જ્ઞાનમાં બુદ્ધિ … ટૂંકી વાર્તા … (પ્રેરક કથાઓ) …

જ્ઞાનમાં બુદ્ધિ …   ટૂંકી વાર્તા … (પ્રેરક કથાઓ) …

 

shankracharya

 

(૧)  જ્ઞાનમાં બુદ્ધિ …

 

સ્વામી શંકરાચાર્ય સમુદ્ર કિનારે બેસી અને તેના શિષ્યો સાથે વાર્તાલાપ કરી રહ્યા હતા ત્યાં તેમના એક શિષ્યે એ ઉત્સુકતા ભરેલ શબ્દો દ્વારા કહ્યું, “ ગુરુજી !  તમે આટલું બધું વધુ જ્ઞાન કઈ રીતે પ્રાપ્ત કર્યું, આ વિચારું છું તો મને આશ્ચર્ય થાય છે.  કદાચ બીજા કોઈ પાસે આટલો બધો જ્ઞાનનો ભંડાર ન હોઈ શકે.”

“મારી પાસે જ્ઞાનનો ભંડાર છે, આ તને કોણે કહ્યું ? મારે તો મારા જ્ઞાનમાં હજુ વધારો કરવો છે.”  શંકરાચાર્યએ કહ્યું.   ત્યારબાદ તેમને તેમના હાથની લાકડી પાણીમાં ડુબાડી અને તે પેલા શિષ્યને દેખાડતા કહ્યું, “ હાલમાં જ મેં આ વિશાળ સાગરમાં આ લાકડી ડુબાડી છે, પરંતુ તેણે ફક્ત એક જ બુંદ –પાણી પોતાની સાથે ગ્રહણ કર્યું -લીધું છે.  બસ, આજ વાત જ્ઞાન માટે કહી શકાય. જ્ઞાનનો સાગર અમાપ છે, તે કદી ભરી શકાતો નથી, તેણે કશું ને કશું  મેળવતા જ રેહવું પડે છે.  મારાથી પણ ઉચ્ચ વિદ્વાનો આ સંસારમાં છે.  મારે પણ હજુ ઘણું જ્ઞાન મેળવવાનું છે.

 

 

(૨)  સયંમ અને સિદ્ધિ …

 

મિશ્ર દેશમાં જુન્નૂન નામના એક મહાત્મા થઇ ગયા હતા.  તેની પાસે પ્રસિદ્ધ મુસલમાન સંત યૂસુફ હુસૈન ધર્મની દીક્ષા લેવા ગયા.  ત્યારે મહાત્મા જુન્નૂને તેને એક નાનું બોક્સ દઈને કહ્યું, … “મારો એક મિત્ર અહીંથી દૂર નીલ નદીને કિનારે રહે છે; આ બોક્સ ને ખૂબજ સાવેચેતીપૂર્વક જાળવી/ સાચવી ને લઇ જાવ અને તેને આપી આવો, અને ત્યાબાદ આવીને દીક્ષા લેજો.”

રસ્તામાં યૂસુફ હુસૈને વિચાર્યું જયારે બોક્ષમાં તાળું જ નથી માર્યું, તો તેને ખોલી ને જોવું જોઈએ અને કૂતુહલવશ તેણે બોક્સનું ઢાંકણું ખોલ્યું, તો તેમાંથી એક ઉંદર નીકળીને ભાગ્યો.  તે બોક્સમાં ઉંદર સિવાય બીજું કશું ન હતું.

હવે યુસૂફ હુસૈન ને ખૂબજ પસ્તાવો થયો કે તેણે વ્યર્થ/ ખાલીખોટું જ બોક્સ નું ઢાંકણું ખોલ્યું, પરંતુ હવે પસ્તાવો કરવાથી કશો જ ફાયદો ન હતો, અંતે તેણે આ ખાલી બોક્સ જ મહાત્મા જુન્નૂન નાં સંત મિત્રને આપ્યું.

બોક્સ ખોલ્યા બાદ જ્યારે તે સંતના મિત્રને તેમાં કશું જ જોવા ન મળ્યું, તો તેમણે કહ્યું, “મહાત્મા જુન્નૂન તને દીક્ષા નહીં આપે,  કારણ કે તારામાં સંયમ નથી.  તેમણે આ બોકસ માં જરૂર કાંઈ ન કાંઈ મોકલ્યું જ હશે.  સાચું – સત્ય  શું છે તે કહે  કે તેમણે આમાં કઈ વસ્તુ મોકલી હતી ?”  યુસૂફે સાચી હકીકત જણાવી અને તેમની માફી માંગી.  તે સંત મિત્રએ મહાત્મા જુન્નૂન ની માફી માંગવાનું કહ્યું.

હતાશ યુસૂફ હુસેન મહાત્મા જુન્નૂન પાસે પરત આવ્યો અને તેમની પાસે પૂરી ઘટના નું વર્ણન કરી અને માફી માંગી.  જુન્નૂનએ કહ્યું, “યુસૂફ, હાલમાં તું પરમ જ્ઞાનનો અધિકારી નથી.  મેં તને એક ઉંદર આપ્યો હતો, જેને તે ખોઈ નાખ્યો.  હવે ભલા માણસ, ધર્મ – જ્ઞાન જેવી અમૂલ્ય સંપત્તિ ને તું કઈ રીતે સુરક્ષિત રાખી શકીશ ?  તેના માટે અતિ મહત્વની તારે જરૂરીયાત સંયમની છે.  જાઓ, પહેલા તમારા ચિત્તને વશ કેમ કરવું તેનો અભ્યાસ કરો અને ત્યારબાદ પાછા આઓ.   કારણ કે સંયમ વિના સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરવી દુર્લભ છે.”

યૂસુફ હુસૈન તેના ઘરે પરત આવ્યો અને આત્મસંયમ નો અભ્યાસ કરવા લાગ્યો.  કેટલાંય વર્ષોની તપશ્ચર્યા બાદ તે પૂર્ણ આત્મવિશ્વાસ સાથે મહાત્મા જુન્નૂન ની પાસે ગયા અને આ વખતે તેની મનોકામના માં સફળ રહ્યા.

 

 

(૩)  હીન કોણ ? …

 

એક વખત ઈરાની સંત શેખ સાદી મક્કાની તરફ પગપાળા- ચાલીને  જઈ રહ્યા હતા.  ગરમી નાં દિવસો હતા અને તેમની પગમાં પહેરેલ ચાખડી  એકદમ તપી – ગરમ થઇ ગઈ હતી.  અને તેના પગ નાં તળિયા તેની ચાખડી ને કારણે તપી જતા તે પગમાં આગ લાગી હોય તેમ અનુભવતા હતા; જ્યારે બીજા યાત્રીઓ ઘોડા, ખચ્ચર અને ઊંટો પર સવાર થઇને યાત્રા કરી રહ્યા હતા.  આ જોઈ અને તેના મનમાં વિચાર આવ્યો કે અલ્લાહ – ખૂદા – ઈશ્વર પણ બધાને સમાન દ્રષ્ટિથી જોતા નથી,  ત્યારે જ તો બધાં યાત્રીઓ વાહન પર બેસીને જઈ રહ્યા છે, જ્યારે મારે પગપાળા – ચાલીને જવું પડે છે.

તેવામાં તેને એક ફકીર, કે જેના બંને પગ કપાયેલા હતા, હાથ અને જાંઘ નાં સહારે ચાલતો જોવા મળ્યો.  તેને આ જોઇને ખૂબજ કરુણા ઉપજી;  સાથે પશ્ચાતાપ પણ થયો કે થોડા સમય પહેલા તે ખાલી વ્યર્થ જ ભગવાન – અલ્લાહ- ખૂદા ને ભાંડતો – કોસતો હતો.  તે મનમાં ને મનમાં બોલ્યો, “હે ખૂદા-અલ્લાહ- ઈશ્વર તે મને સાધન સંપત્તિ થી વંચિત ભલે રાખ્યો, પરંતુ આ અપંગ/પંઘુ ફકીર થી તો નિશ્ચિત મને સારો બનાવ્યો- રાખ્યો  છે.  મને માફ કર, કે મને તારી કાર્ય પદ્ધતિ વિશે મારા મનમાં  કુવિચાર આવ્યા હતાં.”

 

 

(પ્રે.પ્ર.૪૫,૪૭,૪૮(૨૯-૩૧)

 
બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

ફેશબુક દ્વારા બ્લોગ પોસ્ટ પર આપની કોમેન્ટ્સ અહીં મૂકવા વિનંતી છે.....