|| શિક્ષાપત્ર ૨૨મું || … અને (૨૩) અંખિયન તબ તૈં વૈર ધર્યૌ…(સૂરદાસજી નું પદ) …

|| ૨૨મું શિક્ષાપત્ર || …

 

 

pushti prasad 24

આજે ૨૨મું શિક્ષાપત્રમાં આગળ વધીએ તે પહેલા, આપણે ગતાંકમાં જોઈ ગયેલ … ૨૧મું શિક્ષાપત્ર  તરફ થોડુ ધ્યાન કરી લઈએ …

 
એકવીસમા શિક્ષાપત્રમાં જોયું કે, મનમાંથી પ્રયત્નપૂર્વક લૌકિક વિચારોને દૂર કરી સેવા સ્મરણમાં જોડવાનો ભારપૂર્વક પ્રયત્ન કરવો. મનની એકાગ્રતા માટે બુદ્ધિની દ્રઢતા અતિ આવશ્યક છે અને બુદ્ધિની દ્રઢતા માટે સતત નામ નિવેદન મંત્રનું સતત સ્મરણ –ચિંતન કરવું એટલું આવશ્યક છે. આટલું જાણતા હવે શિક્ષાપત્ર બાવીશનો વિચાર કરીએ.

 

૪૧ શિક્ષાપત્ર પૈકી બાવીસમું શિક્ષાપત્ર નાનામાં નાનું ફક્ત પાંચ જ શ્લોકથી અલંકૃત છે. પાંચ શ્લોકમાં શ્રીહરિરાય આચાર્ય  ચરણ પુષ્ટિમાર્ગનું અલૌકિક ભાવ સ્વરૂપ સૌને અતિ સુંદર રીતે પ્રમાણિત કરે છે. સમાવે છે.

 

પ્રથમ શ્લોક,

 

ભાવોડત્ર સાધનં માર્ગે પ્રેમૈયં ભગવાન્ હિસ: |
પ્રમાણંકૃષ્ણ સૈવાદૌ (સેવાદિ:) સ એવ ચ ફૂલ પુન: ||૧||

 

અને

 

તસ્માત્ સ એવ સંરક્ષ્યો નિધિરૂપ સ્તુ સર્વથા |
યત્તદૂવિરહં તત્સર્વ જ્ઞાત્વા નિવર્ત યેત્ ||૨||

 

પુષ્ટિમાર્ગમાં ભાવ એ સાધન છે. પ્રમેય શ્રી ભગવાન છે. શ્રીકૃષ્ણની સેવા પ્રમાણરૂપ છે. અને તેજ ફળરૂપ છે.

 

પ્રમાણ, પ્રમેય, સાધન અને ફળનું રૂપ અને સ્વરૂપ અને શ્રી હરિરાયચરણ પુષ્ટિમાર્ગીય પ્રમાણે સમજાવે છે. મર્યાદા માર્ગીય પ્રમાણ, પ્રમેય, સાધન અને ફળ કરતાં પુષ્ટિમાર્ગીય પ્રમાણ, પ્રમેય, સાધન અને ફળ જુદાં છે.

 

આ પુષ્ટિયમાર્ગમાં ભાવ છે તેજ સર્વોપરી સાધન છે. પ્રમેયં ભગવાન હિસ:- ભગવાનનું પ્રમેય બાદ ફળ છે અને પ્રમાણં કૃષ્ણ સેવાદિ:

 

પ્રમાણ ને વિચારતા જે રીતે ને પ્રમાણે સૌ સેવામાં ભગવદ્દ સન્મુખ રહેવાનો વ્યવહાર કરીએ છીએ તે છે. પુષ્ટિમાર્ગમાં પ્રમાણ એક જ છે અને તે ભગવદ્દ સેવા અને ભગવદ્દ સ્મરણ. શ્રી ઠાકોરજીની સેવા કરવી એ સિદ્ધાંત શ્રી મહાપ્રભુજીએ સૌને આપ્યો.

 

વારંવાર શ્રીમહાપ્રભુજી સ્વગ્રંથમાં આજ્ઞા કરતાં રહ્યાં છે. કૃષ્ણ સેવા સદા કર્યા, સર્વદા સર્વ ભાવેન ભજનીયો વ્રજધિય: |, કૃષ્ણ એવ ગતિર્મમા, શરણં ભાવયેદ્વરિમ | સર્વથા શરણ હરિ: | કૃષ્ણાત્પરં ના સ્તિ દેવં |

 

આમ શ્રી મહાપ્રભુજીનો એક પણ ગ્રંથ એવો નથી કે જેમાં ‘સેવા’ ની આજ્ઞા કરવામાં ન આવી હોય.

 

પુષ્ટિમાર્ગની કેન્દ્રવર્તી વિચાર સેવા કરવી. એ આપણા સૌ માટે પ્રમાણ છે.

 

પ્રમેયનો પરિચય પામતા, મર્યાદામાર્ગમાં પ્રમેયનું સ્વરૂપ પ્રત્યક્ષ રીતે અનુભવી શકાતું નથી. પ્રમેય એટલે સાક્ષાત શ્રી ઠાકોરજી. શ્રી ઠાકોરજીની સાક્ષાત કૃપા. પ્રભુ અને સૂર્ય અને પ્રભુકૃપા ભિન્ન નથી બન્ને એક જ સ્વરૂપ છે, જેમ કે સૂર્યના કિરણો ભિન્ન નથી. શ્રીપ્રભુ ઈચ્છે કે, મન કરે કે, વિચાર કરે કે, મારે આ જીવને પ્રાપ્ત થયું છે. તો પ્રભુ એ જીવ ગમે તેવો હોય કે હશે, તો પણ શ્રી પ્રભુ એ જીવની આગળ પોતે સ્વકૃપાબળે પધારી તે જીવને અંગીકૃત કરી શકે છે. શ્રી પ્રભુનું આ પ્રમેય સ્વરૂપ છે.

 

મર્યાદા માર્ગમાં ‘તમે સાધન કરશો તો તેનું ફળ મળશે.’ અને પુષ્ટિમાર્ગમાં પ્રભુ કહે છે કે, ‘તમે સાધન નહીં કર્યું હોય તો છતાં મારી ઈચ્છા હશે તો હું સાક્ષાત તમને પ્રાપ્ત થઈશ.’ આ શ્રીપ્રભુનું ફળાત્મક સ્વરૂપ એ પ્રમેય.

 

અત્રે શ્રીહરિચરણ આજ્ઞા કરે છે કે, “પુષ્ટિમાર્ગમાં હૃદયનો ભાવ જ સેવાનું મુખ્ય સાધન છે.અને એજ સેવા પ્રમાણરૂપ છે. સાક્ષાત શ્રી પ્રભુ પ્રકટ થઈને દર્શન આપે ત્યારે તે પ્રમેયરૂપ બની જાય. આમ સેવાનું ફળ સેવા જ છે.’’

 

‘ભાવોડમં સાધનાં માર્ગે’ પુષ્ટિમાર્ગમાં મુખ્ય સાધન ભાવ છે. લાગણી છે. ભાવ એટલે ગમતી વસ્તુ મળી જતા એને આનંદથી માનવામાં આવે એ ભાવ છે. પણ આ તો લૌકિક ભાવ કહેવાય. ખાવાનું મન થયું ને મળ્યું ને ખાધું ને ગમ્યું, આ લૌકિક ભાવ. પરંતુ પ્રભુના ગુણગાન, કીર્તન, સ્મરણ દ્વારા શ્રી પ્રભુનું સ્વરૂપ હૃદય સિંહાસન પર પધારતાં શ્રી પ્રભુ આપણને ગમવા લાગે, ને પ્રિય લાગવા માંડે છે. જે પ્રભુમાં આપણુ મન લાગ્યું આ ભાવ આપણો પ્રભુ પ્રત્યેનો થયો. પ્રભુ આપણા પ્રિય થયા. આપણને ભાવતા થયા. પ્રભુ આપણા મન ભાવન બન્યા. આ પ્રભુ પ્રત્યેની પ્રીતિ, પ્રભુ પ્રત્યેનો નિષ્કામ સ્નેહ અને તે અલૌકિક ભાવનું સ્વરૂપ. શ્રી ઠાકોરજી માટે, શ્રી પ્રભુ માટે અલૌકિક પ્રેમ જ ભાગ્વ્દ્દ સ્વરૂપ છે. અને આજે ભાવ આપણા માટે અલૌકિક નિધિ છે.

 

શ્રી હરિરાયચરણ આજ્ઞા કરે છે કે, “આ નિ:સાધન ભાવનું બીજ શ્રી મહાપ્રભુજીએ કૃપા કરી બ્રહ્મ સંબંધ મંત્ર દ્વારા આપણા સૌના હૃદયમાં સ્થાપિત કર્યું છે. તેને સમૃદ્ધ રાખો. લૌકિક વિષયનો ત્યાગ કરો. ભગવદીયો સાથે મળી ભગવદ્દ ગુણગાનનું શ્રવણ કરો. જેનું શ્રાવણ કર્યું તેનું કીર્તન કરો. ભગવદ્દ ભાવનું સેવા દ્વારા પોષણ કરો. સંરક્ષણ કરો. જેથી આશક્તિ રૂપ પુષ્પ અને વ્યસન રૂપી ફળ પ્રાપ્ત કરવા સફળ રહો.’’

 

ભગવદ્દભાવથી વૃદ્ધિ, સંરક્ષણ કરવામાં આવતા પ્રતિબંધોને જાણી જાણીને દ્રઢતાથી છોડતા જાવ દુ:સંગથી દૂર રહો. જે કંઈ પુષ્ટિમાર્ગને અનુકૂળ હોય તેનો સંગ્રહ કરવો અને પ્રતિકૂળ હોય તેનો ત્યાગ કરવો એમ શ્રી આચાર્ય ચરણની આજ્ઞા છે.

 

છેલ્લા શ્લોકમાં, શ્રી હરિરાયચરણ પોતાના લઘુ ભ્રાતા શ્રી ગોપેશ્વરજીને પણ ભગવદ્દીયોનો સત્સંગ કરવા આજ્ઞા કરે છે. આપણે તો પામર જીવો છીએ. આપણે એ જો સત્સંગ નહીં કરીએ તો આપણો મનુષ્ય દેહ અને તેમાંય પ્રાપ્ત કરેલ વૈષ્ણવ ધર્મ ગુમાવી દઈશું.

 

જેથી આમ તાદંશી વૈષ્ણવો સત્સંગ કરવો. મૌન રહીને આપણે જે કાંઈ ભગવદ્દવાર્તા સાંભળ્યા પછી એનું ચિંતન કરવું, ભજન કરવું અને વિદિધ્યાસન કરું. તેને જીવનમાં ઉતારવા માટે તત્પર રહેવું.

 

“સર્વથા શરણં હરિ:” શ્રી હરિમાં સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા અને દ્રઢ વિશ્વાસ એજ પુષ્ટિમાર્ગીય વૈષ્ણવનું શુદ્ધ અને સાત્વિક કર્તવ્ય. બુદ્ધિની એકાગ્રતા માટે નામ નિવેદન મંત્રનું સતત સ્મરણ, ચિંતન અતિ આવશ્યક.

 

આમ અત્રે ૨૨મું શિક્ષાપત્ર સંપૂર્ણ કરાય છે. સાચી જાણકારી માટે જરૂરથી શિક્ષાપત્ર ગ્રંથનો અનુસંધાન સ્વીકારો એજ જરૂરી છે.

 

 

લેખક સંકલન-વ્રજનિશ શાહBOYDS-MD-U S A
[email protected]
[email protected]

 

 

નોંધ:- વાંચકો અને વૈષ્ણવોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે જો આપને કોઈપણ બાબત સમજમાં ન આવે તો આપ અમોને e mail દ્વારા પૂછી શકો છો.

 

 

પુષ્ટિ વિશેષ : મૂળ પોસ્ટ ના અંતમાં આપને હંમેશા એક પુષ્ટિ પદ -અથવા કોઈ  વિશેષ જાણકારી માણવા મળે તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે… 

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net ‘દાદીમા ની પોટલી’

email: [email protected]

 

 

 (૨૩) અંખિયન તબ તૈં વૈર ધર્યૌ… (પદ)

કવિ- સૂરદાસજી

 

Surdasji

 

 

અંખિયન તબ તૈં વૈર ધર્યૌ.
જબ હમ હટકી હરિ—દરસન કૌં, સો રિસ નહિં બિસર્યૌ.

 
ત્બહીં તૈં ઉનિ હમહિં ભુલાયૌ, ગંઇ ઉતહિં કૌં ધાઇ,
અબ તૌ તરકિ તરકિ એંઠતિ હૈં; લેની લેતિં બનાઇ.

 
ભૈ જાઇ વૈ સ્યામ–સુહાગિનિ, બડભાગિનિ, કહવાવૈ.
“સુરદાસ” વૈસી પ્રભુતા તજિ, હમ પૈ, કબ વૈ આવૈ.

 

 

જ્યારથી અમે અમારી આંખોને કૃષ્ણનાં દર્શનથી રોકી ત્યારથી અમારી આંખોએ અમારી સાથે શત્રુતા કરી લીધી છે. એ તો બસ અમને ભૂલીને એમની તરફ જ દોડતી ચાલી ગઇ. આખો દિવસ વિત્યા છતાંયે અમારી આંખોની અમારી પરની રીસ ઊતરી નથી. જ્યારે ને ત્યારે તેમને અમારી સાથે વાંકું પડતાં તેઓ અમારી પાસેથી પોતાનો બદલો લઈ લે છે. તે અમારી આંખો તો પોતાને શ્યામસુહાગિની બનીને ભાગ્યશાળી કહેવડાવે છે. “સુરદાસજી” કહે છે કે શ્યામસુંદર પર પોતાની પ્રભુતા દર્શાવતી અમારી એ આંખો શ્યામસુંદર પર પોતાની પ્રભુતા અર્થાત સત્તા છોડીને અમારી પાસે શા માટે આવે ?

 

પૂર્વી મોદી મલકાણનાં જય શ્રી કૃષ્ણ. યુ એસ એ.

પુષ્ટિદર્શન રસ સાગરને આધારિત….

 

 

પુષ્ટિમાર્ગીય સાહિત્ય અને તેની વિશેષ જાણકારી આપવા  માટે અમારી આ નમ્ર કોશિશમાં આપના તરફથી કોઈ જ સૂચન હોય તો વિના સંકોચ બ્લોગ પોસ્ટ પર અથવા સાથે દર્શાવેલ ‘દાદીમા ની પોટલી’ ના ઈ મેઈલ દ્વારા અમોને જાણ કરી શકો છો. આપના પ્રતિભાવ દ્વારા બ્લોગ – પોસ્ટ અંગેનું કોઇપણ સૂચન – માર્ગદર્શનનું સદા અમારા બ્લોગ પર સ્વાગત છે.

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ – BOYDS-MD-USA તેમજ પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુ એસ એ ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ. …

ફેશબુક દ્વારા બ્લોગ પોસ્ટ પર આપની કોમેન્ટ્સ અહીં મૂકવા વિનંતી છે.....

  • Pravinchandra Shah

    jayshrikrishna.bahu saras rite samjayu chhe.

  • JSK,,,
    To all Readers & Viewers.
    Mostely I was reqesting to read and think the good.GOD is always for you.Pl,. ask for the compliments copy of ‘Pushti Prasad’.
    We are always for you.
    Rest Shreeji Krupa.
    Vrajnish Shah.