લો બ્લડપ્રેશર તેમજ હાઈ બ્લડ પ્રેસર એટલે શું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …

લો બ્લડપ્રેશર એટલે શું ? …

 

 

blood presure

 

 

લો બ્લડપ્રેશરના લક્ષણ, કારણો, ઉપચાર અને શું કરવું શું નહીં ? …

 

આપણને ઘણીવાર ખૂબ જ થાક લાગે છે, ખૂબ પરસેવો થાય છે, નબળાઈ જેવું લાગે છે, શરીર ઠંડું પડી જાય, ચક્કર આવે, આંખે અંધારાં આવે છે. આવું થાય ત્યારે આપણે ગભરાઈને ડોકટરને મળવા દોડી જઈએ છીએ અને ત્યારે ખબર પડે છે … 

 

જોકે આ સિવાય પણ લો બ્લડપ્રેશર થવાનાં બીજાં ઘણાં કારણો હોઈ શકે છે, જેમ કે ફેફસાની બીમારીમાં, હૃદયરોગની બીમારીમાં, કિડનીના રોગોમાં, લોહીમાં સોડિયમનું પ્રમાણ ઘટવાથી  કે હાઈ બ્લડપ્રેશરની વધુ દવાઓ લેવાથી પણ લો બ્લડપ્રેશર થઈ શકે છે.

 

પુરુષો કરતાં સ્ત્રીઓમાં આ બીમારી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. જયારે લો બ્લડપ્રેશર થાય ત્યારે ખોરાકમાં મીઠાનું પ્રમાણ વધારી દેવું જોઈએ. લીંબુના શરબતમાં ખાંડ અને મીઠું નાખીને પી જવું એ તાત્કાલિક સરળ ઉપાય છે.

 

આગળ જાણો લો બ્લડપ્રેશરના સંકેત, કારણો, લક્ષણો, આયુર્વેદિક ઉપચાર અને ક્યારે કઈ રીતે અને કઈ કાળજી રાખવી……

 

લો બીપીના દરદીએ ક્યારેય ભૂખ્યા ન રહેવું…

 

 

blood presure.milk-fruit

 

 

ક્યારેક બ્લડપ્રેશર ઓછું થઈ જાય એ સમજ્યા, પરંતુ જો વારંવાર આવું થવાની તકલીફ રહેતી હોય તો દરદીએ ચેતી જવું જોઈએ; કેમ કે એ ક્યારેક હાર્ટ, કિડની અને થાઇરોડ ગ્રંથિની તકલીફ હોઇ શકે છે.

 

શરીરમાં લોહી સતત ફરતું રહે છે. રક્તવાહિનીઓમાં લોહીનું ભ્રમણ યોગ્ય રિધમમાં ચાલતું રહે એ માટે રક્તવાહિનીઓનું ચોક્કસ દબાણ નિશ્ચિત થયેલું હોય છે. જ્યારે લોહીના ભ્રમણમાં અચાનક જ વધારો કે ઘટાડો થાય છે ત્યારે રક્તવાહિનીઓમાં બ્લડપ્રેશર ઘટે છે. ઊંચું બ્લડપ્રેશર હોય એ ખરેખર ઘાતક હોય છે, જ્યારે નીચું રક્તદબાણ હોય એ દરેક સંજોગોમાં ઘાતક નથી હોતું. ઘણા એવા સંજોગો હોય છે જેમાં સામાન્ય રીતે બીપી નીચું જ રહે. 

 

લો બ્લડપ્રેશરને કારણે તકલીફનાં લક્ષણો દેખાતાં હોય તો એ પ્રત્યે બેદરકારી સારી નથી, કેમ કે શરીરમાં લો બીપીને કારણે લોહીનું પરિભ્રમણ ઓછું થતાં શરીરના જુદાંજુદાં અવયવો અને કોષોને પૂરતા પ્રમાણમાં ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો મળતાં નથી.

 

લો બ્લડપ્રેશર એટલે શું ?

 

 

blood presure.machine

 

 

સામાન્ય રીતે આપણા હાથમાં રહેલી ધમનીમાંનું દબાણ અથવા પ્રેશર એટલે બ્લડપ્રેશર. આ દબાણ લોહીને વહેવામાં મદદ કરે છે. હૃદયના સંકોચન સાથે ધમનીમાં જે દબાણ ઉત્પન્ન થાય એને ઉપરનો આંક રહે છે, જેને મેડિકલ ભાષામાં સિસ્ટોલિક બીપી કહેવાય છે. હૃદયના વિસ્તરણ સાથે ધમનીમાં પ્રેશર ઓછું થાય એ નીચેનો આંક એટલે મેડિકલ ભાષામાં ડાયાસ્ટોલિક બીપી કહેવાય. અત્યારની વ્યાખ્યા મુજબ તંદુરસ્ત વ્યક્તિનું હાઈ બીપી ૧૨૦ અને લો બીપી ૮૦ હોવું જોઈએ. જો બીપી ૧૪૦/૯૦નો આંક વટાવી જાય તો એ હાઈ બ્લડપ્રેશરનું નિદાન થાય, પણ લો બીપી માટે આવો કોઈ આંક નક્કી કરવામાં નથી આવ્યો. સામાન્ય રીતે હાઈ બીપી ૯૦થી નીચે જાય અથવા તો લો બીપી ૬૦થી નીચું જાય તો એ લો બીપીનાં લક્ષણો કહી શકાય.

 

ચક્કર આવે, માથું ફરે, બેભાન થઈ જવાય, શરીરમાં નબળાઈ વર્તાય, થાક લાગે, શ્વાસ ઝડપી બને, એકાગ્રતા ઘટે, નજર ધૂંધળી બને, શરીર ઠંડું પડતું લાગે, ચામડીનો રંગ ફિક્કો પડી જાય, ઊબકા આવે,  ડિપ્રેસ થઈ જવાય, નાડી તેજ થઈ જાય, ખૂબ તરસ લાગે. જો લાંબો સમય બીપી નીચું જ રહે તો સમય જતાંની સાથે લક્ષણો ગંભીર થતાં જાય. બીપી ખૂબ જ નીચું જતું રહે તો છાતીમાં દુખાવો થાય અને ક્યારેક હાર્ટઅટેક પણ આવી શકે. જો સમયસર ઉપચાર કરવામાં ન આવે તો જાન જોખમમાં મુકાય.

 

 

blood presure.salt

 

 

સામાન્ય સંજોગોમાં કોઈનું અચાનક બીપી લો થવાને કારણે તકલીફ ઊભી થાય તો તેની આસપાસની વ્યક્તિઓએ કેટલીક પ્રાથમિક સારવાર કરવી જોઈએ. સૌથી પહેલાં તો દરદીને ખુલ્લી હવામાં લઈ જવો અને કપડાં ખૂલતાં કરી લેવાં જેથી તેને શ્વાસ લેવામાં ઓછી તકલીફ પડે. ચક્કર આવતાં હોય તો તેને ઊભા રહેવાને બદલે એક પડખે સુવડાવવો. સીધા સૂવાથી શ્વાસ લેવામાં કદાચ તકલીફ વધી શકે છે. એ પછી તરત જ એક ચમચી મીઠું અને ખાંડ મોંમાં નાખી દો. ધારો કે વ્યક્તિ ગળી શકે એમ ન હોય તો જીભ પર મીઠું અને ખાંડ મૂકી રાખો.

 

થોડીક સ્વસ્થતા આવે એટલે એને ખૂબ બધી ખાંડ, મીઠું અને લીંબુવાળું પાણી પીવડાવવું જોઇએ. બીપી સામાન્ય થયા પછી જ્યૂસ, ભાખરી અને બટર અથવા તો ચોકલેટ જેવી વસ્તુઓ ખાઈને અડધોથી એક કલાક સુધી વ્યક્તિએ સંપૂર્ણ આરામ કરવો.

 

૧. ડિહાઇડ્રેશન

ભૂખ્યા રહેવાને કારણે અથવા તો ઝાડાઊલટી થવાને કારણે શરીરમાંથી પાણી અને ક્ષારોનું પ્રમાણ ઓછું થતાં બીપી લો થઈ જાય.

 

૨. એનિમિયા

શરીરમાં લોહીનું પ્રમાણ અથવા લોહીમાં રહેલા હીમોગ્લોબિનનું પ્રમાણ ઓછું હોય ત્યારે બીપી લો થઈ જાય છે.

 

૩. હૃદયના રોગો

હાર્ટઅટેક, હાર્ટફેલ્યર, હૃદયના વાલ્વની બીમારીને લીધે હૃદય ધીમું પડવાને કારણે પણ બલ્ડ પ્રેશર ઓછું થઈ જાય.

 

૪. અન્ય કારણો

ઈજા, એક્સિડન્ટ, જઠરમાં પડેલાં ચાંદાંમાંથી રક્તસ્ત્રાવ અને યકૃતના રોગોમાં પણ બીપી લો થઈ જાય છે. થાઇરોડ, એડ્રીનલ ગ્રંથિ કે ડાયાબિટીસમાં લો બ્લડશુગરને કારણે પણ બીપી લો થઈ શકે છે. વધુ પડતી માત્રામાં આલ્કોહોલનું સેવન કરવાથી અચાનક જ બીપી લો થઈ જાય છે. ખોરાકની, વસ્તુઓની કે દવાની એલર્જીને કારણે આમ થઈ શકે.

 

વારંવાર બીપી લો થવાની તકલીફ રહેતી હોય તેમણે આલ્કોહોલ ક્યારેય ન પીવો. ત્રણ કલાકથી વધુ ભૂખ્યા ન રહેવું. સાથે હંમેશાં મીઠું અને ખાંડની પડીકી રાખવી, જેથી થોડુંક પણ બીપી લો જેવું લાગે એટલે તરત જ લઈ શકાય. જો વારંવાર બીપી લો થતું હોય તો બ્લડટેસ્ટ, કિડનીટેસ્ટ, છાતીનો એક્સરે, પેશાબની તપાસ, થાઇરોડ ગ્રંથિના ક્ષારો કે હૃદયની તપાસ માટે ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ કે સ્ટ્રેસટેસ્ટ કરાવી લેવી જોઇએ.

 

 

blood presure.grapes juice

 

 

–  લો બીપી ધરાવતા લોકોને ક્યારેક જમ્યા પછી કે ભુખ્યા પેટે ઉભા ઉભા પણ ચક્કર આવે છે. ત્યારે માત્ર બે ગ્લાસ પાણી પીવાથી બીપી નૉર્મલ થઈ જાય છે.

 

–  ગાજરનો તાજો રસ એના જેટલા જ દુધમાં મેળવી દરરોજ સવારે લેવાથી લો બ્લડપ્રેશરની સમસ્યા દૂર થાય છે. એનું પ્રમાણ પોતાની જરૂરીયાત મુજબ રાખવું.

 

–  ચીત્રકમુળ, અજમો, સંચળ, સુંઠ, મરી, પીપર અને હરડેનું સરખા ભાગે બનાવેલું ચુર્ણ સવાર, બપોર, સાંજ પાણી સાથે લેવાથી લો પ્રેશરની બીમારીમાં જડથી દૂર થાય છે.

 

હોમિયોપેથીમાં તો લો બ્લડપ્રેશર માટે ઘણી અસરકારક દવાઓ છે. દર્દીનાં લક્ષણોને આધારે અલગ-અલગ દવાઓ અપાય છે. ખૂબ જ થાક લાગતો હોય તો ચાઈના ઓફ નામની દવા ઉપયોગી છે. બંધ ઓરડામાં શ્વાસ લેવાની તકલીફ પડતી હોય તો કાર્બોવેજ નામની દવા આપવામાં આવે છે. નાડીના ધબકારા ધીમા પડી જાય અને સાથે સાથે ચક્કર આવતા હોય તે વખતે વિસ્કમ આલ્બ નામની દવા તાત્કાલિક આપવામાં આવે છે. બી.પી.માં હૃદયના ધબકારા અનિયમિત થવા લાગે અને પાણીની તરસ ના લાગતી હોય ત્યારે જેલ્સેમિયમ કામમાં આવે છે.

 

એક વાતનું ખાસ ઘ્યાન રાખવું કે હોમિયોપથીની દવાઓ ડોકટરનો સંપર્ક કર્યા પછી તેમના માર્ગદર્શન અનુસાર જ લેવી જોઈએ.

 

સૌજન્ય  :  ગુજરાત સમાચાર

 

 હાઈ બ્લડ પ્રેશર એટલે શું ? …

 

 

blood presure.high

 

 

આધુનિક સભ્યતાના કેટલાક વ્યાપક રોગોમાં લોહીના ઊંચા દબાણની ગણતરી કરી શકાય. માત્ર આપણા દેશમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના સભ્ય, બુદ્ધિજીવી અને શહેરી લોકોમાં આ લોહીના ઊંચા દબાણનું પ્રમાણ આજે જેટલા પ્રમાણમાં જોવા મળે છે, એટલું પહેલાં ક્યારેય નહોતું. ‘લોહીનું ઊંચું દબાણ’ એટલે શું? તો તેના પ્રત્યુત્તરમાં કહી શકાય કે, રક્ત પરિભ્રમણની ક્રિયામાં રક્તવાહિનીઓની દીવાલ-પડ પર અંદરથી લોહીનું જે દબાણ પડે તેને ‘લોહીનું દબાણ-બ્લડપ્રેશર’ કહેવામાં આવે છે. લોહીનું આ દબાણ રક્તવાહિનીઓની દીવાલ પર સામાન્ય અવસ્થામાં હોવું જોઈએ તે કરતાં વધે ત્યારે તેને ‘લોહીનું ઊંચું દબાણ-હાઈ બ્લડપ્રેશર’ કહેવામાં આવે છે.

 

આ વિકૃતિ ઉત્પન્ન થવામાં શારીરિક અને માનસિક એમ બંને કારણોને જવાબદાર ગણાવાય છે. વાત-પિત્ત પ્રકૃતિવાળી વ્યક્તિ મિથ્યા આહાર, વિહાર અને શારીરિક શ્રમનો ત્યાગ કરીને સતત માનસિક વિચારોમાં જ જકડાયેલી રહે છે, ત્યારે આ વ્યાધિનો ધીમે ધીમે પ્રારંભ થાય છે. વાયુ, પિત્ત અને મનના આવેગો પ્રકુપિત થવાથી રક્તવાહિની અને નાડીસંસ્થાનો પ્રભાવિત થાય છે અને આ બંને સ્થાનોમાં વાયુ અને પિત્ત પ્રકોપજન્ય લક્ષણો ઉત્પન્ન થાય છે. આ વિકૃતિ ઉત્પન્ન થવામાં ચા, તમાકુ, મદ્ય-દારૂ, ભારે આહાર, તીખું, તળેલું, ખાટું, ખારું, અથાણાં, પાપડ, ઉગ્ર મસાલા, રુક્ષ અન્નપાન પણ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. કામ, ક્રોધ, ભય, ચિંતા, ઉદ્વેગ, વિષાદ, ઈર્ષા વગેરે માનસિક કારણો પણ આ વિકૃતિ ઉત્પન્ન થવામાં ખૂબ જ સહાયક બને છે. ભારતીય ઋતુ પ્રમાણેના આહાર-વિહારની પ્રથા હવે લગભગ લુપ્ત થઈ ચૂકી છે. આજકાલ રાજસિક અને તામસિક પ્રવૃત્તિઓ જોર પકડી રહી છે. આવી પરિસ્થિતિને લીધે તથા માનસિક સુખ-શાંતિના અભાવમાં લોહીના ઊંચા દબાણના દર્દીનું પ્રમાણ વધે તે સ્વાભાવિક છે.

 

– હાઇ બ્લડપ્રેશરનો અર્થ એવો છે કે તમારી લોહીની નળીઓ ઓવર વર્ક કરી રહી છે. જો તેના ઉપર કન્ટ્રોલ રાખવામાં નહીં આવે તો હાર્ટ ફેઇલ થઇ શકે છે. 

 

માથું ભારે થઈ જવું, ઓફિસમાં કામ વધાવાને કારણે થાક લાગવો અને ચક્કર આવવા આવી નાની સમસ્યાઓને અવગણવાની ભુલ ક્યારેય ન કરવી કારણ કે આવી સમસ્યાઓ કેટલીકવાર બ્લડપ્રેશરનું કારણ બની જીવલેણ સાબિત થાય છે. એકવાર બ્લડપ્રેશરની તપાસ કરાયા બાદ સવાર અને સાંજ નિયમિત દવા લેવી, ઉપરાંત ખોરાકમાં મીઠાનું પ્રમાણ ઘટાડવું અને બહારના જંકફૂડ પર કાપ મૂકવો જેવા સૂચન ડોક્ટર્સ દ્વારા આપવામાં આવે છે.  જેનો શરૂઆતમાં કડકપણે પાલન કરીને ત્રણથી ચાર મહિના બ્લડપ્રેશર એકદમ કાબૂમાં આવી જાય છે પરંતુ બ્લડપ્રેશર કાબૂમાં આવતા ધીરે ધીરે દવામાં અનિયમિતતા અને ખાવાપીવામાં પણ બેદરકારીના પરિણામે ધીરે-ધીરે સ્થિતિ ફરી બગડે છે અને તે બ્રેઇન સ્ટ્રોકનું કારણ પણ બને છે.

હાઇ બ્લડપ્રેશર હવે સર્વ સામાન્ય બીમારી બની ગઇ છે. વૃદ્ધાવસ્થામાં સતાવતું બ્લડપ્રેશર હવે ત્રીસથી પાત્રીસ વર્ષે થતું જોવા મળે છે. જો એને સામાન્ય બીમારી માની તેની સામે આંખ આડા કાન કરવામાં આવે તો તે ગંભીર રૂપ ધારણ કરી શકે છે. ગર્ભવતી મહિલાઓ પણ તેમાંથી બાકાત રહી નથી. આવા સમયે પૂરતી તકેદારી લેવામાં આવે તો માતા અને આવનારા બાળક બંનેને નુકસાન થઇ શકે છે. જો તમારી આ બીમારીથી બચીને રહેવું હોય તો આજે જાણી અહીં બતાવેલી શ્રેષ્ઠ ટિપ્સ વિશે.

જો બ્લડપ્રેશરને કન્ટ્રોલમાં રાખવામાં ન આવે તો પેરાલિસિસ, આંખને લગતી તકલીફો, હાર્ટ એટેક, કિડની ફેલ્યોર અને બ્રેઇન સ્ટ્રોક જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાઇ શકે છે. લોકોમાં એવી માન્યતા ઘર કરી ગઇ છે કે જો એક વખત હાઇ બ્લડપ્રેશરની દવા લેવાની શરૂ થઇ જાય તો તેને આજીવન લેવી પડે છે. પણ એવું નથી.બ્લડપ્રેશરના અમુક કેસમાં તો દુર્ઘટના ઘટી જાય પછી ખબર પડે છે કે તો હાઇ બ્લડપ્રેશરને કારણે ઘટી. હાઇ બ્લડપ્રેશરને ડોક્ટરી ભાષામાં ‘સાઇલન્ટ કિલર’ પણ કહેવામાં આવે છે. પહેલા તો બ્લડપ્રેશર શું છે? સમજીએ.  હૃદયની નળીઓમાં લોહીના દબાણથી જે રક્તચાંપ(પ્રેશર) બને છે તેને બ્લડપ્રેશર કહેવામાં આવે છે. દુનિયાભરમાં બ્લડપ્રેશર માટે સિસ્ટોલિક એટલે ઉપરનું 140 અને ડાયસ્ટોલિક એટલે નીચેનું 9૦ની મર્યાદા નક્કી કરાયું છે,  જ્યારે આઇડિયલ બ્લડપ્રેશરનું માપ 120/80 હોવું જોઇએ. જો પ્રેશર 120/80 કરતાં ઘટી જાય તો બ્લડપ્રેશર લો થઇ ગયું કહેવાય. જ્યારે પ્રેશરનું પ્રમાણ 140/90 કરતાં ‌વધી જાય તેને હાઇ બ્લડપ્રેશર કહેવામાં આવે છે. દિવસમાં એકાદ વખત બીપીનું પ્રમાણ વધારે આવ્યું હોય અને બાકી દિવસમાં ત્રણ વખત માપવાથી જો પ્રેશર પ્રમાણસર આવે તો દવા શરૂ કરવાની જરૂર નથી. પણ દરેક વખત પ્રેશર હાઇ આવે તો ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઇએ અને તે જે સૂચના આપે તેનું પાલન કરવું જોઇએ. 

 

એમડી ફિઝિશિયનનું માનવું છે કે, જો બ્લડપ્રેશરને કન્ટ્રોલમાં રાખવામાં ન આવે તો પેરાલિસિસ, આંખને લગતી તકલીફો, હાર્ટ એટેક, કિડની ફેલ્યોર અને બ્રેઇન સ્ટ્રોક જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાઇ શકે છે. લોકોમાં એવી માન્યતા ઘર કરી ગઇ છે કે જો એક વખત હાઇ બ્લડપ્રેશરની દવા લેવાની શરૂ થઇ જાય તો તેને આજીવન લેવી પડે છે. પણ હકીકતમાં એવું નથી.  ઘણાને કામના વધુ પડતા ભારણને લીધે પ્રેશર વધી જતું હોય છે તો અમુક લોકોને ઉંમર વધવાને લીધે પ્રેશરમાં વધારો થતો હોય છે. ઘણી વખત અન્ય કોઇ બીમારીના ભાગરૂપે પણ બ્લડપ્રેશર વધવાની સમસ્યા સર્જાય છે.  સામાન્ય રીતે બ્લડપ્રેશરના બે ભાગ પાડવામાં આવ્યા છે. એક એસેન્સિઅલ બ્લડપ્રેશર અને બીજું સેકન્ડરી બ્લડપ્રેશર.  શરીરમાં કોઇપણ પ્રકારની બીમારી કે અન્ય કારણ વગર જો બ્લડપ્રેશર હાઇ રહેતું હોય તો તેને એસેન્સિઅલ બ્લડપ્રેશર કહેવામાં આવે છે. મોટાભાગે આ પ્રકારનું બ્લડપ્રેશર લોહીની નળીઓ જાડી થવાથી અથવા સ્થિતિસ્થાપક્તા ગુમાવવાથી થતું હોય છે. જ્યારે કિડનીની બીમારી, બ્રેઇન ટયુમર, હૃદયની બીમારી જેવાં કારણોથી બ્લડપ્રેશર હાઇ રહે તો તેને સેકન્ડરી બ્લડપ્રેશર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. બ્લડપ્રેશર એસેન્સિઅલ છે કે સેકન્ડરી તેની પાછળનું ચોક્કસ કારણ ડોક્ટર દ્વારા શોધવામાં આવે છે. પછી જે બીમારી થઇ હોય તેની સારવાર કરવામાં આવે તો વધી ગયેલા પ્રેશરને કન્ટ્રોલમાં લાવી શકાય છે. સાઇલન્ટ કિલર તરીકે ગણાતા બ્લડપ્રેશરને હળવાશથી લેવાની ભૂલ ક્યારેય ન કરવી જોઇએ. જો સમયસર તેની દવા લેવામાં આવે અને થોડી તકેદારી રાખવામાં આવે તો તેના થકી આવતી અન્ય બીમારીઓથી બચી શકાય છે.

 

 

 જોવા મળતાં લક્ષણો :

 

માથું ભારે લાગવું

ચક્કર આવવાં

બેચેની લાગવી

પગમાં સોજો આવવો

છાતીમાં ભાર લાગવો

કાનમાં તમરાં બોલવાં

ઘબકારામાં વધઘટ થવી 

 

થવાનાં કારણો:

 

આહારમાં મીઠાનું વધુ પડતું સેવન

વારસાગત

બેઠાડુ જીવન

મેદસ્વિતા

જંકફૂડનું વધુ પડતું સેવન

માનસિક તાણ

ધૂમ્રપાન

તમાકુ અને દારૂનું સેવન 

 

કાબૂમાં રાખવા આટલું કરો:

 

નિયમિત દવા લેવી

નિયમિત કસરત કરવી

આહારમાં મીઠું ઓછું લેવું

તેલ, ઘી, બટર જેવા પદાર્થોનું પ્રમાણ ઘટાડવું

ફરસાણ, પાપડ, આથાણાંને ટાળવાં

વજન કન્ટ્રોલમાં રાખવું

ધ્યાન અને પ્રાણાયામ કરવા

ખોરાકની ટેવોમાં પરિવર્તન લાવવું

ધૂમ્રપાન ન કરવું

નિયમિત પ્રેશર ચેક કરાવવું 

 

ઓસડિયાં : 

 

લોહીના દબાણ પર રાખો કાબૂ લોહીનું દબાણ નીચું રહેતું હોય તો બેથી પાંચ ગ્રામ ગંઠોડાનાં મૂળનું સેવન કરવાથી અને લીંબુનું મીઠું નાખેલું શરબત પીવાથી ફાયદો થશે.

લસણની કળીઓને ચાર પાંચ દિવસ સુધી તડકે સૂકવીને કાચની બરણીમાં ભરી ઉપર મધ નાખીને મૂકી રાખવી. પંદર દિવસ પછી લસણની એક-બે કળી, એક ચમચી મધ સાથે ચાવવી અને તેના ઉપર ફ્રીજ સિવાયનું એક ગ્લાસ ઠંડુ દૂધ પીવાથી લાહીનું દબાણ સામાન્ય રહે છે.

 

એક ગ્રામ સર્પગંધા નામની બુટ્ટીને બે ગ્રામ બાલછડ નામની બુટ્ટીમાં મિશ્રણ કરી દર્દીને આપવી. ચંદ્રકલા રસની બે-બે ગો‌ળી સવાર સાંજ દર્દીને આપવી. બે ચમચી ત્રિફળા ચૂર્ણ રાત્રે સૂતી વખતે આપવું. જો વાયુપ્રધાન પ્રકૃતિ હોય તો સવારે તલનું 20 મિ.લિ. તેલ ગરમ પાણી સાથે આપવું. એનાથી ઉચ્ચ લોહીના દબાણમાં લાભ થાય છે.

 

રતવેલિયાનો પાંચ ગ્રામ રસ દિવસમાં એકવાર પીવાથી હાઇ બી.પી. નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે.

 

 દુનિયામાં થતાં કુલ મૃત્યુમાં 100માંથી 7 વ્યક્તિના મૃત્યુ પાછળનું કારણ હાઇ બ્લડપ્રેશર હોય છે.

  

હાઇ બી.પી.માં રાહત આપે યોગ :

 

પ્રેશર એટલે લોહીનું દબાણ, દબાણ વધારે પણ હોઇ શકે અને ઓછું પણ હોઇ શકે. વધારે હોય તો હાઇ બ્લડપ્રેશર કહેવાય અને ઓછું હોય તો લો બ્લડપ્રેશર કહેવાય. પ્રેશર વધારે હોય કે ઓછું બંનેમાં વ્યક્તિને શારીરિક અને માનિસક સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. આજના યુગમાં સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેની જાગૃતિને કારણે હાઇ બ્લડપ્રેશર કે લો બ્લડપ્રેશરમાં કઇ કઇ સમસ્યાઓ પેદા થઇ શકે એની જાણકારી મોટાભાગની વ્યક્તિ ઇન્ટરનેટ કે ન્યૂઝપેપર દ્વારા મેળવી લેતી હોય છે. પણ હાઇ બ્લડપ્રેશરની સમસ્યામાં યોગ અને પ્રાણાયામ કેટલા મદદરૂપ થઇ શકે અંગે આજે આપણે જાણીએ.

 

અત્યારે મોટાભાગના યુવાનોને જીવનમાં ઘણું બધું કરવું છે અને પણ ઝડપથી મેળવી લેવું છે. તેથી તેઓ જેટલું કામ કરે છે એની સરખામણીમાં પોતાના હેલ્થનું ધ્યાન રાખતા નથી. વધારે પડતું કામ, વધારે પડતી અપેક્ષાઓ અને આહારમાં નિષ્કાળજી પ્રકારની સ્થિતિ વ્યક્તિને રોગ તરફ ધકેલે છે. જો નાની ઉંમરમાં બ્લડપ્રેશર થયું હોય તો માત્ર દવાઓ ગળીને ઈલાજ ન કરો. પરંતુ તેની સાથે યોગનો પણ સહારો લેવો અત્યંત જરૂરી છે. દવાની સાથે યોગ અને પ્રાણાયામ કરવાથી ઓછા સમયમાં વધુ ફરક પડે છે અને ધીરે ધીરે બ્લડપ્રેશરને કારણે થતી સમસ્યાઓ જેમ કે માથાનો દુખાવો, ચક્કર આવવાં, ઊંઘમાં ડિસ્ટબન્સ, ક્યાંય ગમે નહીં વગેરે જેવી તકલીફો બિલકુલ દૂર થઈ જાય છે. એટલું નહીં બ્લડપ્રેશર હમેશાં કન્ટ્રોલમાં રહે છે.

 

યોગ થેરપિસ્ટ હેતલ દેસાઇ કહે છે કે, બ્લડપ્રેશરને નોર્મલ બનાવવા ઉપરાંત અન્ય બીમારીમાં પણ યોગ અને પ્રાણાયામ અસરકારક છે. યોગની સાથે અમે આયંગર ટેક્નિક કરાવીએ છીએ. ઉપરાંત દોરડા પર શીર્ષાસન પણ કરાવીએ છીએ. જમીન પર કે દીવાલના ટેકે શીર્ષાસન થાય પરંતુ ખાસ પ્રકારે બનાવવામાં આવેલા દોરડા પર 9 વર્ષથી લઇને 90 વર્ષ સુધીના લોકો આરામથી શીર્ષાસન કરી શકે છે. 

 

હાઇ બ્લેડપ્રેશર થવા પાછળ ફૂડ અને લાઇફ સ્ટાઇલ પણ એટલાં અગત્યનાં છે. જેમને હાઇ બી.પી રહેતું હોય તેમણે સવારનો નાસ્તો ન કરવો જોઇએ. જો લંચ ન લેવાનું હોય તો તે સવારનો નાસ્તો કરી શકે છે. જે લોકો ભૂખ્યા ન રહી શકતા હોય તે દિવસ દરમિયાન થોડું થોડું ખાઇ શકે છે. જે પણ આહાર કે નાસ્તો લેવામાં આવે તે હેલ્થી હોવો જોઇએ. ભૂખ લાગે ત્યારે ગમે તે વસ્તુ પેટમાં પધરાવી દેવાથી અથવા તો વધુ પડતું ખાવાને લીધે થતો અપચો પણ હાઇ બી.પીનું કારણ બનતું હોય છે. તેથી અપચો ન થાય તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું. તમે વિવિધ આસનો કરતા હોવ તો આસનોમાં સુપ્ત બદ્ધકોણાસન 5 મિનિટથી લઇને 10 મિનિટ સુધી કરવું જોઇએ.

 

મન અને શરીરને રિલેક્સ કરે એવી સીડી હવે બજારમાં મળે છે. તે સાંભળતાં સાંભળતાં સૂવું જોઇએ અથવા તો સૂતા પહેલાં સાંભળવી જોઇએ. આ પ્રકારની સીડી મનને એકદમ રિલેક્સ કરે છે. તમને સંગીતનો શોખ હોય તો મનગમતું સંગીત કે ગીતો સાંભળશો તો પણ હતાશા દૂર થઇ જશે. 

 

હાઇ બ્લડપ્રેશરનું મુખ્ય કારણ મન પરનો ભાર અને સ્ટ્રેસ છે. જીવનની સમસ્યાઓ અને તેના પ્રકારોમાં ક્યારેય પરિવર્તન આવતું નથી. એ તો એમ રહે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં રિલેક્સ રહેવા માટે યોગ અને પ્રાણાયમ ઉત્તમ ઉપાય છે. એમાંય આયંગર યોગ પદ્ધતિ વધુ અસરકારક છે. તેનાથી મન પોઝિટિવ થાય છે અને જીવન જીવવાના અભિગમમાં પરિવર્તન આવે છે. ઉપરાંત મન ખુશ રહે છે અને સૌથી મોટી વાત તો છે કે બીમારીને આવતી અટકાવી શકાય છે. તો હવે વહેલી તકે યોગ અને પ્રાણાયામ શરૂ કરી બ્લડપ્રેશરમાંથી મુક્તિ મેળવો. 

 

સંશોધન :

 

બ્લડપ્રેશર ઘટાડે પાલક :

 

પાલકમાં નાઇટ્રેટ નામનું તત્ત્વ હોય છે. જે શરીરને મજબૂત બનાવે છે. એના લીધે શરીરનો ઝડપી વિકાસ થાય છે. પાલકમાં આર્યનનું પ્રમાણ ભરપૂર હોય છે જે શરીરને ઊર્જા પૂરી પાડવાનું કામ કરે છે. ઉપરાંત પાલક આપણા શરીરમાં જરૂરી તત્ત્વો પૂરાં પાડે છે. જેના કારણે બ્લડપ્રેશર જેવી બીમારીઓ થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે. એક સંશોધન દરમિયાન જાણવા મળ્યું છે કે તેમાં રહેલું નાઈટ્રેટ નસોમાં જામી ગયેલા કોલેસ્ટેરોલને શરીરની બહાર કાઢે છે. તેથી જે વ્યક્તિ અઠવાડિયામાં ત્રણ વખત પાલક ખાય છે તેને બ્લડપ્રેશરની સમસ્યા થતી નથી. 

 

બી.પી.ને કન્ટ્રોલમાં રાખે બીટ :

 

લંડનની એક યુનિવર્સિટીએ થોડો સમય પહેલાં શાકભાજીના વિવિધ જ્યૂસ પર અભ્યાસ કર્યો હતો. દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે શાકભાજીનો જ્યૂસ હેલ્થને ફિટ રાખવામાં મદદરૂપ થાય છે. એમાંય બીટનો રસ તો હાઇ બ્લડપ્રેશરમાં ઉત્તમ છે. નિયમિતપણે 100 ગ્રામ બીટનો રસ પીવામાં આવે તો ધીરે ધીરે હાઇ બ્લડપ્રેશર સામાન્ય બની જાય છે. બીટમાં નાઇટ્રેટ નામનું તત્ત્વ રહેલું છે. તત્ત્વ પાચનતંત્રમાં પહોંચી નાઇટ્રિક ઓક્સાઇડ બની જઇ લોહીના પ્રવાહને ઘટાડે છે. લોહીનો પ્રવાહ ઘટવાથી હાઇ બ્લડપ્રેશર કાબૂમાં આવી જાય છે. જેમને લો બ્લડપ્રેશર રહેતું હોય તેમણે નિયમિત રીતે બીટનો રસ પીવો જોઇએ. અઠવાડિયે એકાદ વખત બીટનો જ્યૂસ પીવે તો ખાસ કંઇ વાંધો આવતો નથી.

 

 

સૌજન્ય : દિવ્યભાસ્કર, ગુજરાત સમાચાર …

આયુર્વેદિક ઈલાજ: બ્લડપ્રેશર ક્યારેય નહીં થાય …

 

૧]  જે લોકો ઘણા લાંબા સમયથી ભોજનમાં દહીંનું સેવન કરતાં હોય તેમને હાઈ બ્લડપ્રેશર થવાનું જોખમ ઘટે છે તેવું એક અભ્યાસ પરથી જણાઈ આવ્યું છે. દરરોજ દહીં ખાવાથી સિસ્ટોલિક બ્લડપ્રેશરનું પ્રમાણ નીચું રહે છે અને તંદુરસ્તી જળવાઈ રહે છે, જો કે સંશોધકોએ એવી સલાહ આપી છે કે દહીં ખાવાની સાથોસાથ જો ઓછી કેલરી ધરાવતો આહાર ખાવામાં આવે તો આ ઉપાય વધારે અસરકારક પુરવાર થાય છે.

 

કેલેરી વધે તેવો આહાર નહીં લેવા સલાહ …

 

દહીમાંથી જો દરરોજ ૨ ટકા કેલેરી મેળવવામાં આવે તો પણ હાઈ બ્લડપ્રેશરને તે નિયંત્રણમાં રાખે છે. આવા દર્દીઓમાં હાઈ બ્લડપ્રેશર થવાનું જોખમ ૩૧ ટકા ઘટે છે. અમેરિકાનાં હાઈ બ્લડપ્રેશર એસોસિયેશન સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવેલા અભ્યાસમાં એવો નિર્દેશ કરવામાં આવ્યો હતો કે સિસ્ટોલિક બ્લડપ્રેશર એ વ્યક્તિ માટે વધુ જોખમી બની શકે છે, જે શરીરમાં ફરતાં લોહીનાં ઊંચાં પ્રમાણને દર્શાવે છે. હ્ય્દયના ધબકારા વખતે લોહી કેટલા જોરથી રક્તવાહિનીઓ સાથે અથડાય છે તેનું માપ તે દર્શાવે છે.

૨]  સપ્તાહમાં એકવાર જોગિંગ કરવી. જોગિંગ કરવાથી વ્યક્તિનું આયુષ્ય બળવાન થાય છે. કોપનહેગનમાં કરાયેલી એક હાર્ટ કાર્ડીવેસ્કુલર સ્ટડી મુજબ 20000 લોકો પર કરાયેલા એક સંશોધન મુજબ સાબિત થયું છે કે સાપ્તાહિક જોગિંગ કરવાથી અનેક સ્વાસ્થ્ય લાભ થાય છે. શરીરમાં ઓક્સીજનનું સ્તર વધે છે. સાથે જ આ રીતની ફિઝિકલ એક્ટિવિટી કરવાથી બ્લડપ્રેશર પણ નિયંત્રણમાં રહે છે.

૩]  સ્મોકિંગ બંદ કરી દેવું. જો તમે બ્લડપ્રેશરની સમસ્યાથી પીડાવ છો અને તમે સ્મોકિંગ કરો છો તો આ તમારા માટે અત્યંત હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે. સિગરેટમાં નિકોટિન હોય છે. જેના કારણે હૃદયના ધબકારા વધી જાય છે અને બ્લડપ્રેશર આઉટ ઓફ કંટ્રોલ થઈ જાય છે.    

૪]  મેથીદાણાનુ ચૂર્ણ રોજ સવારે ખાલી પેટે લેવાથી હાઈ-બ્લડપ્રેશરથી બચી શકાય છે. ભોજન કર્યા બાદ લસણની બે કાચી કળી લઈને દ્રાક્ષની સાથે ચાવીને ખાઈ જવી. આટલું કરાવથી બ્લડપ્રેશરની સમસ્યા દૂર થઈ જશે. આ સિવાય ડુંગળીનો રસ અને મધ સરખા પ્રમાણમાં મિક્ષ કરીને લગભગ 10 ગ્રામની માત્રામાં લેવાથી પણ ફાયદો થાય છે.

૫]  તાજેતરના એક ચિકિત્સા અનુસંધાનમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે લાલ ટામેટાંનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડપ્રેશર અને લોહીમાં રહેલાં કોલેસ્ટ્રોલના સ્તરને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, જેથી હાઈ બ્લડપ્રેશરના રોગીઓએ દરરોજ  સલાડ તરીકે ટામેટું ખાવું જોઈએ. ટામેટામાં વિટામિન સી, ફેટ અને ભરપૂર માત્રામાં આયરન હોય છે.  

૬]  ખસખસનું સેવન કરવાથી પણ બ્લડપ્રેશર હમેશા કંટ્રોલમાં રહે છે અને તે આ રોગીઓ માટે અત્યંત ફાયદાકારક હોય છે. તરબૂચના બીયાનું ગર અને ખસખસ બન્ને સપ્રમાણ લઈને પીસી લેવું. તેને રોજ સવાર-સાંજ ખાલી પેટ એક ચમચી લેવું. આ ઉપાય એક મહિનો સુધી નિયમિત કરવું. બ્લડપ્રેશરની ગોળીઓ ક્યારેય નહીં ખાવી પડે.

૭]  દરરોજ 21 તુલસીના પાન અથવા તુલસીનો રસ એક અથવા બે ચમચી પાણીમાં મિક્ષ કરીને ખાલી પેટે પીવું અને એક કલાક સુધી કંઈ ખાવું નહીં. ઠંડા પાણીની જગ્યાએ નવશેકા પાણીથી સ્નાન કરવું. સાથે જ વધુ માત્રામાં ખાંડનો પયોગ પણ કરવો નહીં.

૮]  કેળુ ખાવું બ્લડપ્રેશરના રોગીઓ માટે ફાયદાકારક છે. વધુ માત્રામાં પોટ્શિયમવાળા ફળોનું સેવન કરવાથી બ્લડપ્રેશર કંટ્રોલમાં રહે છે. બ્રિટિશ મેડિકલ જર્નલના એક નવા સંશોધન મુજબ પોટેશિયમ એક મહત્વપૂર્ણ તત્વ છે. જે બ્લડપ્રેશરના રોગીઓ માટે અત્યંત ફાયદાકારક છે.

૯]  રાતે કિશમિશના 32 દાણા પલાળી સવારે એક-એક કિશમિશ ચાવીને ખાવી, વધુ ફાયદા માટે દરેક કિશમિશ 32 વાર ચાવીને ખાવી. આ પ્રયોગને નિયમિત 32 દિવસ કરવાથી બ્લડપ્રેશર જડથી દૂર થઈ જશે.   વધુ માત્રામાં એલ્કોહોલનું સેવન પણ બ્લડપ્રેશર માટે ઘાતક સાબિત થાય છે. જોકે મેડિકલ સાઈંસમાં થોડી માત્રામાં બ્લડપ્રેશરનું સેવન બ્લડપ્રેશર કંટ્રોલ કરનારું સાબિત થયું છે.  

૧૦]  બ્લડપ્રેશરના રોગીઓ માટે બીટ વરદાન સમાન છે. જેથી બ્લડપ્રેશરના રોગીઓએ દરરોજ એક ગ્લાસ બીટનું રસ પીવું જોઈએ.


રીડિંગ યુનિવર્સિટિના એક અભ્યાસમાં જોવા મળ્યું છે કે શાકભાજીઓના જ્યૂસ પીવાથી બ્લડપ્રેશરને નિયંત્રણમાં રાખી શકે છે. વૈત્રાનિકોનું માનવું છે કે શાકભાજીઓનું 100 ગ્રામ જ્યૂસ લગભગ 4 કલાક બ્લડપ્રેશરને નિયંત્રણમાં રાખે છે.

૧૧]  મીઠાનો ઉપયોગ કોઈપણ હોય હમેશાં સંતુલિત માત્રામાં જ કરવું જોઈએ. આપણે માત્ર મીઠું નાખીએ ભોજનમાં એટલું જ મીઠું આપણે આરોગીએ છીએ એવું નથી પરંતુ કેટલાક શાક અને વસ્તુઓમાં કુદરતી રીતે મીઠું હોય છે. જેથી બ્લડપ્રેશર અને હાઈબ્લડપ્રેશરના રોગીઓએ હમેશાં સંતુલિત માત્રામાં મીઠાનું સેવન કરવું જોઈએ.  

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

ફેશબુક દ્વારા બ્લોગ પોસ્ટ પર આપની કોમેન્ટ્સ અહીં મૂકવા વિનંતી છે.....

  • Dhiren Joshi

    Very useful information..!

  • Raval -USA

    Following matter taken from http://das.desais.net/ by Rashmikant Raval on 25th February,2015

    It is good article for new BP patient

    It is best for OLD patient also to add further possible remedies which not used earlier.

    All readers can forward this article of Mr. Ashok Das, London to friends and relatives to make them

    aware about BP and Symptoms and possible remedy. Please request them to visit http://das.desais.net/

    daily to get more useful knowledge. Please increase maximum visitors of site to expand noble work.

    I sent email with attachment to my 5000 people from Gmail contact list .

    Knowledge sharing is also ‘’ SEVA for Human being and All Mighty God take care of us by keeping our

    health OK as a reward of our SEVA’’

    Doctor may not get reward from God because he delivers against Money- Like a business’’

    We are entitled for reward from God because we are doing this totally free by spending our time, our

    laptop, our electricity everything.

    Ashokbhai Das will also get reward because he is main person in this ‘’ SEVA KENDRA’’

    And, If suppose we are not getting reward from God, we are not losers because we are ‘’ Getting Self

    Satisfaction for doing some good thing ‘’’ and it is reward for us..

    This is my experience…….

    Please send to maximum people for noble work.

    Thanks,

    Email—[email protected]

    લો બ્લડપ્રેશર તેમજ હાઈ બ્લડ પ્રેસર એટલે શું ? … (આરોગ્ય અને ઔષધ) …

    લો બ્લડપ્રેશર એટલે શું ? …