“કબજીયાત” …(Constipation)

“કબજીયાત” … (Constipation)

સ્વાસ્થય ની કાળજી રાખવી એ આજના ભાગદોડના સમયમાં અતિ મહત્વનું છે. આપણે રોજબરોજનું * જીવન ખોરાક પરના આયોજન અને નિયંત્રણ વિના જ પસાર કરતાં હોઈએ છે, જેને કારણે વણમાંગ્યા ને અણગમતાં રોગને આપણે કારણ વગર આમંત્રણ આપી દઈએ છીએ.  સ્વાસ્થ્ય વિષેની ઉપરોક્ત બાબતને ધ્યાનમાં લઇ આપણે એક નવો વિભાગ / નવી કેટેગરી શરૂ કરેલ છે. જેનું નામ  “દાદીમાનું ડાયેટ કોર્નર” છે. આ વિભાગનું સંચાલન, આહાર નિષ્ણાંત.. વિધી એન. દવે (B.Sc (F & N) PGDCA,M.Sc. (DFSM) Conti.) ડાયેટીશ્યન, ન્યુટ્રીસ્નાલીસ્ટ દ્વારા  કરવામાં આવે છે. તેઓશ્રી રાજકોટ સ્થિત સૌરાષ્ટ્ર મેડીકલ અને એજ્યુકેશન  ટ્રસ્ટમાં તેમની માનદ સેવા આપે છે. તેમજ ભારતીય ડાયેટીક્સ  એસોશિયેશન નું  (લાઈફ ટાઈમ)  આજીવન સભ્યપદ ધરાવે  છે.  હાલ તેઓ શ્રી ઝાઈડસ  હોસ્પિટલ અને હેલ્થ કેર રીસર્ચ  પ્રાઈવેટ લી. – આણંદ માં  સિનીયર (હેડ) ડાયેટીશ્યન તરીકે જોડાયેલા છે.

‘દાદીમા ની પોટલી’ પર ..’ ડાયેટ ફોર ફેમીલી … ‘ વિષે ના લેખ દ્વારા સ્વાસ્થય ની કાળજી કેમ રાખવી તે અંગેની જાણકારી -માર્ગદર્શન આપવા માટે આપેલ સહમતિ બદલ અમો .. વિધિબેન દવે ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 

 

“કબજીયાત” એટલે શું ?

 

“કબજીયાત” એટલે કોઈપણ જગ્યાએ વસ્તુનો ઢગલો અથવા ભરાવો, જે આસાનીથી નીકળી ન શકે અને જેના લીધે ઘણી મુશ્કેલીઓ આવી શકે અને તે મુશ્કેલીઓ ને સહન પણ કરવી પડે… એમ સામન્ય વ્યાખ્યા કરી શકાય …

 

માનવીય ભાષામાં “કબજીયાત” એટલે કે ખોરાક લીધાં પછી જે પોષણ કે પોષક તત્વો શરીરમાં શોષણ થયા બાદ વધેલો કચરો જે મળ વાટે બહાર ફેંકાઇ છે. તે મળ વાટે ના નીકળી શકે અને અને આંતરડામાં જમા થાય અથવા ચોટી જાય તે “કબજીયાત”.

 

આવા કબજીયાત ના લીધે ગેસ્ટ્રીક પ્રોબ્લેમ/ મુશ્કેલી, ચામડી ના રોગો તેમજ પેટનો એટેક પણ આવી શકે છે.  (જેમાં પેટના અંગો જે પાચન ક્રિયા માં મદદરૂપ હોય તે યોગ્ય કામ ન કરી શકે તે )

 

જાણીતા એવા રીટાયર્ડ સુપ્રિન્ટેન્ડીંગ એન્જીનીયર (જી.ઈ.બી.) બી.વી.ચૌહાણની પુસ્તક “ભોજન પ્રથા” માં કબજીયાત વિષે તેના શબ્દોમાં /ભાષામાં જણાવેલ છે કે …

 

પાવર હાઉસમાં બોઈલરમાં બોટમ (તળિયે)  એશ (રાખ)  હોપર (કોલસો બળી ને ખાક થઇ ગયાં બાદ વધેલ રાખ જે તળિયે બેસે છે તે ભાગ)  દરેક શિફટમાં ખાલી કરીને સાફ કરવામાં આવે છે.  એટલું જ નહિ, તેનું સેમ્પલ લઈને ચકાસવામાં આવે છે.  બોઈલારના બનાવનારે ડીઝાઈન કરતી સમયે પણ તેનું ધોરણ નક્કી રાખેલ/ કરેલ  હોય છે કે રાખ કેવી હોવી જોઈએ ? તે મુજબની ન હોય તો તે સૂચવે છે કે કોલસો બરાબર બળ્યો નથી.  કોલસો બરાબર ન બળવાના ઘણા કારણો હોય છે. જેમ કે કોલસાની ગુણવત્તા, બળતણમાં જરૂરી એર ફ્યૂઅલ – રેશીઓ જળવાયો ન હોય, હવા કે કોલસામાં ભેજનું પ્રમાણ વગેરે …  રાખની ગુણવત્તા યોગ્ય રીતે ન જળવાઈ તે છે .. બોઈલર નું “કબજીયાત”.

 

આપણું શરીર પણ આવું જ યંત્ર છે. અન્ય યંત્ર માનવ સર્જિત છે.  શરીરનો સર્જનહાર ઈશ્વર છે.  શરીર ખરેખર યંત્ર નહિ કારખાનું છે તેમ કહીએ તો કશું ખોટું નથી !  કારખાનું ચલાવવા જેમ જુદા – જુદા ભાગો તેમજ પદ્ધતિનો ઉપયોગ થાય છે તેજ રીતે શરીર યંત્ર રૂપી કારખાનાને ચલાવવા અલગ અલગ વિભાગો તેમજ પદ્ધતિ નો ઉપયોગ થાય છે.  ખાસ કરી પાચન યંત્ર ચલાવવા ખાસ એવા અવયવો ભાગ લે છે કે  કાંઈ પણ ખાય તેને એક જ રંગનું અને શરીર માં રહેલા બ્લડ ગ્રુપનું જ લોહી બનાવવાનું કામ તે કરે છે.

 

ભેળસેળિયો ખોરાક અને ખોરાક ને અપાતા જુદા – જુદા સ્વરૂપ જેને લીધે “કબજીયાત” થાય છે.  ટૂંકમાં કહીએ તો, શરીરને અનુરૂપ ન હોય તેવા તેમજ શરીરમાં ચિપકી જાય તેવો ખોરાક તે ઉપરાંત લાંબા સમય સુધી રેષા વાળા ખોરાકનું ન લેવું તેવા બધાં ખોરાક ખાવાથી મળનો સહેલાઈથી નિકાસ થતો નથી.  જેને “કબજીયાત” કહેવાય છે.

 

આ “કબજીયાત”  ને હટાવવા નીચે મુજબની પ્રવૃત્તિ કરવી જરૂરી છે.  તેમજ સુચવેલ ખાધ્યનું સેવન કરવું જરૂરી છે.

 

૧]  હુંફાળા પાણીમાં (૧૫૦ મી.લિ. થી ૨૦૦ મી.લિ. ) ૧/૨  (અડધું) લીંબુ તેમજ ૧-૧/૨  (દોઢ) ચમચી મધ નાખવું.  ( જે લોકોને ડાયાબિટીસ હોય તે લોકો એ મધ નો ઉપયોગ ન કરવો)  તેમજ ૨-૩ દાણા મેથીના પાણીમાં પલાળવા અને ગળી જવા.

 

૨]  પાકા ટામેટાનો એક કપ રસ પીવાથી આંતરડા નો મળ છૂટો પડી કબજીયાત મટે છે.

 

૩]  નરણે કોઠે થોડું હુંફાળું પાણી પીવાથી કબજીયાત ઘટે છે.

 

૪]  રાત્રે સુતા, અડધી કલાક (૧/૨ – કલાક પહેલાં)  પહેલા સહેજ ગરમ કરેલા પાણીમાં થોડું મીઠું (નમક) નાખીને પીવાથી કબજીયાત ઘટે છે.

 

૫] ખજૂરને રાત્રે પલાળી રાખી, સવારે મસળી, ગાળીને તેનું આ પાણી પીવાથી કબજીયાત મટે છે.

 

૬]  ગરમ પાણીમાં ૧ ચમચી આદુનો રસ, એક ચમચી લીંબુનો રસ, તેમજ  બે ચમચી મધ નાખીને પીવાથી કબજીયાત માટે છે. ( જે  વ્યક્તિને ડાયાબિટીસ ના હોય તો તે વ્યક્તિએ બે ચમચી મધ નાખવું)

 

૭]  કાળી દ્રાક્ષ ને રાત્રે ઠંડા પાણીમાં પલાળી રાખી સવારે તેને મસળી, ગાળી ને પીવાથી કબજીયાત માટે છે.

 

૮]  ૪ ગ્રામ હરડે અને ૧ ગ્રામ તજ, ૧૦૦ ગ્રામ પાણીમાં ગરમ કરીને ઉકાળો રાત્રે પીવાથી કબજીયાત મટે છે.

 

૯]  રોજ સવારે એક ગ્લાસ ઠંડા પાણીમાં અને રાત્રે દૂધમાં બે ચમચી મધ ભેળવીને પીવાથી કબજીયાત મટે છે.  (ડાયાબીટીસ ના દર્દીએ મધ ના લેવું)

 

૧૦]  અજમાં  ના ચૂર્ણમાં સંચળ નાંખી ફાકવાથી કબજીયાત ઘટે છે.

 

૧૧]  જાયફળ ને લીંબુના રસમાં ઘસીને તે ઘસારો લેવાથી કબજીયાત મટે છે.

 

૧૨.]  જમ્યાબાદ, એકાદ કલાકે ત્રણથી પાંચ હિમેજ ખૂબ ચાવીને ખાવાથી કબજીયાત મટે છે.

 

 

-વિધી એન. દવે.
ડાયેટીશ્યન,ન્યુટ્રીસ્નાલીસ્ટ
Vidhi N. Dave
Sr. Dietitian
Zydus hospital
Anand

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net

email: [email protected]

 

‘દાદીમા નું ડાયેટ કોર્નર’ ની પોસ્ટ જો તમોને પસંદ આવી હોય તો જરૂર આપના પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પરના કોમેન્ટ બોક્ષમાં મૂકશો, જે સદા અમોને માર્ગદર્શન અને પ્રેરકબળ પૂરું પાળે છે. સ્વાસ્થય અંગેની કોઈ પણ સમસ્યા આપને હોય તો આપની સમસ્યા જરૂર કોમેન્ટ્સ બોક્ષ દ્વારા અથવા અમારા ઈ મેઈલ દ્વારા  [email protected]  અથવા [email protected] પર લખીને જણાવશો.. આપનો  જવાબ  વિધીબેન દવે દ્વારા ડાયરેક્ટ તમને મોકલવામાં આવશે અથવા અમો તેમની પાસેથી જવાબ  મેળવી   તમારા ઈ મેઈલ આઈડી પર ડાયરેક્ટ આપવાની કોશિશ કરીશું.

આભાર !

‘દાદીમા ની પોટલી’ …

ફેશબુક દ્વારા બ્લોગ પોસ્ટ પર આપની કોમેન્ટ્સ અહીં મૂકવા વિનંતી છે.....

  • Call now if you want to buy Isabgol: 8905021778

    Giriraj Enterprise
    Manufacturer of Isabgol.