પાતાળલોકમાં દરિયાની મુલાકાતઃ હેલેઇન …

પાતાળલોકમાં દરિયાની મુલાકાતઃ હેલેઇન …

પ્રવાસ – ડો. ભારતી રાણે

 

 

helayen

 

 

સોલ્ઝબર્ગથી હેલેઇન સુધીના પ્રદેશને ઓસ્ટ્રિયાનું લેક ડિસ્ટ્રિક્ટ કહેવાય છે.  પુરાણી મીઠાની ખાણો માટે આ પ્રદેશ જાણીતો છે.  ત્યાં પહોંચીએ એટલે પૃથ્વીના પાતાળમાં પ્રવેશ્યા હોય એવું લાગે આપણી ઓસ્ટ્રીયા સફર ચાલુ છે.  જવું તો હતું ઓસ્ટ્રીયાના શહેર સોલ્ઝબર્ગ, પણ રસ્તામાં ઊભેલું એક સ્થળ જાણે બોલાવતું હતું. આસ્થળ એટલે હેલેઇન !  સાત દેશોની સરહદોથી વીંટળાયેલા આ મધ્યસ્થ દેશથી દરિયો જોજનો દૂર છે. અહીં તો નજર પહોંચે ત્યાં સુધી આલ્પ્સની ગિરિમાળા વિસ્તરેલી છે.  આ પર્વતો અને ખીણો વચ્ચે ફરતાં ક્યાંક ખારા સામુદ્રી પવનનો સ્પર્શ થઈ જાય તો કેવું લાગે ?  કોઈ ભૂલાં ભટક્યાં, વિખૂટા પડી ગયેલા દરિયાનાપાતાળ લોકના કોક ખૂણે મુલાકાત થઈ જાય તો કેવું લાગે ?  ના, આ કોઈ દંતકથા નથી હકીકત છે !

 

હેલેઇનની વાત કરીએ તો હજ્જારો-લાખ્ખો વર્ષની કોઈ વિસાત નથી.  એની કથા કહેવા માટે છેક પૃથ્વીની બાલ્યાવસ્થા સુધી જવું પડે ! ૨૫૦ કરોડ વર્ષ ! એ આ સમયની વાત, જ્યારે પૃથ્વી પર પહેલી વાર ખંડો રચાવાનું શરૂ થયું.  ગોન્ડવાનાનો વિરાટકાય ભૂખંડ તૂટયો અને તેમાંથી છૂટા પડેલા ધરતીના ટુકડા મહાસાગરમાં તણાઈને જબરદસ્ત ધક્કા સાથે અન્યોન્ય ભટકાવાથી પર્વતો ઊપસી આવ્યા.  આ રીતે આલ્પ્સના  કેટલાક પર્વતો જ્યારે રચાયા ત્યારે આ અથડામણની પ્રક્રિયા દરમિયાન અસાધારણ ગરમી ઉત્પન્ન થઈ. તેનાથી એ ધરતીની આસપાસનો સમુદ્ર વચ્ચે કેદ થયો.  તેનું પાણી આ પ્રચંડ ઉષ્મામાં વરાળ થઈ ગયું અને તેનું મીઠું આ પર્વતોના બંધારણમાં સચવાઈ રહ્યું !  ખનીજ  મીઠાના આવા મોટામાં મોટા ભંડાર હેલેઇન ગામની સીમ પર ઊભેલા ડુરેનબર્ગ પહાડ પર સર્જાયા. કરોડો વર્ષ સુધી તો આ ભંડાર અજ્ઞાત જ રહ્યા.

 

ધીરે ધીરે વિવિધ માનવસમુદાયની ઓળખ દર્શાવતી કેટલીક આદિજાતિઓ અસ્તિત્વમાં આવવા લાગી.  આજના યુરોપ ખંડની ધરતી પર ત્યારે વસેલા આદિમાનવમાંથી એક હતા સેલ્ટિકપ્રજાતિના લોકો.  આ સેલ્ટ લોકોએ આલ્પ્સમાં ફરતાં-રખડતાં જોયું કે ડુરેનબર્ગ પર્વતની જમીનમાંથી મળી આવતો સફેદ પદાર્થ ખોરાક સાથે ભેળવવાથી ખાવાનું વધુ સ્વાદિષ્ટ બની જાય  છે !  અને આમ છેક આદિકાળમાં જ આ મીઠાની ખાણો શોધાઈ. આદિમાનવ પથ્થરનાં ઓજાર બનાવતો થયો, જેના વડે એ ઊંડેથી મીઠું ખોદવા લાગ્યો. મીઠાના આવિષ્કારનાં  આ તમામ વર્ષોએ આ પ્રદેશને માતબર સમૃદ્ધિ બક્ષી.  એટલે જ અહીં મળી આવેલું મીઠું પ્રિન્સ આર્ચબિશપનું સફેદ સોનું કહેવાયું.

 

હેલેઇન નાનું પણ આકર્ષક મધ્યકાલીન ગામડું છે.  રૂપાળી ઓપેરા સિંગર જેવી સોલ્ઝેક નદી અને એની સિમ્ફનીને શાંતિથી બેસીને સાંભળતા શ્રોતાગણ જેવું બંને કાંઠે વસેલું  હેલેઇન ગામ ! પણ અમે તો ઓપેરા સિંગર યુવતીને નહીં, સાત હજારવર્ષનાં સન્નારીને મળવા ઉત્સુક હતા.

મીઠાની ખાણમાં ઊતરવા માટે અમારે અમારાં વસ્ત્રો ઉપર ખાણનો ગણવેશ પહેરવાનો હતો. ઓપરેશન થિયેટરમાં પહેરાય છે તેવો સફેદ લેંઘો, સફેદ બુશર્ટઅને પગરખાં પર લેગિંગની કોથળીઓ બાંધવાની.  સામે લાંબું બોગદું હતું, જેમાં લંબાતા પાટા જોઈ શકાતા હતા.  છત વગરની રમકડાં જેવી ટ્રેનમાં અમે બોગદામાં ઊતરવા લાગ્યાં. પહેલા સ્ટેશને અમને આ ખાણની ઉત્પત્તિ અને ઇતિહાસ વિશે એક દસ્તાવેજી ફિલ્મ બતાવવામાં આવી.  પછી ફરી ઊંડે ઊતરતા અંધારિયા બોગદામાં અમારી મુસાફરી શરૂ થઈ. આ પહેલાં કોલસાની ખાણ જોયેલી. દક્ષિણ આફ્રિકામાં સોનાની ખાણ પણ જોયેલી અને હવે આ સફેદ સોનું !  ઝાંખો પ્રકાશ, સાંકડો માર્ગ અને ઊંડે નેઊંડે ઊતરતા જવાનો અહેસાસ તો બધી ખાણમાં સરખો જ.  આ ખાણની ખાસિયત એ હતી કે આમાં લાકડાની લસરપટ્ટીથી ઊંડે ઊતરવાનું હોય છે ! પૃથ્વીના શૈશવ સુધી જવું હોય તો બાળક બનીને જ જવું પડેને !  આશરે બેંતાળીસ મીટરની બે લસરપટ્ટી પરથી લપસતાં અમે છેક નીચે પહોંચ્યાં.  નીચે યુગો પહેલાંનું વાતાવરણ, તે સમયે આ પ્રદેશ કેવો લાગતો હશે તેના સ્કેચ, ખાણિયાઓના પહેરવેશ, એમનાં ઓજાર બધું પ્રર્દિશત કરાયેલું હતું. એમાં એક ભયંકર વસ્તુ પ્રર્દિશત કરાઈ છે.  મેન ઇન સોલ્ટ. મીઠામાંમૃત્યુ પામેલો આદિમાનવ. આ માણસની ખોપરી, એનાં કપડાં, એનુંશરીર, તળિયાં વિનાનું એનું પગરખું સુધ્ધાં મીઠામાં સચવાઈ રહ્યું છે. એના શરીરની આસપાસ ખડકની રચના થઈ ગઈ છે, એટલે એને પથ્થરમાં મઢી દીધો હોયતેવું અથવા એ પથ્થરની શિલામાંથી ઝાંકતો હોય તેવું લાગે !  ખાણમાં હવે મીઠું રહ્યું નથી, પણ એમાંથી પસાર થતાં અનાદિકાળની આબોહવાનો સ્પર્શ જરૂર અનુભવાય છે.

 

પ્રદર્શનમાં મૂકેલાં આ પ્રદેશનાં અનાદિકાળનાં કાલ્પનિક સ્કેચ જોતાં બસ ત્યાં જ થંભી જવાયું. નિસર્ગન નિરવધિ વિસ્તાર. નિતાંત નિઃશબ્દતામાં સમયને કૂંપળોફૂટી રહી હોય તેવો અહેસાસ કાલાતીત થઈને એમાં પ્રવેશી જતું નિઃસ્પંદ અસ્તિત્વ બધું જાણે ચિરપરિચિત હતું. લાગ્યું કે જાણે પહેલાં પણ પસાર થઈ ગઈ છું અહીંથી.  પર્વતોમાં ઝરતાં યુગ યુગાંતરનાં ઝરણાંનાં જળ મનભરી પીધાં છે.  અનાદિકાળની નિરાંતમાં પર્વતને અઢેલીને કલરવની સરગમ સાંભળી છે ક્યારેક !

 

સાત હજાર વર્ષનાં સન્નારીએ એક બીજી પણ કલ્પનાતીત ભેટ અમને દીધી.  યુગાંતરથી વિખૂટા પડી ગયેલા દરિયાની પાતાળલોકમાં મુલાકાત કરાવી !  ખાણને તળિયે એક ગુફા હતી.  વિશાળ ખંડ જેવી એ જગ્યામાં ખારા પાણીનું એક સરોવર હતું.  લેક ઓફ બ્રાઇન-એમાં નૌકાવિહાર કરવાનો હતો. એ ખંડમાં ભૂતળની કુદરતી પ્રક્રિયાઓને કારણે ચિત્ર વિચિત્ર અવાજો આવી રહ્યા હતા, જેને કારણે વાતાવરણ રહસ્યમય ભાસતું હતું.  ઝાંખા અજવાશમાં પાતાળે પુરાયેલાં મહાસાગરનાં જળને જોતાં ૨૫૦ કરોડો વર્ષ પહેલાંની ઘટનાઓ નજર સામે તરવરવા લાગી.  જાણે વિભાજન વખતની હિંસક અથડામણો ને ભયંકર અફરાતફરીમાં વિખૂટું પડી ગયેલું કોઈ બાળક હોય, તેવો આ દરિયો.  ભૂલા પડીને પાતાળલોકમાં પહોંચી ગયેલા એ દરિયાના કાનમાં મેં કહ્યું, થોડા દિવસ પછી હું તારી વિખૂટી પડી ગયેલ માભોમ-ભૂમધ્ય સમુદ્ર જવાની છું. તારે કાંઈ સંદેશો આપવો છે એને ?  હેબતાઈ ગયેલા એ બાળકે અપરિચયનો ભાવ ઝળકાવતી, આશ્ચર્યચિહ્ન જેવી દૃષ્ટિથી સામે જોયું.

 

* સોલ્ઝબર્ગથી હેલેઇન સુધીના પ્રદેશને ઓસ્ટ્રિયાનું લેક ડિસ્ટ્રિક્ટ કહેવાય છે.  પુરાણી મીઠાની ખાણો માટે જાણીતા આ પ્રદેશમાં એંસીથી પણ વધુ જોવા લાયક સરોવર છે.

 

* ખાણની અંદર એક સ્થળે ઓસ્ટ્રિયાની સરહદ પૂરી થાય છે અને જર્મનીની સરહદ શરૂ થાય છે!  માટે એ ઓસ્ટ્રિયા અને જર્મનીના સંયુક્ત ઉપક્રમે પ્રવાસીઓને જોવા માટે ખુલ્લી મુકાઈ છે.

 

* આ વિસ્તારમાં ફરવા માટે બે જગ્યાઓ-બેડ-ઇશ્લ અને હોલસ્ટેટની માહિતી હોવી જરૂરી છે, જે આ વિસ્તારના કેન્દ્રમાં છે અને જ્યાંથી પરિવહનનાં સાધનો મળે છે.  હોલસ્ટેટ શહેરમાં ૪૫૦૦ વર્ષો પૂર્વેની માનવ વસાહતનાં ચિહ્નો મળી આવ્યાં છે અને તેનો યુનેસ્કોના વર્લ્ડ હેરિટેજ લિસ્ટમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. હોલસ્ટેટના મુખ્ય માર્ગનું નામ સિસ્ટ્રાસે છે. ત્યાંનું એક બોનહાઉસ જોવાનું ભૂલતા નહીં, જ્યાં પંદરમી સદીની અનેક માનવ ખોપડીઓને સજાવી-શણગારીને મૂકીછે !

 

* લંડનના સ્ટેનસ્ટેડ એરપોર્ટથી ઓસ્ટ્રિયાના ગ્રાત્ઝ શહેર માટે યુરોપની સસ્તી એરલાઇન રાયન એરની દરરોજ ફ્લાઇટ હોય છે.  અહીંથી આગળ યુ-રેઇલ પાસ વડેસફર થઈ શકે છે. ઓસ્ટ્રિયામાં પ્રવેશ માટે આ એક સરળ નુસખો છે !  બાકી વિશ્વના દરેક દેશમાંથી ઓસ્ટ્રિયાના વિયેના શહેરની ફ્લાઇટ મળે છે.

 

 

લેખિકાનો પરિચય :

ડૉ. ભારતી રાણે

મુંબઈમાં જન્મેલા ડૉ. ભારતીબેન રાણે અભ્યાસે ગાયનેકોલોજિસ્ટ છે.  ગુજરાતી સાહિત્યમાં પ્રવાસનિબંધ ક્ષેત્રે તેમણે ઉત્તમ લેખો આપ્યા છે. 1998માં પ્રકાશિત થયેલ તેમના ‘ક્ષણોને પાંદડે ઝાકળ છલોછલ’ લલિત નિબંધ સંગ્રહને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનું ‘ભગિની નિવેદિતા’ પ્રથમ પારિતોષિક તથા એ જ પુસ્તકને મુંબઈની કલાગુર્જરી સંસ્થાનું ‘ગિરા ગુર્જરી’ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું છે. 2009માં પ્રકાશિત થયેલા તેમના પ્રવાસ નિબંધ સંગ્રહ ‘ઈપ્સિતાયન’ને ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીનું પ્રથમ પારિતોષિક પ્રાપ્ત થયું છે. તેમની નવલકથા ‘નિશદિન’ 2009માં જન્મભૂમિ-પ્રવાસી, ફૂલછાબ અને કચ્છમિત્ર દૈનિકોમાં ‘નિરંતર’ નામે ધારાવાહિકરૂપે પ્રકાશિત થઈ છે. આ ઉપરાંત, ઉત્તર ધ્રુવવૃત્તના પ્રવાસ વર્ણનની શ્રૃંખલા સતત એક વર્ષ સુધી (2010-2011માં) ‘કુમાર’માં પ્રકાશિત થઈ છે. દિવ્યભાસ્કરની ‘યાત્રા’ કૉલમમાં તેમના પ્રવાસ નિબંધો હપ્તાવાર સ્થાન પામ્યા છે તેમજ ‘ગુજરાત મિત્ર’ અખબારમાં તેમની પ્રવાસ નિબંધની કૉલમ આજ સુધી સતત ચાલી રહી છે. તેમના ઘણા લેખો તમોએ   રીડગુજરાતી પર પણ માણ્યા હશે.

 

 

– ડૉ. ભારતી રાણે

[email protected]

 

 

મિત્રો આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર  પુન:પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા  બદલ અમો લેખિકા સુ. શ્રી ડૉ. ભારતી રાણે નાં અંતરપૂર્વક્થી આભારી છીએ. હવે  પછી આપણે ” ઇજિપ્ત : સહારાની મરુભૂમિ પર જિજીવિષાનાં મૃગજળ”   નું વર્ણન તેમની કલમ દ્વારા માણીશું.

 

 

સાભાર :

પરિચય સૌજન્ય : રીડગુજરાતી.કોમ 

 

 

સૌજન્ય :  પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુએસએ)

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  “LIKES” /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

યુરોપના છેડેથી આફ્રિકાની ટોચ પર …

યુરોપના છેડેથી આફ્રિકાની ટોચ પર …

પ્રવાસ – ડો. ભારતી રાણે

 

 

 
europe tp africa
 

 

જરાક અંધારાં ઓસર્યાં ને અમારી આંખ ખૂલી, ત્યાં દૂર દરિયામાં એકાકી પહાડ જેવો ખડક-રોક ઓફ જિબ્રાલ્ટરદેખાવા લાગ્યો.  અડગતાની મિશાલ, રોક ઓફજિબ્રાલ્ટર!

 

યુરોપ ખંડની છેક પશ્ચિમ અને દક્ષિણ સરહદને આવરતો છેવાડાનો દેશ સ્પેન. સ્પેનને છેક દક્ષિણ છેડે આવેલો આન્દાલુરિયા નામનો પ્રદેશ. આન્દાલુરિયાના પથરીલા પર્વતો અને એ પર્વતોના તૃણાચ્છાદિત ગોચર ઢોળાવો ફરતે પથરાયેલો નકશીદાર પાલવ જેવો દરિયો, અહીં વસેલું એક અલગારું ગામ-એનું નામ મલાગા.  મલાગામાં એક અઠવાડિયું રહેવાનું થયું ત્યારની આ વાતઃ એ દિવસે ભૂમધ્ય સમુદ્ર અને એટલાન્ટિકના સંગમ પર રચાયેલી જિબ્રાલ્ટરની સામુદ્રધુની પર યુરોપ ખંડની મધ્યમા આંગળીનાં ટેરવાં જેવા તરીફા બંદરથી કૂદીને આફ્રિકા ખંડની ચોટલીને પકડવાનો કાર્યક્રમ હતો ! સમુદ્રસંગમતો અગાઉ પણ જોયેલો. કન્યાકુમારી પર હિંદ મહાસાગર સાથે અરબી સમુદ્ર અને બંગાળનાઉપસાગરનો, કેપ ઓફ ગુડહોપ પર એટલાન્ટિક સાથે પેસિફિક મહાસાગરનો, વળી સુએઝ કેનાલ પર ભૂમધ્ય સાથે રાતા સમુદ્રનો માનવસર્જિત સંગમ પણ જોયો, પણ આ વખતની વાત નિરાળી હતી.  આ વખતે ભૂમધ્ય સમુદ્ર અને એટલાન્ટિકના સંગમસ્થાન પર રચાયેલી જિબ્રાલ્ટરની સામુદ્રધુનીને માત્ર જોવાની નહોતી, એને પાર પણ કરવાની હતી અને એમ કરતાં યુરોપ ખંડના દક્ષિણ છેડેથી આફ્રિકા ખંડની ટોચ પર કૂદવાનું હતું.  એક ખંડથી બીજા ખંડ પર કૂદતાંકૂદતાં અનંત સુધી દોડી જઈ શકાતું હોય તો કેવી મજા પડે ! એ બાલિશ કલ્પના આજે અંશતઃસાકાર થવાની હતી.

 

રાતને અંધારે મોટી બારીઓવાળી બસ અમને લઈને, સ્પેનના છેક દક્ષિણ છેડે વસેલા તરીફા નામના ગ્રામબંદર તરફ પૂરપાટ દોડી રહી હતી. અહીં બે ખંડ અને બે મહાસાગર વચ્ચે જિબ્રાલ્ટરની સાંકડી સામુદ્રધુની ‘સ્ટ્રેઇટ્સ ઓફજિબ્રાલ્ટર’ રચાઈ છે, જે માત્ર ૫૮ કિલોમીટર લાંબી છે. એની પહોળાઈ પશ્ચિમ છેડેવધુમાં વધુ ૪૩ કિલોમીટર અને ઉત્તર આફ્રિકાના મોરક્કો દેશના મારોકી પોઇન્ટ પર ઓછામાંઓછી ૧૩ કિલોમીટર છે.  બસ, આટલો સાગર પાર કરો એટલે ભૂખંડ બદલાઈ જાય !

 

જરાક અંધારાં ઓસર્યાં ને અમારી આંખ ખૂલી, ત્યાં દૂર દરિયામાંએકાકી પહાડ જેવો ખડક-રોક ઓફ જિબ્રાલ્ટર દેખાવા લાગ્યો.  અડગતાની મિશાલ, રોક ઓફ જિબ્રાલ્ટર ! કેટલી આશ્ચર્યજનક વાત છે કે, માત્રસાડા છ ચોરસ માઇલનો વિસ્તાર ધરાવતા જિબ્રાલ્ટરના આ પથ્થરિયા ટાપુ પર યુગોથી ઇન્સાનવસે છે !   પાષાણ યુગનો અણઘડ માનવ કઈ રીતે પહોંચ્યો હશે અને ટકી રહ્યો હશે આ એકાકીચટ્ટાન જેવા ટાપુ પર ? જિબ્રાલ્ટરનો ખડક જોતાં જ હરક્યુલિસની પુરાણકથાયાદ આવી ગઈ. મહાબળવાન હરક્યુલિસને બાર દુષ્કર કામ સોંપવામાં આવ્યાં. એમાંનું એકહતું, સ્પેનના ગેરિયોનથી પશુઓનાં ધણને એરિથિયા લઈઆવવાનું.  આ માટે આખી વણઝારે દુર્ગમ એટલાસ પર્વત ઓળંગવો પડે તેમ હતું. શક્તિમાનહરક્યુલિસે પર્વત ઓળંગવાને બદલે એના બે ટુકડા કરી નાખ્યા.   આમ તેણે ભૂમધ્ય સમુદ્રનેએટલાન્ટિકથી જોડયો અને આમ રચાઈ જિબ્રાલ્ટરની સામુદ્રધુની.  એનું પ્રવેશદ્વાર બનાવતો પર્વતનો એક બાજુનો ટુકડો તે રોક ઓફ જિબ્રાલ્ટર અને બીજી બાજુનો ટુકડો તે મોરક્કોનો જબાલ મુસા અને એ બંને હરક્યુલિસના મહાન સ્તંભ  ‘પિલર્સ ઓફ હરક્યુલિસ’ તરીકે ઓળખાય !

 

અમે તરીફા પહોંચ્યા ત્યારે ગામ હજી જાગ્યું નહોતું.  લાંબો સમય અહીં આધિપત્ય ધરાવનાર મૂર પ્રજાની સ્થાપત્યશૈલીની ઝલક આખા ગામ પર જોઈ શકાતી હતી. કહેવાય છે કે, મૂર લોકોના લોહીનો અણસાર અહીંની સ્ત્રીઓની આંખોમાં પણ જોવા મળે છે.  ઊંચી ટેકરી પર ઊભેલો એનો નાનકડો પણ શાલીન કિલ્લો, દરિયા તરફ મીટ માંડીને ઊભેલી વિરહિણી જેવી દીવાદાંડી, પથ્થરની ફર્શ જડેલી ગલીઓ અને ધરતીને છેડે વસેલાં ગામોમાં અકસર અનુભવ્યુંછે, તેવું જરાક વિષાદઘેરું, શાંત વાતાવરણ ! વિશ્વવિખ્યાત લેખક પાઉલો કોએલ્હોના રેકોર્ડબ્રેકર બેસ્ટ સેલર પુસ્તક ‘એલકેમિસ્ટ’નો નાયક ભરવાડ છોકરો ગુપ્ત ખજાનાની ખોજમાં જ્યાંથી પિરામિડની દિશા શોધતો આફ્રિકા તરફ નીકળી પડે છે, તે આ તરીફા બંદર.   જાણીને રોમાંચ થઈ આવ્યો કે, અમે બરાબર એ જ રસ્તેથી પસાર થતાં હતાં, જ્યાંથી પ્રવાસ પિપાસુ કે ખોજરસિયા મુસાફરો અજાણી ભૂમિનાં આકર્ષણે અનંતકાળથી પસાર થતા આવ્યા છે !

 

મોરક્કોના તાંજિયર શહેર સુધી લઈ જનારું નાનકડું જહાજ મુસાફરોથી ચિક્કારહતું. જહાજ પાણી કાપે, ત્યાં જરાક ફીણ ફીણ જેવી સફેદી ઊભરે, બાકી ચારે કોર કાળું ને કાળું જ પાણી દેખાતું હતું.  આપાણી આટલાં કાળાં કેમ હશે ?   કદાચ સમુદ્ર અહીં ખૂબ ઊંડો હોવો જોઈએ. ઊંડાણની આટલી અને આવી ગાઢ શ્યામલતા પહેલીવાર જોઈ.

 

અચાનક પાણીમાં જરાક સળવળાટ થતો હોય તેવું લાગ્યું. સૌના સુખદ આશ્ચર્યવચ્ચે ડોલ્ફિન માછલીઓનું એક ટોળું જહાજની સાવ નજીકથી પસાર થઈ રહ્યું હતું ! જળપરીઓ જાણે ઊછળતી અને પછી વળ ખાઈને સમુદ્રમાં ડૂબકી મારતી હોય તેવું દૃશ્ય. કાફેટેરિયામાં જગ્યા ઓછી હતી, એટલે અમારા ટેબલ પરની ખાલી જગ્યા પર એક કેનેડિયન યુગલ જોડાયું. ઔપચારિક વાતો પછી નાસ્તાનાં પેકેટ ખૂલ્યાં. કેનેડિયન ભાઈને અમારો નાસ્તો ભાવ્યો એટલે એ તો ટેસથી ખાવા લાગ્યા, પણ એમની પત્ની જોઆનને આ વાત જરાય પસંદ ન પડી. એના ચહેરા પર ગુસ્સો ઊભરાઈ આવ્યો. પતિદેવ તો એને ચીડવવા વધુ ને વધુ  ટેસથી ખાવા લાગ્યા! અંતે જોઆન રિસાઈને ચાલી ગઈ.  શ્રીમતીજીને ખીજવ્યા પછી પતિદેવ ગભરાયા ને જોઆનને મનાવવા ઊઠયા, પણ માની જાય એ બીજાં !   બંને ડેક પર ખોવાઈ ગયાં.   થોડી વાર પછી અમે ડેક પર ફરવા ગયાંત્યારે જોયું કે જોઆન એક ખૂણામાં પતિના ગળે હાથ વીંટાળીને બેઠી બેઠી સમુદ્રને જોઈ રહી હતી.  એ લોકોને ખલેલ ન પહોંચે એટલે અમે બીજી તરફ વળ્યાં ત્યાં જોઆનની બૂમ સંભળાઈ.  ‘અમારી સાથે ફોટો પડાવવા આવોને, પ્લીઝ !’

 

ફોટો પડાવ્યા પછી જોઆન કહેવા લાગી, “તમે ખોટું ન લગાડશો, પ્લીઝ, અજાણ્યો ખોરાક પચે નહીં ને એની તબિયત બગડે તો આખા પ્રવાસની મજા ધૂળધાણી થઈ જાય એટલી જ બીક, બાકી તમારી સામે મને કોઈ વાંધો ન હતો.  હવેતો હું જ તારો નાસ્તો ખાવા ખાસ ઇન્ડિયા આવીશ ! “મહાસાગરના સંગમસ્થાને સ્ટ્રેઇટ્સ એકજિબ્રાલ્ટરના પાણી જેટલો જ ઊંડો મૈત્રીભાવ પ્રગટયો હતો, નામે જોઆન !

 

 

 

લેખિકાનો પરિચય :

 

ડૉ. ભારતી રાણે

મુંબઈમાં જન્મેલા ડૉ. ભારતીબેન રાણે અભ્યાસે ગાયનેકોલોજિસ્ટ છે.  ગુજરાતી સાહિત્યમાં પ્રવાસનિબંધ ક્ષેત્રે તેમણે ઉત્તમ લેખો આપ્યા છે. 1998માં પ્રકાશિત થયેલ તેમના ‘ક્ષણોને પાંદડે ઝાકળ છલોછલ’ લલિત નિબંધ સંગ્રહને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનું ‘ભગિની નિવેદિતા’ પ્રથમ પારિતોષિક તથા એ જ પુસ્તકને મુંબઈની કલાગુર્જરી સંસ્થાનું ‘ગિરા ગુર્જરી’ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું છે. 2009માં પ્રકાશિત થયેલા તેમના પ્રવાસ નિબંધ સંગ્રહ ‘ઈપ્સિતાયન’ને ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીનું પ્રથમ પારિતોષિક પ્રાપ્ત થયું છે. તેમની નવલકથા ‘નિશદિન’ 2009માં જન્મભૂમિ-પ્રવાસી, ફૂલછાબ અને કચ્છમિત્ર દૈનિકોમાં ‘નિરંતર’ નામે ધારાવાહિકરૂપે પ્રકાશિત થઈ છે. આ ઉપરાંત, ઉત્તર ધ્રુવવૃત્તના પ્રવાસ વર્ણનની શ્રૃંખલા સતત એક વર્ષ સુધી (2010-2011માં) ‘કુમાર’માં પ્રકાશિત થઈ છે. દિવ્યભાસ્કરની ‘યાત્રા’ કૉલમમાં તેમના પ્રવાસ નિબંધો હપ્તાવાર સ્થાન પામ્યા છે તેમજ ‘ગુજરાત મિત્ર’ અખબારમાં તેમની પ્રવાસ નિબંધની કૉલમ આજ સુધી સતત ચાલી રહી છે. તેમના ઘણા લેખો તમોએ   રીડગુજરાતી પર પણ માણ્યા હશે.

 

– ડૉ. ભારતી રાણે

[email protected]

 

 

મિત્રો આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર  પુન:પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા  બદલ અમો લેખિકા સુ. શ્રી ડૉ. ભારતી રાણે નાં અંતરપૂર્વક્થી આભારી છીએ. હવે  પછી આપણે પાતાળલોકમાં દરિયાની મુલાકાતઃ હેલેઇન  નું વર્ણન તેમની કલમ દ્વારા માણીશું.

 

 

સાભાર :

પરિચય સૌજન્ય : રીડગુજરાતી.કોમ 

 

સૌજન્ય :  પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુએસએ)

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

સાઉન્ડ ઓફ મ્યુઝિક-સોલ્ઝબર્ગ  …

સાઉન્ડ ઓફ મ્યુઝિક-સોલ્ઝબર્ગ  …

પ્રવાસ – ડો. ભારતી રાણે

 

sound of music

 

ઓસ્કર એવોર્ડ વિનર અમેરિકન મ્યુઝિક ફિલ્મસાઉન્ડ ઓફ મ્યુઝિકઓસ્ટ્રિયાના સોલ્ઝબર્ગમાં ફિલ્માવાઇ હતી.  ત્યાં એ અમર ફિલ્મની દરેક સ્મૃતિને સાચવવામાં આવેલી છે. ફિલ્મમાંદર્શાવાયેલા જૂના શહેરની ગલીઓ, કિલ્લો, કિલ્લા પર લઈ જતાં પગથિયાં, મિરાબેલ ગાર્ડન, ગ્રેવયાર્ડ અને ચર્ચ સોલ્ઝબર્ગના સહેલાણીઓનું આકર્ષણ છે.

 

ડોઅ ડિયર અ ફીમેલ ડિયર, રે અ ડ્રોપ ઓફ ગોલ્ડન સન.  આઇ એમસિક્સટિન, ગોંઇગ ઓન સેવન્ટિન…‘   જીવનમાં ટીનએજ બસ ડોકિયું જ કરી રહી હતી, એ દિવસોની સ્મૃતિઓમાં સચવાયેલાં એ પ્રિય ગીતોની મધુરતા પણ વર્ષાસુધી મનમાં પડઘાતી રહી.  સાંભળ્યું હતું કે, ફિલ્મ સાઉન્ડ ઓફ મ્યુઝિકઆખેઆખી સોલ્ઝબર્ગમાં ફિલ્માવાઇ હતી અને ત્યાં એ અમર ફિલ્મની એક એક સ્મૃતિનેસાચવવામાં આવેલી છે.  બસ, એ જ કારણે ઓસ્ટ્રિયાના પ્રવાસ દરમિયાનસોલ્ઝબર્ગ પણ જવું જ એમ મનમાં હતું.  સોલ્ઝબર્ગમાં પ્રવેશતાં જ ફિલ્મસાઉન્ડઓફ મ્યુઝિકની આબોહવા જાણે વીંટળાઈ વળી.  સોળ-સત્તરની ઉંમર અને અલ્પાઇન ઢોળાવોપર ઊડતી સુરીલી આશાઓ બધું જીવંત થઈ ગયું જાણે !

 

સ્ટેશન પર ઊતરતાં જ અમે સોલ્ઝેક નદીનો કિનારો શોધ્યો.  નદી કિનારેથી સોલ્ઝબર્ગની જે ઝલક મળી તે ક્યારેય ભૂલી નહીં શકાય.  સોલ્ઝબર્ગ સૌથી સુંદર અહીંથી જ લાગે છે.  નદી જાજરમાન છતાં રમતિયાળ હતી.  દૂર સુધી લંબાતા એના બંને કિનારા પર ચાલવા માટે તથા સાઇકલ પર ફરવા માટે સળંગ પાકો રસ્તો હતો.  આ રસ્તા પર સમય પણ નિરાંતે શ્વાસલેતો હોય તેવું લાગે.  છેક દૂર ઊંચે કિલ્લો દેખાતો હતો ને એની નીચે પુરાણા શહેરની ઝાંખી જોઈ શકાતી હતી.  બે-ત્રણ કિલોમીટર આમ જ ચાલ્યાં હોઈશું ત્યાં એક પુલ દેખાયો.  એ પુલ ઊતરીને અમે પુરાણા શહેરમાં પ્રવેશ્યાં.

 

જૂના ગામમાં પ્રવાસીઓની રેલમછેલ હતી.  અહીં વાહનોને પ્રવેશ નથી.  જૂના જમાનાની ઘોડાગાડીઓ, પથ્થરની ફર્શ જડેલી ગલીઓ, જૂની ઢબના કાફે, કલાત્મક તકતીઓ, પિત્તળના અક્ષરે જડેલાં કલાત્મક સાઇનબોર્ડ, જળબિંદુઓ સાથે સપનાંઉડાડતા ફુવારા, ઘાટીલાં શિલ્પ, હસ્તકલાના નમૂના સજાવેલી દુકાનો અને મહાન સંગીતકાર મોત્ઝાર્ટની સોલ્ઝબર્ગે સાચવી રાખેલી સ્મૃતિઓ-પ્રવાસીઓને ગમે તેવું ઘણું બધું હતું અહીં.  મોત્ઝાર્ટનું જન્મસ્થાન અમે વંદના સાથે જોયું.  સાદગીભર્યું એઘર, ઘરનું રસોડું, મોત્ઝાર્ટ ઝૂલેલા તે પારણું બધું સરકારે સાચવ્યું છે.  એનાથી થોડે દૂર મોત્ઝાર્ટપ્લાત્ઝ નામના ચોકમાં મોત્ઝાર્ટનું પૂતળું છે ને સામે એમનું બીજું એક જૂનું નિવાસસ્થાન છે.  દૂરથી એ પૂતળું દેખાતું થયું ને કર્ણમંજુલ સંગીત સંભળાવા લાગ્યું. નજીક જઈને જોયું તો, એક છોકરી એ ઘરની બહાર ઊભી રહીને એકાગ્રતાથી વાયોલિન પર અદ્ભુત તરજ વગાડી રહી હતી.  એની તરજ પૂરી થઈ પછી રેડ ઇન્ડિયનોનું એક જૂથ આવ્યું ને એક અત્યંત ઝમકદાર સરગમ વગાડવા લાગ્યું.  પૂછતાં ખબર પડી કે દુનિયાના ખૂણેખૂણેથી સંગીતસાધકો અહીં આવે છે ને મહાનમોત્ઝાર્ટના નિવાસસ્થાનની સામે તરજો વગાડીને કૃતકૃત્ય થાય છે.  આને એક પ્રકારની સાધના અથવા શ્રદ્ધાંજલી  કહી શકાય.  અમે ક્યાંય સુધી એ સંગીતમાં લીન થઈને ત્યાં જ બેસી રહ્યાં.  સંગીત હૃદયસ્પર્શી હતું,  કેમ કે એ હૃદયના ઊંડા અર્પણ ભાવમાંથી પ્રગટતું હતું.

 

અમે મોત્ઝાર્ટમય થઈને બેઠાં હતાં ત્યાં સામે હોહેનના કિલ્લા પર લઈ જતાંપગથિયાં પરથી મારિયાએ બૂમ પાડી, કેમ મને તો ભૂલી જ ગયાંને ?’   “ના ના, ખાસ તને મળવા તો સોલ્સબર્ગ આવ્યાં છીએ !‘   કહેતાં અમે પગથિયાં ચડવાં લાગ્યાં.  ત્યાર પછીનો બધો જ સમયસાઉન્ડ ઓફ મ્યુઝિક‘  ફિલ્મની પાંખે ઊડતો ગયો.    કેટલી સુંદર ફિલ્મ !  જૂના શહેરની ગલીઓ, કિલ્લો, કિલ્લા પર લઈ જતાં પગથિયાં, મિરાબેલ ગાર્ડન, પેલું ગ્રેવયાર્ડ અને પેલું ચર્ચ, જ્યાં શાણાં મધર એબ્બેસે જોયું કે સાધ્વી બનવા આવેલી મારિયા ધાર્મિક જીવ નથી, એને તો કુદરત ગમે છે, એને ગમે છે સંગીત અને આનંદ !  જ્યાંથી મધર એબ્બેસ એને મુક્ત કરીને ઘરભંગ થયેલા નેવીના કેપ્ટનનાં સાત છોકરાં સાચવવાનું કામ સોંપી આલ્પ્સની સુંદરતા વચ્ચે મોકલી આપે છે.  કડક મિલિટરી શિસ્તમાં ઉછરેલાં તોફાની બારકસ બાળકોને મારિયા સંગીત શીખવે છે.  એમને આનંદ કરતાં નેહસતાં શીખવીને એમનાં મન જીતે છે.  એ જગ્યા જ્યાં એને પોતાની જાણ બહાર જ કેપ્ટન સાથે પ્રેમ થઈ જાય છે.  એ દૃશ્ય જ્યારે કેપ્ટનની વાગ્દત્તા એને પાછી મઠમાં મોકલી આપે છે,  જ્યાં એ મુખ્ય સાધ્વી સામે પોતાના પ્રેમનો એકરાર કરતાં વત્સલસાધ્વી પ્રેમને પુનઃ પામવા એને કેપ્ટનના લગ્ન સમારંભમાં મોકલી આપે છે. બંને પ્રેમીઓનાં મન પારખીને કેપ્ટનની વાગ્દત્તા વચ્ચેથી ખસી જાય છે અને જે ચર્ચમાં એ સાધ્વી બનવા આવેલી, એ જ ચર્ચમાં કેપ્ટન સાથે મારિયાનાં લગ્ન થાય છે.વાર્તાનો એ વળાંક, જ્યારે મારિયા અને કેપ્ટન હનીમૂન પરથી પાછાં ફરતાં જકિસ્મત ભયાનક પલટો મારી બેસે છે. નાઝીઓએ ઓસ્ટ્રિયા પર કબજો કરી લીધો છે. કેપ્ટન પર લાદવામાં આવેલી અણગમતી ફરજો સ્વીકારવાને બદલે આખું કુટુંબ દેશ છોડીને ભાગી જવાનો નિર્ણય લે છે. ફેસ્ટિવલ હોલના કાર્યક્રમમાં આખું કુટુંબ ભાગ લે છે.  કોઈ જાણતું નથી કે આ એમનો વિદાયનો દિવસ છે. કેપ્ટન વતનને છોડવાના ચંદ કલાકો પહેલાં એ અવિસ્મરણીય ગીત ગાય છે.  એડલવાઇસ, એડલવાઇસ, એવરી ર્મોિંનગ યૂ ગ્રીટ મી, સ્મોલએન્ડ વ્હાઇટ, ક્લીન એન્ડ બ્રાઇટ, યૂ લુક હેપી ટુ મીટ મી, એડલવાઇસ,  એડલવાઇસ, ધેટ્સ માય હોમલેન્ડ ફોર એવર !…  આ એ જ ગ્રેવયાર્ડ દેખાઈ રહ્યું છે, જ્યાં છુપાઈને નાટયાત્મક રીતે જીવ બચાવીને નાસી જવામાં કુટુંબ સફળ થાય છે અને એ દૃશ્ય નજર સામે છવાઈ જાય છે.  જ્યારે પ્રભાતનાં પહેલા કિરણ સાથે મારિયા, કેપ્ટન અને સાતેસાત બાળકો આલ્પ્સનાં કપરાં ચઢાણ ચડીને સલામત રીતે ઇટલીની સરહદમાં પહોંચી જાય છે.

 

અલવિદા સોલ્ઝબર્ગ! સોલ્ઝેક દેખાતી બંધ થાય છે, પણ પંક્તિઓ મનમાં સતત પડઘાયા કરે છે.  એડલવાઇસ, એડલવાઇસ, યૂ લુક હેપી ટુ મીટ મી…!!

 

 

– ડૉ. ભારતી રાણે

[email protected]

 

 

મિત્રો આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર  પુન:પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા  બદલ અમો લેખિકા સુ. શ્રી ડૉ. ભારતી રાણે  નાં અંતરપૂર્વક્થી આભારી છીએ. હવે  પછી આપણે યુરોપના છેડેથી આફ્રિકાની ટોચ પર”  સ્થળનું વર્ણન તેમની કલમ દ્વારા માણીશું.

 

 

સૌજન્ય :  પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુએસએ)

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli