બાજરીચી થાલીપીટ્ઠ …..(મહારાષ્ટ્રીયન) …

બાજરીચી થાલીપીટ્ઠ …..(મહારાષ્ટ્રીયન) …

જેમ ગુજરાતીઓના થેપલા મસાલેદાર હોય છે એમ અમારા મહારાષ્ટ્રીયનની થાલીપીટ્ઠ હોય છે. આજે આપણે એજ થાલીપીટ્ઠનો સ્વાદ લઈશું.

સામગ્રી :

૨ વાટકી બાજરીનો લોટ

૨ નાની ઝૂડી મેથીની ભાજી (સવા કપ લગભગ)

૧-૧/૨ (દોઢ) ચમચી વાટેલાં આદું, મરચાં અને લસણ ની પેસ્ટ

મીઠું સ્વાદ અનુસાર

મરી પાવડર

૧ ચમચી મેથી પાવડર

૧ ચમચી ઘી

ગરમ પાણી

૧ ચમચી આખું જીરૂ

રીત:

૧) મેથીની ભાજી સાફ કરી ધોઈ બારીક સમારી લેવી.

૨) તેમાં વાટેલાં આદું, મરચાં, લસણની પેસ્ટ નાખવી થોડું મીઠું અને મરી પાવડર નાખી અને મિક્સ કરી લગભગ ? કલાક માટે રાખી દેવી.

૩) તેનાથી મેથીમાંથી પાણી છૂટશે અને તે જ મિશ્રણમાં – કલાક બાદ બાજરીનો લોટ, મેથી પાવડર આખું જીરું અને ઘી સ્વાદ અનુસાર મીઠું નાખી લોટ બાંધવો. જરૂર પડે તો જ ગરમ પાણીનો થોડો ઉપયોગ કરવો.

૪) લોટ બહુ કઠણ પણ નહીં અને ઢીલો પણ નહીં તેવો બાંધવો.

૫) તેનો રોટલો બનાવવો સામાન્ય રીતે ગેસ અથવા સગડી પર થાળી ઊંધી રાખી ધીરા તાપે તેને ગરમ કરી તેના પર રોટલાને શેકવામાં આવે છે. પરંતુ આપ તેને નોનસ્ટિક તવીમાં બનાવી શકો છો. સ્વાદમાં અતિ ઉત્તમ અને પૌષ્ટિક અને પોષણ વર્ધક પણ ખરો. વળી મેથીનો ઉપયોગ પણ ઘણો જ હોઇ બાળકો માટે પણ સારો છે (આમ તૌર)સામાન્ય રીતે જોઈએ તો બાળકો કડવી વસ્તુ ખાવી પસંદ કરતાં નથી પણ આ વાનગીમાં મેથીનો અધિકતર ઉપયોગ થતો હોવા છતાં પણ આ થાલીપિઠ્ઠ જરાપણ કડવી લાગતી નથી.

૬) થાલીપિઠ્ઠ મોળું દહીં, વઘારેલા લીલા મરચાં અને લસણની ચટણી સાથે ખાવામાં આવે તો તો ………આહા….હા… સ્વાદ એટલો અનેરો હોય છે કે આપ વારંવાર બનાવતા થઈ જશો.

(૨) વઘારેલા લીલા મરચાં …

તેલમાં રાઈ, જીરું, હિંગ અને તલ નાખી લીલા મોટા અથવા ઘોલર મરચાંને વઘારી દેવા મરચાં આખા પણ લઈ શકાય અને નાના ટુકડા પણ કરી શકાય. ઉપરથી સ્વાદ અનુસાર મીઠું અને થોડી કોથમરી છાંટી દેવી થોડી પળો માટે ગેસ પર રાખી ઉતારી લેવા મરચાં ને ફ્ક્ત ગરમ સુંદર રીતે થાય તે જ પ્રમાણે સાંતળવા બહુ ચઢી ન જાય તેનો ખાસ ખ્યાલ રાખવો.

નોંધ-મેથી ને બદલે આપ પોઇ, આમલકી, પાલક, તાંદળ, મુળાના પાન અથવા રેડ લીફ પણ ઉપયોગમાં લઈ શકો છો પરંતુ ઉત્તમ પરિણામ માટે અને સ્વાદ માટે મેથીની ભાજી સૌથી ઉત્તમ છે.

પૂર્વી મલકાણ – મોદી (યુ.એસ.એ.)

(૩) મસાલા થાલીપિઠ્ઠ …

સામગ્રી :

૧ વાટકી ઘઉંનો લોટ

૧/૨ વાટકી બાજરીનો લોટ

૧ વાટકી રાગીનો લોટ

૧/૪ વાટકી ચોખાનો લોટ

૧/૪ વાટકી ચણાનો લોટ

૧ કાંદો (બારીક સમારીને)

૧/૨ -કપ કોથમરી (બારીક સમારેલી)

લીલું લસણ વાટીને

લીલા મરચાં વાટીને

મીઠું સ્વાદ અનુસાર

૧ ચમચી તલ

૧ મોટી ચમચી ઘી મોણ માટે

ગરમ પાણી

બનાવવાની રીત :

૧) બધા લોટ મિક્ષ કરી તેમાં ઘી, તલ, મીઠું, લીલું લસણ, મરચાં અને બારીક કરેલા કાંદા અને કોથમરી નાખી લોટને મિક્ષ કરી જરૂર પડતાં ગરમ પાણીથી લોટ બાંધવો.

૨) કાંદા હોવાથી આ લોટ થોડો ઢીલો લાગે છે આથી આ થાલીપિઠ્ઠમાં અટામણ લેવું પડે છે॰

૩) તેના રોટલા બનાવીને તેને તવી પર શેકી લેવા આપ તેને આછા ઘીમાં પણ તળી શકો છો.

આ થાલીપિઠ્ઠ પણ સ્વાદની સાથે પોતાની પૌષ્ટિકતા જાળવી રાખે છે.

પૂર્વી મલકાણ – મોદી (યુ.એસ.એ.)

પૂરક માહિતી :

થાલીપીઠ્ઠ બાજરાના લોટની જેમ, ચોખ્ખા, ઘઉંનો લોટ  (કરકરો), જુવાર ના લોટને મિક્સ કરીને તેમજ રાજગરાના લોટની પણ બને છે, કાકડી, સાબુદાણા, આદુ -મરચાની પેસ્ટ  વિગેરે નાખી થાલીપીઠ બનાવવું. તે ખુબ જ પૌષ્ટિક અને સ્વાદિષ્ટ બનશે. કાળો મસાલો/ મિરપુડ (સ્વાદ પ્રમાણે) નાખવું.

દરેક કડ ધાન્યો, ચોખા, ઘઉં, જુવાર વગેરેને એક્સાથે ભીંજવી અને ત્યારબાદ વાટીને ઉપર જણાવેલ સામગ્રી નાખી થાલીપીઠ બનાવવું. તે ખુબ જ પૌષ્ટિક અને સ્વાદિષ્ટ બનશે.

રાગી-ખજૂરની થાલીપીઠ અને નારિયેળનું દૂધ : મહારાષ્ટ્રની પરંપરાગત વાનગી રાગીના લોટમાં ખજૂરની પેસ્ટ, ખમણેલું લીલું નારિયેળ અને ગુલકંદ મેળવીને તૈયાર કરવામાં આવેલા લોટમાંથી ભાખરી બનાવી તૈયાર કરવામાં આવે છે. તેની સાથે નારિયેળનું દૂધ પીરસવામાં આવે છે. સ્વાદમાં અને દેખાવમાં અલગ લાગતી વાનગીમાં કેલ્શિયમ ભરપૂર માત્રામાં મળે છે.

મેથીના ઢેબરા …

મેથીના ઢેબરા …

સમય: ૧ કલાક

૪-૫ વ્યક્તિ માટે 

 

શિયાળો – ઠંડી ઋતુમાં બાજરો ખાવો જોઈએ અને તે ખૂબજ સ્વાદિષ્ટ હોય છે.  શિયાળામાં બાજરો તેમજ લીલી મેથી (Fenugreek Leaves) પણ બજારમાં સારી મળે છે. જે ખૂબજ પૌષ્ટિક આહાર છે. કસૂરી મેથીનો પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે. આજે આપણે મેથીના ઢેબરા બનાવીશું.

 

સામગ્રી :

૨૫૦ ગ્રામ બાજરાનો લોટ (૨-કપ)

૧૭૫ ગ્રામ ઘઉંનો લોટ (૧-૩/૪ – કપ)

૧૦૦ ગ્રામ રવો (૩/૪ કપ)

૭૫ ગ્રામ મકાઈ નો લોટ (૧/૩ – કપ)

૨ કપ લીલી મેથી (બારીક સમારેલી)

૧ ટે.સ્પૂન તલ (સફેદ)

૧/૨ નાની ચમચી જીરૂ

૨૦૦ ગ્રામ ખાટું દહીં (૧ –કપ)

૧ નાની ચમચી ગોળ

૧ નાની ચમચી મીઠું (સ્વાદાનુસાર)

૨ લીલા મરચાં

૧ નાનો ટુકડો આડું (૧-ઈંચ લંબાઈમાં)

૧/૪ નાની ચમચી લાલ મરચાનો પાઉડર

૧/૪ ચમચી હળદર પાઉડર

તેલ ઢેબરા તળવા માટે જરૂરી

રીત:

બાજરાના લોટમાં ઘઉંનો લોટ, મકાઈનો લોટ અને રવો એક ચારણીથી ચાળી અને એક વાસણમાં મિક્સ કરવો.

મેથીને ધોઈ ને તેના પાન પરથી પાણી હટાવી અને બારીક સમારી લેવી. મરચાં ની ડાળખી તોડી મરચાંને ધોઈ ને તેમાંથી બી કાઢી અને બારીક સમારી લેવા. આદુને છીણી અને તેની પેસ્ટ બનાવી લેવી. દહીંમાં ગોળ મિક્સ કરી દેવો.


લોટમાં વચ્ચે ખાડા જેવી જગ્યા કેરી તેમાં જે ગોળ દહીંમાં મિક્સ કરેલ તે દહીં, ૧-ટે.સ્પૂન તેલ, બારીક સમારેલી મેથી અને બધીજ બાકી રહેલ સામગ્રી (મસાલા) અંદર નાખી અને સારી રીતે મિક્સ કરી અને તેમાં જરૂરી પાણી ઉંમેરી અને પૂરીના લોટ જેવો મસળી ને લોટ બાંધવો. લોટને ગૂંથી લીધા બાદ લોટને ૧/૨  કલાક માટે ઢાંકી ને રાખી દેવો. (લોટ ફૂલી જશે અને સેટ થઇ જશે)


ત્યારબાદ, લોટને ફરી મસળી ને લોટના લીંબુના આકાર જેવડા નાના લુઆ/ગોળા પાડવા.

એક કડાઈમાં તેલ નાખી અને ગરમ કરવું. ત્યારબાદ એક લુઆ / ગોળાને લઇને હાથમાં થોડું તેલ લગાડી અને પાટલી પર પણ તેલ લગાડી અને તેને વણવું, આ સિવાય અન્ય રીત છે, પાટલી પર પ્લાસ્ટિક પાથરી અને તેની પર તેલ લગાડી અને એક ગોળો તેની ઉપર મૂકી અને તે પૂરી જેવા આકારમાં નાની પૂરી અથવા ૨-૩ ઈંચ ની પૂરી જેવડું વણવું અને ગરમ તેલમાં તે  નાખી અને ઢેબરું તળવું. તળતી સમયે ઝારાની મદદથી કડાઈમાં તેને થોડું દાબવું અને માથે ગરમ તેલ રેડવું જેથી ઢેબરું સારી રીતે ફૂલશે. બંને સાઈડમાં બ્રાઉન થાય તેમ તેણે તળવું. અને બ્રાઉન થઇ ગયા બાદ એક પ્લેટ પર પેપર નેપકીન પાથરી અને તેની પર મૂકવા.  આવીજ રીતે ધીરે ધીરે બધાજ ઢેબરા તળી લેવા. એક સાથે ૨-૪ ઢેબરા એક સાથે તળી શકાઈ. આંમ બધાજ ઢેબરા તળી અને પ્લેટમાં રાખી દેવા.

બીજી રીત :

કડાઈમાં ઢેબરા તળવા ના હોઈ તો લોઢી /તાવીમાં શેકી શકાય. જે થેપલા જેવા આકારમાં મોટા પતલા વણવા અને ત્યારબાદ તાવીમાં  બને બાજુ બ્રાઉન થાય તેમ શેકવા અને તૈયાર થઇ ગયા બાદ પ્લેટમાં રાખી દેવા.


ઢેબરા અથાણા ની સાથે કે ચટણી સાથે ખાઈ શકાય.  થેપલા જેવા ઢેબરા ને બટેટા વટાણા ના શાક સાથે પણ ખાઈ શકાય છે.

ઢેબરાને ફ્રીઝમાં રાખીને ૪-૫ દિવસ ઉપયોગમાં લઇ શકાય છે. ફ્રીઝમાં રાખેલ ઢેબરાને બહાર કાઢી ગરમ કરીને ખાઈ શકાય છે. શિયાળામાં બાજરો લાંબો સમય ખરાબ થાતો ના હોઈ ઉપયોગમાં લઇ શકાય છે.

નોંધ : જો તમે પસંદ કરો તો આદુ – લસણ અને લીલા મરચાની પેસ્ટ બનાવી અને તે પણ મસાલા સાથે ઉપયોગમાં લઇ શકાય છે. જેનો સ્વાદ પણ અનેરો આવે છે.

 

બ્લોગ લીંક :http://das.desais.net

અમૃતસરી આલુ કુલચા …

અમૃતસરી આલુ કુલચા …

અમૃતસરી કૂલચાને,  સ્ટફ્ડ  કુલચા પણ આપણે કહી શકીએ, હા, પરંતુ આ સ્ટફ્ડ પરોઠા ના કહી શકાય. અમૃતસરી આલુ કુલચા, બટેટા નો માવો/પૂરણ બનાવી અને તેનો ઉપયોગ સ્ટફ્ડ તરીકે કરવામાં આવે છે. અમૃતસરી કુલચા બનાવવા માટે સામન્ય કુલચા બનાવવા માટે જે લોટનો ઉપયોગ કરીએ છીએ તે જ કરવાનો છે અને બનાવવાના છે.  સ્ટફ્ડ આલુ કુલચા બનાવવા માટે સૌપ્રથમ આપણે  તેનો લોટ તૈયાર કરીએ.

સામગ્રી :

૪૦૦ ગ્રામ મેંદો (૩-કપ)

૩ ટે. સ્પૂન દહીં

૧/૩ નાની ચમચી બેકિંગ પાઉડર

૧ નાની ચમચી ખાંડ

૩/૪ ચમચી મીઠું, સ્વાદાનુસાર

૧ નાની ચમચી જીરૂ અથવા અજમા

સ્ટફ્ડ કરવા માટે બટેટાનું મિશ્રણ તૈયાર કરવા માટે …

સામગ્રી :

૩૦૦ ગ્રામ બટેટા (બાફેલા -૪-નંગ)

૧/૨ નાની ચમચી મીઠું સ્વાદ અનુસાર

૧-૨ નંગ લીલા મરચા

૧ નાનો ટુકડો આદુ (૧-ઈંચ નો)

૧/૨ નાની ચમચી આમચૂર પાઉડર

૧/૨  નાની ચમચી લાલ મરચા નો પાઉડર (તિખાસ પસંદ હોય તેમ વધ ઘટ કરી શકાય)

૧ નાની ચમચી ધાણાનો પાઉડર

૧/૪ નાની ચમચી ગરમ મસાલો (જો પસંદ હોય તો જ )

૧ ટે. સ્પૂન લીલી કોથમીર (બારીક સમારેલી)

રીત:

મેંદા ના લોટ ને એક વાસણમાં ચારણીથી ચાળી અને તૈયાર અલગ કરવો. ત્યારબાદ, લોટમાં વચ્ચે જગ્યા હાથની આંગળીઓ દ્વારા કરવી અને તેમાં દહીં, બેકિંગ સોડા અથવા પાઉડર, મીઠું ખાંડ અને ય્ટેલ નાખવું અને બધીજ વસ્તુને સારી રીતે મિક્સ કરવી. અને નવસેકા (આછા ગરમ) પાણીની મદદ દ્વારા નરમ રોટલી ની જેમ લોટ થોડું થોડું પાણી ઉમેરતા જઈ અને લોટને બાંધવો/ગૂંથવો. લોટને નરમ રાખવાનો છે.

ત્યારબાદ, લોટને વારંવાર હાથમાં લઈને ને નીચે પટકાવી અને મસળવો. આમ પાંચ મિનિટ સુધી કરવું. લોટને એકદમ મુલાય બાંધવો/ગૂંથવો. અને ત્યારબાદ, લોટને ચારે તરફ ટેક આછું લગાડે અને એક ઊંડા વાસણમાં કોરા નેપકીન કે કપડામાં રાખી અને ઢાંકી દેવો અને ટે વાસના ને ગરમ જગ્યામાં કે તડકામાં ૩-૪ કલાક માટે રાખવું. ૪ કલાક બાદ લોટ ફૂલીને ડબલ થઇ જશે.

આ ફૂલી ગયેલ લોટ / કણક ને ફરીથી હાથેથી દબાવી ને ઉપર મૂઠી માટી સતત પલટાવતાં જવું અને એક સરખો ફરી મુલાયમ કરવો.

કૂલ્ચા બનાવા માટે લોટ તૈયાર થઇ જશે.

બટેટાનું પુરણ/મિશ્રણ સ્ટફ્ડ તૈયાર કરીએ…

બટેટાને બાફી અને છાલ ઉતારી લેવી, અને તેને મેશ કરવા બારીક છૂંદો કરવો. (મસળી લેવા) ત્યારબાદ,તેમાં મીઠું, લીલા મરચા, આદુ છીણેલું, ધાણા પાઉડર, આમચૂર પાઉડર, લાલ મરચાનો પાઉડર, ગરમ મસાલો અને લીલી બારીક સમારેલી કોથમીર, આ બધીજ વસ્તુઓ નાંખી અનેસરખી રીતે મસાલા મિક્સ કરવા. સ્ટફ્ડ માટેનું મિશ્રણ/ માવો તૈયાર છે.

કુલચા બનાવવા ….

કુલાચા માટે બાંધેલ કણક/ લોટના એક સરખા ૮-૧૦ (લોઆ પાડવા) ભાગ તૈયાર કરવા, આજ રીતે બટેટા ના મિશ્રણ ના પણ એટલાજ સરખા ભાગ તૈયાર કરવા.

લોટના પાડેલ ભાગમાંથી એક ભાગ હાથમાં લઇ અને તેને ગોળ કરી અને હાથેથી દબાવી અને કોરા/સૂકા મેંદાના લોટમાં તેને પલટાવી ને પાટલા પર વેલાનની મદદથી તેને વણવું, અને ૩ ઈંચના વ્યાસમાં ગોળ ત્યાર કરવું. ત્યારબાદ, બટેટા ના મિશ્રણ ઓ એક ભાગ તેમાં વચ્ચે મૂકી અને તેને ચારે તરફથી બંધ કરી અને ફરી મેંદાના લોટમાં પલટાવી અને હળવા હાથના વજન દ્વારા ૩-૪ ઈંચ વણવું અને ફરી તે કુલ્ચાને લોટમાં પલટાવી અને ૭-૮ ઈંચ હળવા હાથના વજન દ્વારા ગોળ વણવું. લોટ પૂરો વણી લીધા બાદ, તેની ઉપર ઠડું જીરૂ અથવા અજમો જે પસંદ હોય તે છાંટી અને હળવા હાથે ચિપકાવી દેવું. બસ કુલચા તૈયારે છે,

બટેટા ના સ્ટફ્ડ ફૂલચા ઓવન, તંદૂર અથવાતવા પર રાખી ગેસ પર ગરમ કરવા. તવામાં તેલ/ઘી લગાવી ને જીરૂ વાળો ભાગ પેહલાં ઉપર રાખવો અને શેકવો અને તે થોડો શેકાય જાય એટલે પલટાવી અને તે ભાગ નીચે કરી ફરી ઘી લગાડવું અને બ્રાઉન થાય ત્યાં સુધી બને બાજુએ શેકવા. અને બંને બાજુએ શેકાઈ જાય એટલે એક પ્લેટ પર કિચન નેપકીન પાથરી અને તેની પર મૂકી દેવા, બસ અમજ એક પછી એક બધાજ કુલચા બનાવી લેવા.

સ્ટફ્ડ આલુ કુલચા ગરમા ગરમ, દહીં, છોલે ચણા કે મટર-વટાણા છોલે, ચટણી અથવા અથાણાની સાથે પીરસવા અને ખાવા જોઈએ.

કુલ્ચાને ઓવનમાં બનાવવા માટે …

સૌ પ્રથમ તો ઉપર બતાવ્યા મુજબ કુલચા વણી અને તૈયાર કરી લેવા. ત્યારબાદ, ઓવનની ટ્રે/ ડીશ  ને ઘી/તેલ લગાડે અને ગ્રીશિંગ કરવું (ચીકણી) અને વણેલા કુલચા ને ટ્રેમાં ગોઠવવા, (જો ટ્રે લાંબી હોય તો એક સાથે બે ગોઠવી શકશો.)  જીરાની સપાટી વાળો ભાગ ઉપર રાખવો અને ટ્રેમાં ગોઠવવા. ઓવનને પ્રી હિટ કરી લેવું એટલે કે તેને ૩૦૦ સે.ગ્રે. પર અગાઉથી જ ગરમ કરી રાખવું. ત્યારબાદ કુલચાની ટ્રે  ઓવનમાં રાખવી. બે (૨) મિનિટમાં કુલચા ફૂલી જશે, ત્યારબાદ, કૂલચા ને પલટાવી બીજી તરફની સપાટી પણ બ્રાઉન થાય તેમ શેકવા.

શેકાઈ ગયેલા કુલચાને બહાર કઢી એક પ્લેટમાં પેપર નેપકીન પાથરી અને તેની ઉપર રાખવા. બસ બધાજ કુલચા આ રીતે શેકીને તૈયાર કરી પ્લેટમાં ગોઠવવા.

કુલચા શેકાઈ ગયા બાદ, ગરમા ગરમ, દહીં, છોલે ચણા કે મટર-વટાણા છોલે, ચટણી અથવા અથાણાની સાથે પીરસવા અને ખાવા જોઈએ.

સુજાવ:

૧)     સ્ટફ્ડ પરોઠા અને કુલચા વચ્ચે તફાવત એ છે કે સ્ટફ્ડ પરોઠા ઘઉંના બનાવવામાં આવે છે, અને લોટને સાદી જ રીતે જ તૈયાર કરી અને તેમાં બટેટા ના માવા નું પૂરણ ભરી શેકવામાં આવે છે.

જ્યારે કુલચા મેંદાના લોટના બને છે અને તેમાં બેકિંગ સોડા અથવા બેકિંગ પાઉડર નાખવામાં આવે છે.

૨)     કુલચાનો લોટ ગૂંથાઈ ગયા બાદ, સૂકા –કોરા નેપકીનથી ઢાંકી ગરમ  જગ્યામાં અથવા ધૂપમાં ૩-૪ કલાક માટે રાખવો જરૂરી છે.  અથવા માઈક્રોવેવમાં ૫૦ સે.ગ્રે. પર સેટ કરી અને ૩-૪ મિનિટ ગરમ કરવાથી લોટ ફૂલી જશે.

૩)     કૂલચા નું સ્ટફ્ડ બનાવવા માટે, બાફેલા બટેટા ને મેશ કરી અને ઉપર બતાવ્યા પ્રમાણે ના મસાલા નાંખી અને મિક્સ કરવા અને સ્ટફ્ડ ભરી શકાય છે. અથવા તમને પસંદ હોય તો બે (૨) ચમચી તેલ ગેસ પર ગરમ કરી અને તેને જીરૂ અથવા રાઈમા સાંતળીને પણ સ્ટફ્ડ / પૂરણ બનાવી શકાઈ અને ભરી શકાય.

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net