શરદપૂનમ … ટહુકારો …નોન સ્ટોપ રાસ-ગરબા …

આજે શરદ પૂનમ હોય, આપણે રાસ ગરબાની  રમઝટ માણીશું….(ટહુકારો નોન સ્ટોપ ગરબા)
.
સ્વર: ફરીદા મીર અને અન્ય…
.
Posted in ફરીદા મીર, રાસ-ગરબા - લગ્ન ગીતો | 5 Comments

‘ચિંતામુક્ત બનો….’

‘ચિંતામુક્ત બનો …’
-સ્વામી જગદાત્માનંદ



નિર્ભય વિજેતા ભયનો કોળીયો બને છે…
એકવાર વૈજ્ઞાનિક પ્રવતિ તેમજ કેહવાતા નિર્ભય સ્વભાવવાળા એક યુવકે પોતાના મિત્રો દ્વારા એક પડકાર ઝીલી લીધો. એણે અડધી રાતે શહેરની બહાર આવેલ કબ્રસ્તાનમાં જઈને બરાબર એની વચ્ચે જ એક થાંભલો નાખવાનો હતો. એ યુવાન રાતે કબરની શોધખોળ કરીને એની ભીતર ભૂતપ્રેતોની હાજરીનું સત્યપાન કરવાની મહ્ત્વાકાંક્ષા રાખનારા એક નિર્ભય માનવી તરીકે ગામમાં પ્રસિધ હતો. પૂરેપૂરા વિશ્વાસ સાથે એ આગળ વધ્યો. એમની પાછળ પાછળ જનારા મિત્રો કબ્રસ્તાનમાં ગયો. મિત્રોએ ખાડો ખોદવાનું અને થાંભલો રાખવાનો અવાજ પણ સાંભળ્યો. થોડીવારમાં બધું શાંત થઇ ગયું.
મિત્રો તો પોતાના સાહસિક યુવાન મિત્રની હિંમતની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા. તેઓ તો એના પાછા ફરવાની ઘણા સમય સુધી રાહ જોતા રહ્યા. પણ એમને મોટો આઘાત લાગવાનો હતો. મિત્રોએ એને મોટા સાદે બોલાવ્યો પણ કંઈ પ્રતિસાદ ન મળ્યો. પૂર્વ ક્ષિતિજ?પર પ્રભાત ની લાલીમા પ્રગટ થવા લાગી. યુવકો પોતાના મિત્રની શોધમાં કબ્રસ્તાનમાં પ્રવેશ્યા તે જમીન પર પડેલો જોવા મળ્યો. જયારે મિત્રોએ એની પાસે જઇને એને જગાડવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે એનો દેહ તો બરફ જેવો ઠંડો થઇ ગયો છે. થોડા કલાક પેહલાં જ તે મરી ગયો હતો.
એ લોકોને તરત જ તેના મૃત્યુનું કારણ સમજાઈ ગયું. બન્યું એવું કે જમીનમાં થાંભલો ખોડતાં- ખોડતાં એની શાલનો એક છેડો થાંભલા સાથે દબાઈ ગયો એને આની ખબર પણ ન પડી. હથોડાથી થાંભલો ખોડી દીધા પછી જ્યારે તે ત્યાંથી ઊભો થઈને ચાલવા ગયો ત્યારે એને પાછળ તરફ ખેંચી રહ્યું છે. આ રીતે પાછળ તરફ ખેંચનાર ભૂત સિવાય બીજું કોણ હોઈ શકે? તે ભૂતના ભયને લીધે મરણને શરણ થઇ ગયો.
ખેદની વાત એ છે કે જો એણે પાછા વળીને ખેંચાનારને જોવાનો પ્રયાસ કર્યો હોત તો તેને પોતાના ભયનું કારણ જણાઈ જાત. જો એ પેલા થાંભલામાં ફસાઈ ગયેલી શાલને જોઈ જાત તો એ મરી ન જાત. આપણે પોતાને આંતકિત કરનારા ભયનાં કારણો અને એના સાચા સ્વરૂપનું વિષ્લેષણ કરવા સમર્થ બનવું જોઇએ. ધીરજ ગુમાવ્યા વિના આપણે એ ભયને જીતવાનો ઉપાય શોધવો પડે. ક્યારેક કયારેક ભયાવહ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવો આપણા માટે અનિવાર્ય બની જાય છે. આપણે સાચા હ્રદયથી પ્રાર્થના કરીને પોતાની જાતને એમની ઈચ્છામાં સમર્પિત કરી દેવી જોઈએ.
પોતાની કલ્પનામાં જ વિચિત્ર ભૂતપ્રેતોની સૃષ્ટિ રચીને તેનાથી પીદીતદુઃખી થનાર દુર્બળ હ્રદયના લોકો પણ હોઈ છે. કલ્પનાની અધિકતાથી સર્જાતી ગરબડભરી મનોમુંજવણમાંથી છુટકારો મેળવવા મનોચિકિત્સકો આપણને મદદ કરી શકે ખરા.
જો ક્યાંય ભૂત સાથે ભેટો થઇ જાય તો આપણે એનાથી ડરવાની જરૂર નથી. ખરેખર તો તેઓ આપણને ડરાવતાં નથી. નાનપણથી જ એમને વિશે સાંભળેલી ભયાનક વાર્તાઓને કારણે જ આપણે એમનાથી ડરીએ છીએ. ?આપણે એક બીજી દષ્ટિએ જ આ સમસ્યાને જોવી જોઈએ. ભૌતિક દેહ છોડીને જે જીવાત્માઓ સૂક્ષ્મ રૂપે રહે છે એને ભૂતપ્રેત કહે છે. જો આપણે હાડમાંસવાળા માનવોથી ન ડરતા હોઇએ તો આ અશરીરી ભૂતપ્રેતોથી ભલા શા માટે ભયભીત થવું જોઈએ. આપણે પોતાના ભયના કારણના પૃથ્થકરણનો પ્રયત્ન કર્યા વિના નકામા હેરાન-પરેશાન થઇ જઈએ છીએ.આપણે શું, ક્યાં કેવી રીતે જેવા પ્રશ્નો પૂછવા આગળ વધતા નથી. એટલું સ્પષ્ટ છે કે વાસ્તવિકતા વિશેના આપણા અજ્ઞાનને કારણે જ ભય ઉદભવે છે. ભૂતપ્રેતોથી ભયભીત રહેનાર લોકોના ભયને આ એક માનસિક દુર્બળતાનો શિકાર છે કે મનોવિકારથી ગ્રસ્ત છે કે અંધશ્રધાળુ છે વગેરે કહીને ભયને લોકો ઉડાડી દેવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આ લોકો ભૂતપ્રેતોને ભ્રાંતિ કહે છે અને બુદ્ધિવાદી તથા વૈજ્ઞાનિક દષ્ટિકોણવાળા કેહવાય છે. વાસ્તવિક રીતે આ લોકો ભયગ્રસ્ત લોકોને ક્યારેય શાંતિ કે રાહત આપી ન શકે. એમને સ્વયંને ભયના મૂળનું કોઈ જ્ઞાન નથી હોતું, તેઓ સર્વદા બીજાની સાંભળેલી કે સંભળાવેલી વાતો ને પોપટની જેમ રટ્યા કરે છે, અને કેહતા રહે છે: ‘ભય તો કેવળ મનોવૈજ્ઞાનિક હોઈ છે’.. અને આ રીતે તેઓ બીજાના ભયને તુચ્છ ગણીને ચાલે છે. કોઈ પણ રોગી આવા લોકો સમક્ષ પોતાની સમસ્યાઓ, આશંકાઓ થતા ચિંતાઓ મનખોલીને મૂકી ન શકે. ભયના સાચા સ્વરૂપને સમજનારા લોકો જ બીજાને ભયમુક્ત કરવામાં મદદ કરી શકે. તેઓ જ ભયને દૂર કરવાનું જાણે છે.
હિંમતથી સામનો કરો…
જયારે સ્વામી વિવેકાનંદ એક પરિવ્રાજક રૂપે ભારતમાં પરિભ્રમણ કરી રહ્યા હતા, એ દિવસોની એક વાત છે. એકવાર તેઓ વારાણસીમાં હતાં. તેઓ દુર્ગામંદીરમાંથી દર્શન કરીને પાછા ફરતી વખતે એક સાંકળી ગલીમાંથી પગે ચાલીને આવતા હતા. એની બાજુએ દીવાલ અને બીજી બાજુએ મોટું તળાવ હતું. એ સાંકળા માર્ગમાંથી પસાર થઇને જતી વખતે એમની સામે વાંદરાનું એક ટોળું આવીને ઉભું રહ્યું. વાંદરા તો એમના પર ઝપટ મારવા માંડ્યા અને ભયંકર ચિચિયારી કરવા લાગ્યા. સાથે ને સાથે એમના પગમાં આળોટવા માંડ્યા. વાંદરાઓ એમની પાછળ પાછળ દોડવા લાગ્યા. એમનાથી બચવાનો કોઈ ઉપાય કે માર્ગ ન હતો. એવામાં એક વૃદ્ધ સંન્યાસીએ આ જોયું અને એમણે મોટેથી બૂમ પાડીને કહ્યું: ઊભારહો અને દઢતાથી સામનો કરો. ?સ્વામીજીએ પાછા વળીને ઉત્પાત મચાવતાં વાંદરાઓનો મક્કમતાથી સામનો કર્યો. જયારે એમણે હિંમત કરીને વાંદરાઓ સામે જોયું તો એ બધાં ધીમે ધીમે પાછળ હટીને ભાગી ગયાં.
વર્ષો પછી પોતાના ન્યૂયોર્કના એક વ્યાખ્યાનમાં સ્વામિજીએ આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ કરતાં એના દ્વારા મળેલ બોધપાઠ તરફ સંકેત કરીને કહ્યું હતું : જીવનભર માટે એક જ બોધપાઠ છે, જે કંઈ ભયાનક છે એનો સામનો કરો. હિંમતપૂર્વક એનો સામનો કરો. જ્યારે આપણે જીવનની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરીએ છીએ અને નાસભાગ કરવાનું છોડીએ છીએ ત્યારે એ બધી મુસીબતો પેલા વાંદરાની જેમ પાછી હટી જાય છે. જો આપણે સ્વાધીનતા પ્રાપ્ત કરવાની હોઈ તો એ આપણને નાસભાગ કરવાથી નહિ, પરંતુ પ્રકૃતિ પર વિજય પ્રાપ્ત કરવાથી જ મળશે. કાયર ક્યારેય વિજય પ્રાપ્ત કરી શકતો નથી. જો આપણે ભયકષ્ટ તથા અજ્ઞાનને દૂર કરવા ઇચ્છતા હોઈએ તો આપણે એમની સાથે ઝઝૂમવું પડશે.
( રા.જ.૧/૧૦  -સ્વામી જ્ગ્દાત્માનંદજી ના લેખને સંકલન કરી અહીં આપ્ સર્વે સમક્ષ પ્રતુત કરવા નમ્ર કોશીશ કરેલ છે, જે માટે અમો તેમના શ્રી ચરણમાં વંદન કરીએ છીએ. )
Posted in ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, વીણેલા મોતી | Leave a comment

જવાનો જવાનો જીવડા …

જવાનો જવાનો જીવડા …
સ્વરઃ શ્રી હેમંત ચૌહાણ
જવાનો જવાનો જીવડા ..
એક દિ જવાનો
માટીના મહેલમાં તું
કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો …
જવાનો જવાનો જીવડા
એક દિ જવાનો
માટીના મહેલમાં તું
કેટલું રેહવાનો ..
જવાનો જીવડા …
કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો …
કાયા કેરો જોને
મેહલય લીધો
પગના રે થાંભલે ઊભો
નવ દરવાજાઓ, નવીન વિભાતના
ઉપર દસમો ઝરૂખો ..
રેહવાનો, રેહવાનો જીવતર
આખુંયે રેહવાનો
રાજવી થઈને આતો મહેલમાં રેહવાનો
જવાનો જવાનો જીવડા ..
એક દિ જવાનો
માટીના મહેલમાં તું
કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો …
રયત જો ને
પાંચેય ઈન્દ્રિયો ને
રાખજે રે વશમાં તારી
પૂજા ને પ્રાર્થના, શ્રધ્ધા બનશે
લાખેરી સેના તારી ..
થવાનો થવાનો હુમલો
એક દિ થવાનો
કાળા ડિબાંગ જમ નો
હુમલો થવાનો ..
જવાનો જવાનો જીવડા
એક દિ જવાનો
માટીના મહેલમાં તું
કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો …
હારશે રે જો ને તારો
આત્મ રાજા
નહિ રહે આ કોઈ આરો
પાંચ તત્વમાં
ભગડી જાશે
માટી નો મહેલ આ તારો
રોવાનો રોવાનો આખર
એક દિ રોવાનો
મનચ્છા નો વૈભવ છોડતા
અયર રોવાનો
જવાનો જવાનો જીવડા
એક દિ જવાનો
માટીના મહેલમાં તું
કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો …
કાન રે ધરી ને
સુણી લે જીવડા
દિપક નું આ તેડું
મૂળી ભજન ની
વાપરી ને તું
ચૂકવી દે પ્રભુ નું દેવું
જવાનો જવાનો ઉપર
એક દિ જવાનો
બાંધી મુઠ્ઠી આવ્યો પણ તું
ખોલી ને જવાનો
જવાનો જવાનો જીવડા
એક દિ જવાનો
માટીના મહેલમાં તું
કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો …
કેટલું રેહવાનો, કેટલું રેહવાનો ..
કેટલું રેહવાનો …
Posted in હેંમત ચૌહાણ | 2 Comments

સાબુદાણાની ખીચડી …

સાબુદાણાની ખીચડી …

સાબુદાણાની ખીચડી વ્રતમાં સામન્ય આપણે બનાવતા હોય છે. જેમાં મીઠું નો ઉપયોગ પણ આપણે કરતાં હોય છે. પરંતુ તેને બદલે સિંધાલુનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. સાબુદાણા બે પ્રકારના હોય છે. એક મોટા અને એક નાના (સામાન્ય).  જો આપણે મોટા સાબુદાણાનો ઉપયોગ કરવો હોય તો ૧ કલાકને બદલે લગભગ ૮ કલાક તેને પલાળવા જોઈએ. સુપર માર્કેટમાં આ સાબુદાણા Tapioca ના નામથી મળે છે.

નાના સાબુદાણા એકબીજાને ચોંટી જાય છે, જ્યારે મોટા સાબુદાણાની ખીચડી અલગ છુટા દાણાની બને છે.  નાના સાબુદાણા કરતાં મોટા સાબુદાણાની ખીચડી વધુ સારી બંને છે. પરંતુ આ સાબુદાણા સામાન્ય રીતે બધે મળતા નથી.

સામગ્રી :

૧૦૦ ગ્રામ સાબુદાણા

૧-૧/૨ ટે.સ્પૂન તેલ અથવા ઘી  (જે પસંદ હોય )

૧/૨ નાની ચમચી જીરૂ

૨-૩ લીલાં મરચા બારીક સમારેલા

૧/૨ નાનો કપ સિંગ દાણા

૫૦ ગ્રામ પનીર (જો તમને પસંદ હોય તો)

૧ નાનું –મધ્ય કદનું બટેટુ

૧/૪ નાની ચમચી મરીનો ભૂકો

મીઠું સ્વાદ અનુસાર

૧ ટે.સ્પૂન બારીક સમારેલી લીલી કોથમીર (જો ફરાળમાં ખાતા હોય તો જ)

રીત :

સાબુદાણાને ધોઈને ૧ કલાક માટે પાણીમાં પલાળવા. પલાળી લીધા બાદ વધારાનું પાણી બહાર કાઢી લેવું. જો તમે મોટા સાબુદાણાનો ઉપયોગ કરતાં હોય તો, ૧ કલાકને બદલે ૮ કલાક પલાળવા.

બટેટાને ધોઈને તેની છાલ ઉતારવી અને તેને ચોરસ (એક સરખા બનેતો )નાના નાના ટુકડામાં સમારવા. આજ રીતે પનીરને પણ નાના ટુકડામાં સમારવું.

ભારે તળિયાવાળી કડાઈમાં ઘી / તેલ નાંખી અને ગરમ કરવું. બટેટા જે સમારેલ તેને કડાઈમાં નાંખી આચા ગુલાબી / બ્રાઉન થાય તેમ તાળી લેવા અને બહાર કાઢી લેવા. બટેટા તળી લીધા બાદ,  આજ રીતે પનીરના ટુકડા પણ તળી લેવા અને એક પ્લેટમાં અલગ કાઢી લેવા.

સિંગદાણાનો કરકરો ભૂકો મશીનમાં કરી લેવો. લાસ્સો ન થાય તેનો ખ્યાલ રહે.

બચી ગયેલ ઘી / તેલમાં જીરૂ નાખવું. (ઘી/તેલ ખેચાડી વઘારી શકાય તેટલું જ રાખવું વધારાનું કાઢી લેવું.) અને તે શેકાઈ ગયા બાદ, લીલાં બારીક સમારેલ મરચા નાંખી અને તેને ચાચાની મદદથી હલાવતા જવુ અને સાંતળવા. સીંગદાણાનો ભૂકો નાંખી અને એક મિનિટ સુધી ચમચાની મદદથી હલાવતાં જઈને શેકવો. મીઠું અને મરી નાંખી અને બે મિનિટ ફરી શેકવું. ત્યારબાદ, બે ચમચા પાણી નાંખી અને ધીમી આંચથી  (તાપથી) ૭-૮ મિનિટ સુધી પાકવા દેવી. (કડાઈ ઉપર ઢાંકણ ઢાંકી દેવું)

ત્યારબાદ, ઢાંકણું ખોલી અને ચેક કરવું કે સાબુદાણા નરમ થઇ ગયા છે કે નહિ. જો તમને લાગે કે સાબુદાણા નરમ નથી થયા, તો ૨-ચમચા કે જરૂરી પાણી વધુ નાંખી અને તને વધુ ૪-૫ મિનિટ ધીમી આંચ પર પાકવા દેવી. ત્યારબાદ, તળેલા બટેટા અને પનીર અનાદર નાંખવા અને મિક્સ કરી અને કડાઈ ગેસ પરથી ઉતારી લેવી.

સાબુદાણાની ખીચડીને એક બાઉલ કે વાસણમાં કાઢી અને તેની ઉપર નાળીયેરનો ભૂકો અને બારીક સમારેલ લીલી કોથમીર છાંટવી.

સાબુદાણા ની ખીચાડી ગરમા ગરમ પીર્સ્વાઈ અને ખાવાના ઉપયોગમાં લેવી.

સુજાવ :

જો તમે નાના સાબુદાણાનો ઉપયોગ કરતા હોય તો તેને સૌ પ્રથમ થોડા શેકી લેવા અને પછી તેને જેટલા પાણીમાં ડૂબી શકે તેટલા જ પાણીમાં પલાળવા તેથી તે ચિકાસ નહિ પકડે અને ખીચડી ચિપકશે નહિ.

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net

Posted in દાદીમા ની રસોઇ .., ફરાળી | 2 Comments

શ્યામ સે મિલને કા … (રચના /ભજન)

(૧) શ્યામ સે મિલને કા …

krishna

.

.
શ્યામ સે મિલને કા, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ .. (૨)
કૃષ્ણ સે પ્રીત લગી, ઉનકો ભી નિભાના હૈ ..
શ્યામ સે મિલને કા, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ .. (૨)
કૃષ્ણ સે પ્રીત લગી, ઉનકો ભી નિભાના હૈ ..
સત્સંગ હૈ એક અમ્રિત સાગર ..(૨)
જીતના ચાહો , ભર લો ગાગર .. (૨)
મૂકતી કો પાના હૈ, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ ..
શ્યામ સે મિલને કા, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ .. (૨)
કૃષ્ણ સે પ્રીત લગી, ઉનકો ભી નિભાના હૈ ..
જ્ઞાન ભક્તિ કી બહેતી ગંગા .. (૨)
કર્મ યોગ કી મિલતી શિક્ષા ..
જીવન કો બનાના હૈ, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ ..
શ્યામ સે મિલને કા, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ .. (૨)
કૃષ્ણ સે પ્રીત લગી, ઉનકો ભી નિભાના હૈ ..
કામ, ક્રોધ, મદ મોહ છુડાવે .. (૨)
વિષયો કી આંધી સે બચાવે … (૨)
યાદી કુછ પાના હૈ,
શ્યામ સે મિલને કા, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ .. (૨)
કૃષ્ણ સે પ્રીત લગી, ઉનકો ભી નિભાના હૈ ..
શ્યામ સે મિલને કા, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ .. (૨)
કૃષ્ણ સે પ્રીત લગી, ઉનકો ભી નિભાના હૈ ..
શ્યામ સે મિલને કા, સત્સંગ એક ઠિકાના હૈ .. (૨)
કૃષ્ણ સે પ્રીત લગી, ઉનકો ભી નિભાના હૈ ..
Posted in અન્ય કલાકાર, ભજન -કીર્તન - સ્તવન -ગરબા - સંગીતનો રસથાળ | 3 Comments

દશેરા .. ‘મા’ ના ગરબા …

દશેરા .. ‘મા’ ના ગરબા …
(૧) ગરબાની જ્યોતિ જાગી, મને ચામુંડા ની લહેર લાગી,

.
(૨) હાલો, હાલો સોરઠમાં …

.
Posted in ફરીદા મીર, રાસ-ગરબા - લગ્ન ગીતો, હેંમત ચૌહાણ | 1 Comment

નવલા નોરતા …’મા’ ના ગરબા…(નવમું નોરતું)

નવલા નોરતા … ‘મા’ ના ગરબો …
(૧) રંગાઈ જા રાંદલ મા …

.
(૨) નોબત નગારા રૂડા વાગે ચામુંડ માત ના …

.
(૩)  મા ચામુંડી ના માંડવા રોપ્યા રે , મા મંડપમાં લાવો ને ..

.
(૪)  ચામુંડ મા ના ચોટીલા રૂડા ગામ જો …

.
Posted in ફરીદા મીર, રાસ-ગરબા - લગ્ન ગીતો | Leave a comment

હવનાષ્ટમીના … ‘મા’ ના ગરબા

નવલા નોરતા … ‘મા’ ના ગરબા … (નોરતું આઠમું/ હવનાષ્ટમી)  

(૧) માડી મોમાઈ રમવા  આવો ..

.
(૨ ) કોઈલા ડુંગરે બેઠી તું મા …

.
(૩) આથમણે દ્વારે  તારા બેસણા  રે માડી  વહાણવટી…

.
(૪) વહાણવટી  ના મંદિર બાંધ્યા યાચ જો …

.
(૫) વિશ્વમભરી અખિલ વિશ્વ તણી જનેતા … (સ્તુતિ)

.

Posted in ફરીદા મીર, રાસ-ગરબા - લગ્ન ગીતો, હેંમત ચૌહાણ | 1 Comment

નવલા નોરતા … ‘મા’ ના ગરબા (નોરતું સાતમું)

નવલા નોરતા … ‘મા’ ના ગરબા

 

 

 

(૧) કચ્છ ધરા માં એક …

.
(૨)  તારા ડુંગરે આવ્યો ..

.
(૩)મોટી મા મેલડી જોયા …

.
(૪)  આવી નવરંગ મા ની …

.
Posted in અન્ય કલાકાર, ફરીદા મીર, રાસ-ગરબા - લગ્ન ગીતો | Leave a comment

(૧) જગદંબાની ઉપાસના … અને (૨) મા ના ગરબા (ચોથું નોરતું)

(૧) જગદંબાની ઉપાસના …



का त्वं शुभे शिवकरे सुखदु:खहस्ते आधूर्णित भवजलं प्रब्लोर्मिभङै: |

शान्ति विधातुमिह किं बहुधा विभग्राम मात: प्रयत्नपरमासि सदैव विश्वे ||

હે કલ્યાણમયી મા ! સુખ અને દુઃખ તમારા બે હાથ છે; તમે કોણ છો? સંસાર રૂપી જળને, પ્રબળ તરંગો દ્વારા ચક્કર ફેરવો છો. શું તમે વિવિધ રીતે તૂટી પડેલી શાંતિને વિશ્વમાં પાછી પ્રતિષ્ઠિત કરવાં માટે સદૈવ અહીં પ્રયત્નશીલ રહ્યાં છો ?
(‘શ્રી અંબાસ્તોત્રમ’, શ્લોક.૧-૨)
એક પ્રાચીન વેદમાં મંત્ર મળી આવે છે કે ‘જે કંઈ જીવંત છે તે સર્વની હું સામ્રાજ્ઞી છું, પ્રત્યેક વસ્તુમાં રહેલી શક્તિ  હું છું.’ માતૃત્વની ઉપાસના પોતે જ એક વશિષ્ટ ફિલસૂફી છે. આપના વિચારોમાં શક્તિનો વિચાર સૌથી પ્રથમ છે. પગલે પગલે તે માનવી સાથે હાજર થાય છે; અંતરમાં અનુભવાતી શક્તિ એ આત્મા છે, બહારની શક્તિ એ પ્રકૃતિ છે. આ બંને શક્તિઓ વચ્ચેનો સંગ્રામ એટલે માનવી જીવન. આપણે જે કંઈ જાણીએ છીએ અથવા અનુભવીએ  છીએ, તે બધું કેવળ આ બે શક્તિઓનું પરિણામી બળ છે. માનવીએ જોયું કે સૂર્ય શુભ અને અશુભ પર સરખો જ પ્રકાશે છે. અહીં ઈશ્વર વિશે એક નવો વિચાર, સર્વની પાછળ રહેલ વિશ્વવ્યાપી શક્તિ તરીકેનો, માતૃત્વનો વિચાર સ્ફૂર્યો.
સાંખ્ય મત પમાણે પ્રવૃત્તિ પ્રકૃતિમાં છે, પુરુષ અથવા આત્મામાં નહિ. ભારતમાં નારીવિષયક સર્વ પ્રકારોમાં માતૃત્વનો પ્રકાર અતિ મહત્વનો લેખાયો છે. ભારતમાં નારીવિષયક સર્વ પ્રકારોમાં માતૃત્વનો પ્રકાર અતિ મહત્વનો લેખાયો છે. હરકોઈ સ્થિતિમાં પોતાના બાળકની સહાયક તરીકે માતા હાજર રહે છે. સ્ત્રી અને પુત્ર વગેરે માનવીનો ત્યાગ કરે, પણ તેની માતા કદી ત્યાગ નહિ કરે ! ઉપરાંત માતા વિશ્વની નિષ્પક્ષ શક્તિ છે, કારણ કે તેનામાં રહેલો નિર્મળ પ્રેમ કંઈ માગતો નથી, કશાની ઈચ્છા રાખતો નથી, પોતાના બાળકની અંદર રહેલ દુષ્ટતાની પણ પરવા રાખતો નથી; માતૃપ્રેમ તો બાળકને ઊલટું વધુ ચાહે છે. આજે હિન્દુઓમાં જગદંબાની ઉપાસના એ સર્વ ઉચ્ચ્માં ઉચ્ચ વર્ણોની ઉપાસના છે. ….
આ જગત આખું સમાન રેતે જગદંબાની લીલાં છે, પરંતુ આપણે એ વિસરી જઈએ છીએ. જ્યારે કશોય સ્વાર્થ નથી હોતો, જ્યારે આપણે આપના પોતાના જીવનના જ સાક્ષી બનીએ છીએ, તારે દુઃખનો પણ આનંદ માણી શકાય છે. આ દર્શનનો વિચારક, તમામ ઘટનાઓ પાછળ ‘એક શક્તિ’ રહેલી છે, એ વિચારથી ચકિત થયેલો છે. ઈશ્વર વિશેના આપના ખ્યાલમાં માનવસુલભ મર્યાદા છે, વ્યક્તિત્વ છે; જગદંબાના વિચારની સાથે એક વિશ્વવ્યાપી શક્તિનો વિચાર આવે છે. શક્તિ કહે છે: ‘જ્યારે રુદ્ર સંહાર કરવા ઈચ્છે છે ત્યારે તેનું ધનુષ્ય હું ખેંચું છું.’ ઉપનિષદોમાં આ વિચારનો વિકાસ થયો નહી, કારણ કે વેદાંત ઈશ્વરના વિચારની પરવા કરતું નથી. પરંતુ ગીતામાં અર્જુનને સંભળાવેલું એક સૂચક વાક્ય આવે છે ‘હું સત્ છું. હું અસત્ છું, હું શુભનો કર્તા છું, હું અશુબનો કર્તા છું.’ …. સંત પાપીઓને ધિક્કારે અને પાપી માણસ સંતનો વિરોધ કરે છે; છતાંય આ પણ આગળ અને આગળ દોરી જાય છે, કારણ કે આક્ર દુષ્ટ સ્વાર્થપરાયણ માનસ વારંવારના પ્રહારોથી ચગદાઈને મરી જાય છે; ત્યાર પછી જ આપણે જાગ્રત થઈશું અને જગદંબાને ઓળખીશું.
જગદંબાના ચરણે કરેલ શાશ્વત સંદેહરહિત આત્મસમર્પણ જ આપણને શાંતિ આપી શકે. ભય વિના કે કૃપાની આશા વિના, જગદંબાની તેની પોતાની ખાતર ભક્તિ કરો.  તમે જગદંબાના બાળક છો માટે તેને ચાહો. શુભ અને અશુભ સર્વમાં એક સરખી રીતે તેને જુઓ. જ્યારે આપણને જગદંબાનો આ રીતે સાક્ષાત્કાર થશે ત્યારે જ સમત્વ, અને જગદંબા પોતે જ તે છે એ શાશ્વત આનંદ આપણે અનુભવીશું. ત્યાં સુધી તો આપણી પાછળ દુઃખો રહેવાનાં જ. કેવળ જગદંબાનું શરણું લેવાથી  જ આપણે સહીસલામત થઈશું. ….
(‘સ્વામી વિવેકાનંદ ગ્રંથમાળા’ ભા.-૯,પૃ.૩૭૭-૩૭૮. રા.જ.૧૦/૦૫-૦૫)

 

(૨) મા ના ગરબા … (ચોથું નોરતું)

(૧)  રૂડે ગરબે રમે …

.
(૨)  મારી મા ખોડલ મા ..

.
(૩)  આટલો સંદેશો મારા કાનૂડા ને દેજો ..

.
(૪)  માડી રમવા ને આવ્યા રાત, ચાચર ચોકમાં રે ..

.
Posted in ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, ફરીદા મીર, રાસ-ગરબા - લગ્ન ગીતો, વીણેલા મોતી | 2 Comments