વાળ ખરવાનાં કારણો અને આયુર્વેદીક ઉપચાર (આરોગ્ય અને ઔષધ) …

વાળ ખરવાનાં કારણો અને આયુર્વેદીક ઉપચાર (આરોગ્ય અને ઔષધ) …

આરોગ્ય : વૈદ્ય પ્રશાંતભાઈ ગૌદાની
 

 
hair care
 

 

આજકાલ વાળ ખરવાની અને અકાળે શ્વેત થવાની ફરિયાદ ખૂબ જ સાંભળવા મળે છે. એટલે આ વખતે વાળ ખરવાનાં મુખ્ય કારણો અને તેની સરળ આયુર્વેદીય ચિકિત્સાનું સંક્ષિપ્ત નિરૂપણ કરું છું. અહીં સૌ પ્રથમ વાળ ખરવાનાં કારણો જોઈએ.

* ટાઇફોઇડ કે મરડા જેવી વ્યાધિ લાંબો સમય ચાલી હોય તો વ્યાધિ મટી ગયા પછી પણ વાળ ખૂબ ઊતરે છે. આંતરડાંના રોગો જો જીર્ણ સ્વરૂપ પકડે અથવા ત્વચાના કેટલાક રોગોને લીધે પણ વાળ ખરે છે. 

* પ્રસૂતિ પછી લાંબા વખત સુધી બાળકને સ્તનપાન કરાવવાથી પણ વાળ ઊતરે છે. ઉપરાંત, પોષણનો અભાવ, વિટામિનનો ખામી તેમજ વારંવારની ટૂંકા ગાળાની પ્રસૂતિથી પણ વાળ ખરે છે.

* વધારે પડતા ખારા, ખાટા, તીખા, ઉષ્ણ, તીક્ષ્ણ ગુણોવાળાં આહારદ્રવ્યોનો સતત કે વધારે ઉપયોગ પણ વાળ ખરવાનું પ્રધાન કારણ ગણાવાય છે. વિરુદ્ધ આહાર-વિહારથી પણ વાળ ખરે છે. 

* કોસ્ટિક સોડાવાળા સાબુના સતત નિયમિત ઉપયોગથી વાળ ખરે છે.

* વિભિન્ન પ્રકારનાં રસાયણોયુક્ત સુગંધિત તેલથી પણ વાળનું સ્વાસ્થ્ય જોખમાય છે.

* મનોવ્યાધિ, ચિંતા, શોક, ભય, ગુસ્સો, અનિદ્રા પણ વાળ ખરવા માટે જવાબદાર ગણાય છે. 

* સ્ત્રીઓમાં માસિકસ્રાવની અનિયમિતતા, અલ્પ માસિક, અતિ માસિક, શ્વેત સ્રાવ, ગર્ભાશયના મોઢા પર ચાંદું, જાતીય રોગો વગેરેથી પણ વાળ ખરે છે.

* વારસાગત કારણોમાં માતૃ પક્ષ કે પિતૃ પક્ષની જીર્ણ વ્યાધિઓ જો વારસામાં ઊતરે તોપણ વાળ વધારે ખરે છે. આમાં શારીરિક કે માનસિક વ્યાધિઓ પણ હોઈ શકે, જેમાં મંદબુદ્ધિ, અપસ્માર-વાઈ, સ્મૃતિભ્રંશ, ટાયાબિટીસ, ત્વચાના સોરાયસીસ જેવા રોગો, મસા, કૃશતા, સ્થૂળતા વગેરે ઘણી વિકૃતિઓ ગણાવી શકાય.

આધુનિક દોડધામવાળી જીવનશૈલીને કારણે વાળ ખરવાની સમસ્યા મોટાભાગની મહિલાઓમાં જોવા મળે છે. જો વાળ થોડાઘણાં ખરે તો કોઈ ચિંતાની વાત નથી પરંતુ વાળ વધુ ખરવા લાગે અથવા અકાળે વાળ સફેદ થવા લાગે તો સ્ત્રીઓ સૌથી વધુ ચિંતિત થઈ જાય છે. એમાંય વરસાદ અને વરસાદ પછીના ભેજવાળા વાતાવરણને કારણે વાળની સમસ્યાઓ વધી જાય છે. સાથે જ ચોમાસા અને શિયાળામાં ડેંડ્રફ, શુષ્ક વાળ થવાની સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે અને આજકાલની ઝડપી લાઈફમાં વાળની યોગ્ય કાળજી લેવાનો સમય પણ રહેતો નથી. જેથી આજે અમે તમારા માટે કેટલાક ખાસ આયુર્વેદિક અને સરળ  ઉપચાર લઈને આવ્યા છે જેથી તમે વાળની તમામ સમસ્યામાંથી છુટકારો મેળવી શકશો. 

 

ખરતા વાળને રોકવા માટે ….. 

 

 
hair fallen
 

 

ઉપચાર …

 

વાળ ખરવાનાં ઉપર્યુક્ત મૂળભૂત કારણોમાંથી જેના લીધે વાળ ખરતા હોય તે કારણો જો દૂર કરી શકાય તેમ હોય તો તેનો ત્યાગ કરવાથી ચિકિત્સા વગર પણ ફાયદો થઈ જાય છે. આયુર્વેદમાં તેને નિદાન પરિવર્જન કહેવામાં આવે છે. રોગોત્પાદક મૂળભૂત કારણોનાં ત્યાગને નિદાન પરિવર્જન કહેવામાં આવે છે.

વાળ ખરવાનાં આટલાં સામાન્ય કારણો જાણ્યાં પછી તેને દૂર કરીને નિમ્ન ઉપચારક્રમ યોજવાથી વાળ ખરતા અટકે છે.

 

  • આહારમાં દૂધ અને ઋતુ પ્રમાણેનાં ફળોનો વધારે ઉપયોગ કરવો.

 

  • કોસ્ટિક સોડા જેવાં જલદ દ્રવ્યો વપરાતાં હોય, એવા સાબુનો ઉપયોગ કરવો નહીં.

 

  • અરીઠાં, શિકાકાઈ, મઠો, ત્રિફળા, બેસન, છાશ વગેરે દ્રવ્યોથી વાળ ધોવા જોઈએ.

 

  • દર અઠવાડિયે સ્વાદિષ્ટ વિરેચનથી હળવો જુલાબ લેવો.

 

  • બ્રાહ્મી, આમળાં, ભાંગરો, દૂધી, રતાંજળી, મોથ જેવાં દ્રવ્યોથી ઘરે બનાવેલું જ તેલ વાપરવું. તેલ નાખ્યા પછી સવારે તડકામાં અડધો કલાક બેસવું.

 

  • ચ્યવનપ્રાશ બે-બે ચમચી દૂધ સાથે સવારે અને રાત્રે લો.

 

  • આરોગ્યર્વિધની :- બે-બે ગોળી સવારે અને રાત્રે લેવી.

 

  • લોહાસવ :- જમ્યા પહેલાં ચાર-પાંચ ચમચી બપોરે અને રાત્રે તેમાં એટલું જ પાણી ઉમેરીને પીઓ.

 

ઉપચાર …

 

વાળ ખરવાના ઉપર્યુક્ત મૂળભૂત કારણોમાંથી જેના લીધે વાળ ખરતાં હોય, તે કારણો જો દૂર કરી શકાય એમ હોય તો તેનો ત્યાગ કરવાથી ચિકિત્સા વગર પણ ફાયદો થઈ જાય છે. આયુર્વેદમાં તેને નિદાન ‘પરિવર્જન’ પણ કહેવામાં આવે છે. રોગોત્પાદક મૂળભૂત કારણોના ત્યાગને નિદાન પરિવર્જન કહેવામાં આવે છે.

આયુર્વેદિય મતે શરીરમાં રોગ ઉત્પન્ન થવાના અગાઉથી જ ‘કારણો’ હોય છે. આ કારણોને લીધે શરીરમાં વાયુ, પિત્તાદિ દોષોનો સંચય હોય છે અને આ સંચિત થયેલા દોષો આગળ જતાં પ્રકુપિત થઈને રોગો ઉત્પન્ન કરે છે. આમ રોગ ઉત્પન્ન થવાની આંતરિક પ્રક્રિયા આગળથી જ હોય છે. જો આ આંતરિક પ્રક્રિયાને તોડવામાં આવે તો એટલે કે રોગોત્પાદક મૂળભૂત કારણોનો ત્યાગ કરવામાં આવે તો રોગ સ્વયં શાંત થઈ જાય છે.

 

વાળ ખરવાના આટલા સામાન્ય કારણો જાણ્યા પછી તેને દૂર કરીને નિમ્ન ઉપચારક્રમ યોજવાથી વાળ ખરતાં અટકે છે.

 

* આહારમાં દૂધ અને ઋતુ પ્રમાણેનાં ફળોનો વધારે ઉપયોગ કરવો.

* કોસ્ટિક સોડા જેવા જલદ દ્રવ્યો વપરાતા હોય એવા સાબુનો ઉપયોગ કરવો નહીં.

* અરીઠા, શિકાકાઈ, મઠો, ત્રિફળા, બેસન, છાશ વગેરે દ્રવ્યોથી વાળ ધોવા જોઈએ.

* રાત્રી જાગરણ, ચિંતા, ટેન્શન, ભય, ગુસ્સાથી બચવું.

* આહાર પૌષ્ટિક-સમતોલ અને છએ રસોવાળો હોવો જોઈએ.

* દર અઠવાડિયે સ્વાદિષ્ટ વિરેચનથી હળવો જુલાબ લેવો. બ્રાહ્મી, આમળાં, ભાંગરો, દૂધી, રતાંજળી, મોથ જેવા દ્રવ્યોથી ઘરે બનાવેલું જ તેલ વાપરવું.

* તેલ નાંખ્યા પછી સવારના તડકામાં અડધો કલાક બેસવું.

 

વાળ સારા કરવા છે ?   ખરતા વાળ માટે શુ કરશો ? …

 

ઘરેલુ ઉપચાર :    

  

ખરતાં વાળ – હંમેશા વિટામિન બી6 અને ફોલિક એસિડની ઉણપથી વાળ ખરવાની સમસ્યાનો સામનો કરવો પડે છે. તો વળી ન્યુટ્રિશન્સ ફૂડ ન લેવાથી, સ્ટ્રેસ, થાક અને કોઇ લાંબી બીમારીને કારણે પણ આવું બનતું હોય છે. આવામાં તમે એક કપ મસ્ટર્ડ ઓઇલ (સરસવના તેલ)ને ઉકાળો. તેમાં ચાર ચમચી મહેંદી મિક્સ કરીને થોડા સમય સુધી મૂકી રાખો. આ મિશ્રણને ફિલ્ટર કરી બોટલમાં મૂકી રાખો. આ ઓઇલથી રોજ મસાજ કરો. જો વાળને લઇને ગંભીર સમસ્યા લાગી રહી હોય તો નિષ્ણાંતનો સંપર્ક કરીને જ આગળ કોઇ પગલું ભરવું.

 

    • તુરિયાના ટુકડા કરી તેને સુકવી ખાંડી લો, ત્યારબાદ ભૂકો કરેલા મિશ્રણમાં એટલું નારિયેળ તેલ નાંખો કે તે ડૂબે. આવી રીતે ચાર દિવસ સુધી તેલમાં આ પાવડર પલાળી રાખો અને પછી આ મિશ્રણ એક બોટલમાં ભરી લો. આ તેલની માલિશ વાળમાં કરવાથી વાળ કાળા અને ચમકદાર બને છે અને વાળ અકાળે સફેદ નથી થતાં અને વાળને પોષણ મળે છે.

 

 
green tea
 

 

    • ગ્રીન ટીને વાટીને વાળમાં લગાવવાથી પણ વાળ ખરતા અટકે છે. ચ્હાને ઉકાળીને ગાળી લેવી અને વાળ ધોતી વખતે ચ્હાના પાણીને વાળમાં નાખવું. આ વાળમાં કંડીશ્નર તરીકે કાર્ય કરે છે અને વાળને ચમકીલા અને મુલાયમ પણ બનાવે છે. સાથે શુષ્કતાને દૂર કરે છે.

 

 
YOGURT
 

 

  • દહીંમાં લીંબૂનો રસ મિકક્ષ કરીને પ્રયોગ કરવાથી પણ વાળ ખરવાની સમસ્યા દૂર થાય છે. દહીંમાં લીંબૂનો રસ મિકક્ષ કરીને પેસ્ટ તૈયાર કરી વાળમાં લગાવવી અને 30 મિનિટ બાદ વાળ ધોઈ નાખવા. આ એક કારગર નુસખો છે જેથી તમારા વાળ ખરવાની સમસ્યા દૂર થઈ જશે અને વાળમાં નવી જાન આવી જશે. સાથે જો તમને ડેંડ્રફની સમસ્યા હશે તો તે પણ જડથી દૂર થઈ જશે.

 

 
honey
 

 

  • મધમાં અનેક ઔષધીય ગુણો હોય છે તે તો બધા જાણે છે પરંતુ આપણા વાળ માટે પણ મધ અત્યંત લાભકારક હોય છે. મધને વાળમાં લગાવવાથી વાળ ખરતા બંધ થઈ જાય છે. સાથે વાળના રોગ પણ દૂર થાય છે અને વાળ સ્વસ્થ રહે છે.

 

 

 
jaitun oil
 

 

  • ગરમ જેતૂનના તેલમાં એક ચમચી મધ અને એક ચમચી તજનો પાવડર મિકક્ષ કરી તેનું પેસ્ટ બનાવો. નહાવા જતા પહેલા આ પેસ્ટને વાળમાં લગાવો અને થોડા સમય બાદ વાળ ધોઈ લો. આનાથી વાળ તો ખરતા બંદ થાય જ છે સાથે વાળની અનેક સમસ્યા પણ દૂર થાય છે અને વાળ હેલ્ધી રહે છે.

 

  • ખરતા વાળને અટકાવવા માટે દહીં અત્યંત કારગર ઘરેલૂ નૂસખો છે. દહીંથી વાળને પૂરતું પોષણ મળી રહે છે. જેથી વાળ ધોવાને 30 મિનિટ પહેલા વાળમાં દહીં લગાવવું જોઈએ જ્યારે વાળ સૂખાઈ જાય ત્યારે વાળને ધોઈ નાખવા. આવું નિયમિત કરવાથી વાળની કોઈપણ સમસ્યા સર્જાતી નથી અને વાળ હેલ્ધી રહે છે.

 

    • તજ અને મધને મિક્ષ કરી વાળમાં લગાવવાથી વાળ ખરતા બંદ થઈ જશે. મધ ઘણી બિમારીઓમાં કારગર નિવડે છે જેથી મધના ઉપયોગથી ખરતા વાળની સમસ્યાથી પણ છુટકારો મેળવી શકાય છે.

 

 
methi
 

 

  • મેથી એક એવી શાકભાજી છે જે અનેક ગુણોથી ભરપુર છે. ન માત્ર મેથી પણ તેના પાન તથા બીજ પણ ખુબ ઉપયોગી છે. મેથીને ભોજનમાં સામેલ કરવાથી તે કંડીશનરનુ કામ કરે છે. મેથીના પાણીનો ઉપયોગ વાળ સફેદ થતા અટકાવે છે.
  • તાજા આમળાનો રસને વાળ માટે અત્યંત ગુણકારી માનવામાં આવે છે. શુષ્ક આમળાના ચૂરણનું પેસ્ટ બનાવી તેને વાળમાં લગાવવાથી વાળ કાળા અને સિલ્કી થઈ જાય છે અને સફેદ વાળની સમસ્યામાંથી છુટકારો મળે છે. સાથે ચોમાસામાં વાળ શુષ્ક અને રૂક્ષ થવાની સમસ્યામાંથી પણ છુટકારો મળે છે.

  

ખરતા વાળને અટકાવવાની છે આ 10 બેસ્ટ ટ્રિક …

 

વાળ વધારવા – વાળનો જથ્થો  …

 

 

(૧) જે ભાગ પર વાળનો જથ્થો ઓછો લાગતો હોય ત્યાં લીંબુની ચીરી કરી દરરોજ સવાર સાંજ ઘસતા રહેવું. આથી ત્યાં વાળ વધુ થશે.

 

(૨) બે ભાગ કીસમીસ અને એક ભાગ એળીયાને પાણીમાં વાટી માથા પર લેપ કરી સુઈ જવું. પ્રયોગ નીયમીત કરવાથી વાળનો જથ્થો વધે છે કે માથાની ટાલ દુર થાય છે. બધા કેસમાં સો ટકા સફળતા મળતી નથી, પરંતુ નોંધપાત્ર ફરક પડી શકે.

 

(૩) અડદની દાળ પાણીમાં પલાળી, બારીક વાટી મલમ જેવું બનાવી રાતે સુતી વખતે માથા પર લેપ કરવો. સવારે બરાબર સાફ કરી માથું ખંજવાળી બધે ઘી ઘસી થોડી વાર કુમળા તડકામાં બેસવું. લાંબા સમય સુધી આ પ્રયોગ કરવાથી વાળનો જથ્થો વધે છે. ટાલ પડવાની શરુઆત થઈ હોય તો તે અટકે છે.

 

(૪) દરરોજ રાતે પાકા કેળાને છુંદી, મસળી તેમાં લીંબુનો રસ નાખી ફરીથી મસળીને મીશ્રણ માથા પર બધે વ્યવસ્થીત લેપ કરી સુઈ જવું. સવારે સાદા પાણીથી માથું ધોઈ નાખવું. ચારેક મહીના સુધી દરરોજ નીયમીત પ્રયોગ કરવો. કેળાંનું પ્રમાણ વાળના જથ્થા મુજબ લેવું, તથા એક આખું મોટું કેળું હોય તો બે લીંબુ અને અડધું કેળું હોય તો એક લીંબુ લેવું.

 

(૫) મેંદીનાં સુકવેલાં પાનનો બારીક પાઉડર (જે બજારમાં મળે છે) પાણીમાં પલાળી દરરોજ નહાતી વખતે માથામાં સરખી રીતે લેપ કરી થોડી વાર રહીને નાહવું. દરરોજ નીયમીત પ્રયોગ કરતા રહેવાથી વાળનો જથ્થો તથા વાળની લંબાઈ પણ વધે છે.

 

(૬) આમળાના ચુર્ણને દુધમાં કાલવી જાડી થેપલી કરી રાત્રે સુતી વખતે મગજના ભાગ પર માથા પર બાંધી રાખવામાં આવે તો વાળ વધે છે.

 

(૭) તાજા ગોમુત્રમાં જાસુંદનાં ફુલ વાટી રાતે સુતી વખતે માથે લેપ કરવાથી અને સવારે ધોઈ નાખવાથી માથામાં વાળનો જથ્થો વધે છે. લાંબા સમય સુધી પ્રયોગ કરવો.

 

(૮) વડનાં પાન સુકવી તેના પર અળસીનું તેલ ચોપડી બાળીને બનાવેલી રાખને ચારગણા વજનના અળસીના તેલમાં મીશ્ર કરી દરરોજ રાતે સુતી વખતે માથા પર જે ભાગમાં વાળ ઓછા હોય ત્યાં ઘસી માલીશ કરતા રહેવાથી ઘણા દીવસો પછી વાળ વધવા લાગે છે. માથે ટાલ પડી ગઈ હોય તો તે પણ મટે છે.

 

(૯) માથાની ટાલ પર ભાંયરીંગણીના પાનના રસની દરરોજ ૨૦ મીનીટ માલીશ કરવાથી વાળ ફરીથી ઉગી ટાલ મટે છે.

 

(૧૦) ૧-૧ ચમચી શંખપુષ્પીનું ચુર્ણ દરરોજ સવાર, બપોર, સાંજ નીયમીત લેવાથી કે ૧-૧ કપ શંખપુષ્પીનું શરબત પીવાથી માથાના વાળનો જથ્થો વધે છે અને વાળ સુંદર તથા લાંબા થાય છે.

 

વાળ ખરવાનું કોઈ એક કારણ નથી હોતું. તેને રોકવા માટે અમુક ઘરગથ્થુ ઉપચાર અજમાવી શકો છો.

 

  • માથામાં મસાજ કરવાની રક્ત પરિભ્રમણ સારું થાય છે જેના કારણે વાળને પોષણ મળે છે. મસાજ પછી વાળને ગરમ પાણીમાં પલાળીને નિચોવેલા ટોવેલ દ્વારા બાંધીને સ્ટિમ આપો.

 

  • હેર ડ્રાયરનો બને તેટલો ઓછો ઉપયોગ કરો. કારણ કે હિટ વાળને ડલ અને રફ બનાવી દે છે જેના કારણે ખરતા વાળની સમસ્યા વધે છે. આયર્નિંગ પણ ઓછું કરો, જો કરાવવું જરૂરી હોય તો હિટ પ્રોટેક્ટર લગાવો.

 

  • વાળના સ્વાસ્થ્ય માટે અને વિકાસ માટે કેસ્ટર (એરંડિયા)નું તેલ બહુ જ ગુણકારી છે. તેને મીઠું સાથે મેળવીને લગાડવાથી તેના સારા પરિણામો મળે છે. વાળમાં હળવા ગરમ કરેલા તેલ દ્વારા માલિશ કરવાથી પણ ઘણો ફાયદો થાય છે.

 

  • જો તમે શરાબ પીતા હોવ તો તેનું પ્રમાણ ઓછું કરી દો. કારણ કે તેના કારણે વાળ રુક્ષ થઈ જાય છે. વાળમાં એવા પ્રોડક્ટસ પણ ન વાપરો જેમાં આલ્કોહોલ આવતું હોય. આને કારણે વાળ રુક્ષ થવાની સાથે તૂટવા પણ લાગે છે.

 

  • સૂતી વખતે વાળમાં ભરાવેલા બેન્ડ અને ક્લિપ્સ નિકાળી દો. સાટિનના કવર વાળા તકિયાનો ઉપયોગ કરો જેથી વાળને નરમીનો અનુભવ થાય. આમ કરવાથી વાળના તૂટવાની સંખ્યા ઘટી જશે.

 

  • વાળના મૂળને મજબૂત બનાવવા માટે ઈંડાના સફેદ હિસ્સામાં લીંબુનો રસ મેળવીને 3 મિનીટ સુધી માથાના તળિયામં લગાડો અને પછી શેમ્પૂથી વાળ ધોઈ લો.

 

  • લીમડાના પાન સાથે પાણી ઉકાળી લો અને પછી આ પાણીથી વાળ ધૂઓ. આ સિવાય લીમડાના તેલમાં નારિયેળનું તેલ મિક્સ કરીને પણ વાળમાં લગાડી શકો છો.

 

  • મહેંદી લગાડવાથી પણ ખરતા વાળને રોકી શકાય છે.

 

  • આમળા અને બદામને રાત આખી પલાળીને રાખો, સવારે પિસી લો અને પછી પાણી મિક્સ કરીને મલમલના કપડામાંથી ગાળી લો. આ પાણીથી માથું ધૂઓ.

 

  • ભીના વાળમાં કાંસકો ન ફેરવો.

 

શું તમે ખરતાં વાળથી પરેશાન છો, જાણો તેના કારણો અને સરળ ઉપચારો  …

 

તમે વાળને સુંદર બનાવવા માટે મોઘામાં મોધું શેમ્પુ અને કંડિશનર ઉપયોગ કરો છો.છતાં પણ નાની ઉંમરમાં જ તમે વૃધ્ધત્વનો અનુભવ કરી રહ્યા છો. ખરતાં વાળની સમસ્યા આમ તો સામાન્ય છે. પણ સમયસર ખરતાં વાળ પર કાબુ ન કરો તો ટલકાપણાનો સામનો કરવો પડે છે.

આજે પુરુષો અને સ્ત્રીઓમાં ટાલ પડવી કે ઉંદરીનો સમસ્યા સામાન્ય છે. ત્યારે આની સારવાર માટે જાગૃતતા નથી આવી. આના લક્ષણો સમજવામાં સમય વિતી જાય છે તેના પછી સારવારમાં મુશ્કેલી અને ખર્ચો પણ વધારે થાય છે. પુરુષો અને સ્ત્રીઓનાં ખરતાં વાળનાં લક્ષણો, કારણો, સારવારની માહિતી આપતાં કોસ્મેટિક સર્જન ર્ડા.મોહન થોમસ જણાવે છે કે, પુરુષોમાં ટાલ પડવી એ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઘણું વધી ગયું છે. 50 ટકા પુરુષોને સમયથી પહેલાં જ ટાલ પડવાની સમસ્યાથી પીડાતા હોય છે. 80 ટકા પુરુષો 70 વર્ષેની ઉમર પહેલાં જ ટાલ પડી જાય છે. પુરુષોમાં ઉંદરીની સમસ્યાનું મુખ્ય કારણ પુરુષનાં સેકસ હોર્મોન છે. જેનાથી પુરુષોમાં માથાનાં મધ્ય ભાગમાંથી ખરતાં વાળની શરૂઆત થાય છે. પુરુષોમાં ઉંદરીના રોગમાં ઝડપથી વાળ ખરવા લાગે છે.જેનાથી વાળ પાતળા પણ બને છે. આ સમસ્યા દરમિયાન હેર ફોલિકલથી નવા વાળ બનવાનાં બંધ થઇ જાય છે.પરંતુ નવા વાળનાં કોષો જીવંત રહે છે તેનાથી સમસ્યાને અટકાવી શકાય છે. સ્ત્રીઓમાં એક તૃતીયાંશ મહિલાઓમાં ઉદરીની સમસ્યા જોવા મળે છે. જયારે મેનોપોઝ પછી બે તૃતીયાંશ મહિલાઓમાં ટાલપડવાની સમસ્યા જોવા મળે છે. સ્ત્રીઓમાં ઉંદરીની સમસ્યા પુરુષો કરતાં વધુ છે. સ્ત્રીઓમાં અંડ્રોજન હોર્મોનનાં કારણે આ સમસ્યા જોવા મળે છે. પહેલાં ધીરે વાળ ખરવાની શરૂઆત થાય છે પછી માથાનાં બધાજ વાળ ખરી પડે છે. સ્ત્રીઓ ચોક્કસ પ્રકારની સંબંધિત કોઈ ચોક્કસ આરોગ્ય સમસ્યાઓ, શારીરિક અને માનસિક તણાવ, મેનોપોઝ પછી આંતરસ્ત્રાવીય બદલાવો, તબીબી ઇતિહાસ, ટાલ પડવી તે વિવિધ લક્ષણો હોય છે. પુરુષોઅને સ્ત્રીઓમાં ટાલ પડવાનાં અલગ લક્ષણો જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે પુરુષોમાં ટાલ પડવાની શરૂઆતમાં એમ આકાર હોય છે.  પછી વધુ વાળ ખરતાં યુ આકારમાં બદલાય જાય છે. જયારે મહિલાઓમાં માથાનાં મધ્ય ભાગમાંથી વાળ ખરવાની શરૂઆત થાય છે. ઉંદરીનાં ઉપચારનું પહેલું પગથિયું છે તેના લક્ષણો જાણો, તબીબી ઇતિહાસની સંપૂર્ણ માહિતી પ્રાપ્ત કરો. ટાલ પડવાનો આકાર, બળતરા કે ટેસ્ટ, થાઇરોઇડ ટેસ્ટ, બ્લડ ટેસ્ટ, હોર્મોન ટેસ્ટ દ્વારા પરીક્ષણ કરો. તેના પરથી દવાઓ અને સારવાર પધ્ધતિઓ અપનાવી શકાય છે.

 

આ જટિલ સમસ્યાનો સચોટ ઉપાય છે આયુર્વેદ પાસે

  

અઢાર વર્ષની તરુણી હોય કે ૬૫ વર્ષની વૃદ્ધા, બધાની એક જ ફરિયાદ હોય છે. “મારા વાળ ખરી રહ્યા છે, વાળનો જથ્થો બહુ જ ઓછો થઈ રહ્યો છે.”

 

હેરફોલ – વાળ ખરવા એ કોઈ સ્વતંત્ર રોગ નથી. વાળ ખરવા એ કોઈક શારીરિક, માનસિક સમસ્યાનું એક લક્ષણ છે. વાળ ખરવાનાં ઘણા કારણો છે. જેમ કે લોહી, કેલ્શિયમ કે ઝીંકની ઓછપ, લો બ્લડપ્રેશર, ખોડો, સોરાયસીસ, ઙઈઘઉ, પ્રેગનન્સી, ઉજાગરા, એસિડીટી, અસમતોલ આહાર અને લાઈફ સ્ટાઈલ, ચિંતા, ઉદ્વેગ વગેરે.

 

એન્ડ્રોજેનિક એલોપેસિયા – મેલપેટ + બાલ્ડનેસ: પુરુષોમાં માથાના આગળના ભાગના વાળ તથા મધ્યભાગનાં ખરી પડે છે. આસપાસના વાળ જળવાઈ રહે છે. શરીરમાં ટેસ્ટેસ્ટેરોન હોર્મોનનું સંતુલન ખોરવાય જતા આ સમસ્યા થાય છે. પુરુષોમાં આ સમસ્યા વારસાગત પણ હોઈ શકે છે. આવા કેસમાં લીપીડ પ્રોફાઈનો રિપોર્ટ કઢાવવો જરૂરી હોય છે. માથા પરના વાળના જથ્થાને ઓછો કરી નાખતા અનેક પરિબળો કારણોમાં એક મહત્ત્વનું કારણ કોલેસ્ટેરોલ પણ છે.

  

હાઈકોલેસ્ટેરોલ, કોઈકનું ઓછું હોવું અને કોઈકનું ઘણું વધારે હોવું એ હૃદયરોગને આમંત્રે છે અને આ જ કારણોને લીધે માથામાં અકાળે ટાલ પડી શકે છે. હેરફોલનાં બાહ્ય કારણોમાં મુખ્યત્વે તેલ નહીં નાંખવાની ફેશન તથા જલદ કેમિકલ્સવાળા શેમ્પુઓ અને સ્પ્રે જવાબદાર છે.

 

ઉપચાર :

 

નિયમિત ગાયનું દૂધ પીવું. રાત્રે સૂતી વખતે હાથ-પગના તળિયે કાંસાની વાડકીથી ગાયનું ઘી ઘસવું.

માથાનું તેલ:  ગળીના છોડના પાન, ભાંગરો, આમળા, બહેડા, બ્રાહ્મી વગેરે ઔષધિઓને કોપરેલમાં પ્રોસેસ કરીને બનાવેલું તેલ શ્રેષ્ઠ છે. આ હેર ઓઈલનું માથાના વાળના મૂળમાં હળવા હાથે આંગળીઓથી મસાજ કરવું.

 નાની ઉંમરમાં પડતી ટાલમાં આ માથાનું તેલ અને સાથે હાથીદાંત – રસવંતીની ભસ્મની પેસ્ટ બનાવીને ઘસવામાં આવે તો વાળનો પુનર્વિકાસ (છયલજ્ઞિૂવિં) થવાની સંભાવના વધી જાય છે. ઉંદરીના ચકામામાં વાળ ચોક્કસ આવે છે.

 હેર વોશ : શિકાકાઈ, જેઠીમધના સમન્વયથી બનાવેલા ક્લિન્સરથી વાળ ધોવાથી વાળ સ્વચ્છ થાય છે. ખોડો, ખંજવાળ તત્કાળ દૂર થાય છે. ગોદંતી ભસ્મ, સુવર્ણ વસંત માલતી, લઘુવસંત માલતી, સપ્તામૃત લોહ, અગ્નિતુંડી, પુનર્નવા મંડૂર, સહજ શુદ્ધિ વગેરેથી વાળ ખરતાં તો અટકે છે. ઉપરાંત વાળનો જથ્થો વધે છે અને વાળ ચમકીલા બને છે.

 

શું કાળજી લેશો ?: જેમને વાળ ખરવાની સમસ્યા ઊભી થાય તેમણે બજારમાં મળતાં અને દાવાઓ કરતાં તેલ-શેમ્પુ કે લોશન વગેરે પાછળ સમય અને પૈસા બરબાદ કરવાને બદલે કોઈ નિષ્ણાત ચિકિત્સકની સલાહ લઈ, વાળ ઉતરવાનું મૂળ કારણ શોધી તેની સારવાર કરાવવી જોઈએ.

 

વૈદ્ય સુષમા હીરપરા

 

 

 

વાળ વધારવા – વાળનો જથ્થો …

 

ઉપચારો નીષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લઈને કરવા, અહીં આ આપવાનો હેતુ માત્ર માહીતીનો છે.

 

 

હોમિયોપેથીના ઉપચારથી હેર ટ્રાન્સપ્લાન્ટમાંથી બચી શકાય …

 હેલ્થ ઇઝ વેલ્થ

– ડૉ. હેમેન્દ્ર પરીખ, હોમિયોપેથી

 

આપને સાંભળીને આશ્ચર્ય થશે કે માના ગર્ભમાં બાળક ત્રણ મહિનાનું થાય છે ત્યારથી જ તેના શરીર પર નાના-પાતળા વાળ ઊગવાની શરૂઆત થઈ જાય છે. આ વાળને ‘લાનગુ’ કહેવામાં આવે છે. બાળકનો જન્મ થાય ત્યારે માથા પરના વાળ સિવાય શરીર પરના તમામ વાળ ખરી જતા હોય છે. જ્યારે માથાના વાળ કાયમ રહેતા હોય છે. માથાના વાળની ઉપયોગીતા ઘણી છે. વ્યક્તિના સૌંદર્યમા વાળનું મોટું યોગદાન હોય છે. સૌંદર્ય સિવાય વાળનું મુખ્ય કાર્ય શરીરના ઉષ્ણતામાનને સાચવી રાખવાનું તેમજ શરીરને અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોથી રક્ષણ આપવાનું છે. આજકાલ ૯૦ ટકા લોકોને વાળ ખરવાની ફરિયાદ રહેતી હોય છે. ત્યારે વ્યક્તિ વાળ ખરવા પાછળનું કારણ જાણ્યા વગર હેર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરાવવા માટે તૈયાર થઈ જાય છે. ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પાછળ લોકો લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ કરે છે. જોકે હોમિયોપેથી દ્વારા વાળની સારવાર ખુબ ઓછા ખર્ચમાં થઈ શકે છે. હોમિયોપેથીની સારવારને દર્દી પોતાના મનથી સ્વીકારે તો તેનુ ઝડપી પરિણામ મળતું હોય છે.

 

ખરતા વાળનો ઉપચાર …

 

માથામાં વાળ ઓછા થવા લાગે ત્યારે લોકો હેર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરાવે છે. હેર ટ્રાન્સપ્લાન્ટનો ખર્ચ દરેક વ્યક્તિને પોસાય તેવો હોતો નથી. ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરાવવા માટે વ્યક્તિએ એક-એક વાળની કિંમત ચૂકવવી પડતી હોય છે. ત્યારે હોમીયોપેથીની વિવિધ દવાઓથી માથામાંથી ખરતા વાળ અથવા આઈબ્રોમાંથી ખરતા વાળને ખૂબ ઓછા ખર્ચમાં અટકાવી શકાય છે. આ ઉપરાંત વાળ પાતળા થઈ જવા, ટાઈફોઈડ અથવા જાતીય રોગને કારણે વાળ ખરવા, વાળ તૂટવા, વાળ સ્પ્લિટ થવા જેવી વાળની સમસ્યાઓને હોમિયોપેથીની સારવારથી દૂર કરી શકાય છે. વાળનું તેજ ઓછું થયું હોય તો પણ હોમિયોપેથીની દવાઓ લેવાથી ફાયદો થઈ શકે છે. માથામાં દુર્ગંધવાળો પસીનો થતો હોય તેમાં પણ હોમિયોપેથીની દવા સારૂ પરિણામ આપી શકે છે.

 

વાળ અને માલીશ …

 

વાળમાં તેલ કે શેમ્પુનો ઉપયોગ કરવાથી વાળને ફાયદો થાય છે તેવી લોકોમાં ગેરમાન્યતા હોય છે. વાળ માટે બાહ્ય ઉપચાર કરતા આંતરિક ઉપચાર વધારે અગત્યનો છે. વાળ માટે મસ્તક પર માલીશ કરવાથી લોહીનું ભ્રમણ સારું થાય છે અને તેને પોષણ પણ સારૂ મળે છે. આ માટે આંગળીના ટેરવાથી ગોળાકાર માલીશ જરૂરી છે. આ સિવાય મસ્તકને વરાળનો શેક આપવાથી છિદ્રો ખુલ્લા થાય છે અને માથામાં ટાલ પડવાની પરિસ્થિતિ અટકાવી શકાય છે.

 

વાળ ખરવાના મુખ્ય કારણો …

 

ક્ષારયુક્ત પાણીના વપરાશના કારણે વાળને નુક્સાન થતું હોય છે.

શરીરમાં લોહત્વની ઉણપના કારણે વાળ ખરવાની શરૂઆત થાય છે. જેને એનેમીયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સ્ત્રીઓમાં માસિક વધુ આવવાને કારણે અથવા પુરૂષોમાં હરસ, મસામાં લોહી પડવાને કારણે પણ વાળ ખરવાની સમસ્યા જોવા મળે છે.

માથામાં ખોડો થવો અથવા ચામડીના રોગો જેવા કે દાદર, ખરજવું સોરાઈસીસના કારણે વાળ ખરી શકે છે અને ટાલ પડી શકે છે.

 
   

 

ખરતાં વાળનાં સરળ ઉપચારો … 

 

મિનોકિસડિલ – આ દવા હાઇ બ્લડ પ્રેશરનાં સારવાર માટે બનાવવામાં આવી હતી. ઉદરીની સારવાર માટે પણ વાપરી શકાય છે. ઘણા સંશોધનો પછી આ દવા ટાલની સારવારમાં અસરકારક જોવા મળી છે. સ્ત્રીઓમાં ઉદરીનાં સારવાર માટે આ દવા સૌથી અસરકારક માનવામાં આવે છે. ર્ડાકટરની સલાહથી આનો ઉપયોગ ઉદરીની સારવાર પણ કરવામાં આવે છે.

ઉંદરીની પ્રતિરોધક દવાઓ – ઉંદરની સમસ્યામાં શરીરમાં અંડ્રોજન હોર્મોન વધુ હોવાનું એક કારણ માનવામાં આવે છે. જેનું પ્રમાણ ઘટાડવા માટે યોગ્ય દવાઓનો ઉપયોગ થાય છે. કેટલાક કેસમાં જોવા મળ્યું છે કે, સ્ત્રીઓમાં આનાથી ઘણો ફાયદો થયો છે.

આર્યનની પરિપૂર્ણતા – કેટલાક કેસમાં ખરતાં વાળની સમસ્યામાં આર્યનની ખામી જોવા મળી છે. મહિલાઓમાં ખરતાં વાળની સમસ્યા માટે આર્યનની ગોળીઓ સારવાર માટે વધુ અસરકારક છે.

પ્લેટલેટ રિચ પ્લાસ્મા થેરાપી – આ થેરાપીમાં સર્જરી કરી  શરીરનાં લોહીમાંથી પ્લેટલેટ્સથી સારવાર કરવામાં આવે છે. જેનાથી સ્ક્રીન સમસ્યા રહતી નથી. વાળ ફરીથી આવવા લાગે છે.

મેસોથેરાપી- આ થેરાપીમાં યોમી મદદથી ચામડીનાં ત્વચામાં વિટામીન અને પ્રોટીન દાખલ કરવામાં આવે છે. ટાલ પડી છે ત્યાં ફરીથી વાળ આવે છે.

લેઝર લાઇટ – ઓછા પાવરનાં લેઝર લાઇટની મદદથી વાળનાં મૂળમાં સારવાર કરવામાં આવે છે. જેનાથી વાળ મજબૂત બને છે. વાળ ફરીથી  આવે છે.

હેર ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન – આ સારવારમાં એક વ્યકિતનાં માથાનાં વાળ બીજાનાં માથામાં સ્થળાંતર કરાવામાં આવે છે. જેનાં માથાનાં વાળ જે ભાગમાંથી કાઢવામાં આવ્યો છે તેને એ જ ભાગમાં જેતે વ્યકિતનાં માથામાં લગાવવામાં આવે છે. આ સારવારથી ખરતાં વાળની સમસ્યાને દૂર કરી શકાય છે.

 

 

સૌજન્ય : મુંબઈ સમાચાર, ગુજરાત સમાચાર,સંદેશ દૈનિક તેમજ અન્ય

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

નોંધ : મિત્રો, બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ દરેક પોસ્ટ બે દિવસ માટે રહેશે. દર બીજે દિવસે નવી પોસ્ટ મૂકવા અમો નમ્ર કોશિશ કરીશું અને જેની જાણ આપને મેઈલ દ્વારા  કરતાં રહેશું.  જે કોઈ મિત્રોને મેઈલ દ્વારા દરેક પોસ્ટની જાણકારી નિયમિત મેળવવી હોય, તેઓ તેમના મેઈલ દ્વારા અમોને રિક્વેસ્ટ મોકલી શકે છે  અને મેઈલીંગ લીસ્ટમાં તેમના મેઈલ આઈ ડી ની નોંધણી કરાવી  શકે છે.  સહકાર બદલ આભાર.

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

ફેશબુક દ્વારા બ્લોગ પોસ્ટ પર આપની કોમેન્ટ્સ અહીં મૂકવા વિનંતી છે.....