છીએ આ તાવને હિન્દીમાં બુખાર કહે છે, સિંધીમાં બટો તો અંગ્રેજીમાં ફીવર તથા અરબીમાં ‘હુમ્મા’ના નામથી ઓળખાય છે. આયુર્વેદમાં જ્વરને સ્વતંત્ર રોગના રૂપમાં તથા અન્ય રોગોનો ઉપદ્રવ સ્વરૂપ પણ માનવામાં આવે છે.

જ્વર અથવા તો ‘તાવ’ને રોગોનો રાજા કહેવામાં આવે છે. દરેક વ્યક્તિ કોઈના કોઈ સમયે જ્વરથી પીડાય છે. સામાન્ય રીતે તાવ ગમે તે મોસમમાં આવી શકે છે, પરંતુ તેનો પ્રકોપ વર્ષાઋતુમાં વિશેષ જોવા મળે છે. તેનું કારણ આપણા જાણીતા વૈદ્યરાજ કહે છે કે : આ ઋતુમાં જઠરાગ્નિ મંદ થઈ જાય છે અને તાવનું મુખ્ય કારણ જઠરાગ્નિની શિથિલતા પણ છે. તેથી વર્ષાઋતુમાં તાવનો ઉપદ્રવ અધિક થતો હોવાથી તેનાથી ચેતતા રહેવું.

આયુર્વેદમાં જ્વર-તાવનું વર્ણન સર્વપ્રથમ કરવામાં આવ્યું છે.  કહેવાય છે કે, જન્મ અને મૃત્યુ સમયે દરેક પ્રાણી તાવની અસરમાં આવી જાય છે.  એવું માનવામાં આવે છે કે, આ સમયે તાવની અસરને કારણે પ્રાણી પુનર્જન્મની વાતો ભૂલી જાય છે.

અમદાવાદના એક જાણીતા ફિઝિશિયનનું કહેવું છે કે, લોકોએ તાવ શું છે એ જાણવું જરૂરી છે.  સ્વસ્થ વ્યક્તિના શરીરનું તાપમાન ૯૮.૪’ હોય છે.  જ્યારે શરીરનું તાપમાન તેનાથી વધી જાય છે ત્યારે તાવ આવ્યો છે, એમ કહેવાય.  તાવ મનુષ્યને માત્ર આવે છે તેવું નથી.  તાવ પશુ-પક્ષી અને અન્ય જાનવરોને પણ આવે છે, પણ તાવને સહન કરવાની શક્તિ માત્ર મનુષ્યોને જ પ્રાપ્ત થઈ છે. મોટાભાગના પ્રાણીઓ તાવને સહન કરી શકતા નથી પરિણામે મૃત્યુ પામે છે.

પ્રશ્ન એ થાય કે, વર્ષાઋતુમાં જ તાવનો પ્રકોપ વધુ થાય છે તેનું કારણ શું ?

આયુર્વેદ કોલેજના નિવૃત્ત પ્રિન્સિપાલનું કહેવું છે કે : વર્ષાઋતુમાં વરસાદ અને આકાશમાં ઘેરાયેલા વાદળોને કારણે હવામાં ભેજની માત્રા વધી જાય છે. જેનાથી અનાજ, વનસ્પતિમાં પણ ભેજની માત્રા વધી જાય છે. જળ દૂષિત થઈ જાય છે. દૂષિત જળ તો રોગચાળાજનક ગણાય છે. ધાન્ય અને ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેજને કારણે અમ્લતા આવી જાય છે. આ અમ્લતાને કારણે જ વર્ષાઋતુમાં પિત્તનો સંચય થાય છે. તાવનો મુખ્ય દોષ પિત્ત છે, કારણ કે જ્વરથી જઠરાગ્નિ મંદ થઈ જાય છે. જેને કારણે તાવ આવે છે, અપચો થાય છે. આ ઋતુમાં મોટાભાગના લોકો દૂષિત જળ પીવાને કારણે તાવનો ભોગ બને છે. ચોમાસામાં દરેક વ્યક્તિએ દૂધ અને પાણી ઉકાળીને જ પીવાં જોઈએ.

આધુનિક મતાનુસાર વર્ષાઋતુમાં રસ્તાઓ પર પાણી ભરાઈ જાય છે જેનાથી મચ્છર ઉત્પન્ન થાય છે અને આ મચ્છરોના કરડવાથી મેલેરિયાનો તાવ આવે છે. વર્ષાઋતુમાં ઠંડી હવા શ્વાસ દ્વારા ફેફસાંમાં પહોંચે છે ત્યારે શરદી થઈ જાય છે. આ જ્વરનું પૂર્ણ લક્ષણ છે.

વર્ષાઋતુમાં તાવથી બચવા માટે મોસમ અનુસાર પથ્યનું પાલન (પાચનશક્તિ) કરવું જોઈએ. ખાસ કરીને આ ઋતુમાં એકદમ હળવો આહાર આરોગવો જોઈએ. આ ઋતુમાં જ ર્ધાિમક તહેવારો બહુ હોય છે. ખાસ કરીને વ્રતો અને શ્રાવણના ઉપવાસ એકટાણા. આથી ર્ધાિમક દૃષ્ટિએ જોઈએ તો ઉપવાસ-વ્રત વગેરેને વર્ષાઋતુમાં આવતા તહેવારોને અધિક પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે. ઉપવાસને આયુર્વેદમાં ‘લાંઘણ’ કહેવામાં આવે છે અને ઈશ્વરે ખાસ આ ઋતુમાં જ આ ‘લાંઘણ’ની ગોઠવણ કરી છે, પણ આજે તો આ ઉપવાસના નામે ફરાળી વાનગીઓ વધારે ખવાય છે. જેથી સો ટકા આ ઋતુમાં અપચો થવાનો સંભવ વધુ રહે છે અને તાત્કાલિક લોકો માંદા પડે છે.

કુદરતે આ ઋતુમાં તાવ અને અન્ય વ્યાધિથી બચવા માટે જ લોકોને ર્ધાિમક તહેવારોના બહાને ઉપવાસ-વ્રતનું નિર્માણ કર્યું છે. જેથી લોકો ફળફળાદિ ખાઈને ઉપવાસ (ખાલી પેટ) રહે, જેથી તેને કોઈ વ્યાધિ સતાવે નહીં અને તેની આ ઋતુ બહુ જ સરળ રીતે પસાર થઈ જાય.

વૈદ્યરાજ તાવના પ્રકારો વિશે કહે છે : આયુર્વેદ ગ્રંથમાં જ્વરના ઘણા પ્રકાર બતાવવામાં આવ્યા છે. દોષના આધાર પર આવતા તાવના આઠ ભેદ કહેવામાં આવ્યા છે. વાત-પિત્ત-કફ-વાતપિત્ત- વાતકફ-કફપિત્ત-સંનિપાત અને વિષજન્ય આંગતુક જ્વર.

આયુર્વેદના ગ્રંથ પ્રમાણે ઉપચારના આધાર પર સાધ્ય અને અસાધ્ય એમ બે પ્રકારના તાવ આવે છે. ઉપરાંત કામજ્વર-શેષજ્વર- વિષજ્વર- ક્રોધજ્વર આના પણ પ્રકાર જોવા મળે છે.  આધુનિક તબીબીશાસ્ત્રમાં મેલેરિયા- ટાઈફોઈડ- વાઈરલ ફીવર તથા રૂગ્મેટિક ફીવર જેવા તાવના મુખ્ય પ્રકાર ગણવામાં આવે છે.

વર્ષાઋતુમાં આવતા તાવના લક્ષણો તપાસીએ તો પ્રથમ તો આપણા શરીરમાં આળસ થવા લાગે છે, ક્યાંય દિલ ચોંટતું નથી, થાક લાગે છે, આંખોમાં પાણી કે આંસુ આવવા લાગે છે, બગાસાં આવે છે, શરીર આખામાં કળતર થાય છે, આંખો બળે છે, હાથ-પગ ઠંડા પડવાનો ભાસ થાય છે.  શરીરના રુંવાડાં ઊભાં થવા લાગે છે.  અરુચિ અને નબળાઈ લાગે છે. તાવ પહેલાંના શરૂઆતના આવા બધા લક્ષણો થવા લાગે છે.  આવા પ્રાથમિક લક્ષણોને કદી અવગણવા નહીં.  આ વખતે શરીરનું તાપમાન એકાએક વધી જાય છે અને પરિણામે તાવ આવે છે.  ઘણાને તાવ આવતા પહેલાં માથું દુખવા લાગે છે.  કેટલીક વખત ગભરામણ પણ થવા લાગે છે.

તાવ આવવાનું મુખ્ય કારણ પિત્ત છે.  આ પિત્ત અને રસ ધાતુ ગણાય છે.  શરૂઆતમાં તાવના તાપમાનનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે અને એટલે જ તાવમાં વધુ પડતો ભારે ખોરાક લેવાની ના હોય છે. એઓમાં પણ જો ઉપવાસ એટલે કે ભૂખ્યા રહીએ તો તાત્કાલિક તાવમાં રાહત થાય છે.

તાવની પહેલી અવસ્થામાં ઉપવાસ કરવો, જ્યારે તાવની મધ્ય અવસ્થામાં આપણે લીધેલો ખોરાક જલદી પચી જાય તેવી દવાઓ લેવામાં આવે, જેનાથી દૂષિત આમનું પાચન થાય છે અને શરીર હળવુંફૂલ બને છે.  પાચનની દવાઓ સાથે તાવ નાશ પામે તેવી પણ દવા લેવી જોઈએ.

ટૂંકમાં, વર્ષાઋતુમાં આપણે આપણા ખોરાકના સેવનનો બરાબર ખ્યાલ રાખીએ તો આ બધી લમણાંઝીંકથી દૂર રહીએ.

 
સૌજન્ય : સંદેશ દૈનિક

(૨)  વર્ષાઋતુમાં વકરતા ત્વચાના રોગ …

 

શરીરની સ્વચ્છતાનું પૂરતું ધ્યાન રાખવું. નહાવાના પાણીમાં દર ૨-૩ દિવસે લીમડાની છાલ કે પાંદડા અથવા કણજીની છાલ ઉકાળી તે પાણીથી નહાવું જોઇએ.  ચોમાસામાં પ્રોટીન તથા વિટામિન સીયુકત સુપાચ્ય આહાર વધારે લેવો જોઇએ.  પીવાના પાણીમાં નિર્મળીના બી પલાળી રાખી તે પાણી પીવું જોઇએ. નિર્મળીના બી શ્રેષ્ઠ જંતુનાશક છે.

ચોમાસામાં વાતાવરણમાં ભેજ હોવાથી શરીર પરનો પરસેવો સૂકાતાં વાર લાગે છે.  હવામાં ઊડતા ધૂળના રજકણો શરીર પર ચોંટે છે.  પરિણામે ત્વચાના છિદ્રો પૂરાઇ જાય છે. ત્વચા ચીકણી, ભેજવાળી રહેવાને કારણે ત્વચા પર અમુક પ્રકારના જંતુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.  પરિણામે સાથળ, કમર, બગલ કે સાંધાના ભાગમાં ગૂમડા કે ચામડીના અન્ય રોગ થતાં જોવા મળે છે, આંગળીઓની વચ્ચે ઝીણી ફોલ્લીઓ થવી જેને ખસ કહેવામાં આવે છે.  તેમાં ખૂબ જ ખંજવાળ આવે છે.  શરીરના ગમે તે ભાગમાં ખરજવું થાય અથવા થયેલું હોય તો તે વધે છે.

કેટલીક મહિલાને શરીર પર દાઝી ગઇ હોય તેવા ફોલ્લા થઇ આવે છે, તો કોઇ મહિલાના નખમાં ઇન્ફેકશન થાય.  પરિણામે નખની આસપાસની ત્વચા લાલ થઇ જાય, ખંજવાળ આવે કે ત્વચા પાકી જાય તેથી દુ:ખાવો કે ક્યારેક પરુ પણ થઇ જાય છે.  ચોમાસામાં કેટલીક મહિલાના પગના પંજાની ત્વચા પોચી અને સફેદ થઇ જઇને પાણી નીકળવા લાગે છે.  પગની આંગળીઓ વચ્ચે ઊંડા ચીરા પડે છે. ખૂબ બળતરા, ખંજવાળ અને દુખાવો થાય છે. આવી તો ત્વચાની અનેક તકલીફ ચોમાસામાં વકરે છે.

કારણો આ ઋતુમાં જો શરીરની સ્વચ્છતા પર પૂરતું ધ્યાન રાખવામાં ન આવે કે સાંધાઓમાંથી બરાબર ભેજ લૂછવામાં ન આવે તો પણ ત્વચાના અનેક રોગ થાય છે.  વરસાદના પાણીમાં વારંવાર જવાથી પગની ત્વચાના અનેક રોગ થાય છે. આ ઋતુમાં પાચક અગ્નિ મંદ પડી જાય છે.  આવા વખતે ખાવાપીવામાં પૂરતું ધ્યાન ન આપવાથી પણ ચામડીના અનેક રોગ થાય છે.  મોટે ભાગે આ ઋતુમાં જ વધારે તળેલું કે મરી-મસાલાવાળું ખાવાની વધારે ઇચ્છા થાય છે, જેનાથી ત્વચાના રોગ ઉદ્ભવે છે.

ચહેરાની ત્વચા નિસ્તેજ થઇ જવી અર્કતેલ, લાવણ્યતેલ, કુંકુમાદિ તેલથી માલિશ કરવી.  લીંબુના રસમાં સોડા બાયકાર્બ કે ચપટી મીઠું મિક્સ કરી ત્વચા પર લગાવી તરત જ ધોઇ નાખો.  આનાથી ત્વચાની ચમક પાછી આવે છે.  આલુ, જરદાળુના પલ્પનો લેપ લગાવવો.

ચોમાસામાં ત્વચાની કોઇ પણ તકલીફ થાય કે ત્વચાની ચમક, ભેજ, રંગ સુંદર રહે તે માટે આ ઋતુ દરમિયાન શોધન ચિકિત્સા અનિવાર્ય છે. તે માટે લંઘન, બિસ્ત, વમનકર્મ કે વિરેચન ઉત્તમ ચિકિત્સા છે.  આ બધી ચિકિત્સાઓ કરવાની સાથોસાથ ત્વચાના રોગને દૂર કરવા માટે યોગ્ય આયુર્વેદિક દવાઓ પણ ચિકિત્સકની સલાહ અનુસાર લેવાથી ઉત્તમ પરિણામ મળે છે.

ચામડીના રોગ માટે લંઘન એટલે કે ઉપવાસ ઉત્તમ છે, જેને આયુર્વેદમાં શોધનકર્મ કહે છે. અઠવાડિયામાં એક વાર લંઘન-ઉપવાસ કરવો જોઇએ. અઠવાડિયામાં એક વાર સ્વાદિષ્ટ વિરેચન ચૂર્ણ એક ચમચી પાણી સાથે રાત્રે લેવું જોઇએ.

ફોડલી કે ગૂમડા ચોમાસામાં ફોડલા કે ગૂમડા થતાં હોય તેમણે ગૂમડા પર નીમતેલ કે સેફતેલ લગાડવું.  લીમડાના પાન તથા કાળી જીરી વાટી તેનો લેપ લગાવવાથી પણ તે મટે છે. પગની આંગળીઓ પાકવી જે મહિલાઓને આંગળીઓ ફુગાઇ જાય, પાકે કે ચીરા પડતાં હોય તેમણે કોપરેલમાં હળદર મિક્સ કરી લગાવવાથી ખૂબ ફાયદો થાય છે. ચરણકમલ મલમ, જાત્યાદિ મલમ કે જાત્યાદિ તેલ લગાવવાથી પણ ચીરામાં જલદી રૂઝ આવી જાય છે.  દાદર ખરજવું જો દાદર-ખરજવું જેવી તકલીફ થઇ હોય તો લીંબુના રસમાં ખાવાનો સોડા મિક્સ કરી લગાવી શકાય.

ઉપરાંત કેટલાક આયુર્વેદિક લેપ પણ લગાવી શકાય.  નખમાં ફંગસ કે પાક નીમતેલ મરિચ્યાદિ કે સેફતેલમાં રૂ બોળી નખ પર રાત્રે મૂકી પટ્ટી બાંધી દેવી.  આનાથી ફંગસ કે પાક ખૂબ જલદી મટે છે. ત્રફિળા ગુગળની બે-બે ગોળી ત્રણ વાર ખાવાથી પણ ફાયદો થાય છે. સ્નાન વખતે રાખો ધ્યાન અઠવાડિયામાં ૧થી ૨ વાર આખા શરીર તેમાંય બગલ, જાંઘ કે સાંધાના ભાગ પર નીમતેલ, કરંજતેલ કે વિડંગાધ્યતેલ રાત્રે લગાવી સવારે લીમડાના પાણીથી નહાવું.

 
ડૉ. નીતા ગોસ્વામી (આયુર્વેદિક બ્યૂટિ ફિઝિશિયન), સ્કિનકેર, વુમન ભાસ્કર, દિવ્યભાસ્કર

ચોમાસામાં વારંવાર સતાવતી અપચાની સમસ્યાના ઉપાય+સૂચનો ….

digesting

 
વરસાદની ઋતુમાં ઘણા દિવસો સુધી સૂર્યપ્રકાશ ન નિકળવાને લીધે આપણી પાચનશક્તિ મંદ પડે છે. તેને લીધે ખાવાનું ન પચતું નથી તેથી પેટ ભારે લાગે, જીવ મુંઝાવા લાગે, બેચેની લાગે, ઉલટી વગેરે સમસ્યા થવા લાગે છે. પરંતુ ચોમાસામાં આવી સમસ્યાઓથી છુટકારો મેળવવા માટે કેટલાક આસાન ઘરેલું ઉપાયો પણ કારગર નિવડે છે.

અપચાની કે કબજિયાતની સમસ્યા તો અડધી રાત્રે પણ પરેશાની પેદા કરી શકે છે ત્યારે ઘણીવાર ઝાડા-ઊલટીની સમસ્યા થવા લાગે છે. એવી વખતે તહેવારોના સમયમાં તળેલી કે ગળી ભારે વસ્તુ ખાધી હોય તો અપચો થતો જ હોય છે. આવી વખતે ભારે ખોરાક લેવાને બદલે આગળ આપેલ ઉપાયો કરીને તમે અપચાની સમસ્યાથી છુટકારો મેળવી શકો છો.

૧) લીંબૂ –અપચો થવાથી લીંબુની ફાડપર નમક લગાડી ગરમ કરીને ચૂસવાથી ભોજન સરળતાથી પચી જાય છે.

૨) જમરુખ – અપચો કે આફરો ચડ્યવાથી ખાધા પછી 250 ગ્રામ જમરુખ ખાવું જોઈએ.

૩) જીરું –જીરું, સૂંઠ, સિંધાલું નમક, પીપળ, મરી સમાન માત્રામાં મેળવી, પીસીને તેમાં એક ચમચી રોજના દિવસમાં ત્રણ વાર ગરમ પાણી સાથે ફાંકી લો.

૪) અનાનસ –અનાનસની ચીર પર નમક અને મરી નાખીને ખાવો તો અજીર્ણ દૂર થાય છે.

૫) પપૈયું – ખાવાનું ન પચ્યા પછી પપૈયું ખાવાથી સારું રહે છે. પપૈયાના સેવનથી આ સમસ્યા દૂર થઈ જાય છે.

૬) ગાજર –ગાજરના રસમાં પાલકનો રસ મેળવી પીવાથી અપચો દૂર થાય છે.

૭) ટમેટા –ટમેટા પર નમક અને મરી છાંટી ખાવાથી અપચો દૂર થાય છે.

૮) મૂળો –અપચો થવા પર ભોજનની સાથે મૂળી નમક અને મરી નાખીને બે મહીના સુધી ખાવો.

આ પ્રમાણે અપચાની સમસ્યાથી છૂટકારો મેળવોઃ-

 

૧] સારી ભૂખ લાગી હોય ત્યારે જ ભોજન કરો, જો યોગ્ય સમયે ભૂખ ન લાગતી હોય તો તે સમયે ખાવાનું છોડી દો.

૨] ખાતા પહેલા અને ખાધા પછી 1-2 ઘૂંટથી વધુ પાણી ન પીવો.

૩] ખાધા પછી તરત જ અને દિવસના સમયે ક્યારેય ન સૂવો.

૪] સાંજનું ભોજન સૂતા પહેલા ઓછામાં ઓછા 3 કલાક પહેલા કરી લેવું જોઈએ.

૫] મેદામાંથી બનેલ અને તળેલ કે તેલમાં પકાવેલ ભોજન ન કરો.

૬] ભોજનથી પહેલા અને તત્કાલ પછી ચા-કોફી જેવી કોઈપણ વસ્તુનું સેવન ન કરો તેનાથી પાચન સુચારું રીતે નથી થતું.

૭] પિઝા, બર્ગર, પાસ્તા, ચિપ્સ અને કોલ્ડ ડ્રિન્ક જેવી ખાવાની વસ્તુઓનું સેવાન સીધા કબજિયાતની સમસ્યા પેદા કરે છે.

૮] કેક, પેસ્ટ્રી, બિસ્કિટ વગેરેનું સેવન ન કરવું જોઈએ.

વરસાદી ફળો રોજ ખાઓ, આપમેળે જ અનેક રોગો રહેશે દૂર …

આ છે વરસાદી ફળ, ખાશો તો અનેક બીમારીઓ પાસે નહીં આવે …

૧] નાસપતિ …

naspatti

વરસાદની સિઝન આવતા જ શરીરની રોગ પ્રતિકારક ક્ષમતા ઓછી થવા લાગે છે. એવી વખતે લોકો સૌથી વધુ તાવ અને અન્ય હેલ્થ સમસ્યાઓના શિકાર બને છે. એટલા માટે આ મોસમમાં સ્વાસ્થ ઉપર ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે. સ્વાસ્થ રહેવામાં સિઝનલ ફળ ઘણા કારગર સાબિત થાય છે. વરસાદની સિઝનમાં નાસપતિથી અનેક બીમીરીઓને દૂર રાખી શકાય છે. નાસપતિમાં સફરજનની જેવા જ ગુણો જોવા મળે છે.

વાસ્તવમાં નાસપતિ જેને અંગ્રેજીમાં પીયર કહે છે. તે સફરજન પરિવાર સાથે જોડાયેલ છે. નાસપતિનો જ્યૂસ ઊર્જાનો સારો સોર્સ છે. આ રોગ પ્રતિકારક તંત્રને મજબૂત બનાવે છે. તેના નિયમિત સેવનથી શરદી, ખાંસી, જુકામ જેવી બીમારીઓ નથી થથી.

100 ગ્રામ નાસપતિમાં 9 મિલીગ્રામ સોડિયમ, 14 મિલિગ્રામ ફોસ્ફોરસ, લોહા- 2.3 મિલિગ્રામ, આયોડિન 1 મિલિગ્રામ કોબાલ્ટ, 10 ગ્રામ મિલિગ્રામ, મેગ્નીઝ 64 મિલિગ્રામ, કોપર- 120 મિલિગ્રામ, મોલિબ્ડેનમ-5 મિલિગ્રામ ફ્લોરીન 10 મિલિગ્રામ, જિંક- 190 ગ્રામ, વિટામીન એ, વિટામીન બી-1, બી-2 અને પોટેશિયમ પણ જોવા મળે છે. સાથે જ ભરપૂર માત્રામાં કેલ્શિયમ પણ જોવા મળે છે.

આંતરડા માટે લાભદાયકઃ-

નિયમિત રીતે નાસપતિનો જ્યૂસ પીવાથી આંતરડામાં થયેલી ગડબડીને નિયંત્રિત કરી શકાય છે. નાશપતિ વિષાત પદાર્થો અને રસાયણોના સંપર્કમાં આવવાથી મોટા આંતરડાની કોશિકાઓનો રક્ષણ કરે છે. તેનો જ્યૂસ દિવસમાં બેવાર પીવાથી કફ ઓછો થાય છે અને ગળાની ખારાશ પણ દૂર થાય છે.

થાક દૂર કરવા માટેઃ-

નાશપતિ ખાવાથી શરીરનો ગ્લૂકોઝ ઊર્જામાં બદલાઈ જાય છે. જ્યારે પણ તમે થાકેલા મહેસૂસ કરી રહ્યા હો તો નાસપતિ ખાવાથી તરત જ એનર્જી મળશે. નાસપતિનો જ્યૂસ શરીરના તાપમાનને ઓછું કરી તાવમાં આરામ પહોંચાડે છે.

સોજો દૂર કરે છેઃ-

નાસપતિનો જ્યૂસ આર્થરાઇટીસન દર્દીઓ માટે લાભકારી છે. તે સોજાને દૂર કરે છે. આર્થરાઈટિસથી પરેશાન લોકોને તેનું નિયમિત સેવન કરવું જોઈએ.

હાડકાં માટે ફાયદાકારકઃ-

નાસપતિમાં વધુ માત્રામાં બોરોન હોય છે. બોરોન હાંડકાઓમાં કેલ્શિયમને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. એટલા માટે નાસપતિનું સેવન કરવાથી ઓસ્ટિયોપોરોસિસ થવાનો ખતરો નથી રહેતો.

ગર્ભવર્તી માટે લાભદાયકઃ-

નાશપતિ ગર્ભવતી સ્ત્રીઓ અને તેના બાળકો માટે પણ ફાયદાકારક રહે છે.

કોલેસ્ટ્રોલમાં રામબાણઃ-

પેક્ટિન વધુ માત્રામાં હોવાને કારણે તે કોલેસ્ટ્રોલના લેવલને ઓછો કરે છે.

ડાયાબિટીસ નિયંત્રણઃ-

નાસપતિ ફાયબર યુક્ત હોવાને લીધે ડાયાબિટિસના દર્દીઓ માટે ઔષધીની જેમ કામ કરે છે. તેનાથી ગળ્યું ખાવાની તલબ નથી લગાતી.

બ્લડ પ્રેશર નિયંત્ર કરે છેઃ-

નાશપતિમાં અનેક ઓક્સીડકરણ રોધી તત્વો જોવા મળે છે, જે ઉંમરને વધતા અટકાવે છે. તે ઉચ્ચ રક્તચાપ અને હાર્ટ સ્ટ્રોકને રોકવામાં મદદ કરે છે.

પ્રતિરક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારોઃ-

નાસપતિમાં વિટામીન-સી અને તાંબુ પર્યાપ્ત માત્રામાં મળે છે. એટલા માટે તે શરીરની પ્રતિરક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારો થાય છે. વિટામીન-સી સામાન્ય ચયાપચન અને ઉત્તકોની સુધારો કરવામાં મદદ કરે છે.

કેન્સરથી બચાવે છેઃ-

નાસપતિ પેટના કેન્સરને રોકવામાં મદદ કરે છે. એટલા માટે નિયમિત સેવનથી રજોવૃત્તિ પછી મહિલાઓમાં થતી કેન્સરનો ખતરોને ઓછો કરે છે.

૨] પેર …

pear

દેખાવમાં આછાં લીલાં, ખૂબ રસાળ મીઠાં ફળ ગણાતાં પેર એ ચોમાસાનું સૌથી મીઠું ફળ ગણી શકાય. પેરમાં ભરપૂર માત્રામાં ફાઇબર હોય છે. વળી, એ બ્લડપ્રેશરને કન્ટ્રોલમાં રાખવાનું કામ પણ કરે છે. વિટામિન Cની સાથે-સાથે કાર્સિનોજેનિક એટલે કે કૅન્સરથી બચવા માટે જરૂરી તત્વોપણ એમાં સમાયેલાં છે. પેરમાં પેક્ટિન નામક સોલિવિલ ફાઇબર રહેલ છે, જે ઍસિડિટી અને કૉન્સ્ટિપેશન જેવા પ્રૉબ્લેમ્સને દૂર કરે છે. વળી, એમાં રહેલા ભરપૂર ઍન્ટિ-ઑક્સિડન્ટ ઇમ્યુનિટી વધારે છે અને હાડકાંને મજબૂત કરે છે.

૩] રેડ પ્લમ્સ(આલુ કે આલુબુખારા)  …

red plums

આખા દેશમાં વરસાદ ચાલી રહ્યો છે. વરસાદમાં રોગ પેદા કરતા કીટાણુઓ વધુ માત્રામાં પેદા થતા હોય છે અને આ સમયમાં આપણી ઉપર વધુ માત્રામાં આક્રમણ કરતા હોય છે. સંક્રમણ રોગો થવાનો ભય પણ આ સમયમાં જ રહે છે.

એવી વખતે પૌષ્ટિક ભોજન અને સ્વાસ્થવર્ધક ગુણોથી ભરપૂર મોસમી ફળોના સેવનથી અનેક પ્રકારના રોગોથી તમે પોતાનો બચાવ કરી શકો છો અને આ મોસમનો ભરપૂર આંદન લઈ શકો છો, ચાલો આજે જાણીએ વરસાદની સિઝનમાં આવતા કેટલાક ફળો વિશે.

રેડ પ્લમ્સ(આલુ કે આલુબુખારા) –

એવું માનવામાં આવે છે કે તેના સેવનથી શરીરમાં રોગ પ્રતિકારક શક્તિ વધે છે અને આ ફળનો રસ અનેક પ્રકારના સૂક્ષ્મ જીવોના સંક્રમણથી આપણો બચાવ કરે છે. તેના ફળોના સેવનથી કબજિયાત અને અપચાની સમસ્યાનું નિદાન થઈ જાય છે.

૪] જાંબુઃ-

kala jambun

જાંબુમાં લોહ અને ફોસ્ફોરસ જેવા તત્વો પ્રચુત માત્રામાં જોવા મળે છે. તેમાં કોલીન અને પોલિક એસીડ પણ ભરપૂર માત્રામાં જોવા મળે છે. પાતળકોટના આદિવાસીઓ એવું માને છે કે જાંબુનું સેવન કરવાથી પેટની સફાઈ થઈ જાયચે અને મુખનો સ્વાદ પણ સારો થઈ જાય છે.

જાંબુ તાજા ફળના લગભગ 100 ગ્રામ માત્રાને 300 મિલી પાણીની સાથે રગડી લો. તેના છાલ અને રસ નિકાળીને બીજને અલગ કરી દો. આ રસને ગળીને કોગળા કરો અને ગળી જાઓ. તેનાથી મુખના છાલા પૂરી રીતે દૂર થઈ જશે અને પેટની સફાઈ પણ થઈ જશે.

જાંબુઃ-

જાંબુની છાલ કાઢીને તેની લગભગ 50 ગ્રામ માત્રા 250 મિ.લી. પાણીમાં ઉકાળો. ઉકાળ્યા પછી ઠંડુ થઈ જાય ત્યારે તેનાથી કોગળા કરો. દાંતનો સડો અને મુખની દુર્ગંધ દૂર થઈ જશે. મુખના છાલામાં પણ તેનાથી તરત જ રાહત મળી જાય છે.

૫] ગુંદાઃ-

gundda

ગુંદાના પાકેલા ફળ 100 ગ્રામ લઈને એટલી જ માત્રામાં પાણીની સાથે ઉકાળી લો.  જ્યારે એકચોથાઈ ભાગ રહી જાય ત્યારે તેના કોગળા કરો. પછી તેને પી લો.  તેનાથી દાંતના પેઢાનો સોજો અને દાંતનું દર્દ અને મુખના છાલામાં આરામ મળી જાય છે.

૬] ફાલસા-

falsaa

લોહીની ખામી થાય ત્યારે ફાલતાના પાકેલા ફળ ખાવા જોઈએ. તેનીથી લોહી વધે છે. જો શરીરની ત્વચામાં બળતરા થઈ હોય તો ફાલસાના ફળ કે શરબતને સવાર-સાંજ લેવાથી ઝડપથી આરામ મળે છે. જો ચહેરા ઉપર ફોલ્લી થઈ હોય તો તેનો પાક નિકળી જાય છે. અને ફાલસાના ફળ અને પાનનો રસ પીસીને લગાવવાથી પરુ નિકળી જાય અને ફોલ્લીઓ સારી થઈ જાય છે.

૭] કેળાઃ-

bannana

પાકેલા તાજા કેળાને ખાવાથી શરીરમાં ગજબની ઊર્જાનો સંચાર થાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે કેળા ઉપર મીઠું છાટીને ખાવાથી વધુ ફાયદો થાય છે. તેનાથી પેટની તકલીફોમાં પણ આરામ મળે છે.

૮] ચેરી-

cherry

લાલ ચટાકેદાર દળવાળી ચેરીને જોઈને ફક્ત બાળકો નહીં, મોટેરાઓ પણ લલચાઈ જાય છે. મોટા ભાગના ડિઝર્ટમાં યુઝ થતા આ ફ્રૂટનો દેખાવ અને સ્વાદ બન્ને ખૂબ જ આકર્ષક છે એની સાથે-સાથે એની ન્યુટ્રિશનલ વૅલ્યુ પણ ઘણી વધારે છે. સો ગ્રામ ચેરીમાં ૬૦ કૅલરી અને ૨ ગ્રામ ફાઇબર મળે છે. ચેરીમાં ભરપૂર માત્રામાં પોટૅશિયમ મળે છે અને સોડિયમની માત્રા ઘણી ઓછી છે, જેથી હાર્ટ-રેટ કન્ટ્રોલમાં રહે છે. વૉટર રિટેન્શન થતું નથી અને સોજા આવતા હોય તો નીકળી જાય છે. વળી, એમાં એન્ટો સાથે નીન નામનું તત્વ હોય છે જેને કારણે ઇન્ફ્લેમેશન આવતું નથી અને કોઈ પણ પ્રકારનું પેઇન દૂર થાય છે. ચેરીના રેડ કલર માટે જવાબદાર મેલેટોનિન બ્રેઇન માટે ખૂબ જ સારું છે. મૂડ સ્વિંગ્સ કે હાઇપર મૂડને કન્ટ્રોલ કરવામાં એ મદદરૂપ છે. વળી, એમાં વિટામિન C અને ઍન્ટિ-ઑક્સિડન્ટ ભરપૂર માત્રામાં મળી રહે છે.

૯] પીચ …

peach

પીળા ચમકતા રંગના ઑરેન્જિસ લાલિમા ધરાવતાં ખરબચડી વેલ્વેટી સપાટી ધરાવતાં પીચ એ ચોમાસામાં મળતું એ ફ્રૂટ છે જેની સુગંધ એટલી સ્ટ્રૉન્ગ છે કે દૂરથી એને ઓળખી શકાય છે. પીચને હંમેશાં એકદમ પાકું થાય ત્યારે આખે-આખું ખાવું વધુ બેનિફિશ્યલ ગણાય છે. સો ગ્રામ પીચમાં ૫૦ કૅલરી હોય છે, જ્યારે બે ગ્રામ જેટલું ફાઇબર હોય છે. વિટામિન C ૧૫૦થી ૨૦૦ મિલીગ્રામ જેટલું હોવાથી એ સ્કિન માટે બેસ્ટ ગણાય છે. વળી એમાં વિટામિન E પણ બહોળા પ્રમાણમાં મળે છે. એમાં ફિનોલિફ ગ્રુપ્સ હોય છે, જે ખરાબ કૉલેસ્ટરોલને ઓછું કરવામાં મદદરૂપ છે, જેથી હાર્ટ પેશન્ટ માટે એ ઘણું ઉપયોગી છે. આ ઉપરાંત લો કૅલરી અને હાઇ ફાઇબરને કારણે ઓબેસિટી ધરાવનારા માટે ઉપયોગી કહી શકાય છે. આ ઉપરાંત એમાં સોડિયમની માત્રા ઓછી છે તેથી બ્લડપ્રેશર કે કિડની પેશન્ટ્સ માટે એ ઉપયોગી છે. એનું ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ ઘણું ઓછું છે એટલે કે એનું પાચન ધીરે ધીરે થાય છે તેથી ડાયાબિટીઝના પેશન્ટ પણ એને ખાઈ શકે છે. વળી, તેનાથી શરીરનું મેટાબોલિઝમ સુધરે છે.

વરસાદમાં સ્વાસ્થને તંદુરસ્ત રાખવા માટે મૌસમી ફલોના સંદર્ભમાં જાણકારી આપી રહ્યા છે ડો. દિપક આચાર્ય (ડાયરેક્ટર-અભુમકા હર્બલ પ્રા.લિ. અમદાવાદ)

સાભાર: સંદેશ, દિવ્ય ભાસ્કર ..

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

ફેશબુક દ્વારા બ્લોગ પોસ્ટ પર આપની કોમેન્ટ્સ અહીં મૂકવા વિનંતી છે.....

  • Dhiren Joshi

    આયુર્વેદના મત અનુસાર વર્ષાઋતુ માટે લસણનો ઉપયોગ અનેક સમસ્યાનું નિવારણ કરશે..!

  • Health related Info.
    Nice !
    Chandravadan
    http://www.chandrapukar.wordpress.com
    Avjo !