(૧) પ્રથમ પહેલાં સમરીએ રે … (ગણેશ વંદના) … અને (૨) એક બાર શ્રી ભોલે ભંડારી …

(૧) પ્રથમ પહેલા સમરીએ  રે … (ગણેશ વંદના) …

સ્વર : દશરથસિંહ દરબાર …

આલ્બમ: ભોળા શંભુને …

 

 

ganesh vandana

 

 

 

ગુણપતિ ગુણ આગે રહો (૨)
દોઈ કર જોડે દાસ
આવા સદા સર્વદા સ્રમરતાં
વિઘ્ન ન આવે પાસ …
 

 

 

પ્રથમ પહેલાં સમરીએ રે, સ્વામી તમને સુંઢાળા (૨)
રિદ્ધિ સિદ્ધિ ના તમે દેવ દેવ મારા (૨)
મહેર કરો મહારાજજી …
 
માતા રે જેના, (૨)પાર્વતી એ સ્વામી તમને સુંઢાળા
પિતા રે શંકર દેવ દેવ મારા (૨)
મહેર કરો મહારાજજી …
 
ધૂપ સિંદુરની સેવા ચડે રે સ્વામી તમને સુંઢાળા (૨)
ગળામાં ફૂલડાનો હાર દેવ મારા
ગળામાં ફૂલડાની માળ દેવ મારા
મહેર કરો મહારાજજી …
 
કાનમાં કુંડળ જળહળે રે સ્વામી તમને સુંઢાળા (૨)
ગળામાં મોતીડાની માળ દેવ મારા (૨)
મહેર કરો મહારાજજી
 
પ્રથમ પહેલાં સમરીએ રે, સ્વામી તમને સુંઢાળા (૨)
રિદ્ધિ સિદ્ધિ ના આગેવાન તમે દેવ મારા (૨)
મહેર કરો મહારાજજી …
 
રાવ કારણસિંહની વિનંતી રે સ્વામી તમને સુંઢળા (૨)
ભગતો ને કરજો સહાય દેવ મારા (૨)
મહેર કરો મહારાજજી
 
પ્રથમ પહેલાં સમરીએ રે, સ્વામી તમને સુંઢાળા (૨)
રિદ્ધિ સિદ્ધિ ના તમે તમે દેવ મારા (૨)
મહેર કરો મહારાજજી … (૨)

 

 

 

 

(૨) એક બાર શ્રી ભોલે ભંડારી  …

સ્વર: દશરથસિંહ દરબાર …

આલ્બમ: ભોળા શંભુને

 

 

shankar nari

 

 

 

 

 

એક બાર શ્રી ભોલે ભંડારી
બનકર બ્રિજ કી નારી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
પાર્વતી ને મના કિયા
પર ના માને ત્રિપુરારી
ગોકુલ મેં ભા ગયે .. (૨)
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
રાસ રચેગા વૃજ મેં ભારી
હમેં દિખાદે પ્યારી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
ઓ હ ! મો રે ભોલે સ્વામી .. (૨)
કૈસે લે જાઉં, તુમ્હેં રાસ મેં
મોરી સિવા કોઈ
કોઈ ના જાવે, ઇસ રાસ મેં ..
 
હાંસી કરેગી બ્રિજ કી નારી .. (૨)
માનો બાત હમારી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
એક બાર શ્રી ભોલે ભંડારી
બનકર બ્રિજ કી નારી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
એસા સજા દે મુજ કો .. (૨)
કોઈ ના જાને ઇસ રાજ કો
 
સહેલી હૈ યે મેરી
એસા બતાના બ્રિજ રાજ કો
 
લગા કે ગજરા, બાંધ કે સાડી .. (૨)
તાલ ચલે મતવાલી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
એક બાર શ્રી ભોલે ભંડારી
બનકર બ્રિજ કી નારી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
પાર્વતી ને મના કિયા
પર ના માને ત્રિપુરારી
ગોકુલ મેં ભા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
એસી બજાઈ બંસી .. (૨)
શુદ્ધ-બુદ્ધ ભૂલે ભોલે નાથ રે
આ હી ગયે શંભુ
જાન ગયે સબ વૃજ નાર રે ..
 
બીચક ગઈ જબ સર સે સાડી .. (૨)
મુશ્કુરાયે બનવારી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
પાર્વતી ને મના કિયા
પર ના માને ત્રિપુરારી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
એક બાર શ્રી ભોલે ભંડારી
બનકર બ્રિજ કી નારી
ગોકુલ મેં ભા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
પાર્વતી ને મના કિયા
પર ના માને ત્રિપુરારી
ગોકુલ મેં આ ગયે
ઓ હ ! ગો કુલ મેં આ ગયે …
 
ઓ હ ! મો રે ભોલે સ્વામી .. (૨)
તબ સે ગોપિશ્વ્રર હુઆ ધામ રે
 
ઓ હ ! મો રે ભોલે સ્વામી
તબ સે ગોપિશ્વર પડા નામ રે ..
 
તારા ચંદ હું શરણ તુમ્હારી .. (૨)
રાખો લાજ હમારી
ગોકુલ મેં છા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
એક બાર શ્રી ભોલે ભંડારી
બનકર બ્રિજ કી નારી
ગોકુલ મેં ભા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
પાર્વતી ને મના કિયા
પર ના માને ત્રિપુરારી
ગોકુલ મેં ભા ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે …
 
એક બાર શ્રી ભોલે ભંડારી
બનકર બ્રિજ કી નારી
ગોકુલ મેં આ ગયે
ઓ હ ! ગોકુલ મેં આ ગયે … (૨)
 
ઓ હ ! ગોકુલ મેં .. આ .. ગયે … (૨)

 

 

source: [email protected]

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net 

email : [email protected]

 

 

 સૌ કચ્છી મિત્રોને તેમના આજથી શરૂ થતાં નવા વર્ષની  શુભકામના સાથે અષાઢીબીજના શુભપર્વ પર આપ સર્વે મિત્રો તેમજ પરિવારને ‘દાદીમા ની પોટલી’ પરિવાર તરફથી શુભકામના સાથે શુભેચ્છાઓ પાઠવીએ છીએ  ….

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલા આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

 

You can  contact /follow us on :

 

twitter a/c : @dadimanipotli 

 

facebook at : dadimanipotli

ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય … (ભજન) …

ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય … (ભજન) …

સ્વર: પંડિત જશરાજ …

 

 

 

govindam

 

 

ૐ (ઓમ) નમો ભગવતે વાસુદેવાય …

 

હે …ગોવિંદમ્, ગોવિંદમ્, ગોવિંદમ્, ગોકુલાનંદમ્,

ગોપાલમ્   ગોપીવલ્લભમ્
ગોવર્ધનો ઉદ્ધરમ ધીરમ્,  ગોવર્ધનો ઉદ્ધરમ્ ધીરમ્,
તમ વંદે ગોમતીપ્રિયમ્, તમ વંદે ગોમતીપ્રિયમ્

ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય …

 

 

નીચે દર્શાવેલ પ્લેયર પર ક્લિક કરી ભજન માણો …

 

 

 

 

 

Lyrics – Govindam Gokulanandam …

 

 

 

 

Govindam Gokulanandam
Gopalam Gopivallabham
Govardhanodharam Dhiram
Tam vande Gomatipriyam

Narayanam Nirakaram
Naraviram Narottamam
Nrusinham Naganathamch
Tam vande narakantakam

Pitambaram padnabham
Padmaksham Purushottamam
Pavitram Paramanandam
tam vande Parmeshwaram

Raghavam Ramcandramach
Ravanarim Ramapatim
Rajiv lochan Ramam
Tam vande Raghunandanam

Vaman Vishwrupam
Vasudevamach Viththlam
Vishweshwaram Vibhinyasam
Tam vande vedvallabham

Damodaram Dityasinham
Dayadrum Dinanayankam
Daityarim Devadevesham
Tam vande Devakisutam

Murari Madhavamatsim
Mukundam Mushtimardanam
Munjakesham Mahabahum
Tam vande Madhusudanam

Keshvam Kamalakant
kamesham kaustubhatkurum
kaumudim dharam Krishnam
Tam vande Kauravantakam

Bhudharam Bhuvananandam
Bhutesham Bhutanayakam
Bhavnaik Bhujangesham
Tam vande Bhavnashanam

Janardanam Jagnnatham
Jagadjajyo Vinashakam
Jamdaganyamvaram Jotyi
Tam vande jalshayanam

Chaturbhujam Chidanandam
Chanurmall mardanam
Charanchargatam Devam
Tam vande Chakrapaninam

Shriyakaram Shironatham
Shridharam Shrivarpradam
Shrivatsal Dharam Sangam
Tam vande Shrisureshwaram

Yogishwaram Yagyapatim
Yashodanand Balakam
Yamunajal kallorim
Tam vande yadunayakam

Shaligram Shilashuddham
Shankhachkrot Shobhitam
Surasursada Sevim
Tam vande Sadhuvallabham

Trivikramam Tatomur
Trividhabhog nashnam
Tristhalam Tirtharajendram
Tam vande Tulsipriyam

Anantam Adipurusham
Achyutamach Varpradam
Anandamch Sadanandam
Tam vande aghanashanam

Nilayakrut Bhudharam
Lokasatvaik vandatim
Yogeshwaramach Shrikantam
tam vande laxmanpriyam

Harinch Harinakinch
Harinatham haripriyam
halayudho Sanharamach
tam vande Hanumatpatim

 

 

source : dadima 4shared … by pndt. jasraj

 

 

બ્લોગ લીંક :http://das.desais.net
email : [email protected]

 

 

આજનું ભજન આપને પસંદ આવ્યું હોય તો,બ્લોગ પોસ્ટ પર આપના પ્રતિભાવ મૂકી આભારી કરશો, બ્લોગ પોસ્ટ વિશે આપના કોઈપણ સૂચન, બ્લોગ પર સદા આવકાર્ય છે.

 

 

You can  contact /follow us on :

 

twitter a/c : @dadimanipotli 

facebook at : dadimanipotli

શરદ પૂનમનો ટહુકારો …

શરદ પૂનમનો ટહુકારો …

 

POONAM

શરદ પૂનમ ની શીતળ શુભેચ્છા ઓ ..વ્હાલા મિત્રો, વડીલો તેમજ માતાઓ ને …

કહેવાય છે કે આજે આપના વ્હાલા શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન રાસ રમવા જો આવે છે !!

 

આસો માસની પૂનમને શરદ પૂનમ કહે છે, આમ તો દરેક મહિનામાં પૂનમ આવે છે પરંતુ શરદ પૂનમનું મહત્વ બધા કરતા અનેકગણુ વધુ હોય છે. હિન્દુ ધર્મગ્રંથોમાં પણ આ પૂનમનું વિશેષ મહત્વ બતાવવામાં આવ્યું છે. 

 

શરદ પૂનમ સાથે જોડાયેલી અનેક માન્યતાઓ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ચંદ્રમાની કિરણો વિશેષ અમૃતમયી ગુણોથી યુક્ત હોય છે. શરદ પૂનમની રાતે લોકો પોતાના ઘરની છત ઉપર દૂધ -પૌઆ અથવા ખીર રાખે છે જેનાથી ચંદ્રની કિરણો તેના  સંપર્કમાં આવે છે અને ત્યારબાદ તે દૂધ – પૌઆ અથવા  ખીરનું સેવન કરવામાં આવે છે.  કેટલાક સ્થાનો ઉપર સાર્વજનિક રીતે દૂધ -પૌઆ અથવા ખીરના પ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં પણ આવે છે.

 

એક માન્યતા એ પણ છે કે, આ દિવસે માતા લક્ષ્મી રાત્રિમાં એ જોવા નિકળે છે કે કોણ જાગી રહ્યું છે અને કોણ સૂઈ રહ્યું છે, જે જાગી રહ્યું હોય તેનું મહાલક્ષ્મી તેનું કલ્યાણ કરે છે તથા જે સૂઈ રહ્યું હોય ત્યાં લક્ષ્મી રોકાતી નથી. શરદ પૂનમે રાસલીલાની રાત પણ હોય છે. ધર્મશાસ્ત્રો પ્રમાણે શરદ પૂનમની રાતે જ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ ગોપીઓની સાથે રાસલીલા કરી હતી.

 

શરદ પૂનમની રાત્રે જો મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે જોવામાં આવેતો તે ખૂબ જ સારો સમય હોય છે. જ્યારે મોસમમાં પરિવર્તનની શરૂઆત થાય છે અને શીત ઋતુનું આગમન થાય છે. શરદ પૂનમની રાતે જાગી ખીરનું સેવન કરવું એ વાતનું પ્રતીક છે કે શીતઋતુમાં આપણે ગરમ પદાર્થોનું સેવન કરવું જોઈએ કારણ કે આપણેને તેનાથી જીવનદાયિની ઊર્જા પ્રાપ્ત થાય છે.

 

 

(સાભાર : દિવ્યભાસ્કર)

 

 

 

શરદ પુનમ ની રઢીયાળી રાત ને ચાલો રાસ – ગરબા ની  રમઝટ સાથે  વધાવીએ  ….

 

 

.

 

 

(૧)  રાસની રમઝટ …. 

 

 

(૨) રાસની રમઝટ …

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email: [email protected]

 

શરદ પૂનમની રઢીયાળી રાત ના રાસ માણવાના પસંદ આવ્યા હોય તો આપના પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકી આભારી કરશો.  ….આભાર ! ‘દાદીમા ની પોટલી’.

શક્તિનાં અનેક સ્વરૂપ…(દુર્ગાષ્ટમી …) અને … ગરબાઓ ની રમઝટ …

ક્તિનાંને સ્વરૂપ …

 

 

 

 

નવરાત્રીનો તહેવાર એ શક્તિપૂજનનો તહેવાર છે.  નવરાત્રીનાં નવ દિવસોમાં ફક્ત શક્તિ જ નહીં પરંતુ સંસારની સમગ્ર સૃષ્ટિની સ્ત્રીશક્તિનું પૂજન કરવામાં આવે છે. શાસ્ત્રો કહે છે કે શક્તિ એ આદ્યશક્તિનું જ પ્રતિબિંબ છે જેણે પોતાના ભક્તોની વિવિધ મહેચ્છાઓને પૂર્ણ કરવા વિવિધ સ્વરૂપો ધારણ કર્યા છે. હિન્દુ ધર્મનાં મુખ્ય વેદોમાં તો માતા દુર્ગાનો કોઈ જ ઉલ્લેખ કરવામાં નથી આવ્યો પરંતુ વેદની કૌથુમી નામની શાખામાં અને વિવિધ પુરાણો અને ઉપનિષદોમાં આદ્યશક્તિ દુર્ગાના વિવિધ નામોનો ઉલ્લેખ થયેલો જોવા મળે છે.

 

બ્રહ્મવૈવર્તક પુરાણમાં ભગવાન વિષ્ણુ નારદજીને માતા દુર્ગાનો ઉલ્લેખ કરતાં કહે છે કે માતા દુર્ગાનાં અનેક નામ છે. આદ્યશક્તિ એજ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશની માયા અને મહામાયા છે, નારાયણી, શિવાની અને વૈષ્ણવી શક્તિ છે. હે નારદ દુર્ગા એ જ સનાતની શક્તિ અને શાશ્વતી શક્તિ છે, એ સર્વ જીવોનું શુભ કરનારી સર્વાણી અને સર્વ મંગલ કરનારી કલ્યાણી છે. જે જીવ, જે ભક્ત આદ્યશક્તિ નારાયણી અંબિકાનું પૂજન અને અર્ચન કરશે તે જીવ અથવા ભક્ત ઉત્તમોત્તમ લોકને અર્થે જશે. ત્યારે નારદજી ભવાની દુર્ગાનાં માહાત્મ્યને વધુ જાણવાનાં આશયથી તેમના વિવિધ નામ અને તે નામોનાં સંદર્ભ અંગે પૂછ્યું.

 

તે વખતે ભગવાન શ્રી વિષ્ણુએ કહ્યું કે હે નારદ સૃષ્ટિ સર્જન થતી હતી તે સમયે આદિશક્તિએ પોતાનાં સ્વરૂપનાં ત્રણ ભાગ કર્યા હતાં. એ ત્રણેય ભાગનાં વિવિધ સ્વરૂપ થયાં. જેમાંનું એક સ્વરૂપ તે સંપતિ, બીજું સ્વરૂપ તે જ્ઞાન અને ત્રીજું સ્વરૂપ તે શક્તિનાં રૂપે આકાર પામ્યું હતું. તેમાંથી જ્ઞાનને માતા સરસ્વતીનાં ચરણોમાં આશ્રય મળ્યો, સંપતિને માતા લક્ષ્મીનાં ચરણોમાં આશ્રય મળ્યો અને શક્તિને માતા પાર્વતીનાં ચરણોમાં આશ્રય મળ્યો. આમ આદ્યશક્તિએ પોતાની શક્તિને ત્રણ દેવીઓનાં ચરણોમાં પ્રસ્થાપિત કરી દીધી. જેમાંથી પોતાના ભક્તોનું રક્ષણ કરવા દુષ્ટો અને દૈત્યનું દમન કરવા સદૈવ તત્પર રહેતી શક્તિ સ્વરૂપા માતા પાર્વતીને યુધ્ધની દેવી તરીકે ઓળખવામાં આવી. હે નારદ ભક્તોનું રક્ષણ કરતી આ શક્તિના સોળ નામ છે.

 

દુર્ગા: સામાન્યતઃ દુર્ગા શબ્દમાં બે શબ્દો અર્થ સાથે રહેલા છે. દુર્ગ+ આ. પ્રથમ શબ્દ દુર્ગ એટ્લે કે કિલ્લો પરંતુ અહીં દુર્ગ અર્થાત્ દૈત્ય, મહાવિઘ્ન, નર્ક, યમદંડ અને મહારોગ છે અને આ શબ્દનાં વિવિધ અર્થ બતાવેલા છે જેમાંનો એક અર્થ હનન કરવું, મારવું થાય છે. દેવી ભગવતી દૈત્ય,યમદંડ, મહારોગ, મહાવિઘ્નને મારે છે તેનું હનન કરે છે, નાશ કરે છે માટે દુર્ગાનાં નામથી પ્રચલિત છે.

 

નારાયણી: નારાયણી દુર્ગા એ યશ, તેજ, રૂપ, અને ગુણોમાં ભગવાન શ્રી હરિ નારાયણ સમાન છે તેથી તે તેને નારાયણી દુર્ગા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

 

ઇશાના:  ઇશાન શબ્દમાં પણ બે શબ્દો રહેલા છે. ઇશાન+આ. જેમાં ઇશાન શબ્દનો અર્થ થાય છે જે પૂર્ણ સિધ્ધીઓથી યુક્ત છે તે અને આ અર્થાત દેનાર જે સિધ્ધિઓ દેનાર છે તે દેવી ઇશાનાનાં નામથી ઓળખાય છે.

 

વિષ્ણુમાયા: એક સમયે ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાની માયા શક્તિ વડે સર્વ સંસારને મોહિત કરવા માટે પોતાની માયાની સૃષ્ટિની રચના કરી હતી, આ માયા સૃષ્ટિની શક્તિને મહામાયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે જે ભગવાન વિષ્ણુની શક્તિ સ્વરૂપા છે જેને કારણે તેને વિષ્ણુમાયાનાં નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

 

શિવા: આ શબ્દમાં પણ બે શબ્દ રહેલા છે. શિવ અને આ. જેમાં શિવ શબ્દનો અર્થ થાય છે કલ્યાણ અને આ અર્થાત આપનાર. જે કલ્યાણ આપે છે તે શિવા છે, શિવપ્રિયા છે, શિવાંગી છે.

 

સતી: ભગવતી દુર્ગા સદ્બુધ્ધિની અધિષ્ઠાત્રી દેવી છે જે પ્રત્યેક યુગમાં વિવિધ સ્વરૂપ ધારણ કરીને પોતાના ભક્તજનો માટે પૃથ્વી પર વિદ્યમાન રહે છે. તે અત્યંત સુશીલ હોવાથી તેને સુશીલા અથવા સતી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

 

નિત્યા: જે રીતે સંસારમાં પ્રભુનું સ્થાન નિત્ય છે તે જ રીતે પ્રભુની શક્તિનાં સ્વરૂપે તે પણ નિત્ય વિદ્યમાન રહેતી હોવાથી નિત્યા તરીકે ઓળખાય છે. દેવી નિત્યા તે પોતાની માયાને કારણે સદાયે સર્વ જીવોમાં તિરોહિત બનીને રહે છે.

 

સત્યા: શાસ્ત્રો કહે છે આ સંસારની સમસ્ત સજીવ અને નિર્જીવ સૃષ્ટિએ કૃત્રિમ છે આ સંસારમાં જો કાંઇ સત્ય હોય તો તે કેવળ ભગવતી દુર્ગા છે આથી ભગવતી દુર્ગાને સત્યાનાં નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

 

ભગવતી: ઐશ્વર્ય, સિધ્ધી આદિનાં અર્થ ભગ તરીકે કરવામાં આવે છે અને જ્યાં આ ઐશ્વર્ય, સિધ્ધી આદિ પ્રત્યેક યુગમાં જે દુર્ગાની ભીતર બિરાજેલ છે તેથી તેને ભગવતી કહેવાય છે.

 

સર્વાણી: જે આ સમગ્ર સંસારની ચરાચર પ્રકૃતિ અને સૃષ્ટિને જન્મ-મૃત્યુનાં ફેરામાંથી મુક્ત કરાવીને મોક્ષની પ્રાપ્તિ કરાવે છે તે દેવી પોતાના સર્વે ગુણોને કારણે સર્વાણી તરીકે ઓળખાય છે.

 

સર્વમંગલા: મંગલ શબ્દનાં બે અર્થ છે જેમાંથી પ્રથમ શબ્દ મંગલનો અર્થ તે શુભ કે કલ્યાણ કરનારો છે અને બીજો શબ્દ મંગલ તે મોક્ષનું વાચક છે. મંગલામાં છેલ્લો શબ્દ લા…..તે લા શબ્દમાં “આ” શબ્દ તિરોહિત થયેલો છે. તે આ શબ્દ દાતા અથવા દેનાર માટે પ્રયોજવામાં આવે છે. જે દેવી સંપૂર્ણ રીતે મંગલકારી મોક્ષ આપે છે તે સર્વમંગલાને નામે ઓળખાય છે.

 

અંબિકા: અંબા શબ્દનો એક અર્થ માતા થાય છે અને બીજા અર્થમાં જોઈએ તો અંબા એટ્લે કે વંદન, પૂજન કરવું વગેરે. જે દેવી ભગવતી દ્વારા વંદિત છે, પૂજનીય છે, માતા અથવા તો માતા સમાન છે તે અંબિકા તરીકે ઓળખાય છે.

 

વૈષ્ણવી: જે દેવી સ્વરૂપા ભગવાન વિષ્ણુની વિષ્ણુરૂપા અથવા વિષ્ણુ શક્તિ છે તેમજ ભગવાન વિષ્ણુની સંજ્ઞા છે તે વૈષ્ણવી તરીકે ઓળખાય છે.

 

ગૌરી: ગૌર એટ્લે કે પીળું અથવા પીળાશ પડતું, પરંતુ અહીં ગૌર શબ્દ એ નિર્લિપ્ત અને નિર્ગુણ પરમાત્માની શક્તિના રૂપમાં હોવાથી તેને ગૌરીના નામે ઓળખવામાં આવે છે. બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ એ સંસારનાં ગુરૂ પદે સ્થાપિત થયેલા છે અને એ ગુરૂઓની આધ્યાત્મિક અને આધિદૈવીક શક્તિઑ તે ગૌરીનાં સ્વરૂપમાં પ્રચલિત છે.

 

પાર્વતી: પાર્વતી શબ્દનો અર્થ સમજતાં પૂર્વે આપણે તેનાં અક્ષરોનો પૂર્ણાંક સમજીએ સંસ્કૃતમાં પર્વ શબ્દનાં વિવિધ અર્થો સમજાવવામાં આવ્યાં છે. પર્વ એટ્લે કે કે તહેવાર-ઉત્સવ, પરંતુ તહેવાર ક્યારે મનાવવામાં આવે કે જ્યારે લોકહૃદયમાં આનંદથી ભરેલા હોય, પર્વ એટ્લે કે પૂર્ણિમા, પર્વ એટ્લે પૃથ્વી પરનો ઊંચાઈ તત્વવાળો ઉચ્ચ ભાગ તે પર્વત. તી એટ્લે ખ્યાતિ, યશસ્વી…… અહીં પાર્વતી શબ્દ એ સંજ્ઞાનાં અને સુતાનાં સ્વરૂપમાં છે. સુતા એટ્લે કે પુત્રી. પોતાનું સંતાન પોતાને નામે ઓળખાય તેવી માન્યતા હિન્દુ ધર્મમાં ઘણા યુગોથી છે જેમ કે વસુદેવનાં પુત્ર તે વાસુદેવ, જનકની પુત્રી જાનકી, કુંતલપુર નરેશની પુત્રી કુંતી તેજ રીતે પર્વતરાજ હિમાલયની પુત્રી તે પાર્વતીનાં નામે ઓળખાય છે. બીજી રીતે જોઈએ તો હિમાલય નરેશ હિમવાનનાં હૃદયનો આનંદ તે પુત્રી રૂપમાં પ્રગટ થયો હોવાથી પણ તે પાર્વતી છે તેમ શાસ્ત્રોમાં કહેલું છે.

 

સનાતની: સના અર્થાત સર્વદા અને તની અર્થાત વિદ્યમાન. જે સદા સદૈવ અને સર્વ કાળમાં, યુગમાં સર્વત્રે વિદ્યમાન અથવા હાજર રહે છે તે સનાતન છે પરંતુ અહીં શક્તિ માતા, પુત્રી, બહેન અને પત્નીનાં રૂપમાં સદૈવ અને સર્વત્રે હાજર રહે છે તેથી તે શક્તિને સનાતનીને નામે ઓળખવામાં આવે છે…

 

 

આ સોળ નામ ઉપરાંત પણ શક્તિના અમુક નામો ખૂબ પ્રખ્યાત છે જેમ કે …

 

હિમાની: હિમાલયની પુત્રી તે હિમાની,

શૈલજા: શૈલ(પર્વત)ની પુત્રી તે શૈલજા,

ગિરિજા: ગિરિરાજ હિમાલયની પુત્રી તે ગિરિજા,

શિવાંગી: જે ભગવાન શિવનાં અંગરૂપ છે તે શિવાંગી,

શિવાની: શિવની જે પત્ની છે તે શિવાની.

અપર્ણા: જેણે પર્ણ વગેરે આરોગવાનું બંધ કરી દીધું છે તે અપર્ણા

સુશીલા: જે સર્વ ગુણોમાં સંપન્ન છે, સુશીલ છે તે સુશીલા ..

 

આ ઉપરાંત શક્તિને હેમવતી, ઉમા, વગેરે નામથી ઓળખવામાં આવી છે. 

 

માતા દુર્ગા તે આદ્યશક્તિ હોવાથી તેમનાં વગર આ સંસાર અધૂરો છે, આથી માતાના વિભિન્ન રૂપોની પૂજા ભારત અને જ્યાં જ્યાં હિન્દુ ધર્મ રહેલો છે ત્યાંના મંદિરો અને તીર્થ સ્થાનોમાં થાય છે. હજુ પણ ભારતમાં માતા દુર્ગાનાં કેટલાક મંદિરો અને તીર્થસ્થાનો છે જ્યાં પશુબલિ ચઢાવવામાં આવે છે. હિન્દુ ધર્મનાં શાક્ત સંપ્રદાયમાં ઈશ્વરને ભગવતી દુર્ગા સ્વરૂપે ઉચ્ચ પરાશક્તિ દેવી માનવામાં આવી છે. શાસ્ત્રો કહે છે કે આદિશક્તિનું પરમ શક્તિ રૂપે અવતરણ થવાથી તન ને મન અલૌકિક અને સંપન્ન બની જાય છે, આદિ શક્તિનું અવતરણથી સર્વજ્ઞપણું સહજ બની જતાં સર્વશક્તિમાનપણું પણ પ્રાપ્ત થાય છે.

 

આથી સંક્ષેપમાં એમ કહી શકાય કે અશ્વિની માસ દરમ્યાન શાક્તભકતો અને ભક્તો ધામધુમથી માતા દુર્ગાનું પૂજન અને અર્ચન કરે છે ત્યારે સંસારનાં સમગ્ર સજીવ અને નિર્જીવમાં બિરાજતી શક્તિ અને આદિશક્તિ એ પરમ શક્તિની વિશિષ્ટ પ્રતિમા બનીને બહાર પ્રકટ થાય છે ત્યારે એ પરમોચ્ચ શક્તિનું સાકાર સ્વરૂપ બની જાય છે.

 

 

સાભાર : -પૂર્વી મોદી મલકાણ –યુ એસ એ

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email: [email protected]

 

 

 

(૧) ગરબાની જ્યોત જાગી, મને ચામુંડાની લહેર લાગી …

 

 

(૨) એક છંદે બીજે છંદે …

 

 

(૩) જય રાંદલ ભવાની …

 

 

(૪) સોનાની સાંકળે …

 

 

(૫)  ખમ્મા મારી મા ..

 

 

ક્તિનાંને સ્વરૂપ… ‘દાદીમા ની પોટલી’  પર આજની પોસ્ટ  પૂર્વિબેન  દ્વારા મોકલવામાં આવી છે., આજની પોસ્ટ મોકલવા બદલ અમો પૂર્વિ મોદી મલકાણ (USA) ના અંતરપૂર્વક્થી આભારી છીએ.

 

આજની પોસ્ટ પસંદ આવી હોય તો, આપ આપના પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકી આભારી કરશો. આપના પ્રતિભાવ લેખિકાની કલમને સદા બળ પૂરે છે. આભાર ! ‘દાદીમા ની પોટલી’.

 
નોંધ:

આ સાથે વિનંતી કે જે મિત્રો ને અમારા તરફથી મોકલવામાં આવતા બ્લોગ પોસ્ટ નાં મેઈલ પસંદ ન હોય તે વિના સંકોચ અમોને જાણ કરી શકે છે, અમો તેમનું ઈ મેઈલ આઈ ડી અમારા મેઈલીંગ લીસ્ટમાંથી સત્વરે દૂર કરી આપીશું.અમારા મેઈલને કારણે કોઈને તકલીફ પડેલ હોય તો તે બાબત અમો દિલગીર છીએ.

જે મિત્રો અમારી બ્લોગ પોસ્ટ નિયમિત વાંચવા ઇચ્છતા હોય, તેઓ પોતાનું ઈ મેઈલ આઈ ડી. [email protected] પર મોકલવા વિનંતી.

આભાર !

‘દાદીમા ની પોટલી’

નવવિલાસની નવરાત્રીનો ઉત્સવ … (નોરતું ૭ મું )….

વિલાની રાત્રીનો ત્સ…   (નોરતું ૭ મું )….

 

 

 

વિશ્વભરની માનવપ્રકૃતિ એ ઉત્સવ પ્રિય પ્રજા છે. ઉ=ઉમંગ અને ત્સવ=ઉછાળવું, જે ઉમંગો ઉછાળે છે તે ઉત્સવો. વિશ્વમાં જ્યાં જ્યાં હિન્દુઑ છે ત્યાં તેઑ પ્રત્યેક ભારતીય ઉત્સવ આનંદ અને ઉમંગીત બનીને ઉજવે છે. આવા અનેક ઉત્સવોમાં એક ઉત્સવ એટ્લે કે નવરાત્રી. નવરાત્રી એટ્લે ધડકતા, ઉછળતા ઉલ્લાસિત થયેલા હ્રદયને વધુ આનંદિત કરતો નવ રાત્રીઓનો સમૂહ, નવરાત્રી એટલે આદ્યશકિતની પૂજા, મહિમા અને તેના ગુણગાનને ગાઈને પોતાની અભિવ્યક્તિને વ્યક્ત કરવાનો ઉત્સવ. આ નવ રાત્રી દરમ્યાન જે રીતે આદ્યશક્તિ અંબાનો આ ઉત્સવ રંગેચગેં ઉજવાય છે તેજ રીતે પુષ્ટિમાર્ગમાં નવરાત્રી દરમ્યાન નવવિલાસનો ઉત્સવ ઉજવવામાં આવે છે. પુષ્ટિ સાહિત્યમાં બતાવ્યા પ્રમાણે નવ એટ્લે કે નાવીન્ય અને વિલાસ એટ્લે કે રમણપૂર્વક આનંદ કરવો. પુષ્ટિમાર્ગમાં વૈષ્ણવોની આદ્ય શક્તિ તે વ્રજની સ્વામિનીઑ છે અર્થાત શ્રી રાધેરાણી, શ્રી યમુનાજી, ગોપીઓ અને સખીઑ વગેરે છે.

 

શ્રી વલ્લભાચાર્યજી કહે છે કે ગોપીઓ, વ્રજનારી અને સખીઓને આ રાત્રિઓ નિસ્તેજ અને અંધકાર ભરેલી નથી લાગતી બલ્કે તેમના જીવનને ઉલ્લાસમય અને વિલાસિત કરી દેનારી રાત છે કારણ કે આ સમયમાં તેમને શ્રી ઠાકુરજીના સાનિધ્યનું સુખ મળનાર છે આથી સખીઓ અને ગોપીઓ સવારથી ઉત્સુકતાથી આવનાર રાત્રિઓની રાહ જુએ છે. શીતકાલની શીત લહેરી શરૂ થઈ રહ્યો હોઈ માતા યશોદા શ્રી ઠાકુરજીને નંદાલયની બહાર મોકલતા નથી અને આ સમય દરમ્યાન કનૈયાના દર્શન પણ દુર્લભ થવાના હોઈ સર્વે સખીજનોએ પોતાનો સમસ્ત સમય શ્રી ઠાકુરજી સાથે પસાર કરવાનું નક્કી કર્યું, પરંતુ દિવસ દરમ્યાન લૌકિક પૂરું કરીને આવતી સખીઓને દિવસ દરમ્યાનનો સમય ઓછો પડવા લાગ્યો હતો અને શીતકાલની લાંબી થતી જતી રાત્રિ સખીઑના આનંદ ઉમંગમાં વિક્ષેપ પાડવા લાગી હતી.

 

એક દિવસ સર્વે સખીજનો અને શ્રી રાધાજીએ  શ્રી ઠાકુરજી સમક્ષ પોતાની વાત રજૂ કરી કે હવે શીતકાલના દિવસો દૂર રહ્યા નથી તેથી અમને બને તેટલો વધુ સમય આપની સાથે જોઈએ છે. સખીજનોની અને શ્રી રાધાજીની ઈચ્છા ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ કેવી રીતે અવગણી શકે? શ્રી ઠાકુરજીએ સખીઓને જણાવ્યું કે આપણે સહુ સાથે મળીને રાત્રિના સમયે વિલાસપૂર્વક રમણ કરીશું જેથી પ્રભાતના કાર્યો રોકાઈ ન રહે, પરંતુ આપ સૌ સખીઓ સાથે મળીને વિચારો કે આપ સહુ આ રાત્રીઓને વિલાસિત પૂર્ણ કેવી રીતે બનાવશો?

 

શ્રી ઠાકુરજીની મંજૂરી મળતા જ સહુ સખીજનો આનંદિત થઈ ગયાં. સખીઓને અત્યંત પ્રસન્ન થયેલી જોઈ શ્રી રાધાજીએ એ પોતાની અષ્ટ સખીઑ ચંપકલતા, વિશાખા, લલિતા, ચંદ્રભાગા, વિમલા, સુચરી, ભામા, ચંદ્રલેખા સાથે શ્રી ઠાકુરજીને પ્રતિક બનાવીને નવવિલાસ યુક્ત નવ રાત્રીઓ નવઉમંગે સ્થાપિત કરી ત્યારે તે રાત્રિઓનું સંચાલનકાર્ય સ્વયં શ્રી રાધાજીએ કર્યું અને આ કાર્યમાં સહાય રૂપ થવાના આશયે શ્રી રાધાજીની અન્ય નવ પરમ સખીઓ ચિત્રા, મંજુલમંજરી, વેદસ્મૃતિ, શ્યામલી, તુલસીપ્રિયા, હરિપ્રિયા, યજ્ઞસીતા, મલ્લિકા, અને શ્વેતમયી પણ જોડાઈ ગઈ. શ્રી ઠાકુરજીએ વ્રજવાસીઓને કહ્યું કે વ્રજાંગનાઓ જો યમુના તટ્ટ પર જઈ વ્રજની લોકમાતા અને વ્રજની આદ્ય શક્તિ ગૌરી મહારાણી યમુનાજીનું વ્રત-પૂજન કરશે તો તેમના પર શ્રી યમુનાજીની કૃપા ઉતરશે.

 

શ્રી ઠાકુરજીની વાત સાંભળીને વ્રજવાસીઓએ પોતાની વ્રજનારીઓને રાત્રિના સમયે ગૌરી પૂજન કરવા અનુમતિ આપી પણ પરંતુ વ્રજવાસીઓને ભય લાગ્યો કે વૃંદાવનમાં કંસના અનુચરો અને રાક્ષસો વારંવાર આવે છે તેથી વ્રજનારીઓની રક્ષા કોણ કરશે? વ્રજવાસીઓની ચિંતા જોઈને જેણે અનેક રાક્ષસોને મારીને વ્રજને ભયમુક્ત કરેલું છે તેવા નંદનંદન રક્ષક બની વ્રજનારીઓને યમુના તટ્ટ પર લઈ ગયાં. યમુના તટ્ટ પર શ્રી રાધાજીએ નવરાત્રીનો ઉત્સવ નવવિલાસનો પ્રારંભ કર્યો ત્યારે વ્રજનારીઓએ શ્રી યમુનાજીનું વ્રત પૂજન કરી પ્રાર્થના કરી કે અમને પ્રભુનો વિરહ ક્યારેય ન થાય.

 

આમ દેવી પૂજનના બહાને પરમ પ્રભુ શ્રી ઠાકુરજીનો મિલાપ વ્રજ ભક્તોએ કર્યો છે. તટ્ટ પર રાત્રિનો સમય પસાર કરવા માટે અને યમુનાજીનાં જળ પરથી આવતી શીતવાયુ લહેરીથી શીતલતા અનુભવી રહેલી વ્રજનારીઓનાં કંપનને દૂર કરવા માટે શ્રી ઠાકુરજીએ યમુના તટ્ટ પર રાસ ખેલ મનોરથ કર્યો જેથી શીતવાયુનો અહેસાસ આહ્લાદક બની જતાં ખેલનો આનંદ લઈ શકાય.

 

શ્રી ગુંસાઈજી પ્રભુચરણ કહે છે કે રાસ એ રસોનું સ્વરૂપ હોઈ જીવને માટે પરમાત્માનું મળવું એ ઉત્સવ બની જાય છે. વળી આ ઉત્સવમાં જીવનું પરમ પરમાત્મા સાથે પુનઃમિલન થવાનું હોઈ જીવરૂપી ગોપીઓ અવનવા રંગબેરંગી વસ્ત્રો અને શૃંગાર ધારણ કરે છે. જીવરૂપી ગોપીઓને ઉત્સાહપૂર્વક મળવા આવતી જોઈ શ્રી પ્રભુને અત્યંત આનંદ થતાં શ્રી યમુનાજીની સાક્ષીએ જીવરૂપી વ્રજનારીઑ સાથે વ્રજચંદ શ્રી કૃષ્ણ ઉલ્લાસિત બનીને નિત નાવીન્ય રીતથી રાસરમણ કરે છે.

 

અર્વાચીન યુગમાં નવવિલાસ મનોરથ અશ્વિન સુદ એકમથી દસમ સુધી હોય છે. શ્રી ઠાકુરજી અલૌકિક પતિ રૂપે મળે તે માટે કુંવારીકાઓ જવારાનું ઉદ્દીપન કરે છે અને વૈષ્ણવો શ્રી યમુનાજીનો ગરબો પધરાવે છે. ગરબામાં મગ, ચોખા અને ઘઉં પધરાવે છે. ગરબાની અંદર દીવો પધરાવી, શ્રી યમુના મહારાણીજીનું સ્થાપન, પૂજન અને પાઠ કરે છે. પોતાની શ્રદ્ધા, શક્તિ અને ભાવના પ્રમાણે જવારા, ઘટ, નામમંત્ર કે યજ્ઞ-અગ્નિ સ્વરૃપે શક્તિ સ્વરૃપા વ્રજવાસીની જનની શ્રી યમુનાજીની ઉપાસના કરે છે. અશ્વિન સુદ એકમે માટીનાં દસ પાત્રોમાં ઘઉં, જવ, મગ વગેરે દ્વારા અંકુર રોપણ કરવામાં આવે છે. આ દસ પાત્ર રાજસ, તામસ, સાત્વિક અને નિર્ગુણ ભક્તોના ભાવો દર્શાવે છે.

 

નવવિલાસના નવ દિવસ શ્રીઠાકુરજીને પણ વિવિધ રંગના છાપાના વસ્ત્રો ધારણ કરાવવામાં આવે છે અને નૂતન સામગ્રીઓ ધરાવવામાં આવે છે. દશેરાને દિવસે શ્રી ઠાકુરજીને અક્ષત તિલક કરવામાં આવે છે. આપણા ઠાકુર ગૌપાલ હોવા છતાં આ દિવસે ક્ષત્રિયોની જેમ શ્રી ઠાકુરજી સમક્ષ ઢાલ-તલવાર ધરાવવામાં આવે છે. સાંજના સમયે ગરબાનું અને જવારાનું વિસર્જન કરાય છે. નવવિલાસનો પર્વ હ્રદય અને મનની આંખોને ગમે તેવી મનભાવન લીલા છે. અર્વાચીન અને પ્રાચીન યુગની વ્રજ સંસ્કૃતિને ને જોડતાં રાસ ગરબાઓ થકી હજું પણ ક્યાંક ને ક્યાંક વ્રજ અને વ્રજ સંસ્કૃતિ આપણી સાથે રાસે રમી આપણું મિલન આપણાં વ્રજચંદ્ર શ્રી ઠાકુરજી સાથે કરાવે છે, ત્યારે આપણે પણ નવ વિલાસની રાત્રિએ શ્રી ઠાકુરજી સાથે રમણે ચઢેલી વ્રજનારીઓમાંની એક વ્રજનારી બની જઈએ છીએ.

 

 

સાભાર : -પૂર્વી મોદી મલકાણ –યુ એસ એ
 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email: [email protected]

 

 

 

(૨) કોઈ પીયુજીને જઈને એમ કહેજો રે, હા, પછી એટલો સંદેશો મારો દેજો રે ….

 

 

 

વિલાની રાત્રીનો ત્સવ…‘દાદીમા ની પોટલી’  પર આજની પોસ્ટ  પૂર્વિબેન  દ્વારા મોકલવામાં આવી છે., આજની પોસ્ટ મોકલવા બદલ અમો પૂર્વિ મોદી મલકાણ (USA) ના અંતરપૂર્વક્થી આભારી છીએ.

 

 

આજની પોસ્ટ આપને પસંદ આવી હોય તો  આપ આપના પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકી આભારી કરશો. આપના પ્રતિભાવ લેખિકાની કલમને સદા બળ પૂરે છે. આભાર ! ‘દાદીમા ની પોટલી’.

નવરાત્રી…એટ્લે … દિવ્યતાની ઓળખ…

રાત્રી….ટ્લે … દિવ્યતાની ખ”…..

 

 

maa durga

 

નવરાત્રી એ એક શબ્દમાં બે શબ્દ સમાયેલ છે. નવ+રાત્રી. નવનાં બે અર્થ થાય છે.  નવ અર્થાત નવું, નવલ અને નવ અર્થાત નવ નંબર, રાત્રી અર્થાત રાત…..રાત જે શાંતિ આપે છે, રાત જે આરામ આપે છે, રાત જે થાકેલ તન અને મનને ચૈતન્ય આપે છે. નવરાત્રીનાં આ નવ દિવસ એ છે, જેમાં જગતની દોડધામમાં ખોવાયેલ આપણાં અસ્તિત્વને શોધતાં શોધતાં આપણે સ્વયંની પાસે આવીને સ્વયંને ઓળખાવા પ્રયત્ન કરીએ છીએ. મનુષ્યની સાથે પ્રકૃતિનો પણ આ એવો સમય છે જેમાં પ્રકૃતિ પોતે પણ પોતાના જૂના વસ્ત્રોને ત્યાગી વસંતનાં નવા વસ્ત્રો પરિધાન કરવાનો સમય મેળવે છે. જે પ્રકારે નવજાત બાળક માતાની ગોદમાં અવતરે તે અગાઉ નવ મહિના માતાનાં ગર્ભમાં મોટું થાય છે તેજ રીતે સાધક પણ આ નવરાત્રીની નવ રાત અને નવ દિવસો દરમ્યાન ઉપવાસ, પ્રાર્થના, મૌન અને ધ્યાન, પૂજન, અર્ચન દ્વારા પોતાનાં અસ્તિત્વની નજીક જાય છે. નવરાત્રીની રાત સાધકને સ્થૂળ અને સૂક્ષ્મ એમ બે સ્તરે પોતાની જાત સાથે મળવા માટે મદદ કરે છે. શાસ્ત્રોમાં કહ્યું છે કે ઉપવાસ તનને પવિત્ર કરે છે, મૌન વાણીને પવિત્ર કરે છે, ધ્યાન સ્વયંની વાતો સ્વયં સાથે કરાવે છે તેથી, સ્વયંની સાથે આપણી મિત્રતાનો દોર વધુ મજબૂત થાય છે, જ્યારે પ્રભુનાં ગુણગાન આંતરિક ચેતનાનો પ્રાદુર્ભાવ કરી બેચેન થયેલા મનને શાંત કરે છે.

 

કાલિકાપુરાણમાં જણાવ્યું છે કે નવરાત્રી એ આદ્યશક્તિની આરાધના કરવાનો સમય હોવાથી આ નવ દિવસ દરમ્યાન સાધકે પોતાના મનને દિવ્ય ચેતનામાં લિપ્ત રાખવું જોઈએ. આ સમય દરમ્યાન સાધકે પોતાની અંદર જિજ્ઞાસાની ચેતનાનો દીપ પ્રગટાવવો જોઈએ અને વિચારવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ કે પ્રકૃતિની જે શક્તિએ આપને ધરતીની ગોદમાં ખેલવા માટે મૂક્યા છે તે શક્તિનું સ્તોત્ર શું છે? આપણે કહીએ છીએ કે આ મનુષ્યોનાં આવા નિરર્થક પ્રશ્નો છે પરંતુ પ્રકૃતિ અને માનવ વચ્ચેનો કોઈપણ પ્રશ્ન નિરર્થક હોતો નથી બલ્કે આવા જ સવાલ જવાબથી મનુષ્ય સર્જનાત્મક અને વિજયી બને છે. પરંતુ પ્રકૃતિની સાથેની કોઈપણ વાતચીતને આપણે નિરર્થક માનીએ છીએ અર્થાત આપણે નકારાત્મક વિચાર કરીએ છીએ. આ નકારાત્મક વિચાર મનમાં આવે તે સાથે જ તે મન પર પોતાનો કબ્જો જમાવી દે છે જેનાથી આપણે આપણાં લક્ષ્યથી વિચલિત થઈ જઈએ છીએ જેને કારણે મનમાં રાગ, દ્વૈષ, ઈર્ષા, અનિશ્ચિતતા, ભય, ડર, સંશય વગેરેનો જન્મ થાય છે. મનમાં રહેલા આ નકારાત્મક વિચાર વિમર્શથી દૂર રહેવા માટે આપણે આપણાં શરીરમાં જ છુપાયેલ સકારાત્મક શક્તિ ઉર્જાઓની પાસે જવું જરૂરી છે. આ ઉર્જાઓને પાછી મેળવવા માટે શક્તિની ઉપાસનાથી શું વિશેષ કંઇ હોઈ શકે કે? અને નવરાત્રીથી વિશેષ કોઈ સારો શક્તિનો તહેવાર હોઈ શકે કે?

 

દેવી ભાગવતમાં કહે છે કે માતા દુર્ગાએ નવરાત્રી દરમ્યાન નકારાત્મક શક્તિનાં પર્યાય રૂપ શુંભ, નિશુંભ, મહિષાસૂર, રક્તબીજ, મધુ, કૈટભ જેવા અનેક અસૂરોને માર્યા અને સૃષ્ટિમાં શાંતિ આપેલી હતી. પરંતુ સવાલ એ થાય કે આ અસૂરો કોણ હતા? તેઓ ક્યાં રહે છે? શાસ્ત્રો કહે છે કે આ અસૂરો આપણાં જ તન અને મન પર કબ્જો જમાવીને બેસેલા છે. જેમાં મધુ અસૂર એ રાગ છે અને કૈટભ અસૂર એ દ્વેષનું પ્રતિક છે, રક્તબીજઅસૂર એ નકારાત્મકતા અને વાસનાનું પ્રતિક છે, શુંભ એ સ્વયં પર સંશયનું પ્રતિક છે, નિશુંભ એ આસપાસ રહેલી સૃષ્ટિ પરનાં સંશયનું પ્રતિક છે. જ્યારે ભેંસ જેવા મસ્તકવાળો મહિષાસૂર….એ જડતાનું પ્રતિક છે. નવરાત્રીની શક્તિની ઉર્જા ભરેલી નવલ નવરાત્રીઑ જ્યારે આવે છે ત્યારે તે આપણાંમાં રહેલ મહિષાસૂરને મારી આપણાંમાં રહેલી તમામ જડતાને ઉખાડીને ફેંકી દે છે, અને આપણાં મસ્તકમાંથી રક્તબીજ રૂપી નકારાત્મક વિચારોને દૂર કરે છે, આ નકારાત્મક વિચારો દૂર થતાં જ મન અને હૃદયમાં રહેલ મધુ અને કૈટભ અસૂરો રૂપી દ્વેષ, રાગ, ઈર્ષા વગેરે પણ નષ્ટ થઈ જાય છે. રાગ અને દ્વેષ દૂર થતાં જ શુંભ રૂપી અસૂર દૂર થઈ જાય છે જેને કારણે આપણો સ્વયં પરનો સંશય દૂર થઈ જતાં સ્વયં પરનો આત્મવિશ્વાસ પાછો આવે છે. સ્વયં પર આત્મવિશ્વાસ આવતાં નિશુંભ અસૂરનો પણ નાશ થાય છે જેને કારણે આપણે પ્રસન્ન રહીએ છીએ અને એ પ્રસન્નતા આસપાસના વાતાવરણને પણ સંશયમુક્ત બનાવે છે અને આપણને અન્યો પર વિશ્વાસ રાખવા પ્રેરે છે.

 

આ રીતે એમ કહી શકાય કે નવરાત્રીએ પ્રાણ અને આત્માને સ્વચ્છ અને તંદુરસ્ત રાખવાનો ઉત્સવ છે. જે આપણાં તન-મનમાં છુપાયેલા અસૂરોનો નાશ કરે છે. અસૂરોની બીજી વ્યાખ્યા એ પણ કરી શકાય કે જે લોકોના, જાતિના, સમાજના વિચારો નકારાત્મક ભોગવાદી છે જે પ્રભુની પરમ શક્તિમાં વિશ્વાસ ધરાવતો નથી જે માત્ર વિવિધ પ્રકારના ભોગો ભોગવવામાં આનંદ માણે છે, જે પોતે તો જીવે છે પરંતુ બીજાને શાંતિથી જીવવા દેવામાં માનતો નથી તે અસૂર છે. આ રીતે જોતાં એમ પણ કહી શકાય કે આપણાં વિચારો જ આપણને સુર કે અસૂર બનાવે છે.

 

દેવી ઉપનિષદમાં કહે છે કે નવરાત્રીનાં નવ દિવસમાંથી પ્રથમ ત્રણ દિવસ માતા દુર્ગાની આરાધના થાય છે જે આત્મવિશ્વાસ અને અભયની પ્રતિક છે, ત્યાર પછીનાં ત્રણ દિવસ માતા લક્ષ્મીની આરાધના કરવાનાં દિવસો છે જે ધન-ધાન્યની પ્રતિક છે, અને નવરાત્રીનાં છેલ્લા ત્રણ દિવસ માતા સરસ્વતીનાં આરાધના કરવાનાં દિવસો છે જે જ્ઞાનનાં પ્રતિકરૂપ છે. શાસ્ત્રોમાં કહ્યું છે કે શક્તિનાં આ ત્રણ –ત્રણ દિવસ એ તામસી, રાજસી અને સાત્વિક એમ ત્રણ ગુણોને અનુરૂપ છે. આપણું જીવન પણ આ જ ત્રણ ગુણો પર ચાલે છે. નવરાત્રીનાં આ નવ દિવસો દરમ્યાન આપણી ચેતના તામસી ગુણ અને રાજસી ગુણની વચ્ચે વહેતી વહેતી નવરાત્રીના અંતનાં દિવસમાં સાત્વિક ગુણમાં ફેરવાઇ જાય છે. સંતો કહે છે કે સામાન્ય મનુષ્યોની દૃષ્ટિએ જે તામસી, રાજસી અને સાત્વિક છે તે ત્રણે ગુણોને બ્રહ્માંડની દૈદીપ્યમાન નારી શક્તિનાં રૂપમાં માનવામાં આવ્યાં છે.

 

નવરાત્રી દરમ્યાન માતૃરૂપી દિવ્યતાની આરાધના અને ઉપાસનાથી આપણે ત્રણે ગુણોને આપણાં જીવનમાં સંતુલિત કરીએ છીએ જેના કારણે આપણાં સત્વમાં વૃધ્ધિ થાય છે. નવરાત્રીનાં નવ દિવસ માતા શક્તિ પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતાને યાદ કરીને ઘણાં હોમ-હવન અને યજ્ઞ કરવામાં આવે છે. આ પાવન કરનારા હોમ-હવન, યજ્ઞની આહૂતિ અને મોટા સ્વરે ઉચ્ચારાતાં સંસ્કૃતનાં મંત્રો અને શ્લોકોથી વાતાવરણ પવિત્રતાથી ભરાઈ જાય છે જેને કારણે આપણી આસપાસની સૃષ્ટિ જીવિત થઈ જાય છે અને તે સૃષ્ટિમાં નવી ચેતના અને નવા ચૈતન્યનો પ્રાદુર્ભાવ થાય છે. શાસ્ત્રો કહે છે કે માતૃરૂપી દિવ્યતા નારીના પ્રત્યેક રૂપ સ્વરૂપમાં સમાયેલી હોય છે. પરંતુ આ બધાં જ રૂપો અને સ્વરૂપોને એક સાથે ઓળખવાનો તહેવાર તે નવરાત્રીનો ઉત્સવ છે.

 

નવરાત્રીના અંત પર આપણે વિજયાદશમી કે દશેરાનો ઉત્સવ ઉજવીએ છીએ. સંતો કહે છે કે નવરાત્રીનાં નવ દિવસ આનંદ ઉમંગે ખેલ્યાં બાદ દશેરાનાં દિવસે આપણી તમામ ચેતનાઓ જાગૃત થઈ જાય છે. જે શક્તિને કારણે આપણે જાગૃત થઈએ છીએ તે સૃષ્ટિશક્તિ, નારીશક્તિ અને માતૃશક્તિ પાસેથી આપણે જે કંઇ મળે છે તે આર્શીવાદ રૂપે સ્વીકારી તેમના પ્રત્યે કૃતજ્ઞ થઈએ.

 

લેખક સંકલન-પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ.

સાભાર : સંદેશ દૈનિકનાં સૌજન્યથી

 

બ્લોગ લીંક:http://das.desais.net
email: [email protected]

 

(૧) દૂહા છંદ …

 


.

(૨) મા ગરબે તે રમવા નીશાર્યા રે દેવી અન્નપૂર્ણા …

 


 

‘દિવ્યતાની ……ટ્લે રાત્રી…’ ની જાણકારી  સંદેશ દૈનિકના સૌજન્યથી,  લેખ સંકલન કરી   ‘દાદીમા ની પોટલી’  પર મૂકવા નમ્ર કોશિશ  શ્રીમતી પૂર્વિબેન  દ્વારા આજની પોસ્ટમાં કરવામાં આવેલ છે.,  જે બદલ અમો પૂર્વિ મોદી મલકાણ (USA)ના અંતરપૂર્વક્થી આભારી છીએ.

 

આજની પોસ્ટ આપને પસંદ આવી હોય તો,  આપ આપના પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકી આભારી કરશો. આપના પ્રતિભાવ લેખિકાની કલમને સદા બળ પૂરે છે. આભાર ! ‘દાદીમા ની પોટલી’.

નવલા નોરતાં અને ગરબાની પરંપરા …

લા નોતાં ને બાની રંરા

 

 

 
ગરબો, માતા અંબા અને બહુચરાજીનો ગરબો, ગુજરાતનો ગુજરાતી ગરબો…….એ ગુજરાતનાં લોકનૃત્યમાંનો એક ઉત્સવ છે. આસો માસની શુક્લ પક્ષની એકમ તિથીથી લઈને દશમ સુધી આ ગરબો લેવાય છે, રમાય છે અને ખેલાય છે. રંગીલા ગરબાની, રંગબેરંગી ગરબાની, તારલિયાઑથી મઢેલ આ રાત્રીઓને નવરાત્રી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

 

ગરબાની ભાવનાનું પ્રાગટ્ય:-

 

જ્યારે ધરતી સૃષ્ટિના સંચાલન હેતુ વર્ષાઋતુ પાસેથી જળરૂપી અમૃત લઈને આનંદિત થઈ જાય છે ત્યારે ધરતી પ્રકૃતિનો આભાર માનતા નાચી ઊઠે છે, આ સમયે મનુષ્યો પણ આ સુહાવની ઋતુને આનંદિત કરવા કૃતગ્યતાપૂર્વક સૃષ્ટિ સાથે એકાકાર થઈ જવા માટે પોતાની ઉર્મિઓને રજૂ કરે છે પરંતુ ભાષા અને શબ્દો કોઈ નિશ્ચિત સીમા સુધી જ ભાવોને વ્યક્ત કરવા સમર્થ હોય છે તેથી વધતાં ભાવોની ઉર્મિઑને મનુષ્ય કોઈને કોઈ પ્રતિક્રિયા દ્વારા વ્યક્ત કરે છે. આવા જ એક ભાવોની ઉર્મિઓની ક્રિયાઓ રૂપે નૃત્યનો જન્મ થાય છે જેમાં લોકો નાચે છે, નચાવે છે અને આનંદિત બનીને ઝૂમી ઊઠે છે ત્યારે તેમની આ ઉર્મિઓમાં નાદ અને નર્તન બંને એક સ્વરૂપ લઈને સમાઇ જાય છે. આવા જ એક નાદ અને નર્તનનાં પ્રકારમાં ગરબા પણ સમાયેલ છે. બીજા મત અનુસાર ભય અને અસુરક્ષાની ભાવનામાંથી બહાર નીકળવા આદિમાનવ ધર્મ તરફ વળ્યો ત્યારે એણે બલિદાન, પૂજન, નાદ અને નર્તન રૂપે જ પોતાનાં ભાવને વ્યક્ત કર્યો છે.  આ રીતે જોતાં ગરબાને સર્વાંશે ધર્મનું પ્રતિક માની શકાય છે પરંતુ ગરબાની સાથે સાથે શક્તિનું માહાત્મ્ય, પૂજન અને અર્ચન પણ જોડાયેલ હોવાથી તેને શક્તિનાં પણ વિવિધ સ્વરૂપો સાથે જોડવામાં આવ્યો છે.

 

ગરબો શબ્દ મૂળ સંસ્કૃત શબ્દ ગર્ભદીપ પરથી આવેલો છે પરંતુ ’ગરબો’ એ શબ્દની સંપૂર્ણ વ્યુત્પતિ માટે આપણા વિદ્વાનો હજુ સુધી એકમત નથી તેથી દીપગર્ભ ઘટ, ગર્ભો, ગરભો વગેરે શબ્દોનું અપભ્રંશ થતાં થતાં ગરબો એ શબ્દનું અસ્તિત્વ આવ્યું હશે તેમ માની શકાય છે. યુગોથી ચાલી આવતી આ ગરબા પ્રણાલિકાનાં મુખ્ય બે પ્રકાર છે. એક પ્રકાર સ્થૂળ રૂપે રહેલ છે અને બીજો પ્રકાર વાણી રૂપે પ્રગટ થાય છે. ગરબાનાં પ્રથમ સ્થૂળ સ્વરૂપમાં માટીનો કે ધાતુનો ગરબો આવે છે અને બીજા પ્રકારમાં તાળીઓ પાડતાં દીવા કે માંડવીની આસપાસ ફરતાં ગાવું અર્થાત વાણી સ્વરૂપે પ્રગટ થાય છે તે ગરબો. ગ્રામ્યભાષામાં ‘મોરિયો” તરીકે ઓળખાતાં આ ગરબાનું નવરાત્રીનાં દિવસમાં અનેરું મહત્વ હોય છે. ભગવદ્‌ગોમંડલમાં ગરબો શબ્દનો અર્થ કરતાં કહ્યું છે કે માટીની, કે ધાતુની બનાવેલી કાણાઓવાળી માટલીની અંદર રહેલા ગર્ભને ગરબો કહે છે. આ કાણાઑમાંથી ગર્ભમાં રહેલ દીપ પોતાનાં તેજોમય પ્રકાશ પાથરે છે. માટીના ગરબાનો અર્થ કાઢતાં આપણાં શાસ્ત્રો કહે છે કે માટી એ પૃથ્વી તત્વનો ભાગ છે તેમ આપણું શરીર પણ પૃથ્વી તત્વનો એક ભાગ છે. ગરબાનો દીપ તે આપણાં આત્માનું સ્વરૂપ છે. જ્યારે એ આત્મા રૂપી દીપમાંથી તેજોમય કિરણો છે જે બહાર પ્રસરીને જગતને આનંદ રૂપી પ્રકાશ આપે છે.

 

ગરબાનો ઇતિહાસ:-

 

“અભિનય દર્પણ” નામનાં ગ્રંથમાં જણાવેલ છે કે માતા ગૌરીએ પોતાની પુત્રી ઓખાને લાસ્ય નર્તન વિષે શીખવ્યું હતું. માતા ગૌરીનાં શ્રાપને કારણે ઓખાએ અસૂરરાજ બાણાસુરને ત્યાં તેની પુત્રી ઉષા બનીને જન્મ લીધો પરંતુ તેને તેનાં પૂર્વજન્મનાં સંસ્કારોની ભૂમિકા તેને હંમેશા યાદ રહી. મોટા થયાં બાદ ઉષાનાં વિવાહ દ્વારકામાં ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનાં પૌત્ર સાથે થયાં ત્યારે આ નર્તન લાસ્ય ઉષાએ દ્વારિકાની સ્ત્રીઓને શીખવ્યું. દ્વારિકાથી ગરબો સુરાષ્ટ્ર અને રૈવર્તક દેશ ગયો.(એ સમયે જે અલગ અલગ દેશ કહેવાતા તે આજે એક સૌરાષ્ટ્ર ગણાય છે. સુરાષ્ટ્ર-આજનાં સૌરાષ્ટ્રનો અમુક ભાગ અને રૈવર્તક-આજનું જૂનાગઢ) અને રૈવતક દેશથી ગરબો અર્નત દેશ (ગુજરાત) તરફ ગયો. આમ ઉષા દ્વારા શરૂ થયેલ ગરબાએ દ્વારિકાથી પોતાનો પ્રવાસ દૂરસુદૂર સુધી કર્યો. ઉષા દ્વારા લાવેલ આ લાલિત્ય ધરાવતાં લાવણ્યમય લાસ્યનું સમયાંતરે અપભ્રંશ થઈ જતાં રાસ્ય શબ્દ અસ્તિત્વમાં આવ્યો. આ રાસ્યનું રાસક બન્યું અને આજે એ રાસ તરીકે પ્રચલિત બન્યું. રાસ્ય અને લાસ્ય એ બંને શબ્દોને સ્વીકારીએ તો પણ આ બંને શબ્દ નર્તન સાથે જોડાયેલ છે, અને જ્યાં નર્તન છે ત્યાં નાદ પણ વિવિધ સ્વરૂપે રહેલો છે. નર્તન અને નાદનો એ સંયોગ જ્યારે ઘટમાંનાં ગર્ભદીપ સાથે જોડાયો ત્યારે એનું સ્વરૂપ ગર્ભા, ગરભા અને ગરબા તરીકે ઓળખાયો. આમ “ગરબો” એ શબ્દની સંજ્ઞાની છાયાઓ ક્રમશઃ વિસ્તાર પામતી રહી. આથી જ લોક નર્તન શાસ્ત્રોમાં કહે છે કે ગરબો લેવાય છે, ખેલાય છે, ગવાય છે, ઘુમાય છે, ખરીદાય છે અને તેનું પૂજન પણ કરાય છે.

 

એક અન્ય માન્યતા એ પણ છે કે ગરબો એ એક લોકસંસ્કૃતિ અને લોકનૃત્યનું પ્રતિક પણ છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે ગામડામાં રહેતા લોકો અનાજ પાકી જાય, ને આનંદના દિવસો આવે ત્યારે લોકો ભેગા થઇને દેવીદેવતાની સ્તુતિ કરીને આભાર વ્યક્ત કરતા હતા. આમાંથી એક લોકસંગીતનો પ્રકાર ઉભો થયો જેને ગરબો કહેવાયો. જૂની પરંપરામાં રાસ, દાંડિયા રાસ, ગોફ, મટકી, ટીપ્પણી, હીંચ, હૂડો, દાંડિયા, મણિયારો, વગેરે પ્રકાર હતાં. હવે સમય અનુસાર ભારતનાં જુદાજુદા પ્રદેશમાં જુદીજુદી રીતે ગરબા લેવાતા થયાં ને એમાં જુદા જુદા વિચાર, તાલ, લય, ગૂંથણી, તાલી, ચપળતા, પદગતિ, લચક, ઠેસ, સંગીત, નર્તન, વાદ્યો, પગલાં વગેરે જેમ મળતા ગયાં તેમ તેમ ગરબામાં પણ વૈવિધ્ય આવવા લાગ્યું. ગ્રામ્ય નારીઓ અને કુંવારીકાઑ માથા પર એકથી વધુ બેડાં લઈ, ગરબી, માંડવડી, દીવા, દીવડી, દાંડિયા, મંજીરા વગેરે લઈ વિવિધ અંગભંગની ક્રીડાઓ વૈવિધ્ય સાથેનાં નર્તન કરવા લાગી ત્યારે એ ગરબાઓમાં વધુ નાવીન્ય આવવા લાગ્યું.

 

ગરબાની જેમ ગરબીનાં પણ હિન્દુ શાસ્ત્રોએ ઘણાં જ ગુણગાન ગાયા છે. વર્તુળાકારે થતાં તાલીરાસમાં ગવાતા વૃંદગીતોને ગરબા અને શક્તિની આરાધના કરતાં કરતાં જે સ્થળ કે મંડપ નીચે ગરબાનાં આરાધકો કે આરાધિકાઑ ભેગા થાય છે તે મંડપ ગરબી તરીકે ઓળખાય છે. ગરબાની જેમ ગરબીનાં પણ બે સ્વરૂપ છે. ગરબી લેવાય પણ છે અને ગરબી આવે પણ છે. ગુજરાતમાં આવી શેરી ગરબીઓ અને શેરી ગરબાઓ ખૂબ પ્રખ્યાત છે. પ્રાચીન ગરબાનું વિષય વસ્તુ મુખ્યત્વે લોકકૃતિ, લોકગીત છે જે વિશેષતઃ શક્તિની આરાધના કરતાં અને શ્રી કૃષ્ણની લીલાઓ દર્શાવતાં ભક્તિપ્રધાન હોય છે. આ ઉપરાંત લોકજીવનને સ્પર્શતા વિષયો, સાધારણ લોકસમુદાય સહજતાથી ગાઈ શકે તેવા પ્રધાન લોકઢાળમાં ગવાતાં ગરબા કે ગીતો હોય છે. કૃષ્ણભક્તિનાં અને શક્તિ આરાધનાનાં ગરબાને બાદ કરતાં પ્રાચીન ગરબાઓ માટે ઈ.સ. ૧૭૮૦માં થયેલા વલ્લભ મેવાડાનું નામ લેવાય છે,  અને તેજ રીતે ગરબીમાં ઈ.સ. ૧૭૨૧માં થયેલ ભાણદાસજીનું નામ લેવાય છે. આ ઉપરાંત કવિ શામળશા, કવિ પ્રેમાનંદ, કવિ દયારામ વગેરે સર્જકોએ પણ ગુજરાતને વિવિધ ગરબા અને ગરબીઓની ભેંટ આપી છે.

 

ગરબાનો ઇતિહાસ કહે છે કે મધ્યકાલિન સમય સુધી ગરબામાં ભક્તિ અને શક્તિનાં ઓચ્છવો અને ઉત્સવોનું પ્રતિબિંબ જોવા મળતું હતું પરંતુ સમય જેમ પસાર થતો ગયો તેમ લોકસમાજની માંગ અનુસાર ગરબાએ સામાજિક સ્વરૂપ લઈ લીધું અને તેમાં લોકસાહિત્યો પણ પોતાનો રંગ ઉમેરતા ગયાં. આજે આજ ગરબામાં ફિલ્મી ગીત સંગીતે પણ પોતાનો રસ ઉમેર્યો છે. વાર તહેવારે અને આનંદ ઉત્સવમાં ઘર આંગણ સુધી આવી જતો ગરબો એ કોઈપણ રૂપ-સ્વરૂપમાં હોય પણ તનમનમાં થનગનાટ કરાવી જ જાય છે, ત્યારે સર્વ વાતાવરણમાં પ્રસન્નતાના તોરણ બંધાઈ જાય છે.

 

લેખક સંકલન –પૂર્વી મોદી મલકાણ – (યુ એસ એ)

સાભાર : સંદેશ દૈનિકનાં સૌજન્યથી

 

બ્લોગ લીંક:http://das.desais.net
email: [email protected]

 

(૧)ધરા માટલીયા વાળી …

 


 

(૨) વિશ્વંભરી સ્તુતિ …

 

 

રાત્રીમાં બાની રંરા ની જાણકારી  સંદેશ દૈનિકના સૌજન્યથી  સંકલન દ્વારા  બ્લોગ પર મૂકવાની  નમ્ર કોશિશ  શ્રીમતી પૂર્વિબેન દ્વારા આજની પોસ્ટમાં કરવામાં આવેલ છે;  જે બદલ અમો પૂર્વિબેન મોદી મલકાણ (USA)ના અંતરપૂર્વક્થી આભારી છીએ.

 

       આજની પોસ્ટ આપને પસંદ આવી હોય તો  આપ આપના પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકી આભારી કરશો. આપના પ્રતિભાવ લેખિકાની કલમને સદા બળ પૂરે છે. આભાર ! ‘દાદીમા ની પોટલી’.

મોર બની થનગાટ કરે…

મોર બની થનગાટ કરે… (ઝવેરચંદ મેઘાણી)

સ્વર: ચેતન ગઢવી…

 

 

રાષ્ટ્રીય શાયર તરીકે જાણીતા થયેલ ઝવેરચંદ મેઘાણીએ મૂળ કવિવર રવિન્દ્રનાથ ટાગોરની કૃતિ ‘નવી વર્ષા’ નું ગુજરાતી રૂપાંતર કરવાનું બીડું ઝડપ્યું  અને પરિણામ … ગુજરાતી સાહિત્યની કલગી સમાન એક સદાબહાર રચનાનું સર્જન થયું. વર્ષાઋતુ આવતાં જ્યારે આકાશ ઘનઘોર શ્યામરંગી વાદળોથી ઘેરાઈ જાય ત્યારે સૃષ્ટિ સોળે શણગાર સજી મેઘના સ્વાગત માટે થનગને. મયૂર માટે તો વર્ષા એટલે પ્રણયનું આહવાન .. એના હૃદયમાં વાસંતી ભરતી જાગે, એનું રોમેરોમ નર્તન કરી ઊઠે.  આજે આપણે   વર્ષારાણી નાં આગમન નાં વધામણા આપીએ અને  શ્રી  મેઘાણીજી ની  સુંદર અમર કૃતિ …માણીએ …

 

 

 peacock.1

 

 

બહુ રંગ ઉમંગમાં પીછ પસારીને
બાદલસું નિજ નેનન ધારીને
મેઘમલાર ઉચારીને આકુલ પ્રાણ કોને કલ-સાદ કરે.
મોર બની થનગાટ કરે

ઘર ઘરર ઘરર મેઘઘટા ગગને ગગને ગરજાટ ભરે
ગુમરી ગુમરી ગરજાટ ભરે
નવે ધાનભરી મારી સીમ ઝૂલે.
નવ દીન કપોતની પાંખ ખૂલે.
મધરા મધરા મલકઐને મેંડક મેંહસું નેહસું બાત કરે
ગગને ગગને ગુમરાઇને પાગલ મેઘઘટા ગરજાટ ભરે.
મન મોર બની થનગાટ કરે

 

નવ મેઘ તણે નીલ આંજણિયે મારા ઘેઘૂર નૈન ઝગાટ કરે.
મારા લોચનમાં મદઘેન ભરે.
મારી આતમ લે?ર બિછાત કરે
સચરાચર શ્યામલ ભાત ધરે
મારો પ્રાણ કરી પુલકાટ ગયો પથરાઇ સારી વનરાઇ પરે
ઓ રે ! મેઘ અષાઢીલો આજ મારે દોય નેન નિલાંજન-ઘેન ભરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

 

ઓલી કોણ કરી લટ મોકળીયુ ખડી આભ-મહોલ અટારી પરે
ઊંચી મેઘ-મહોલ અટારી પરે
અને ચાકમચૂર બે ઉર પરે
પચરંગીન બાદલ-પાલવડે
કરી આડશ કોણ ઉભેલ અરે
ઓલી વીજ કરે અંજવાસ નવેસર રાસ જોવ અંકલાશ ચડે
ઓલી કોણ પયોધર સંઘરતી વીખરેલ લટે ખડી મે?લ પરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

 

નદીતીર કેરા કુણા ઘાસ પરે પનિહાર એ કોણ વિચાર કરે
પટ-કુળ નવે પાણી-ઘાટ પરે !
એની સુનમાં મીટ મંડાઇ રહી
એની ગાગર નીર તણાઇ રહી
એને ઘર જવા દરકાર નહી
મુખ માલતીફૂલની કુંપળ ચાવતી કોણ બીજા કેરૂં ધ્યાન ધરે!
પનિહાર નવે શણગાર નદી કેરે તીર ગંભીર વિચાર કરે!
મન મોર બની થનગાટ કરે

 

ઓલી કોણ હિંડોળ ચગાવત એકલ ફૂલ બકુકની ડાળ પરે
ચકચૂર બની ફૂલ-ડાળ પરે
વીખરેલ અંબોડાના વાળ ઝૂલે
દિયે દેહ-નીંડોળ ને ડાળ હલે
શિર ઉપર ફૂલ ઝકોળ ઝરે
એની ઘાયલ દેહના છાયલ-છેડલા આભ ઉડી ફરકાટ કરે
ઓલી કોણ ફંગોળ લગાવત એકલ ફૂલ બકુલની ડાળ પરે!
મન મોર બની થનગાટ કરે …

 

મન મોર બની થનગાટ કરે …
મન મોર બની થનગાટ કરે …
મન મોર બની થનગાટ કરે …

 

 

– ઝવેરચંદ મેઘાણી

 

બ્લોગ લીંક : http:das.desais.net
email : [email protected]

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

ગોપાલ મારો પારણીયે ઝૂલે રે …

ગોપાલ મારો પારણીયે ઝૂલે રે …

 

નિષ્કામ કર્મ યોગી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ નો જન્મ તો કાલે મનાવ્યો, તો ચાલે આજે પારણે ઝુલાવીએ, પારણીએ ઝૂલાવીએ તો તેના હાલરડા તો ગાવા પડે ને ? તો ચાલો આજે માણીએ અલગ અલગ સ્વરમાં કાના ના હાલરડા…

આજની પોસ્ટ પસંદ આવે તો આપના પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકશો…. આભાર ! ‘દાદીમા ની પોટલી’ …

 

.
(૧)ગોપાલ મારો પારણીએ ઝૂલે રે …
સ્વર: નિધિ ધોળકિયા અને સાથી …

.
(૨)

સ્વર: હેમંત ચૌહાણ …

 

 

 

બ્લોગ લીંક: http:das.desais.net
email: [email protected]

નિષ્કામ કર્મયોગી શ્રી કૃષ્ણ …

નિષ્કામ કર્મયોગી શ્રી કૃષ્ણ  …

 

સૌ વાંચક મિત્રો – ભાઈ -બહેનો  ને આજના શુભ પર્વ – બાલ કૃષ્ણ  જન્મ ની વધાઈ હો.  આપ સર્વે ને તેમજ આપના પરિવારને આજ ના શુભદિન ની શુભકામના સાથે શુભેચ્છાઓ પાઠવીએ છીએ.

‘ નિષ્કામ કર્મ યોગી શ્રી કૃષ્ણ’ … ના જન્મ નો મહિમા સાથે શ્રી કૃષ્ણની  આનુષંગિક પોસ્ટ તેમજ   જન્મની વધાઈ ના પદ ની પોસ્ટ  (હવેલી સંગીત ના સ્વરૂપે)  ‘દાદીમા ની પોટલી’  પર અમારા શુભ ચિંતક  વૈષ્ણવ  શ્રીમતિ પૂર્વિ  મોદી – મલકાણ .. (યુ.એસ.એ) દ્વારા મોકલવામાં આવી છે, આજની આ સુંદર પોસ્ટ  મોકલવા બદલ અમો પૂર્વિબેન ના  અંતરપૂર્વક થી આભારી છીએ.

 

આજની પોસ્ટ સાથે  વધાઈ ના પદ ની પોસ્ટ માણવાની  આપને મજા આવી  હોય તો આપના પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર જરૂર મૂકી આભારી કરશો.  જે લેખિકા ની કલમ ને બળ પૂરે છે અને તેના ઉસ્ત્સાહ ને જોમ પૂરે છે.

 

(૧)  જન્માષ્ટમીની અંધારી રાત્રિએ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ શા માટે જન્મ્યાં? …

 

 

વૈષ્ણવોના વ્હાલા પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણનો જન્મ બંદીગૃહમાં રાત્રિના અંધકારને પોતાની ગોદમાં છુપાવેલી અષ્ટમીની મધ્યરાત્રિએ થયો. અંતઃકરણ પ્રબોધમાં શ્રી મહાપ્રભુજીએ બંદીગૃહ અને અંધકારને વિશેષ રીતે મૂલવતાં સમજાવતા છે કે જીવ જે સ્થળ, અને જે પળમાં જન્મે છે તે સમયનું બંધન તે બંદીગૃહ છે, અને અંધકાર તે જીવની કર્મભૂમિ છે. કર્મભૂમિ એ જીવ અને પ્રભુ બંનેને માટે હોય છે, તેથી સંસારમાં કોઈપણ સ્થળેથી પ્રગટ થતો જીવ તે અંધકાર રૂપી ભૂમિમાં બીજ રૂપે રહે છે અને પોતાના યોગ્ય સમય અનુસાર તે અંધકારમાંથી જન્મ લઈ પ્રકાશ તરફ પોતાના પ્રથમ પગલાં ભરે છે. અંધકાર અને પ્રકાશનો બીજો અર્થ મૂલવતાં શ્રી મહાપ્રભુજીએ કહે છે કે શ્રી ઠાકુરજી એ પ્રકાશ છે અને માયા એ અંધકાર છે, જ્યાં જ્યાં પ્રકાશ રૂપ શ્રી કૃષ્ણ બિરાજતાં હોય ત્યાં માયારૂપી અંધકાર રહી શકતો નથી, આથી જ વસુદેવજી શ્રી ઠાકુરજીને લઈને જ્યારે બંદીગૃહમાંથી ગોકુળ જવાનો નિશ્ચય કર્યો તે સાથેજ બંદીગૃહની બહાર રહેલા  તમામ અંધકારભર્યા માયારૂપી દરેક વિઘ્નો દૂર થતાં ગયાં. શ્રી ગોકુલેશ પ્રભુચરણ કહે છે કે દરેક જીવ પોતે પોતાના કરેલા કર્મબંધનના કારાગારમાં જન્મે છે અને તે કર્મબંધન રૂપી કારાગૃહમાંથી મુક્તિ કેમ મળે એનો સંદેશો આપવા માટે સ્વયં ભગવાને કારાગારમાં મનુષ્ય તરીકે જન્મ લઇ પોતાની દિવ્યતાનો અનુભવ કરાવ્યો છે. વેદોમાં કહ્યું છે કે મનુષ્ય જો ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનું સ્મરણ અને તેમની જીવનયાત્રાનું અનુસરણ કરે છે ત્યારે તે જીવ કર્મબંધનો છોડીને મુક્તિ તરફ પ્રયાણ કરે છે.

 

-પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ

(૨) શું આપ જાણો છો કે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ મથુરાથી ગોકુળ શા માટે ગયા? …

 

શ્રી ભાગવતજીની ટીકા વિજ્ઞપ્તિ શ્રી સુબોધિનિજીમાં કહે છે કે બાબાનંદ આનંદના પ્રતિનિધિ હોવાથી તેમનું ગૃહ પણ આનંદમય છે. મૈયા યશોદા યશ આપનારી અને માતૃત્વથી ભરેલી છે તેથી તેના આંગણામાં સદાયે માતૃત્વ રસ બનીને વહ્યા કરે છે. બાબાનંદના આનંદિત અને મૈયા યશોદાના વાત્સલ્ય પૂર્ણ હસ્ત નીચે શ્રી ઠાકુરજીએ ધર્મના ઉધ્ધાર અર્થે શ્રીમદ્ ગોકુલ અને વ્રજમાં કરેલી અનેક લીલાઓમાં અનેક કર્મ પ્રગટ કર્યા છે. આમ શ્રી ઠાકુરજીએ પોતાના ધર્મ અને ધર્મી સ્વરૂપને પ્રગટ કરીને પોતાના ભક્તોને પોતાની લીલાનો અનુભવ કરાવવા માટે શ્રી ગોકુલમાં બાબા નંદ અને મૈયા યશોદાને ત્યાં પધાર્યા છે.

-પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ..

 

 

(૩)  શું તમે જાણો છો કે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ પૃથ્વી પર અવતાર શા માટે લીધો છે ?

 

ભગવાન કૃષ્ણના અવતાર દ્વારા આપણને માનવરૂપમાં પરમાત્માનો પરિચય થયો છે. જ્ઞાનીઑ અને યોગીઓ સદાયે કહે છે કે આ સૃષ્ટિના કર્તા હર્તા તે નિરાકાર છે અને નિરંજન પ્રેમ તત્વવાળા છે પરંતુ તે પ્રેમ પણ પ્રભુની માયાનો જ એક ભાગ છે તો પછી એ માયા તત્વવાળા પ્રભુ સૃષ્ટિમાં અવતાર શા માટે લે છે? પરંતુ જેમ જ્ઞાની પંડિતો અને વિદ્વાનોની પરીક્ષા જેમ ભાગવતમાં થાય છે તે રીતે પ્રભુની નિરાકાર અને નિરંકુશ શક્તિની પરીક્ષા પણ મનુષ્યવતારરૂપે થાય છે, આથી સૃષ્ટિના પાલનકર્તા પણ મનુષ્યરૂપે અવતાર ધારણ કરીને ભૂમિ પર આવે છે અને મનુષ્યોની જેમ જ ક્રીડા કરી સંસારને ચલાવનાર ધર્મના આત્માને પ્રગટ કરે છે. શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજી કહે છે કે સામાન્ય મનુષ્ય એ લૌકિક જનની દ્વારા કર્મબંધનથી જન્મ લે છે અને ભગવાન ધર્મને ધારણ કરીને અવતાર લે છે. ઉપનિષદમાં કહ્યું છે કે અવતાર એટલે કે ઊંચા ક્ષેત્રમાંથી નીચે આવતું તે. ભગવાન પોતે પોતાના પૂર્ણત્વ પામેલી નિશ્ચલ સ્થિતિની અંદર નિરાકાર અને નિરંજન રૂપે ઉચ્ચસ્થાને બિરાજમાન રહી ફર્યા કરે છે, પરંતુ એજ નિરાકાર શક્તિ જ્યારે પોતાનું ઉચ્ચ આસન છોડીને જ્યારે પણ ભૂમિ પર અવૃત થાય છે ત્યારે સંસારના સમસ્ત ધર્મચક્ર, ઋતુઓ અને સમયના પરિબળનું ખંડન થાય છે અને આ ખંડિત થયેલ ચક્રની અંદર પ્રભુ અવતાર ધારણ કરીને પોતાની લીલાનો પ્રારંભ કરે છે. વેદોમાં કહ્યું છે કે જ્યારે સંસારમાં રહેલ સચરાચર સૃષ્ટિ પર અનાચાર, અસત્યનો ભાર વધી જાય છે ત્યારે અસુરો અને અધર્મનું પ્રાધાન્ય વધી જાય છે આ સમય દરમ્યાન સચરાચર સૃષ્ટિ પર ભય છવાઈ જતાં સત્ય, સતજનો અને ધર્મના ઉત્કર્ષ માટે પ્રભુ ભૂમિ પર અવતાર ધારણ કરે છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ ભગવદ્ ગીતામાં કહ્યું છે કે :

 

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिभवति भारत ।
अभ्युत्थानम अधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम।।
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ।।

 

આજ સુધીમાં ભગવાનના જેટલા અવતારો થયા છે તે બધા જ અવતારો એકબીજાથી ઘણા જ અભિન્ન છે તેમ છતાં તે તમામ અવતારો કોઈને કોઈ રીતે અપૂર્ણ અને મર્યાદિક હતાં. પરંતુ દ્વાપર યુગમાં ભગવાનનો શ્રી કૃષ્ણ તરીકેનો અવતાર તે અદ્ભૂત, અપૂર્વ અને અદ્વૈતપૂર્ણ છે. પહેલા સાત અવતારો જે કાર્ય ન કરી શક્યા તે તમામ કાર્યોને અષ્ટમ અવતારરૂપ પ્રભુ શ્રી કૃષ્ણચંદ્રએ પોતાના આ એક જીવનકાર્ય દરમ્યાન કર્યા છે. પ્રભુના આ અવતારને પૂર્ણ પુરુષોત્તમ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો છે. વિદ્વાનો કહે છે કે પૂર્ણ પુરુષોત્તમનું જે બહુમાન ભગવાન વિષ્ણુને નથી મળ્યું તે બહુમાન કેવળ અને કેવળ મનુષ્યવતાર શ્રી કૃષ્ણને જ શા માટે મળ્યું છે? શ્રી વિઠ્ઠલેશ પ્રભુચરણ કહે છે કે તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે સમગ્ર સૃષ્ટિના વ્યાપને- એની ભવ્યતાને, ના માન અને મર્યાદાને, એનાં સુખો અને દુ:ખોને, સાંસારિક જીવનની મહત્તા, મહત્વતા અને એના સંપૂર્ણ રૂપને જેણે નિખાલસપણે સ્વીકારી લીધું છે તે કેવળ શ્રી કૃષ્ણ છે તેથી મનુષ્યોને પોતાની જેમ જ સહજતાથી જીવનની સામે સન્મુખ થયેલા શ્રી ઠાકુરજી પૂર્ણ લાગે છે તેથી જ સમગ્ર સંસારના ઉધ્ધારના ઉદેશ્યને ધ્યાનમાં રાખીને ભગવાન વિષ્ણુ પૂર્ણ પુરુષોત્તમ રૂપે વ્રજભૂમિ પર પ્રગટ થયા છે.

-પૂર્વી મોદી મલકાણ યુ એસ એ. 

(૪)  કૃષ્ણ જન્મની વધાઈ … (પદ) …  (હવેલી સંગીત) …

 

(૧)

(૨)

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net

email: [email protected]